Hukukun Evrimi
Hukukun Genel Evrimi
Tarihsel olarak genel hukuk kuralları kapsamı içerisinde cezalandırıcı kurallar azalmış, onarıcı kurallar ise artmıştır. Bu anlama gelmek üzere, genel olarak ceza hukukundan
onarıcı hukuka doğru bir evrim söz konusudur. Bu, bir yönüyle din ve gelenek gibi ortak değer kaynaklarının modern dünyada gücünü yitirmesiyle, diğer yönüyle
mübadele ve işbölümü ilişkilerinin giderek karmaşıklaşmasıyla bağlantılıdır.
Suç ve Ceza
Ceza toplumun güçlü biçimde bağlılık hissettiği ortak değerlerin belirgin biçimde ihlal edilmesi haline gösterilen örgütlü ve irrasyonel bir tepkidir. Bu tepkinin
gösterilmesine neden olan eylem suçtur. Dolayısıyla, bir eylem doğası (niteliği) itibariyle suç sayıldığı için ceza ortaya çıkıyor değildir; bir eylem cezalandırıldığı için
suç sayılır.
Cezanın niceliği ve niteliği
Cezanın sayılabilir olan yönü, yani şiddeti cezanın niceliğine işaret eder. Cezanın niteliği ise onun türüdür. Hapis cezası bir ceza türü iken, bu tür kendi içinde (süre
itibariyle) niceliksel olarak ayrışabilir.
Cezanın Niceliksel Evrimi
Cezanın güvence altına almaya çalıştığı değerlerin kaynağı
dünyevileştikçe cezanın şiddetinde azalma görülür. Diğer yandan, siyasi iktidarın mutlaklaşması cezanın şiddetinde artışa neden olur. Bu iki ilke,
Durkheim’a göre cezanın niceliksel evrimini açıklar.
Cezanın Niteliksel Evrimi
Cezanın niteliksel evrimi ölüm cezasından kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma (hapis) cezasına doğru gerçekleşmiştir. Bunun için,
sorumluluğun şahsileşmesi, hürriyetten yoksun kılmanın başlıbaşına bir ceza olarak kabulü ve kamusal örgütlenmenin gelişmesi gerekmiştir.
Sözleşmenin Evrimi
Mübadele ilişkilerinin düzenlenişinin evrimi statü hukukundan sözleşme hukukuna doğrudur. Sözleşmeler ise, ayni akitlerden rızai (ve adil) akitlere doğru evrim
geçirmiştir. Rızai akitlerde sözleşmenin geçerlilik koşulları basitleşmiş, şekil koşulları asgariye inmiş ve bireyin rızası (gerçek iradesi) önem kazanmıştır.
