i
TEİAŞ
TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
154 kV Tümosan-
Sultanhanı-Kızören Enerji İletim Hattı Sultanhanı Trafo Merkezi ve
ÇED Raporu
AKSARAY İLİ, MERKEZ VE ESKİL İLÇELERİ VE KONYA İLİ, KARATAY İLÇESİ
ANKARA - EKİM 2013
PROJE SAHİBİNİN ADI Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) ADRESİ Nasuh Akar Mah. Türkocağı Cad.
No: 2 06520 Çankaya / ANKARA TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
Tel : 0 (312) 203 86 11 Faks: 0 (312) 203 87 17
PROJENİN ADI 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören Enerji İletim Hattı ve Sultanhanı Trafo Merkezi
PROJE BEDELİ 12.700.000 TL PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN AÇIK ADRESİ
(İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ) Aksaray ili, Merkez ve Eskil ilçeleri ile Konya ili Karatay İlçesi PROJE İÇİN SEÇİLEN
YERİN
KOORDİNATLARI, ZONE Takip eden sayfada sunulmuştur.
PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ
KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ)
EK-I Listesi
32- 154 kV (kilovolt) ve üzeri gerilimde 15 km’den uzun enerji iletim tesisleri (iletim hattı, trafo merkezi, şalt sahaları)
ÇED RAPORUNU HAZIRLAYAN
KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADI
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (Yeterli Belge No: 179, Veriliş Tarihi: 30.12.2011
ÇED RAPORUNU HAZIRLAYAN
KURULUŞUN/ÇALIŞMA GRUBUNUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS
NUMARALARI
Nasuh Akar Mah. Türkocağı Cad.
No: 2 06520 Çankaya / ANKARA Tel : 0 (312) 203 86 11
Faks: 0 (312) 203 87 17 NİHAİ ÇED RAPORU
SUNUM TARİHİ (GÜN, AY, YIL)
Ekim 2013
EİH Some Noktaları Koordinatları:
UTM ED50 WGS84 COĞRAFİ
Nokta_no Y X ENLEM BOYLAM
Mev. DR228 582880,840 4243638,270 38,33641519 33,94829794 S1 582752,520 4243301,110 38,33338893 33,94679039 S2 581866,470 4242489,730 38,32615904 33,93656004 S3 575813,000 4240773,130 38,31122308 33,86713113 S3/A 574159,020 4239973,430 38,30415515 33,84813131 S3/B 574030,650 4239727,070 38,30194576 33,84663753 S4 568607,410 4237295,480 38,28046505 33,78438536 S5 558820,610 4234593,450 38,25681007 33,67227655 S6 550467,560 4230837,320 38,22346855 33,57654475 S6/A 547988,360 4230341,780 38,21913849 33,54818993 S7 545638,660 4230464,640 38,22036797 33,52135733 S7/A 544326,150 4231143,100 38,22654786 33,50640669 S8 544223,940 4231375,970 38,22865151 33,50525354 S9 541480,060 4234127,100 38,25357537 33,47406702 ND
Tümosan 541230,520 4234151,570 38,25380738 33,47121659 Portal 541208,870 4234151,230 38,25380531 33,47096914 Portal1 541159,450 4234135,360 38,25366456 33,47040343 ND Kızören 541112,980 4234121,710 38,25354367 33,46987155 S10 539899,030 4231993,950 38,23442304 33,45587822 S11 533377,220 4229962,500 38,21638116 33,38126745 S12 528949,680 4229201,570 38,20967689 33,33066153 S13 522613,720 4225625,350 38,17762858 33,25817954 S14 515804,030 4222479,110 38,14941873 33,18036426 S15 515454,880 4222169,740 38,14663662 33,17637287 Sultanhanı ND 515422,970 4221939,890 38,14456567 33,17600374
i
İÇİNDEKİLER
Sayfa No
İÇİNDEKİLER ... i
TABLOLAR DİZİNİ ... vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ... vii
EKLER DİZİNİ ... viii
KISALTMALAR ... viii
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri) ... 1
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ... 6
II.1. Hat Güzergahı Ve Trafo Merkezinin Arazi Kullanım Haritası Üzerinde Gösterimi, Yerleşim Alanlarına Mesafesi, Mevcut Arazi Kullanım Haritası Veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Hat Güzergahı Ve Yakın Çevresinde Bulunan Tarım, Sanayi ve Koruma Alanalarının, Sağlık Koruma Bandı’nın Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin Belirtilmesi, Alanın/Yakın Çevresinin Panoramik Fotoğraflandırılması, ... 6
II.2. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezi için Seçilen Yer ve Kullanılan Teknoloji Alternatifleri ... 7
II.3. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik alt yapı ünitelerinin ve varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi). ... 8
II.4. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezi Belirlenirken Göz Önüne Alınan Hususlar ... 8
Bölüm ııı: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI ... 11
III.1. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Finans Kaynakları ... 11
III.2. Proje Bedeli ... 11
III.3. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu ... 11
III.4. Projenin Fayda-Maliyet Analizi... 13
III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Yatırımcı Firma veya Diğer Firmalar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri ... 14
III.6. Kamulaştırma (Kamulaştırılacak alanların 1/25.000’lik Harita Üzerinde Gösterimi, Mevcut Kullanım ve Mülkiyet Durumu, İstimlâk ve İzin İrtifak Hakkı ile İlgili Bilgi Verilmesi) .. 14
III.7. Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) ... 15
III.8. Proje ile İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması, Zamanlama Tablosu ... 16
III.9. Diğer Hususlar ... 16 BÖLÜM IV: PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ
ii
MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI(*) ... 18 (*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir. ... 18 IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiği Açıklanacak ve Etki Alanı Harita Üzerinde Gösterilecek) ... 18 IV.2. Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı, ... 18 IV.2.1. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezinin Jeolojik Özellikleri (Tektonik Hareketler, Topografik Özellikler, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Benzersiz Oluşumlar, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi vb. 1/25.000’lik Jeoloji Haritası ve Kesitler) ... 19 IV.2.2. Hat Güzergahındaki ve Trafo Merkezindeki Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Halen Mevcut ve Planlanan Kullanımı), ... 31 IV.2.3. Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrolojik Mevcut Ve Planlanan Kullanımı, (Içme, Kullanma, Sulama Suyu, Elektrik Üretimi, Baraj, Göl, Gölet, Su Ürünleri Istihsali, Su Yolu Ulaşımı Tesisleri, Turizm, Spor Ve Benzeri Amaçlı Su Ve/Veya Kıyı Kullanımları, Diğer Kullanımlar),(1/25000'lik Topoğrafîk Haritada Gösterilmesi) ... 33 IV.2.4. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (Toprağın Arazi Kullanım Kabiliyeti Sınıflaması, Erozyon, Mera, Çayır, Toprağın Mevcut Kullanım Durumları vb.), (5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununa Göre Gerekli İzinlerin Alınması) ... 36 IV.2.5. Tarım Alanları (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Özel Mahsul Plantasyon Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Ürün Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları, Tarım Dışı Kullanım ve İrtifak Hakkı Talep Edilen Alanların (Tarım Arazileri ve Mera Miktarları), ... 41 IV.2.5.1 Mera Vasfında Olan Yerler (4342 Sayılı Mera Kanunu Hükümleri, Zeytinlik Olan Yerler İçin 3573 Sayılı Zeytinlerin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması ve ek 4086 Sayılı Zeytincilik Kanunu Hükümleri İle 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Hükümlerine Göre İrdelenmesi) ... 42 IV.2.5.2. Arazi Vasfı İle İlgili Bilgiler (Tapu Kayıtları), 1/25.000 Ölçekli ve 1/5.000 Ölçekli Alanların İşaretlenmiş Olduğu Onaylı (Koordinatlı) Harita ve Vaziyet Planı... 43 IV.2.6. Orman Alanları (orman alanı miktarı(m2), ağaç türleri ve miktarları, kapladığı alan
iii
büyüklükleri ve kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları,proje sahasının işaretlendiği 1/25.000 ölçekli Meşcere haritası, Orman Bölge Müdürlğü görüşü ile ÇED inceleme değerlendirme formu, orman alanından geçen bölümdeki direk sayısı, 6831 Sayılı Orman Kanununun 17/3. Maddesi gereğince alınaca izinler v.b.) ... 43 IV.2.7. Koruma Alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Arkeolojik, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mer’a Kanunu Kapsamındaki Alanlar, (Söz konusu güzergah Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı içerisinde kaldığından gerekli izinlerin alınması) ... 43 IV.2.8. Flora ve Fauna (Türler, Endemik Özellikle Lokal Endemik Bitki Türleri, Doğal Olarak Yaşayan Hayvan Türleri, Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan Türler;
Nadir ve Nesli Tehlikeye Düşmüş Türler ve Bunların Yaşama Ortamları, Av Hayvanlarının Adları, Populasyonları ve Bu Türler İçin Alınan 2012-2013 Merkez Av Komisyonu Kararları) Proje Alanı Üzerindeki Vejetasyon Tiplerinin ve Örnekleme Alanlarının Bir Harita Üzerinde Gösterilmesi, Projede Faaliyetten Etkilenecek Canlılar İçin Alınması Gereken Koruma Tedbirleri (İnşaat ve İşletme Aşamalarında).(Flora ve Fauna arazi çalışmasının hangi tarihlerde ve kim tarafından yapıldığının belirtilmesi) ... 44 IV.2.9 Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar, 25.09.1978 Tarih ve 16415 Sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Sınırlandırılmış Alanlar vb.) ... 69 IV.2.10 Diğer Özellikler ... 69 IV.3 Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri ... 69 IV.3.1. Ekonomik Özellikler (Enerjinin İletildiği Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler)... 70 IV.3.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri, Göçler, Nüfus Artış Oranları, Diğer Bilgiler) ... 71 IV.3.3. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, Sağlık, Kültür Hizmetleri ve Bu Hizmetlerden Yararlanılma Durumu) ... 72 IV.3.4. Proje Alanı ve Yakın Çevresindeki Kentsel ve Kırsal Arazi Kullanımları (Yerleşme Alanlarının Dağılımı, Mevcut ve Planlanan Kullanım Alanları, Bu Kapsamda Sanayi Bölgeleri, Konutlar, Turizm Alanları vb.) ... 84 IV.3.5. Diğer Özellikler ... 85 BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV’TE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER ... 87
iv
V.1. Hat Güzergahı Boyunca ve Trafo Merkezi Alanında Arazinin Hazırlanması, İnşaat ve Tesis Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler ... 87 V.1.1. Arazinin Hazırlanması İçin Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemelerden Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Toksik Olanların Taşınımları, Depolanmaları ve Kullanımları, ... 87 V.1.2. Hafriyat Artığı Toprak, Taş, Kum vb. Maddelerin Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları,... 88 V.1.3. Nakil Hatlarına Ait Servis Yollarının İnşası İle İlgili İşlemler; Kullanılacak Malzemeler, (yapılacak yolların yamaçlardan aşağı toprak kaydırılmayacak şekilde eskavatörle ve orman alanı içinde B-Tipi orman yolu standartlarında yapılması) ... 89 V.1.4. İletim Hatları ve Trafo Merkezi İnşası ile İlgili İşlemler, ... 90 V.1.5. İnşaat Esnasında Kırma, Öğütme, Taşıma ve Depolama Gibi Toz Yayıcı İşlemler ... 91 V.1.6. Proje Kapsamında Oluşacak Katı Atık Miktarı ve Özellikleri, Nasıl Bertaraf Edileceği,94 V.1.7. Proje Kapsamında Kullanılacak Su Miktarları, Nereden ve Nasıl Temin Edileceği, Bu Suların Kullanımı Sonucu Oluşacak Atık Suların Hangi İşlemlerden Sonra Hangi Alıcı Ortama Nasıl Verileceği ve Bu Suların Özellikleri ... 96 V.1.8. Enerji İletim Hatlarında Yapılacak Topraklama İle İlgili İşlemler ... 99 V.1.9. Arazinin Hazırlanması ve Tesislerin İnşası Sırasında Yapılacak İşler Nedeni ile Meydana Gelecek Gürültünün Kaynakları ve Seviyesi,... 99 V.1.10. Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla Ortadan Kaldırılacak Tabii Bitki Türleri ve Ne Kadar Alanda Bu İşlerin Yapılacağı, ... 102 V.1.11. Arazinin Hazırlanması ve İnşaat Alanı İçin Gerekli Arazinin Temini Amacıyla Elden Çıkarılacak Tarım Alanlarının Büyüklüğü, Bunların Arazi Kullanım Kabiliyetleri ve Tarım Ürün Türleri, Tarımsal Amaçlı Arazi Kullanım İzni ... 102 V.1.12. Arazinin Hazırlanması ve İnşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, meşcere tipi, kapalılığı,) orman alanları üzerine olası etkiler ve alınacak tedbirler, orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler. ... 102 V.1.13. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Faaliyete Açılmasına Dek Yerine Getirilecek İşlerde Çalışacak Personel için Kurulacak Şantiye Alanı ve Diğer Teknik/Sosyal Altyapı İhtiyaçlarının Nerelerde ve Nasıl Temin Edileceği, ... 103 V.1.14. Hat güzergahı, Trafo Merkezi ve Yakın Çevresinde Yeraltı ve Yerüstünde Bulunan Kültür ve Tabiat Varlıklarına (Geleneksel Kentsel Dokuya, Arkeolojik Kalıntılara, Korunması Gerekli Doğal Değerlere) Materyal Üzerindeki Etkilerinin Şiddeti ve Yayılım Etkisinin Belirlenmesi ... 103 V.1.15. Arazinin Hazırlanmasından Başlayarak Ünitelerin Faaliyete Açılmasına Dek
v
Sürdürülecek İşlerden, İnsan Sağlığı ve Çevre için Riskli ve Tehlikeli Olanlar ... 103
V.1.16. Taşkın Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler (09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Başbakanlık genelgesinin (2006/27) ilgili hükümlerine uyulacağının taahhüt edilmesi (derelerin üzeri kapatılmayacak, dere yataklarına hafriyat, molozlar ve her türlü atık malzemenin dökülmeyeceği) (Enerji iletim hattının dere yatağından geçtiği yerlerde yeterli sayıda uyarı levhaları ve işaretleri konulması) ... 104
V.1.17. Diğer Faaliyetler ... 105
V.2. Projenin İşletme Aşamasındaki Faaliyetler, Fiziksel ve Biyolojik Çevre Üzerine Etkileri ve Alınacak Önlemler ... 105
V.2.1. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezinin Temel Yapıların (Direkler, İzolatörler, İletkenler, Kuleler vb.) Diğer Ünitelerin Özellikleri, Boyutları, Kapasiteleri vb. Diğer Bilgiler,... 105
V.2.2. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezinin Bakımı İçin Ne Gibi İşlemler Yapılacağı, Kullanılacak Malzemeler, Çıkacak Atıkların Tür ve Miktarları, Özellikleri, Boyutları, Özellikleri ve Nasıl Bertaraf Edileceği ... 105
V.2.3. Trafo Merkezinin kaç adet olduğu, tipi ve özellikleri, ne kadar alanı kaplayacağı, bakımı, arıza ve kaza durumlarında oluşacak trafo yağı vb. maddelerin yaratacağı kirliliğe karşı alınacak önlemler, ... 106
V.2.4. Trafo yağının kimyasal özellikleri, ... 106
V.2.5. Hat ve Trafo Merkezinden Kaynaklanan Elektrik ve Magnetik Alan Şiddetleri, Etkileri, Ulusal ve Uluslararası Standartlar ile Kıyaslanması, Olası Etkilerinin İnsan Sağlığı ve Çevre Açısından Değerlendirilmesi ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi, ... 107
V.2.6. Hattın Haberleşme İle İlgili Tesislere (PTT Hatları, Radyo, TV Vericileri vs.) Etkileri . 111 V.2.7. Orman Alanlarına Olabilecek Etki ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Tedbirlerin Tanımlanması, Orman Yangınlarına Karşı Alınacak Önlemler ... 112
V.2.8. Hat ve Trafo Merkezinin Bölgedeki Sulak Alanlara Etkileri, (Proje alanı içerisinde mevcut olan derelerin yatakları korunmalı, bu dere yataklarına hiçbir şekilde müdahale yapılmayacağının taahhüdü) ... 112
V.2.9. Diğer Faaliyetler ... 112
V.3. Projenin Çevresel Fayda Maliyet Analizi ... 112
BÖLÜM VI: İŞLETME FAALİYETE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER ... 115
VI.1. Arazi Islahı ... 115
VI.2. Diğer Çalışmalar ... 115
BÖLÜM VII: PROJENİN ALTERNATİFLERİ ... 116
(Bu Bölümde Yer Seçimi, Teknoloji ve Alınacak Önlemlerin Alternatiflerin Karşılaştırılması Yapılacak ve Tercih Sıralaması Yapılacaktır.) ... 116
vi
BÖLÜM VIII: İZLEME PROGRAMI ... 118
VIII.1 Faaliyetin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Faaliyetin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı (Doğal Afetler Riski İçin Ne Gibi Önlemler Alınacağı) ... 118
VIII.2 ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği’nde ‘Yeterlilik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri’ Başlığının Dördüncü Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi ile İlgili Program ... 124
BÖLÜM IX HALKIN KATILIMI ... 126
BÖLÜM X: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ (Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve Çevresel Etkiler için Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca Basit, Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte Anlatılması) ... 128
BÖLÜM XI: SONUÇLAR ... 130
(Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin Nedenleri) ... 130
EKLER (Raporun Hazırlanmasında Kullanılan ve Çeşitli Kuruluşlardan Sağlanan Bilgi, Belge ve Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayanlar) ... 105
EKLER DİZİNİ ... 105
NOTLAR VE KAYNAKLAR ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN TANITIMI TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No Tablo I.1. Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Ürtetim Kapasite Projeksiyonu ... 1
Tablo II.1.1. EİH Güzergahına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergaha Uzaklıkları (Yerleşim Merkezleri Güzergah Planı dikkate alınarak sıralanmıştır.) ... 6
Tablo III.3.1.EİH İş Zamanlama Tablosu ... 13
Tablo III.3.2 TM İş Zamanlama Tablosu ... 13
Tablo III.6.1. Proje Kapsamında Tesis Edilecek Hatta ve Trafo Merkezine İlişkin Mülkiyet Hakkı ve İrtifak Hakkı Alınacak Alanların Yaklaşık Yüzölçümü ... 15
Tablo IV.2.3.1 Aksaray İli’ndeki Akarsu Kaynaklarının Fiziksel Özellikleri ... 33
Tablo IV.2.3.2 Balcı Göletinin Fiziksel Özellikleri ... 34
Tablo IV.2.3.10 Tuz Gölü’nün Boylam ve Enlemleri ... 35
Tablo IV.2.4.1 Aksaray İli Arazi Varlığı ... 37
vii
Tablo IV.2.4.2. Kamulaştırma Alanı Toprak Özellikleri ... 39
Tablo IV.2.4.3. İnceleme Alanı Toprak Özellikleri ... 40
Tablo IV.2.5.1. Karatay İlçesi Arazi Varlığı Tablosu ... 41
Tablo IV.3.2.1 Aksaray İli Kentsel Nüfus-Kırsal Nüfus Dağılımı ... 72
Tablo IV.3.2.2 İnceleme Alanı İçerisindeki İlçelerde Köy-Şehir Nüfusu ve Kadın-Erkek Nüfusunun Oranı ... 72
Tablo IV.3.2.3 Aksaray İlinin Aldığı Göç, Verdiği Göç, Net Göç ve Net Göç Hızı (2011 - 2012 Dönemi) ... 72
Tablo IV.3.3.1. Aksaray ili İlçeleri 6 Yaş Üzeri Okuma Yazma Oranının Nüfus Dağılımı ... 78
Tablo IV.3.3.2. İlde İlk ve Orta öğretim Okulları Durumu ... 79
Tablo IV.3.3.3. Sağlık Kurumları Durumu ... 79
Tablo V.1.5.1. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri ... 92
Tablo V.1.5.2. Emisyon Faktörleri (Mobile Sources Emission Factors, EPA, 1995) ... 94
Tablo V.1.5.3. Proje Kapsamında Çalışan Araçlardan Yayılan Toplam Emisyonların Kütlesel Debileri ... 94
Tablo V.1.7.1. Projenin Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşamasında Oluşacak Evsel Nitelikli Atıksuyun Toplam Kirlilik Yükü ... 97
Tablo V.2.2.1. İletim Hatlarının Bakım Malzemesi ... 106
Tablo V.2.5.1. Kansere Sebebiyet Vermesi Muhtemel Faktörlerin Bağıl Riskleri ... 108
Tablo V.2.5.2. Elektrikli Ev Aletlerinin Manyetik Alan Şiddetleri ... 109
Tablo V.2.5.3. 50/60 Hz. Elektrik ve Manyetik Alanlar İçin Sınır Değerler ... 110
Tablo V.2.5.4. Yüksek Gerilimli Elektrik İletim Tesislerinden Kaynaklı Elektrik ve Manyetik Alanlar (Havai Hattın Tam Altında Yer Altı Hattının Tam Üstünde TM’ nin Çitinde Yaklaşık Ölçüm Aralığı ... 110
Tablo V.2.5.5. Amerikan Bonneville Power Administration Firmasının Belirli Mesafelerde Göre Yaptığı EMA Ölçümleri ... 111
Tablo V.2.6.1. Güvenli Yaklaşım İçin Gerekli Düşey Mesafeler ... 111
Tablo V.2.6.2. Güvenli Yaklaşım İçin Gerekli Yatay Mesafeler ... 111
Tablo IV.3.1. Çevresel Fayda/Maliyet Analizi ... 112
Tablo VIII.1.1. İzleme Programı (EİH) ... 119
ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil I.1 Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası (Ölçeksiz) ... 3
Şekil II.2 Planlanan EİH ve TM’nin Google Earth Üzerinden Görüntüsü(Ölçeksiz) ... 4
Şekil IIII.3.1 Enerji İletim Hattı İnşaası İş Akım Şeması...12
Şekil IV.2.1.1 Aksaray ve çevresinin genelleştirilmiş stratigrafik kesiti ...20
Şekil IV.2.1.2 Aksaray İli Jeoloji Haritası ...26
Şekil IV.2.1.3 Aksaray İli Deprem Haritası ...27
viii
Şekil IV.2.1.4 Konya ve çevresinin genelleştirilmiş stratigrafik kesiti………..29 Şekil V.9.1.1 Alt Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşması Beklenen Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği………..……112 Şekil.V.1.9.1.2 Üst Montaj Aşamasında Tüm Kaynaklardan Oluşması Beklenen Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği……….……113 Şekil V.1.9.1.3 TM İnşaatı Aşamasında Gürültü Düzeyinin Kaynağa Olan Mesafeye Göre Değişimi………..114
EKLER DİZİNİ Ek-1 Yer Bulduru Haritası
Ek-2 Proje Güzergahını Gösterir 1/25.000 Ölçekli Topografik Harita, Sultanhanı TM Plankotesi
Ek-3 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Proje Güzergahı Arazi Varlığı Haritası Ek-4 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Proje Güzergahı Orman Mesçere
Haritası
Ek-5 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerinde Proje Güzergahı Jeoloji Haritası Ek-6 Proje Güzergahı Vejetasyon Haritası
Ek-7 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Ek-8 ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek-9 Resmi Yazılar
Ek-10 Halkın Katılımı Toplantısı Tanıtım Kitapçıkları, Gazete ve Toplantı Tutanakları
KISALTMALAR ADNKS -Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi CBS -Coğrafi Bilgi Sistemi
ÇED -Çevresel Etki Değerlendirme EİH -Enerji İletim Hattı
EMA -Elektromagnetik Alan kV -Kilovolt
S -Some Noktası
TEİAŞ -Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi TM -Trafo Merkezi
TUİK - Türkiye İstatistik Kurumu
i
BÖLÜM 1
PROJENİN TANIMI VE AMACI
1
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje Konusu Faaliyetin Tanımı, Ömrü, Hizmet Amaçları, Pazar veya Hizmet Alanları ve Bu Alan İçerisinde Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve/veya İl Ölçeğinde Önem ve Gereklilikleri)
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, devletin genel enerji ve ekonomik politikalarına uygun olarak; elektrik iletimi ve yük dağıtımı ile ilgili faaliyetleri verimlilik ve karlılık ilkelerine göre kurulması öngörülen yeni iletim tesislerinin (şalt, enerji iletim hattı, trafo merkezi) etüt ve planlamasını yapmak, buna bağlı olarak yatırım programına alınıp yapılmasını sağlamak ve tüm iletim tesislerini devralmak, mevcut ve kurulacak tesisleri işletmek, bakım, onarım ve rehabilitasyonunu yapmak ve gerek gördüğünde bu fonksiyonları yerine getirmek üzere, hizmet satın almak amacı ile 05.02.2001 tarihinde kurulmuştur.
Enerji sektöründe temel amaç, artan nüfusun ve gelişen ekonominin enerji ihtiyaçlarının sürekli ve kesintisiz bir şekilde ve mümkün olan en düşük maliyetlerle karşılanabilmesidir.
Bu proje kapsamında, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından toplam yaklaşık 75 km uzunluğunda, 1272 MCM karakteristiğinde Enerji İletim Hattı tesisi ve 1 adet 154 kV geriliminde, 100 MVA gücünde Trafo Merkezi (TM) tesisi planlanmaktadır.
Toplam yaklaşık 75 kilometre uzunluğunda 1272 MCM karakteristiğinde tesis edilecek EİH’nin yaklaşık 46 kilometrelik kısmı mevcut Tümosan TM yakınında bulunan 154 kV Derinkuyu-Tümosan EİH’nin 228 numaralı direğinden branşman alarak (bağlantı yaparak) başlayacak, 9 numaralı some direğinden sonra, tesis edilecek olan 154 kV Sultanhanı TM’ye girdi-çıktı yaparak bağlanacaktır. EİH’nin kalan yaklaşık 29 kilometrelik kısmı ise Sultanhanı TM’den başlayıp mevcut Kızören TM’de son bulacak ve böylece tesis edilecek hattın ve trafo merkezinin enterkonnekte sisteme bağlantısı tamamlanmış olacaktır.
Aksaray İli, Merkez ve Eskil İlçeleri ile Konya İli Karatay İlçesi sınırları içerisinde tesisi planlanan EİH’nin yaklaşık 46 kilometrelik ilk kısmı boyunca 13 adet, yaklaşık 29 kilometrelik ikinci kısmı boyunca ise 6 adet some direği kullanılması öngörülmektedir.
Proje alanını gösterir yer bulduru haritası Ek-1’de, hat güzergahını gösterir 1/25.000 ölçekli topografik harita ve Sultanhanı TM’ye ait plankote ise Ek-2’de verilmiştir.
Tesisi planlanan enerji iletim hattı ile enerji kaynağı olarak yüksek gerilime ihtiyaç duyan sanayi alanlarının bu bölgede yaygınlaşması sağlanmış olacaktır.
Böylece, Konya ve Aksaray İllerinde sanayinin gelişmesi sağlanacak ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimindeki süreklilikte sekteye uğramayacaktır. Dolayısıyla projenin tesis edilmesi, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye ekonomisini olumlu yönde etkileyecektir.
Türkiye’de TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 2006-2015 yıllarını kapsayan “Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu” raporunda Türkiye’nin 10 yıl sonrasına ilişkin enerji ihtiyacı Tablo I.1 ‘de verilmektedir. Bu Tabloya bakıldığında 2015 yılında Türkiye’de enerji ihtiyacının 297089 GWh olacağı görülmektedir.
Tablo I.1. Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Ürtetim Kapasite Projeksiyonu
YIL PUANT TALEP ENERJİ TALEBİ
MW Artış GWh Artış
2006 27500 171430
2007 29233 6.3 182230 6.3
2
2008 31074 6.3 193711 6.3
2009 33032 6.3 205914 6.3
2010 35113 6.3 218887 6.3
2011 37325 6.3 232677 6.3
2012 39676 6.3 247335 6.3
2013 42176 6.3 262918 6.3
2014 44833 6.3 279481 6.3
2015 47658 6.3 297089 6.3
Tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmakta olan bu hattın, en son düzenlemelere göre
% 3 amortisman göz önüne alındığında, projenin ömrü yaklaşık 30 yıl olarak öngörülmektedir. Ömrünü tamamlayan hat uygun görülmesi halinde mevcut güzergah kullanılarak yenileme yapılmakta veya direkler yerlerinden sökülerek işletmeye son verilmektedir.
Projenin yerini gösterir, bölgenin enerji üretim-iletim sistem haritası Şekil I.1.’de, . Planlanan EİH ve TM’nin Google Earth Üzerinden Görüntüsü ise Şekil I.2’de verilmiştir.
ÇED çalışmalarında, hat güzergahının sağından ve solundan 2.5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor "inceleme alanı" olarak alınmıştır. ÇED Raporu bu inceleme alanı içerisindeki hassas ortamlar taranarak hazırlanmıştır.
3
Şekil I.1 Planlanan EİH ve Bölgenin Enerji Üretim-İletim Sistem Haritası (Ölçeksiz)
4
Şekil II.2 Planlanan EİH ve TM’nin Google Earth Üzerinden Görüntüsü(Ölçeksiz)
--- EİH Güzergahı --- İnceleme Koridoru
5
BÖLÜM II
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
6
BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
II.1. Hat Güzergahı Ve Trafo Merkezinin Arazi Kullanım Haritası Üzerinde Gösterimi, Yerleşim Alanlarına Mesafesi, Mevcut Arazi Kullanım Haritası Veya Kroki Üzerinde Gösterimi, Hat Güzergahı Ve Yakın Çevresinde Bulunan Tarım, Sanayi ve Koruma Alanalarının, Sağlık Koruma Bandı’nın Harita Üzerinde Gösterilmesi, Mesafelerin Belirtilmesi, Alanın/Yakın Çevresinin Panoramik Fotoğraflandırılması,
Bu proje kapsamında, tesis edilecek olan EİH, 154 kV geriliminde 1272 MCM karakteristiğinde 75 km uzunluğunda olup, mevcut Tümosan TM’ye bağlı bulunan 154 kV Derinkuyu-Tümosan EİH’nin 228 numaralı direğinden branşman alarak başlayacak olan hat 9 numaralı some direğinden (S.9) sonra tesis edilecek olan Sultanhanı TM’ye bağlanacaktır.
EİH’nin kalan 29 km’lik kısmı ise Sultanhanı TM’den başlayıp (Konya ili sınırlarında) mevcut Kızören TM’de son bulacaktır.
Güzergah boyunca hattın sağında 2,5 km, solunda 2,5 km olmak üzere, toplam 5 km genişliğindeki koridor inceleme alanı olarak kabul edilerek; tüm çevresel etütler ve arazi çalışmalarının bu koridor içerisinde yapılması öngörülmüştür.
Söz konusu yerleşim yerlerinin hatta göre konumları ile yaklaşık uzaklıklarını gösterir liste Tablo II.1.1’de verilmiştir. EİH güzergahına en yakın yerleşim yerleri, 250 m mesafedeki Bozcamahmut Köyüdür.
Tablo II.1.1. EİH Güzergahına En Yakın Yerleşim Merkezleri ve Güzergaha Uzaklıkları (Yerleşim Merkezleri Güzergah Planı dikkate alınarak sıralanmıştır.)
Güzergah Konumu Yerleşim Yeri İlçesi Takribi
Güzergaha Yönü
Takribi Güzergaha Mesafesi (m)
Tümosan TM Aksaray Merkez Merkez/Aksray Doğu 750
S2-S3 Arası Yapılcan Köyü Merkez/Aksray Kuzey 1.000
S3-S4 Arası Kutlu Beldesi Merkez/Aksray Güney 750
S6-S7 Arası Sultanhanı Beldesi Merkez/Aksray Kuzey 1.500
Sultanhanı TM Eşmekaya Beldesi Eskil/Aksaray Kuzeybatı 1.000
S11-S12 Arası Bozcamahmut Köyü Eskil/Aksaray Güney 250
S12-S13 Arası Yenice Köyü Karatay/Konya Güney 800
S13-S14 Arası Başgötüren Köyü Karatay/Konya Güney 1.200
Kızören TM Kızören Köyü Karatay/Konya Güney 200
Kaynak: 1/25.000 Ölçekli Güzergah Planı
Tablo II.1.1’de yerleşim yerlerinin hatta ve trafo merkezine göre konumları ve uzaklıkları yerleşim yeri merkezleri esas alınarak takribi olarak belirtilmiş olup, sadece konum belirlemeye yönelik bir bilgi niteliğindedir. Anılan mesafeler taahhüt değildir. Söz konusu mesafeler inceleme koridoru içerisinde direk yerlerinin kesinleşmesi durumunda kurum görüşleri ve teknik gerekçeler nedeniyle değişkenlik gösterebilecektir.
Proje bölgesinde yapılan detaylı çalışmalar sonucunda, toplanan bilgiler (harita, plan, koruma bölgeleri, arazi durumu vb.) doğrultusunda, proje güzergahının son şekli verilmiştir.
Planlanan bu EİH güzergahına ait some noktalarının koordinatları, eklerde yer alan 1/25.000 ölçekli proje güzergah haritasında sunulmuştur (Bkz. Ek-2).
Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında, koordinatlı bir şekilde hazırlanan Arazi Varlığı Haritası’nın değerlendirilmesi sonucu elde edilen verilere göre, yaklaşık 75 km
7
uzunluğundaki planlanan enerji iletim hattı güzergahı Çayır (% 11,26), Kuru Tarım (Nadaslı) (% 51,73), Mer’a (% 28,82), Sulu Tarım (% 6,07), Sulu Tarım (Yetersiz) (% 2,12) sayılan alanlardan geçmektedir.
Proje güzergahını gösteren 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita, Sultanhanı TM Plankotesi, 1/25.000 ölçekli proje güzergahı arazi kullanım kabiliyet sınıfları haritası, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde orman mesçere haritası, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde proje güzergahı jeoloji haritası ve proje güzergahı vejetasyon haritası eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-3, Ek-4, Ek-5 ve Ek-6)
II.2. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezi için Seçilen Yer ve Kullanılan Teknoloji Alternatifleri
Söz konusu projeden etkilenecek alan belirlenirken projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal etkiler bir arada değerlendirilmiştir. Proje kapsamında, çevresel kirlilik yaratacak unsurlar olan hava, su ve gürültü kirlilikleri ile flora-fauna, istihdam, sosyo- ekonomik özellikler, tarım ve orman alanları gibi faktörler esas alınmıştır. Bu doğrultuda söz konusu proje alternatifleri, güzergah seçimi ve teknoloji seçimi olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir.
Güzergâh Seçimi Alternatifleri
Enerji iletim hattının seçiminde; topoğrafya (heyelen, zemin durumu v.b) mevcut enerji iletim hatlarına paralellik, tesis işletme bakım yönünden ulaşım durumu, yerleşim yerleri, özel çevre koruma bölgeleri, askeri bölgeler, turizm bölgeleri, verimli tarım arazileri gibi faktörler göz önünde bulundurulmasına özen gösterilerek güzergah tespiti yapılmıştır.
Yapımı planlanan EİH güzergahı 1/25.000 ölçekli Topoğrafik haritaya (Bk.Ek-2) işlenmiş olup, faaliyet alanını gösterir 1/25.000 ölçekli arazi kullanım haritası ekte verilmiştir.(Ek-3)
Projeye ait güzergâh, mümkün olduğunca yerleşim yerlerinden uzak noktalardan geçirilmeye özen gösterilerek belirlenmeye çalışılmıştır.
Bunun yanı sıra proje güzergâhının belirlenmesinde;
- Yerleşim alanlarından, imarlı sahalardan, hassas alanlardan ve sit alanlarından ve su kaynaklarından mümkün olduğunca uzak kalmasına;
- Mevcut yolların kullanılmasına ve mümkün olduğunca yeni yollarının açılmasına gerek kalmamasına;
- Bakım, işletme kolaylıkları sağlamasına;
- Maliyet açısından en kısa güzergâh olmasına;
- Arazinin morfolojik özelliklerinin uygunluğuna dikkat edilerek güzergâh seçimi yapılmıştır.
Projenin ÇED Başvuru Dosyası sunum aşamasında belirlenen güzergâh üzerine yapılan detaylı çalışmalar, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan görüşler ve toplanan bilgiler (harita, plan, koruma bölgeleri, arazi durumu vb.) doğrultusunda, proje güzergâhının son şekli verilmiştir.
Teknoloji Alternatifleri
Söz konusu proje kapsamında tesisi ve işletilmesi planlanan TM ve EİH için 2’şer alternatif teknoloji bulunmaktadır. TM’ler Açık ve Gaz İzolasyonlu Sistem (GIS) şeklinde olabilmektedir. EİH’lerin alternatifleri ise; yeraltı kabloları ve havai hatlardır.
8
GIS TM’ler, açık TM’lere nazaran daha az yer kapladığından genellikle yerleşim yerlerinin içerisinde tesis edilmesinin zorunlu olduğu durumlarda tercih edilmektedir. Özellikle böyle yerlerde imar planları ve kamulaştırma çalışmalarında zorluklar yaşanmaktadır. Daha az yer kaplamasının nedeni de açık şalt merkezlere kullanılan havanın yerine yalıtkan malzeme olarak SF6 gazı kullanılıp, kullanılacak alan daraltılmaktadır. Bu da GIS TM’lerin Açık TM’lere göre çok daha fazla maliyeti olmasına sebep olmaktadır. Dolayısıyla GIS TM’ler yerleşim yerleri içerisinde yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda tercih edilmektedir.
Sultanhanı TM’nin yapılması planlanan yerde böyle bir durum söz konusu olmadığından düşük maliyetli olan normal (Açık) sistem tercih edilmiştir.
EİH’lerde ise yer altı kabloları da aynı şekilde yerleşimin yoğun olduğu yerlerde ve imarlı alanlarda tercih edilmekte olup, havai hatlara nazaran çok daha maliyetli olmaktadır.
Çevre koruma konusunda bazı hususlarda havai hatlara nazaran daha uygun olan yer altı hatları, arazi kullanımı, hafriyat işlemleri ve elektromanyetik alanın dağılımı gibi konularda daha problemli olmaktadır.
II.3. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik alt yapı ünitelerinin ve varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi).
TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından 1272 MCM iletkenli yaklaşık 75 km uzunluğunda 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM projesinin tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır.
Söz konusu proje dahilinde proje güzergahını gösteren haritalar:
1-) Ek–2: 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı topografik haritası, Sultanhanı Trafo Merkezi Plankotesi
(Veri Tabanı: 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar, Harita Genel Komutanlığı) 2-) Ek–3: 1/25.000 ölçekli proje güzergahı arazi mülkiyet durumu ve arazi kullanım
kabiliyet sınıfları haritası
(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar ve 1/25.000 ölçekli Aksaray ve Konya İlleri Arazi Varlığı Haritaları)
3-) Ek–4: 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde proje güzergahı orman mesçere haritası
(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar ve 1/25.000 ölçekli Konya Orman Bölge Müdürlüğü’ne ait orman mesçere haritaları)
4-) Ek–5: 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde proje güzergahı jeoloji haritası (Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar ve MTA’dan temin edilen 1/25.000 ölçekli jeoloji haritaları) 5-) Ek–6: Proje güzergahı vejetasyon haritası
(Veri Tabanı: Harita Genel Komutanlığı’ndan temin edilen 1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar, 1/25.000 ölçekli orman mesçere haritaları, 1/25.000 ölçekli arazi varlığı haritaları)
6-) Ek-7: 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı 7-) Ek-8: ÇED İnceleme Değerlendirme Formu
II.4. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezi Belirlenirken Göz Önüne Alınan Hususlar
9
Projeye ait güzergâh belirlenirken, güzergâh boyunca yerleşim yerlerinden mümkün olduğunca uzak noktalardan geçilmesine özen gösterilmeye çalışılmıştır.
Bunun yanı sıra proje güzergâhının belirlenmesinde;
- Yerleşim alanlarından, imarlı sahalardan, hassas alanlardan ve sit alanlarından ve su kaynaklarından mümkün olduğunca uzak kalmasına;
- Mevcut yolların kullanılmasına ve mümkün olduğunca yeni yollarının açılmasına gerek kalmamasına;
- Bakım, işletme kolaylıkları sağlamasına;
- Maliyet açısından en kısa güzergâh olmasına;
- Arazinin morfolojik özelliklerinin uygunluğuna dikkat edilerek güzergâh seçimi yapılmıştır.
Ayrıca enerji iletim hattının ve trafo merkezinin seçiminde; topoğrafya(heyelen, zemin durumu v.b) mevcut enerji iletim hatlarına paralellik, tesis işletme bakım yönünden ulaşım durumu, yerleşim yerleri, özel çevre koruma bölgeleri, askeri bölgeler, turizm bölgeleri, verimli tarım arazileri gibi faktörler göz önünde bulundurulmasına özen gösterilerek güzergah ve TM yer tespitleri yapılmıştır.
Projenin ÇED Başvuru Dosyası sunum aşamasında belirlenen güzergâh üzerine yapılan detaylı çalışmalar, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan görüşler ve toplanan bilgiler (harita, plan, koruma bölgeleri, arazi durumu vb.) doğrultusunda, proje güzergâhı bu aşamaya getirilmiştir.
10
BÖLÜM III
PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL
BOYUTLARI
11
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI
154 kV geriliminde tesis edilmesi planlanan 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM projesinin ekonomik ve sosyal boyutları aşağıda detaylı olarak incelenmiştir.
III.1. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili Finans Kaynakları
154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM projesi TEİAŞ yatırım planında bulunan bir proje olduğundan TEİAŞ bütçesinden finanse edilecektir. Planlanan TM ve EİH’nın işletmesi de TEİAŞ tarafından yapılacaktır.
III.2. Proje Bedeli
154 kV gerilimli “Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM” projesinin başlıca maliyet kalemleri;
• Kamulaştırma maliyetleri,
• Ekipman temin maliyetleri,
• Arazi hazırlık ve inşaat çalışmalarından kaynaklanacak personel istihdamı, personel ihtiyaçları, ulaşım, inşaat araçları için kullanılacak yakıt gibi maliyetler,
• Projeden kaynaklanacak çevresel etkilerin minimize edilmesi için alınacak önlemlerin maliyeti (atıkların bertarafı, arazinin eski haline getirilesi vs.),
• İşletme giderleri olarak sıralanabilir.
Toplam uzunluğu yaklaşık 75 km olan 154 kV gerilimli EİH’nin ve 154 kV gerilimli TM’nin yaklaşık maliyeti toplam 12.700.000 TL olarak hesaplanmıştır.
III.3. Projenin Gerçekleşmesi İle İlgili İş Akım Şeması veya Zamanlama Tablosu 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM projesinin inşaat süresi için yaklaşık 18 ay öngörülmektedir. Bu doğrultuda, proje kapsamında inşa edilecek EİH ve TM’ye ait iş akım şeması Şekil III.3.1.’de projenin gerçekleşmesi ile ilgili zamanlama Tabloları ise Tablo III.3.1. ve Tablo III.3.2’de belirtilmiştir.
12
Şekil IIII.3.1 Enerji İletim Hattı İnşaası İş Akım Şeması
İŞ AKIM ŞEMASI EİH İŞ AKIM ŞEMASI TM
Güzergah Etüt
Çalışmaları Etüt ve Proje
Çalışmaları
ÇED Olumlu
Kararının Temini Malzemelerin Temini
İnşaat ve Montaj
İşlemleri İnşaat ve Montaj İşlemleri
Malzemelerin Temini Merkezlerin Nihai Direk ile Bağlantılarının
Yapılması
Kontrol ve Kabul
İşletme Kontrol ve Kabul
İşletme
13
Tablo III.3.1.EİH İş Zamanlama Tablosu
YAPILACAK İŞLER
2013 Bu sürece ait zamanlama ihalenin gerçekleşmesiyle belli olacaktır.
Aylar
10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Etüt
Çalışmaları ÇED
Prosedürü
Kamulaştırma Direğin İnşaatı,
Tel Çekimi Gerekli
Tesislerin
Yapılması İşletme
Tablo III.3.2 TM İş Zamanlama Tablosu
TM Bu sürece ait zamanlama ihalenin gerçekleşmesiyle belli olacaktır.
Yapılacak İşler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Primer Techizat ve
malzeme temini İnşaat ve Montaj Gerekli testlerin
yapılması
İşletme
III.4. Projenin Fayda-Maliyet Analizi
Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınma için temel girdilerden birisi olduğundan, Konya ve Aksaray illeri sınırları içerisinde yapılması ve işletilmesi planlanan 154 kV Tümosan- Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM Projesi kısa vadede maliyetini çıkaracağı ve proje ömrü içerisinde kar getireceği öngörülmektedir.
Ek-4’te yer alan 1/25.000 ölçekli proje güzergâhı Orman Meşcere Haritası’na ve Ek- 8’de verilen İnceleme ve Değerlendirme Formu’na göre ormanlık alandan geçmemektedir.
Yeni tesis edilecek söz konusu hatta ait güzergah boyunca, bir kısım direk yerleri tarım alanlarına isabet etmektedir. Direklerin yerleştirileceği tarım alanlarında, inşaat (kazı, montaj vb.) çalışmaları bittikten sonra tel altında tarım yapılmaya devam edilebilecektir.
Dolayısıyla uzun vadede önemli bir tarımsal kayıp söz konusu olmayacaktır. Ayrıca enerji iletim hattının güzergahı merkez olmak üzere, hattın sağından ve solundan 25’er metre olmak üzere yaklaşık 50 m genişliğinde koridor irtifak hakkı olarak, her direk için ise Tablo III.6.1’de verilen alanlar ise mülkiyet hakkı olarak kamulaştırılacaktır. Dolayısıyla bölge halkının bu noktada ekonomik kaybı da karşılanmış olacaktır.
EİH inşaat çalışmaları sırasında geçici süre için de olsa bölgede bir istihdam imkanı sağlanacaktır. Proje kapsamında çalışacak mühendis, teknisyen ve makine operatörleri gibi teknik personel ve vasıfsız işçiler mümkün olduğu kadar bölgeden temin edilmeye özen
14
gösterilecektir. Bu da kısa vadede bölge ekonomisine arazi hazırlama ve inşaat çalışmaları süresince ekonomik yönden olumlu katkılar sağlayacaktır. EİH tesisleri altyapı yatırımları olup, yatırımın fayda-maliyete etkisi dolaylı olmaktadır. Enerji tüketimi; nüfus artışı, turizm, sanayileşmenin ilerlemesi, teknolojinin yaygınlaşması ve refah seviyesinin giderek yükselmesine paralel olarak artmakta olup, bu ve benzeri projelerin gerekliliği günden güne artmaktadır.
Söz konusu EİH ve TM ile 154 kV gerilim kademesinde, enterkonnekte sisteme bağlanacak hat ile bölgesel yatırımlar için gerekli olan altyapı yatırımlarından biri olan elektrik enerjisinin iletimi sağlanarak ulusal enterkonnekte sistem içerisinde yeni bir ring bağlantısı oluşturulacaktır. Böylece bölgede sürekli ve kesintisiz enerji sağlanacak ve proje ile hem bölge ekonomisi hem de Türkiye ekonomisini, olumlu yönde etkileyecektir.
III.5. Proje Kapsamında Olmayan Ancak Projenin Gerçekleşmesine Bağlı Olarak, Yatırımcı Firma veya Diğer Firmalar Tarafından Gerçekleştirilmesi Tasarlanan Diğer Ekonomik, Sosyal ve Altyapı Faaliyetleri
Bu proje kapsamında, sadece 154 kV geriliminde yaklaşık 75 km uzunluğunda 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM’nin tesis edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, bölgede TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı faaliyetleri bulunmamaktadır.
Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, bölgede TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan Sistem Bağlantı Anlaşmaları kapsamında bu hatta bağlantı yapılacak herhangi bir hat şu an bulunmamakla birlikte süreç içinde böyle bir durumla karşılaşılması durumunda gerekli değerlendirmeler yapılacaktır.
III.6. Kamulaştırma (Kamulaştırılacak alanların 1/25.000’lik Harita Üzerinde Gösterimi, Mevcut Kullanım ve Mülkiyet Durumu, İstimlâk ve İzin İrtifak Hakkı ile İlgili Bilgi Verilmesi)
Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında, koordinatlı bir şekilde hazırlanan Orman Meşcere Haritası ve Arazi Varlığı Haritası’nın bir arada değerlendirilmesi sonucu elde edilen verilere göre, yaklaşık 75 km uzunluğundaki planlanan enerji iletim hattı güzergahı Çayır (%
11,26), Kuru Tarım (Nadaslı) (% 51,73), Mer’a (% 28,82), Sulu Tarım (% 6,07), Sulu Tarım (Yetersiz) (% 2,12) sayılan alanlardan geçmektedir. (Bkz. Tablo IV.2.4.2). Ayrıca Konya Orman Bölge Müdürlüklüğünden temin edilen ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek-8’de verilmiştir.
TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından, Kamulaştırma Kanunu gereğince, kamulaştırma planı doğrultusunda gerek mülkiyet için ve gerekse irtifak tesisi için istimlak komisyonu tarafından kamulaştırmaları yapılarak hak sahiplerine arazi bedelleri ödenecektir.
Proje kapsamında tesis edilecek olan yaklaşık 219 adet direkten 24 tanesi durdurucu, kalan 195 tanesi de taşıyıcı direk olarak inşa edilecektir. Bu direklerin isabet ettiği alanlarda ise arazinin vasfına göre kamulaştırılacak, kiralanacak, izin alınacak ya da tahsis amacı değişikliği yapılacaktır. Tellerin altında kalan ve salınım diyagramına göre belirlenecek alanları kapsayan, genişliği 50 metreye varan sahada ise kamulaştırma yolu ile irtifak hakkı tesis edilecektir.
EİH güzergahına isabet eden taşınmazlarda yapılacak mülkiyet kamulaştırmaları ile irtifak hakkı kurulması işleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerince TEİAŞ
15
tarafından oluşturulan istimlak komisyonları marifeti ile kamulaştırma/irtifak bedelleri tespit edilecek ve hak sahipleri ile anlaşma sağlanması durumunda bu kamulaştırma bedelleri hak sahiplerine ödenecektir.
Direk yerlerinin dışındaki, tel altında kalan araziler Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde tanımlanan yatay ve düşey mesafeler korunmak şartı ile hak sahipleri tarafından kullanılmaya devam edilebilecektir.
Gerek mülkiyet hakkı ve gerekse irtifak hakkı alınacak alanların yaklaşık yüzölçümü, Tablo III.6.1.’de verilmiştir.
Tablo III.6.1. Proje Kapsamında Tesis Edilecek Hatta ve Trafo Merkezine İlişkin Mülkiyet Hakkı ve İrtifak Hakkı Alınacak Alanların Yaklaşık Yüzölçümü
Kamulaştırılacak Alan Adet Alan
(m2)
Direk Tipi Taşıyıcı Direkler 200 m2 195 39.000 m2
Durdurucu Direkler 300 m2 24 7.200 m2
Sultanhanı TM 26.990 m2
Mülkiyet Hakkı İçin Kamulaştırılacak, Kiralanacak veya Tahsis Amacı Değişikliği
Yapılacak Alan 73.190 m2
İrtifak Hakkı İçin Kamulaştırılacak Alan (75 km x 50 m-46.200 m2) 3.703.800 m2 Kaynak: Güzergah Planından Yaklaşık Olarak Çıkartılmıştır.
Söz konusu hatta ait güzergah boyunca hattın her iki yanından 25’er m olmak üzere toplam 50 m genişliğinde koridor, irtifak hakkı tesis edilecek alan olarak hesaplanmıştır. Bu koridor esas alınarak kamulaştırılacak, irtifak hakkı uygulanacak, izin alınacak ya da tahsis amacı değişikliği yapılacak toplam alan yaklaşık 3.776.990 m²’dir. Direk ayaklarının isabet ettiği yerlerde ise her direk tipi için yukarıdaki Tabloda belirtilen alanlar arazinin vasfına göre mülkiyet hakkı olarak kamulaştırılacak, izin alınacak ya da tahsis değişikliği yapılacaktır.
Proje kapsamında tesis edilecek olan yaklaşık 219 adet direk tarım, mera vb. alanları içerisine inşa edilecektir. Projenin tarım ve mera alanlarında tesis edilen kısmının, tel altları Elektrik Kuvvetli Akımlar Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen yaklaşım mesafelerine uyulmak koşuluyla kullanılabilecektir.
Proje kapsamında inşa edilecek EİH’nin Arazi Mülkiyet Durumunu ve Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfları’na göre dağılımı Bölüm IV.2.4’te verilmiştir. EİH Güzergâhı boyunca enerji taşıyan tellerin altında kalan ve irtifak hakkı için kamulaştırılacak tarım alanlarında, inşaat bittikten sonra tarım yapılmaya devam edilecektir.
III.7. Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) Proje kapsamında güzergah içerisinde yer alan tarım alanlarının, tarım dışı amaçla kullanılması için, 19.07.2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” hükümleri gereğince, Konya ve Aksaray Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlükleri ve/veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan gerekli izinler alınacaktır.
Mera alanlarının kullanımı için 28.02.1998 tarih ve 23272 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı “Mera Kanunu” hükümleri gereğince, T.C Aksaray Valiliği ve Konya Valiliği (Valilik Mera Komisyonlarına) tahsis amacı değişikliği için başvurular yapılacaktır.
EİH güzergahı Konya-Aksaray devlet yolunu 3 noktadan kesmekte olup, bu kesimlerde Karayolları Genel Müdürlüğü 3. Bölge Müdürlüğü ile protokol yapılacaktır.
16 Ayrıca;
• Yerel yönetimlerden: Kurulacak şantiye (yüklenici) için atık suların bertaraftı için sağlanacak şebeke suyu ile ilgili,
• Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü: Yüzey suyu kaynakları, dere geçişleri ve sulama kanalları ile ilgili,
• Karayolları Genel Müdürlüğü: Karayolu atlamaları için protokol yapılması, İşlemleri gerçekleştirilecektir.
Projenin geçtiği alanlarda bulunan arazilerin vasıfları ve miktarı hazırlanacak olan kamulaştırma planlarından sonra netleşecek olup, belirtilen arazi vasıflarından başka vasıflara sahip alanların bulunması durumunda, bu alanlar içinde meri mevzuatlar kapsamında gerekli işlemler yapılacaktır.
III.8. Proje ile İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması, Zamanlama Tablosu
Proje kapsamında yapılacak işlere ait zamanlama Tabloları Tablo III.3.1 ve III.3.2’de verilmiştir. Bu tabloya göre projenin ÇED ve Etüt-Proje ile ilgili işlemleri devam etmektedir.
Diğer işlere ait süreçler bu iki işlemin tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecektir.
Proje kapsamında:
• Güzergah belirleme,
• Seçilen güzergah üzerinden kamu-kurum ve kuruluşlarla yazışmalar,
• ÇED sürecinin başlatılması,
III.9. Diğer Hususlar
Bu bölümde belirtilecek başka herhangi bir husus bulunmamaktadır.
17
BÖLÜM IV
PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ
MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN
AÇIKLANMASI
18
BÖLÜM IV: PROJEDEN ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI(*)
(*) Bu bölümde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınmalıdır. Bu bölümde sıralanan hususlar itibarı ile açıklanırken, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, araştırma kurumlarından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurumlardan temin edilen bilgilerin hangi kurumdan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölümünde belirtilir veya ilgili harita, doküman vb. belgeye işlenir.
Proje sahibince kendi araştırmalarına dayalı bilgiler verilmek istenirse, bunlardan kamu kurum ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kurum ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birer belge alınarak rapora eklenir.
IV.1. Projeden Etkilenecek Alanın Belirlenmesi, (Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiği Açıklanacak ve Etki Alanı Harita Üzerinde Gösterilecek)
Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi için projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu etkilerin bazıları doğrudan, bazıları ise dolaylı etkilerdir. Proje etki alanı; flora, fauna, gürültü, EMA, tarım alanları, orman, yerleşim yerleri vb. göz önüne alınarak belirlenmiştir.
EİH ve TM kapsamında yapılan tüm çalışmalar sırasında inşaat çalışmaları, özellikle direklerin kurulacağı alanlarda yoğunlaşacak ve öncelikle direklerin kurulacağı alanlarda arazi kullanım şekli değişecektir. Ayrıca güzergah boyunca, bu çalışmaların son aşaması olan tel çekme işlemleri sırasında yaklaşık 50 m genişliğindeki koridorda kısa süreli etkiler söz konusu olacaktır.
Tarım alanlarına dikilen direklerden sonra tel altlarında EKAT hükümlerine uyulmak kaydıyla tarım aktivitesinin sürdürülmesinde bir sakınca olmayacaktır. İşletme döneminde ise arazi kullanımında bir değişiklik olmayacaktır.
İşletme aşamasında ise en önemli etki görsel etki olacaktır.
Dolayısıyla projenin inşaat ve işletme aşamaları göz önüne alındığında, uzun ve kısa dönemli olmak üzere iki ayrı nitelikte etki söz konusudur. İnşaat aşamasındaki etkiler geçici etkiler olup, kısa sürelidirler. Bu etkilere ait bilgiler ve alınacak önlemlerle ilgili detaylı bilgiler Bölüm V’te verilmiştir.
Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında yapılacak çalışmalardan kaynaklanacak toz, gürültü vb. etkiler kısa süreli ve geçici olacaktır. Arazi hazırlama ve inşaat aşamasında çevresel etki alanı; yapılan toz ve gürültü hesaplamaları dikkate alınarak, EİH merkez olmak üzere hattın her iki yanından 25’şer metre olmak üzere toplam 50 metre genişliğindeki bir koridor belirlenmiştir.
İşletme aşamasındaki etkiler ise uzun süreli etkiler olup, işletme aşamasında çevresel etki alanının belirlenmesinde; EMA ve gürültü değerleri dikkate alınarak, EİH’nın sağından ve solundan 50 m olmak üzere toplam 100 m’lik bir koridor öngörülmüştür.
ÇED inceleme alanı olarak, güzergahın sağından ve solundan 2,5 km olmak üzere toplam 5 km genişliğinde bir koridor esas alınmıştır. Koridorun bu kadar geniş tutulmasının sebebi; kesin güzergah çalışmalarında ve projenin tatbikatında arazide karşılaşılacak sorunlara (heyelan, vb.) çözüm bulmak ve gerektiğinde güzergahta değişiklik yapabilmektir.
IV.2. Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı,
19
Proje güzergahı ve inceleme koridoru içerisinde doğal kaynakların kullanıldığı herhangi bir faaliyet alanı bulunmamaktadır.
IV.2.1. Hat Güzergahı ve Trafo Merkezinin Jeolojik Özellikleri (Tektonik Hareketler, Topografik Özellikler, Mineral Kaynaklar, Heyelan, Benzersiz Oluşumlar, Çığ, Sel, Kaya Düşmesi vb. 1/25.000’lik Jeoloji Haritası ve Kesitler)
İnceleme alanı 154 kV Tümosan-Sultanhanı-Kızören EİH ve Sultanhanı TM güzergahı ve güzergah merkez olmak üzere 5 km genişliğinde koridoru kapsamaktadır.
AKSARAY CİVARININ JEOLOJİSİ:
Aksaray civarının stratigrafik olarak tabanında Kaman Grubu olarak adlandırılan, Kırşehir masifinin metamorfitleri yer almaktadır. Metamorfitlerin üzerine, Karakaya ultramafiti olarak adlandırılan gabro ve gabronorit kütleleri gelmektedir. Granit, granodiyorit ve kalkalkali granit bileşimindeki asidik sokulum metamorfit ve ultramafitleri kesmiştir. Bu birimler üzerine Eosen ve Oligosen yaşlı örtü birimleri uyumsuz olarak gelir.
Kaman Grubu Metamorfitleri: Aksaray civarında, Ortaköy ve Ovacık çevresinde yüzeyleyen bu birimler, Kalkanlıdağ Formasyonu (gnays, biyotitşist, muskovit şist,amfibolit,kuvarsit ve mermer bantları) ve Tamadağ Formasyonu (serizit-kloritşist, kalkşist, metagrovak, metakumtaşı, mermer) ile temsil olunur. Premesozoyik yaşlı oldukları belirtilmektedir (Seymen, 1982).
Karakaya Ultramafitleri: Karakaya ultramafiti, gabro ve gabronorit türü kayaçlardan oluşmuştur. Kampaniyen- Maestrihtiyen dönemindeki Bozkır ofiyolit naplarına ait olduğu belirtilmiştir (Uygun, 1982).
Baranadağ Plutonu (Ortaköy Granotoyiti) : Temeli kesen bu mağmatik kayaçlar çeşitli boyutlarda ve geometrik şekillerdedir. Gri, açık gri renklidir. Çoğu zaman fazlaca alterasyona uğramışlar ve arenalaşmışlardır. Genellikle dayk şeklinde gözlenen yüzey kayaçları, trakit, andezit, dasit, riyodasitik tüf ve riyolitik tüf ürünlerini içermektedir.
Çayraz Formasyonu: Çakıltaşı, kumtaşı, nummunitli kireçtaşı ardalanmasından oluşmuştur. Kalın tabakalı, kötü boylanmalı ve gevşek çimentoludur. Baranadağ Plütonunu uyumsuz olarak örter.
Mezgit Formasyonu: Tuzgölü doğusunda yüzeyleyen bu birim, çakıltaşı, kumtaşı, jips, anhidrit, marn ve çamurtaşıyla temsil edilen karasal birimlerden oluşmaktadır. Üst Eosen- Oligosen yaşlı bu birim Çayraz Formasyonu üzerine uyumsuz olarak gelir. Üstte Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Peçenek Formasyonu tarafından uyumsuzlukla örtülür.
Peçenek Formasyonu: Masif, kalın tabakalı çakıl, kumlu tüf, pomza kırıntıları, marn ile temsil olunur. Üst Miyosen-Pliyosen yaşlıdır.
Volkanitler: Andezitik karakterli Göstük, Selime, Gelveri ve Kızılkaya ignimbiriti, sarımsı kahve renkli Melendiz Dağı tüfü, açık gri-kahve renkli, yer yer camsı Melendiz Dağı andeziti ile temsil olunur.
Kuvaterner: Lav parçaları, camsı ve pomzalı tüften oluşan Alaşar Tüfü, ince orta taneli kum, kumtaşı ile miltaşından oluşan Kızılırmak çakıltaşı, traverten ve çakıltaşı, kumtaşı, milden oluşan Eski Alüvyon ile temsil olunur.
20 Yapısal Jeoloji
Ofiyolitlerin, Kampaniyen-Maestrihtiyen döneminde, güneydeki Anatolit-Torit platformu üzerine hareket ederek üzerledikleri çökelleri metamorfize etmiş, ezilmelere ve kırılmalara neden olmuştur. Aksaray çevresindeki kırıklar, daha çok kuzey-güney yönlü, düşey ve doğrultu atımlıdır. Bölgenin en büyük fayı, Koçhisar-Aksaray fayıdır. Üst Miyosen- Pliyosen'de Koçhisar-Aksaray fayından 2 km doğuda, bu faya paralel bir fay gelişmiştir. Bu iki fay kuzeyde Kayalı boğazı, güneyde Acıpınar yöresinde kesişirler.
Şekil IV.2.1.1 Aksaray ve çevresinin genelleştirilmiş stratigrafik kesiti
