Konut Al m Rehberi KAR_son****.indd :37

(1)

Konut Al›m Rehberi

(2)

(3)

(4)

(5)

• Hızlı Kredi Başvuru, Değerlendirme ve Kullandırım Süreci

KrediKolay Cepten (444 1 901) ve KrediKolay Internetten kanallarından yapacağınız başvurulara anında yanıt alabilir ya da en yakın Finansbank Şubesi’nden MortgageKolay Ürünleri ile ilgili detaylı bilgi alarak size uygun bir ürün için başvuruda bulunabilirsiniz.

Başvurunuzu gerekli belgeleri getirerek hızla sonuçlandırabilirsiniz.

• Az Peşinat ile Kredilendirme

“Ev almak istiyorum, ancak peşinatım yok” diyorsanız bu ürün tam size göre! Peşinatsız mortgage ürünleriyle cebinizde çok az peşinat olsa bile ev sahibi olabilirsiniz.

• MortgageKolay Avantajları

* Her Şey Dahil Mortgage: Konut alımında karşılaştığınız masrafları artık dert etmeyin! Her Şey Dahil Mortgage ile uzun vadede ödeyin, masraflar sizi yormadan ev sahibi olun!

* İşsizlik Sigortalı Mortgage: Hayalinizdeki ev kabusa dönüşmesin. Hayalinizi mortgage ürün alternatifleri ile hemen ve işsizlik sigortası ile geleceğe yönelik endişe duymadan gerçekleştirin! “Ya işsiz kalırsam?”, “Ya kredimi ödeyemezsem?”

sorularının artık bir cevabı var; İşsizlik Sigortalı Mortgage!

• Anlaşmalı Konut Projelerimiz Finansbank’ın, Türkiye’nin seçkin

inşaat firmalarıyla yaptığı işbirliği, sizi, hayalinizdeki evin sahibi yapacak. Siz, dilediğiniz inşaat firmasından dilediğiniz konutu seçin, Finansbank size çok uygun koşullarla konut kredisi imkanı sunsun.

Almak istediğiniz konut için TL’de 180 aya varan vade seçeneklerinden çok özel faiz oranlarıyla yararlanmak için Finansbank şubelerine uğramanız ya da inşaat firmalarının satış ofisindeki Finansbank Müşteri Temsilcisi’yle görüşmeniz yeterlidir.

Konutların teknik, hukuki ve ekonomik açıdan değerlendirilmesi, yapılan konut alımlarında doğru karar verilebilmesi açısından önemlidir. Konut alımının en önemli değerlendirme adımlarından biri olan ekonomik değerlendirme açısından bakıldığında ise konut finansmanının ne kadar önemli olduğu bir kez daha anlaşılmaktadır. Bu anlamda, kredi süreçleri hızlı, her ihtiyaca hizmet eden geniş ürün yelpazesi sunan, kişiye uygun ürünlerine doğru yönlendirme yapabilen, konut alım sürecinde müşterilerine anlaşmalı konut projeleri ile yardımcı olan güvenilir finans kuruluşları, kişinin konut kredisi tercihinde önemli olmaktadır.

Bu nedenle, Finansbank olarak konutunuzu seçerken size her konuda yardımcı olacak Konut Alım Rehberi’ne sponsor olarak Finansbank MortgageKolay olanaklarını sizlere daha iyi anlatabilmeyi amaçladık.

Dilediğiniz eve sahip olurken Finansbank desteğini yanınızda hissedeceksiniz!

Finansbank MortgageKolay ile konut almak neden bu kadar kolay?

• Geniş MortgageKolay Ürün Yelpazesi Farklı ihtiyaçlarınıza yanıt bulacağınız MortgageKolay ürünlerinden biri mutlaka sizin için!

• Uygun Faiz Oranları ve Masraflar Bütçenize uygun taksitler ile artık kendi evinizin sahibi olmanızın tam sırası!

• Mortgage Konusunda Deneyimli Şube Yetkilileri

Size en uygun MortgageKolay ürününü ve ödeme planını öneren deneyimli şube yetkililerimiz sizi en yakın Finansbank Şubesi’nde bekliyor!

• Güvenilir ve Uzman Ekspertiz Süreci Konutunuza Finansbank’ın uzman eksperlerince, güvenilir, hızlı ve doğru şekilde değer tespiti yapılsın.

Finansbank Diyor ki...

(6)

Konut Alım Rehberi nedir?

Konut Alım Rehberi konut almak ya da kiralamak isteyen kişilerin ilgilendikleri konutu teknik, ekonomik ve hukuki açıdan değerlendirmelerine katkıda bulunmayı hedefleyen soru listelerinden, uyarılardan ve açıklamalardan oluşan bir belgedir.

Konut Rehberi’nin hedef kitlesini kimler oluşturuyor?

Satın almayı, kiralamayı düşündüğü ya da yaşadığı konutu ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirmek isteyen herkes bu rehberin hedef kitlesini oluşturmaktadır. Konut Alım Rehberi’nde yer alan sorular ülkemiz koşulları gözetilerek ağırlıklı olarak taşıyıcı sistemi betonarme karkas olan apartman türü konut yapılarını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır.

Konut Alım Rehberi neden hazırlandı?

Sağlıklı koşullarda barınmak temel önceliklerimiz ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesine göre temel haklarımız arasında yer alıyor. Başımızı güvenle sokabileceğimiz bir konut edinmek önemli bir fiziksel gereksinim olmanın yanında yaşamımız boyunca yaptığımız en büyük ekonomik yatırımlardan biri. Yazık ki konutlarımızın ve kentlerimizin büyük bir bölümü yaşam kalitesine ilişkin asgari standartları yakalamaktan uzak. Özellikle 1999’da yaşanan büyük deprem felaketi sorunun boyutlarının tahmin edilenden de dramatik olduğunu gösterdi. Konut sektörünün tüketicisi ekonomik, teknik, hukuki ve estetik açıdan karşılaştığı sorunlar bir yana, can güvenliği konusunda da artık daha endişeli.

Çağdaş yapı sanatının bazı temel ilkeleri ve uygulamaları konusunda az da olsa fikir sahibi olmak zor değildir. Bu rehber yaşamınız boyunca yaptığınız en önemli yatırım kararlarından birini verirken ya da

yardımcı olacaktır. Yapı-Endüstri Merkezi’nin (YEM) girişimi ile hazırlanan Konut Alım Rehberi, konut kalitesi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi biraz daha görünür kılarak tüketicilerin daha bilinçli tercihler yapmalarına yardımcı olmayı hedefliyor.

Konut Alım Rehberi nasıl hazırlandı?

Konut Alım Rehberi iki aşamada

hazırlandı. İlk aşamada yurt içinde ve yurt dışında çeşitli özel kuruluşlar ve kamu kuruluşları tarafından konut sektörünün ve ürünlerinin kalite denetimi amacı ile hazırlanan dokümanlar ve ulusal basın yayın organlarında çeşitli tarihlerde konut piyasasıyla ilgili yayımlanmış haberler taranarak Yrd. Doç. Dr. Emrah Acar (İTÜ), Dr. Ela Öney Yazıcı (İTÜ) ve YEM Yapı Bilgi Merkezi tarafından bir taslak hazırlandı.

İkinci aşamada hazırlanan taslak çeşitli uzmanların ve meslek örgütlerinin dikkatine sunularak, taslakta yer alan soru, uyarı ve açıklamalarda eksik ya da yanıltıcı buldukları noktaları belirlemeleri ve değişiklik

önerilerini iletmeleri istendi. Uzmanlardan ayrıca yanıtlanmaları için uzman desteği gerektirebilecek soruları ayırdetmeleri istendi. Bu aşamada taslak metni İTÜ öğretim elemanları Prof. Dr. A. Şule Özüekren, Prof. Dr. Gül Koçlar Oral, Yrd.

Doç. Dr. Cem Altun, Yrd. Doç. Dr. Yüksel Demir, Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Kahvecioğlu, Yrd. Doç. Dr. Meltem Aksoy, Yrd. Doç. Dr.

Şence Türk, Öğr. Gör. Dr. Mustafa Özgünler ve Araş. Gör. Cem Demir gözden geçirdi.

Konut Alım Rehberi ’nin birinci baskısında yer alan soru listelerini inceleyerek öneri ve eleştiriler getiren ve adları rehberin sonunda liste halinde belirtilen meslek örgütlerine değerli katkıları için teşekkür ediyoruz.

Konut Alım Rehberi ’nin elinizdeki ikinci baskısı, 2005’de yayımlanan birinci baskının geliştirilmiş halidir. Bu baskının en önemli

Konut Alım Rehberi

(7)

KONUT ALIM REHBERİ 7 Bu amaçla bölüm başlarına açıklamalar

eklenmiş ve soruların ardılı uyarı ve açıklama metinleri genişletilmiştir. Özellikle su ve enerji korunumu konusundaki ortak kaygıların artması ve güncel tartışmalar Konut Alım Rehberi ’nin ikinci baskısında bu konuya daha fazla yer verilmesini zorunlu kılmıştır.

Konut Alım Rehberi ’nin içeriği kuşkusuz teknik açıdan geliştirilebilir; ancak hedef kitlenin son tüketici/kullanıcı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Rehber’de insanları bilgi bombardımanına tutmak yerine karmaşık ve uzmanlık gerektiren konularda onları az da olsa fikir sahibi yapmak ve uzmanlara yönlendirmek hedeflenmiştir.

Bu nedenle, örneğin, çeşitli alt-sistemlerin teknik standartlarının ayrıntılarına girmek yerine her zaman geçerli olabilecek

‘genel ilkeler’ üzerinde durulması tutum olarak benimsenmiştir. Tüketicileri yanlış yönlendirebilecek ya da tüketicilerin kültürel özelliklerine bağlı olarak anlamı farklı yorumlanabilecek soruların Konut Alım Rehberi ’nde olabildiğince az yer alması için özen gösterilmiştir. Konut Alım Rehberi hazırlanırken mutlak bir tercih yapılmıştır: Rehber, ülkemiz insanlarının sahip olduğu değil, layık olduğu barınma standartları esas alınarak hazırlanmıştır.

Konut Alım Rehberi’ni nasıl kullanabilirsiniz?

Konut Alım Rehberi ’nde yer alan sorulara

‘evet’, ‘hayır’, ya da ‘değerlendirmemle ilgisi yok’ yanıtlarını verebilirsiniz. Verdiğiniz yanıtları konutun ‘olumlu’ (+) ve ‘olumsuz’

(-) özellikleri olarak görebilirsiniz. Artı (+) işaretlerinin sayıca çok olması söz konusu konutun gereksinmelerinizi karşılamaya daha yatkın olduğu anlamına gelmektedir.

Bazı soruların yanındaki (+/-) işareti, konutun ilgili özelliğinin olumlu ya da olumsuz olabileceği; ancak bunu belirlemek için bir uzmana danışmanız gerekebileceği anlamına gelmektedir. ‘Değerlendirmemle ilgisi yok’ yanıtları çoğunluktaysa konutunuzu

değerlendirmek için Konut Alım Rehberi dışında başka kaynaklara başvurmanız önerilir.

Yapılar çok sayıda malzeme, eleman ve bileşenin bir araya getirilmesi ile oluşan karmaşık ve uzun ömürlü ürünlerdir. Bir konutun mimari tasarımı, taşıyıcı sistem, elektrik, yalıtım, ısıtma, vb. öğelerinin her biri farklı uzmanların ilgi alanına girmekte ve her bir konut için duruma özgü koşullar gözetilerek özgün proje çözümleri geliştirilmektedir. Dolayısıyla bir konut için sorun oluşturabilecek bir özellik bir başka konut için sorun oluşturmayabilir!

Öte yandan, bir konutun tüm özellikleri her zaman çıplak gözle görünür değildir!

Dolayısıyla hiçbir rehber size gerçek bir uzman kadar yardımcı olamaz ve sizi uzman yapmaz! Konut Rehberi’nde yanıtlamak için uzman desteğine gereksinim duyabileceğiniz sorular ( ) sembolü kullanılarak soruların yanında belirtilmiştir. Lütfen bilgi eksikliği duyduğunuz ve ikna olmadığınız her konuda uzmanlara başvurunuz!

Konut Alım Rehberi ‘bitmiş’ bir çalışma değildir ve kuşkusuz eksik yönleri

bulunmaktadır. Hedef kitlenin genişletilerek engelli insanlar için ayrı bir bölüm

oluşturulması; tarihi eser statüsündeki konutlara ilişkin soru ve açıklamalara yer verilmesi ve başta deprem dayanımı konusunda olmak üzere tipik yanlışları ve doğruları sergilemek üzere Rehber’in görsel içeriğe kavuşturulması ileriye dönük hedefler arasındadır. Rehber sürekli olarak geliştirilerek güncellenecek ve belirli aralıklarla konut yatırımcılarının ve kullanıcılarının ilgisine sunulacaktır. Konut Alım Rehberi ’ne Yapı-Endüstri Merkezi’nin web portali olan

www.yapi.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Rehberde yer almasını önerdiğiniz soruları ve rehbere yönelik eleştirilerinizi [email protected] adresine

gönderebilirsiniz.

(8)

Ekonomik Değerlendirme

Konut alımı için yapılacak bir ekonomik değerlendirme yalnızca satış bedeline odaklanmadan, konutta yaşadığınız sürece bütçenizin nasıl etkileneceğini hesaba katan uzun erimli bir değer- lendirme olarak görülmelidir. Dolayısıyla yalnızca konut kredilerindeki faiz oranları ya da emlak değerini etkileyen faktörler değil; konutunuza yerleştikten sonra yaşam kalitenizi etkileyen

‘işletme giderleri’ ve konutun bulunduğu bölgedeki ortalama yaşam giderleri gibi faktörler de ekonomik değerlendirmede dikkate alınmalıdır.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE), Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ya da istihdam oranı gibi konut kredilerindeki faiz oranlarını –dolayısıyla konut kredilerinin size maliyetini- etkileyen faktörlerin tartışması Konut Alım Rehberi’nin amacını aşıyor. Ancak, kredi geri ödemelerinde sıkıntı yaşamamak için kredi veren kuruluşların risk düzeyinizi belirlemek için dikkate aldığı bazı ölçütleri akılda tutmanızda yarar bulunuyor: Konut Harcaması Oranı aylık kredi geri ödemelerinizin (ya da konut edinmek için yaptığınız harcamanın) aylık brüt gelirinizin belirli bir oranını geçip geçmediğini esas alır. Bu oranın genellikle %25-30 civarında olması; aksi halde ödemede güçlük çekebileceğiniz öngörülür. Borç-Gelir Oranı, konut alırken eş-zamanlı olarak eğitim, sağlık, yiyecek, giyim gibi başka harcama kalemlerinizin (borçlarınızın) olduğunu;

dolayısıyla toplam borçlarınızın aylık brüt gelirinizin belirli bir oranını aşmamasını esas alır. Bu oranın genellikle %30-40 civarında olması makul karşılanır. Konut kredisi kullandığınızda, faiz ödemelerinin sizi ileriki yıllarda güç durumda bırakmayacağından emin olmalısınız; bunun için sözleşme şartlarını, masraf tutarlarını, erken ödeme cezası vb. koşulları öğreniniz (Grafik 1). Kre- di kullandığınızda zorunlu deprem sigortası, konut sigortası ve bireysel hayat sigortası gibi sigorta masraflarınızın da olacağını unutmayınız.

Ekonomik değerlendirmede özellikle yatırım amaçlı konut alıcıları tarafından kullanılabilecek bir ölçüt kira çarpanıdır. Çevresel ve dönemsel koşullara bağlı olmakla birlikte, bir konutun satış bedelinin genellikle 10 yıllık kira getirisini aşmaması beklenir.

Bütün bunların yanında emlak değerini etkileyebilecek imar planı özellikleri ve inşaat yapım izni sayısı (yapı ruhsatları) gibi yerel faktörler ekonomik değerlendirmelerde dikkate alınmalıdır (Grafik 2). Konut ile bir yatırım aracı olarak ilgileniyorsanız kentsel ulaşım yatırımlarının (örne- ğin, yeni yolların ve yol genişletme çalışmalarının) emlak fiyatlarını genellikle artırdığını; buna karşılık konut edinilmesi planlanan bölgede verilen yapı ruhsatlarının fazla olmasının emlak de- ğerlerini düşürebileceğini dikkate alınız.

Konut alımı için yapılan ekonomik değerlendirmelerde konut mutlaka yakın çevresiyle birlikte ele alınmalıdır. Konutun enerji, bakım-onarım, aidat gibi işletme giderleri yanında ulaşım, giye- cek, eğlence gibi ek giderleriniz olacağını dikkate almalısınız. Aksi halde, sıklıkla yararlanmadı- ğınız çeşitli hizmetler için yüksek aidatlar ödemek ya da aile bütçenizin beklemediğiniz ölçüde yüksek bir bölümünü ulaşım giderlerine ayırmak zorunda kalabilirsiniz.

Uzman

Desteği Evet Hayır

Değerlendirmemle ilgisi yok Konut banka kredisi kullanma koşullarını sağlıyor

mu? (Zemin sağlamlığı, bitmişlik düzeyi, yaşı, tapu durumu, ruhsatı, kullanım izni, kaçak ekler olup ol- maması vb. açılardan konutun kredi kullanımına uygunluğunu araştırınız).

Çeşitli bankaların kredi koşullarını öğrenerek bun- ları vade, aylık ödeme miktarı, toplam ödeme, kredi süresi vb. açılardan karşılaştırdınız mı?

(9)

KONUT ALIM REHBERİ 9 Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Konutun bulunduğu bölgedeki ortalama kira geti-

risi sizin için kabul edilebilir düzeyde mi? (Komşu- larınıza ve yakın çevredeki emlakçılara danışınız).

Konutta tadilat, bakım, onarım ve yenileme gerektiren bölümlerin ve cihazların bütçenize etkisini dikkate aldınız mı? (Konut yapılarının ömrü çoğu kez 50 yıl ve üzerinde olsa da, pek çok yapı malzeme- sinin ve donanımın ömrünün 10-15 yılla sınırlı ol- duğunu; dolayısıyla bunların yapının ömrü boyunca birkaç kez yenilenmesi gerektiğini dikkate alınız).

Konutun bulunduğu çevredeki ortalama yaşama giderleri yaşam standartlarınızdan ödün vermeni- zi gerektiriyor mu?

Konutun geçmiş yıllara ait ısıtma/soğutma giderleri sizin için kabul edilebilir düzeyde mi? (Benzer konumdaki dairelerde yaşayan komşularınıza danışa- rak veya geçmiş yıllara ait faturaları edinerek kaba- ca fikir sahibi olabilirsiniz. Uygun ve kaliteli malzemelerle yapılmış bir ısı yalıtımının ısıtma-soğutma giderlerinizi önemli ölçüde azaltabileceğini dikkate alınız).

Konutun ortalama aidat giderleri sizin için kabul edilebilir düzeyde mi? (Ortak alanların giderlerine katılım payının nasıl hesaplandığını öğreniniz).

Konuttaki sabit elektrikli, elektronik, mekanik cihazlar bozulduğu takdirde kolaylıkla yenileyebi- lir ya da bakımını yaptırabilir misiniz? (Yeni konut alırken bu tür cihazların garanti belgelerini isteme- yi unutmayınız. İkinci el konutta bu belgelere eriş- mek güç olabilir ancak cihazların kısa bir süre sonra yenilenmesi gerekmeyeceğinden emin olunuz).

Konut alırken ödenecek ekstra masrafları (kredi, sigorta masrafları, emlakçı komisyonu vb.) değer- lendirdiniz mi?

Ev Sahiplerine KrediKolay ve Mortgage Alana KrediKolay ile konutunuzu alabileceğinizi, teminat göstererek ve düşük faizli tüketici kredisi kullanarak eviniz ile ilgili diğer ihtiyaçlarınızı giderebile- ceğinizi biliyor muydunuz? (bkz. syf. 36)

Finansbank’ta konut kredinizi konut alırken karşılaşacağınız ekstra masrafları da dahil ederek Her Şey Dahil Mortgage şeklinde kullanabileceğinizi biliyor muydunuz? Konutunuzu kredi ile aldınız.

Peki, işsizlik, sakatlık, uzun süreli hastanede tedavi nedeniyle konut kredisi taksitlerinizi ödeyeme- me riskine karşı sigorta yaptırdınız mı? Sürekli sakatlık ya da vefat nedeniyle kredi riskinizi karşıla- yacak, gereğinde lehdarlarınıza da ödeme payı çıkarabilecek bir hayat poliçesi yaptırdınız mı?

(10)

700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000

0 1999

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 339.446 315.162279.616

161.920 202.237 329.774

545.336 597.786 581.029 501.005

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Daire Sayısı

SON ON YILLIK KONUT RUHSATLARI (1999-2008)

GRAFİK 2 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000

0 2003

Kaynak: T.C. Merkez Bankası

1.581 3.520

12.381

22.135

30.736

37.540

2004 2005 2006 2007 2008

Milyon TL

BİREYSEL KONUT KREDİLERİ (2003-2008)

GRAFİK 1

(11)

KONUT ALIM REHBERİ11

Hukuki Değerlendirme

Başınızı güvenle sokabileceğiniz bir konut edindiğiniz için sevinirken kendinizi bir anda hukuki bir karmaşanın içinde bulmamak için tapu işlemleri; taşınmazın üzerinde herhangi bir tedbir ya da haciz olup olmadığı; konuta ait eski borçlar ve sözleşmeler, satıcının kimliği ve imar planında belirtilen kullanım türü ve imar hakları gibi konularda bilgi edinmelisiniz. Size uzatılan her türlü sözleşme metnini, yazı karakterleri ne kadar küçük olursa olsun, okuma alışkanlığınız olmalı. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda apartman dairesi ‘bağımsız bölüm’ olarak adlandırılmaktadır. Bir bina- nın ruhsatının olması bağımsız konut birimlerinin de ruhsatı olduğu anlamına gelmez. Binanın hangi bölümlerinin ‘ortak alan’, hangi bölümlerinin ‘eklenti’, hangi bölümlerinin ‘bağımsız’ ol- duğunu ve her bağımsız bölüme ne kadar ‘arsa payı’ düştüğünü öğreniniz. Tapudaki projeye ve açıklamalara uygunluk konusunda dikkatli olunuz.

Tapu işlemleri alıcı ve satıcı tarafından ilgili Tapu Sicil Dairesi’nde gerçekleştirilir. Taşınmazlar üzerinde her türlü resmi işlemin yapılması öncelikle taşınmazın tapu sicilinde kayıtlı olmasına bağlıdır; ayrıca tapu işleminde esas alınacak ‘emlak vergisi bildirim’ değerinin bilinmesi gerekir.

Tapu işlemlerinde tarafınızdan ya da vekil olarak atadığınız kişiden talep edilecek belgeler ve masraflar hakkında önceden bilgi alınız. Satıcının gerçek malik ya da temsilcisi olduğundan emin olunuz.

Konutun bulunduğu bölgenin imar planı size konutun yakın çevresinde gelecekte ne tür değişik- likler olabileceği hakkında fikir verecektir. Bu tür konularda belediyelerin İmar Müdürlüklerin- den bilgi alarak konutunuzun bulunduğu bölgenin kullanım özelliklerinin değişip değişmediği- ni (örneğin kamulaştırma, arazi ve arsa düzenleme ya da kentsel dönüşüm programı kapsamına alınıp alınmadığını) araştırınız.

Yeni konut alıyorsanız binada elektrik, su, doğalgaz vb. kullanımı için konut kullanımına ge- çiş yapılıp yapılmadığını; abonelik yapılmamışsa gerekli koşulların sağlanıp sağlanmadığını so- runuz. İkinci el konutların elektrik, su, doğalgaz, emlak vergisi vb. eski borçları olup olmadığı- nı araştırınız.

Apartman/site yöneticisi ile konuşarak binanın ‘yönetim planını’ inceleyiniz: Çöp, temizlik ve ortak yaşam alanları ile ilgili çeşitli hizmetlerin düzenli olarak yerine getirilip getirilmediğini araştırınız. Dükkan, depo gibi ticari kullanıma ayrılmış alanların kullanım amaçlarının belirlenip belirlenmediğini öğreniniz.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Konutun tapusu var mı? (Tapunun tek kişi üzerine

ya da çok ortaklı olup olmadığını; kullanım hakkı -intifa- durumunu öğreniniz).

Binanın mülkiyet özelliklerini öğrendiniz mi? (Ko- nut tapuları ‘ortak’, ‘kat irtifaklı’ ve ‘kat mülkiyetli’

olmak üzere üçe ayrılır).

Binanın yapı ruhsatı var mı?

Binanın yapı kullanma izni var mı?

Konut üzerinde ipotek ya da haciz kararı var mı?

(12)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanın yönetim planını incelediniz mi?

Binanın elektrik, su, doğalgaz vb. hizmetler için konut kullanımına geçişi yapılmış mı?

Konutun geçmiş yıllara ait ödenmemiş emlak vergisi vb. borçları olup olmadığını öğrendiniz mi? (İkin- ci el konut alımında satıcıdan makbuzları isteyerek kontrol edebilirsiniz; gerek duyarsanız satıcıdan vergi dairesinden alınacak ‘borcu yoktur’ yazısı is- teyebilirsiniz. Son elektrik, doğalgaz, su vb. fatura- larının kopyalarını edininiz).

Binanın ticari amaçlar için ayrılmış dükkan, depo gibi bölümleri varsa bunların kullanım amaçları be- lirlenmiş mi?

İçinde kiracı oturan bir konut alıyorsanız kira kontratını incelediniz mi? (Kira sözleşmesinin sizi olumsuz etkileyebilecek koşulları olmadığından emin olunuz).

Satın almayı düşündüğünüz konutun yer aldığı imar planı hakkında bilgi edindiniz mi? (Uygula- ma imar planında satın alınacak konutun bulundu- ğu alan ‘konut alanı’ olarak tanımlanmış olmalıdır.

Konut alanının kat yüksekliği; bahçe mesafeleri, in- şaat emsali vb. imar hakları uygulama imar planın- da belirlenir. İmar planında verilen imar haklarının üzerinde inşaat yapılamaz; aksi halde ruhsat ve ek- lerine aykırı inşaat yapılmış olur).

İnşa halinde bir konut satın alıyorsanız satıcının güvenilirliği, mali durumu ve geçmişte sattığı konutlar konusunda bilgi edindiniz mi? (Konutun size taahhüt edilen süre, maliyet ve kalite koşullarını sağlayacağından emin misiniz?)

(13)

Genel Mimari Özellikler

Barınaklardan sığınaklara, sığınaklardan gökdelenlere insanlığın başını sokacak bir dam arayı- şının binlerce yıllık zengin bir öyküsü var. Doğal dengenin giderek bozulmasının gelecekte ne tür barınma kültürleri ortaya çıkaracağını, konutların nasıl ve hangi hızla evrileceğini bugünden kestirmek kolay değil. Ancak mimarlığın başlıca önceliğinin binaların içinde barınan insanların yaşantı zenginliğine ve mutluluğuna katkıda bulunacak konfor koşullarını sağlamak olduğu kabul edilecek olursa, “Bu konut ve çevresi benim yaşam tarzıma uygun mu? Burada mutlu olabilir miyim?” sorularının konut edinirken sorulabilecek en doğru sorular arasında yer aldığı görülür.

Öte yandan, iyi mimarlığa erişmenin her zaman daha pahalıya mal olacağı kanısı, yaygın ve yanıltıcı bir mittir. Tam tersine, iyi tasarlanmış konutlar daha iyi planlandıkları ve enerji-etkin sistemlerle donatıldıkları için daha az işletme maliyetine sahip olacak ve sizi uzun yıllar boyunca gereksiz ve ölçüsüz harcamalardan kurtaracaktır. Örneğin, binaların formu (geometrik biçimi) ve yönlendiriliş durumu tükettikleri enerji miktarının belirleyicileri arasındadır. Enerji giderlerini azaltmak için binanın bulunduğu iklim bölgesine uygun form ve yönlendiriliş biçimine sahip olması gerekir. Böylelikle binalarda mekanik ısıtma/havalandırma-soğutma sistemlerine duyulan gereksinim azaltılabilir. Doğru yönlendirilen; güneşten, rüzgardan ve doğal bitki örtülerinden gerektiği biçimde ve ölçüde yararlanan binalarda yaşamak daha fazla konfor ve tasarruf sağlar.

Sözgelimi, binanın bulunduğu bölgenin iklimsel koşullarına uygun ve nitelikli malzemelerle ya- pılmış bir ısı yalıtımı, ısıtma-soğutma giderlerinizi yarı yarıya azaltabilir. Gürültünün zararlı etki- lerine karşı alınabilecek basit önlemler işitsel algınızın ve veriminizin artmasını, stres düzeyinizin ve ev kazalarının azalmasını sağlayabilir.

Kötü tasarlanmış konutlarda yaşamak bir ‘kader’ değildir! Konut yatırımcılarının ve kullanıcıla- rının kalite konusunda daha bilinçli ve talepkar davranması, konut üretenler ve konut üretimini denetleyenler üzerindeki baskıyı da artıracak; daha konforlu ve insanca çevreler yaratılmasını kolaylaştıracaktır.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanın onaylı bir mimari projesi var mı? (Beledi-

yelerin İmar Müdürlüklerinden bilgi alabilirsiniz).

Binada, sonradan, orijinal mimari projesinde olmayan değişiklikler yapılmış mı? (Yapılmışsa bu tür değişikliklerin nedenini öğreniniz).

Binanın görünüşü ve iç mekanlar estetik bakımın- dan sizi tatmin ediyor mu?

Konuttaki odaların sayısı ve büyüklüğü ihtiyaçla- rınızı karşılamaya yeterli mi? (Satıcıların verdikleri ilanlarda konutun büyüklüğünü abartma eğilimi taşıyabileceklerini unutmayınız. Gerekirse ölçüm yaparak size belirtilen net alanı doğrulayınız).

Konut bugünkü ihtiyaçlarınızın yanısıra yakın gelecekteki ihtiyaçlarınızı karşılamaya da uygun mu?

(Ailenize yeni bireyler katılması olasılığını dikkate alınız).

(14)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Konut engelli ya da yaşlı bir insanın kullanımı için

uygun mu? (Merdivenlerin, merdiven sahanlıkları- nın, koridor genişliklerinin ve diğer ilgili mekanla- rın tekerlekli bir sandalyenin giriş/dönüş yapması- na uygun olduğundan emin olunuz).

Binanın cephe kaplama malzemeleri, dokusu ve rengi iklim bölgesine uygun olarak seçilmiş mi?

İç mekanlar kullanıcı sağlığı ve ısıtma ekonomi- si açısından yeterli direkt güneş ışınımı alıyor mu?

Gün ortasında yapay aydınlatma kullanmadan otu- rabiliyor musunuz? (Pratik bir yaklaşımla mekanla- rın sağlık açısından günde en az 2 saat; ısıtma eko- nomisi açısından 4 saat güneş ışınımı alması, istenen bir durumdur. ‘Salon’ gibi yaşama hacimleri güney ve güneye bakan yönlerde; mutfak ve banyo gibi servis hacimleri kuzey ve kuzeye bakan yön- lerde konumlandırılmalıdır).

Özellikle doğu ve batı yönlerine bakan dış kapılar- da/pencerelerde güneş kontrolü için panjur vb. ön- lemler alınmış mı?

Binanın ortak mekanlarındaki asansör, jenera- tör vb. cihazların gürültüsü uyumanıza/çalışmanı- za engel oluyor mu? (En sessiz sanılan yerlerde bile gürültü düzeyi genellikle 15-20 desibel civarında- dır. Konut tasarımında ilke olarak gereksiz gürül- tü kaynaklarının mümkün olduğunca yok edilmesi, gürültünün kaynağında hapsedilerek yayılmasının engellenmesi ve yayılmış gürültünün dar bir alanda tutulması hedeflenir. Aynı işi yapan makine, motor vb. donanım arasından daha az gürültü yapanla- rın seçilmesi konutlardaki gürültü düzeyini azaltır).

Bina beş kattan daha yüksek ise asansör var mı?

(Güncel yönetmelikler beş katın üzerindeki binalarda asansör yapılmasını zorunlu kılmaktadır).

Asansör acil bir durumda sedye, tekerlekli sandalye gibi araçların kullanımı açısından uygun mu?

Balkon ve merdiven korkulukları tehlike oluştu- ruyor mu? (Korkulukların yüksekliği en az 90 cm olmalı; aralıkları çocukların geçmesine izin verme- melidir).

(15)

KONUT ALIM REHBERİ15 Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Konut planı mobilyalarınızı yerleştirmenize uygun

mu? (Odaların büyüklüğünün ve duvarlardaki gi- rintilerin/çıkıntıların mobilyalarınızı yerleştirmeniz açısından sorun yaratmayacağından emin olunuz).

Konut içindeki depolama alanlarının sayısı ve bü- yüklüğü ihtiyaçlarınızı karşılamaya yeterli mi?

Bina girişinde gerekli durumlarda kullanılmak üze- re bir rampa var mı?

Bina girişinde kar, yağmur, rüzgâr gibi dış etkiler- den korunmanız için saçak ve rüzgârlık düşünül- müş mü?

Bina girişi gece yarısı korkmadan içeri girebileceği- niz ve kötü niyetli yabancıları caydıracak biçimde tasarlanmış mı? (Işık sensörü vb. sistemler binalara sonradan da kolaylıkla monte edilebilmektedir).

Konut-dışı depolama alanları var mı? (Örneğin bodrum katta veya çatı katında depolama amacı ile ayrılan bir bölüm var mı? Depolama alanlarının daireler arasında paylaşımı yapılmış mı?)

Su, elektrik ve gaz sayacı gibi cihazlara gerekti- ğinde kolayca erişilebiliyor mu? (Bu tür cihazların kolayca bakım ve onarım yapmaya uygun yerlere yerleştirilmesi gerekir).

Bina Çevresi

Kimi zaman gözardı edilse de, konut alımı yalnızca seçilen belirli bir konuta değil, onun yakın çevresindeki fiziksel, sosyal, kültürel hizmet ve olanaklara erişime de yatırım yapmak anlamına gelir. Binaların yakın çevresindeki kentsel altyapı ve olanaklar ya da doğal öğeler yaşantı zengin- liğinin ve konforun bütünleyici parçasıdır .

Ortalamanın üzerinde konfor koşulları sunan bir konut yakın çevresiyle birlikte değerlendirildi- ğinde çekiciliğini yitirebilir. Özellikle yaşlı insanların ve çocukların zamanlarının önemli bir bö- lümünü 10 dakikalık yürüyüşle ulaşılabilecek yerlerde geçirdiklerini dikkate almalısınız (‘Yakın çevre’ kavramı elbette kişiden kişiye değişir; ancak sağlıklı bir yetişkinin 10 dakikada yaklaşık 1.000 m, yaşlı bir yetişkinin aynı sürede yaklaşık 500 m yürüyebildiğini dikkate alınız). Binaların yakın çevrelerinde yer alan doğal ya da yapay öğeler yaşantınızı zenginleştirmenin yanında deneyimli tasarımcılar tarafından teknik birer mimari öğe olarak da kullanılabilir. Sözgelimi, bir konutu çevreleyen ağaçlar yalnızca doğal manzara sağlamaz; aynı zamanda gölge sağlayarak, rüz- gar kırıcı olarak ya da gürültüyü azaltarak konfor düzeyinizi önemli ölçüde artırabilir.

Finansbank’ın anlaşmalı seçkin konut projeleri ile hayalinizdeki eve cazip koşullar ile ulaşabileceği- nizi biliyor muydunuz?

(16)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok

Binanın bulunduğu bölgenin iklimsel koşulları gö- zetilerek rüzgar ve hava akımlarının etkisi dikkate alınmış mı?

Konutun yakın çevresinde sizin ve ziyaretçilerini- zin araçlarını park edebileceği güvenli ve yeterli bir otopark bulunuyor mu? (Otopark sorununun özel- likle zemin katlarda manzaranızı ve gün ışığından yeterli düzeyde yararlanmanızı engelleyebileceği- ni, gürültü ve kirlilik sorunu yaratacağını dikkate alınız. Otoparkta/garajda yeterli bir aydınlatma sistemi olmasına dikkat ediniz).

Binanın bahçe düzenlemesi yapılmış mı?

Komşu binalar ya da binanın çevresindeki doğal engeller konutun güneş ışığından yeterince yarar- lanmasını engelliyor mu?

Kamusal alanlar ile binaya ait alanlar birbirinden ayrılmış mı?

Bina çevresinde çocukların güvenli bir biçimde oy- nayabilecekleri, bina sakinleri ile bir araya geline- bilecek ortak mekanlar var mı?

Konutun manzarası var mı? (Konutun manzarası- nın gelecekte kapanma olasılığını dikkate alınız.

İmar planı gelecekteki olası değişiklikler hakkında size fikir verecektir).

Yakın çevrede sağlıklı ve konforlu açık mekanlar (parklar, oturma-oyun alanları, spor alanları vb.) düzenlenmiş mi?

Alışveriş merkezlerine kolaylıkla erişilebiliyor mu?

Yakın çevrede çocuğunuzun eğitim görebileceği bir okul bulunuyor mu?

Konut ve işyeriniz arasındaki mesafe uygun mu?

Toplu taşıma araçlarına makul bir sürede erişebili- yor musunuz?

(17)

Değerlendirmemle ilgisi yok Sinema, tiyatro vb. gibi kültür hizmetlerine kolay-

lıkla erişilebiliyor mu?

Posta/kargo, bankacılık hizmetlerine kolayca erişi- lebiliyor mu?

Acil bir durumda itfaiye araçları veya ambulans konuta kolay erişebilir mi?

Binanın çöp depolama alanları insan sağlığı ve estetik açıdan sorun oluşturuyor mu?

Bina hırsızlık olaylarına karşı güvenli mi? (Binanın bulunduğu bölgedeki suç oranları hakkında bilgi edininiz).

Binanın yakın çevresi yeterli düzeyde aydınlatılıyor mu? (Araştırmalar yakın çevresi geceleri yeterli dü- zeyde aydınlatılan bölgelerdeki suç istatistiklerinin daha düşük olduğunu göstermektedir).

Bina çevresindeki kaldırımlar düzgün ve sağlam mı?

Binanın yakın çevresinde insan sağlığını etkileyebilecek yüksek gerilim hattı vb. unsurlar var mı?

Yakın çevrede otoyol, havaalanı, endüstriyel üre- tim tesisleri gibi gürültü ya da kirlilik kaynakları var mı? (Konutunuzun bulunduğu bölgenin daha önce endüstriyel, tarımsal ve insan sağlığına zararlı başka atıklar için dolgu alanı olarak kullanılıp kul- lanılmadığını ilgili belediyeden öğreniniz).

Yakın çevrede iç hava kalitesini bozabilecek kaynaklar var mı?

Yerleşmenin kirleticilik niteliği taşıyan çukur bir bölge içinde yer alması engellenmiş mi?

Konut farklı fonksiyonlara sahip yerleşme bölge- sinde (endüstri, ticaret vb.) yer alıyorsa, rüzgarın hava kirliliğini taşıyıcı etkisini önleyecek bir düzen- leme yapılmış mı?

(18)

Taşıyıcı Sistem ve Deprem Dayanımı

Ülkemizin neredeyse tamamı deprem kuşağında yer almaktadır. Depreme dayanıklı çevreler ya- ratmanın en ekonomik yolu binaların tasarımı ve yapımı sırasında aklın ve bilimin yolunu izle- mektir! Binalar inşa edildikten sonra deprem güvenliği düzeylerinin belirlenmesi hem zemin hem de bina ile ilgili çok sayıda faktörün genellikle özel teknikler ve cihazlar kullanılarak bir arada değerlendirilmesini gerektiren karmaşık ve pahalı bir süreç haline gelebilir. Konutun deprem dayanımı konusunda tam bir değerlendirme ancak uzmanlarca yapılabilir. Bu değerlendir- mede zemin koşulları ile binanın malzeme ve taşıyıcı sistem özellikleri (örneğin, taşıyıcı sisteminin ‘düzenli’ olup olmadığı) birlikte ele alınır. Binadaki çıkmalar, binada sonradan müdahale ile açılan boşluklar, kaldırılan taşıyıcı elemanlar ve duvarlar, bodrum katı olup olmaması, alınan ya- lıtım önlemleri, daha önce oluşmuş hasarlar ve yapılan onarımlar, hazır beton kullanımı ve diğer yapı malzemelerinin nitelikleri, çevredeki binaların durumu vb. faktörler binanın deprem daya- nımını olumlu/olumsuz yönde etkileyebilir. Yazık ki bir binanın taşıyıcı sisteminin yeterli kalitede yapılıp yapılmadığını anlamak her zaman kolay değildir; zira yapı sistemi çok sayıda yapı malze- mesinin ve bileşeninin bir araya getirilmesi ile oluşturulur ve bunların tümü döşeme ya da duvar kaplamaları gibi dıştan kolayca görülemez. Sözgelimi, bir binanın temelinde su yalıtımı yapılıp yapılmadığını anlamak kolay değildir. Bu tür uygulamaları sonradan tespit etmenin güçlüğü nedeniyle son zamanlarda özellikle yeni konut inşa eden müteahhitlerin müşterilerine binanın ya- pım aşamalarını gösteren CD hazırladıkları ve bu pratiğin yaygınlaştığı görülüyor.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanın onaylı bir taşıyıcı sistem projesi var mı?

Binanın mevcut taşıyıcı sistemi ile projelendirilmesin- de öngörülen taşıyıcı sistemi arasında farklar var mı?

Bina yürürlükteki deprem yönetmeliğine uygun olarak inşa edilmiş mi? (Bu tür bir incelemenin ma- liyetli olabileceğini dikkate alınız. Yapımcıdan/sa- tıcıdan istenebilecek yapı denetim şirketi raporla- rı binanın inşaat kalitesi ve deprem dayanımı konusunda bilgi edinilmesini kolaylaştırabilir).

Binanın taşıyıcı sisteminde ve taşıyıcı olmayan ele- manlarında daha önce onarım yapıldığına ilişkin iz- ler var mı? (Binanın yaşını ve yıpranma durumunu;

daha önce hangi aralıklarla bakım-onarım geçir- diğini öğreniniz. Onarımın nedenleri ve sonuçları hakkında bilgi alınız).

Binanın bulunduğu bölgenin zemin koşulları konusunda bilgi edindiniz mi? (Binanın taşıyıcı sistem projesinin zemin koşullarına uygun olarak hazır- lanması gerekir. Binanın zemin raporu varsa, bu- nunla bir uzmana danışınız).

(19)

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanın yapımı sırasında çekilmiş video görüntüle-

ri/fotoğraflar var mı? (Mümkün olduğu durumda satıcıdan binanın yapımı sırasında çekilmiş video görüntüsü/fotoğraf albümü vb. malzemeyi talep ediniz. Böylelikle binanın taşıyıcı sistemi hakkında uzmanlara sorular yöneltmeniz de kolaylaşacaktır).

Binanın bulunduğu bölgede risk oluşturan unsurlar var mı? (Örneğin yakın çevredeki hasarlı binalar, benzin istasyonları, sanayi tesisleri gibi unsurlar binanız için risk oluşturabilir).

Mutfak ve Banyolar

Su kullanımı gerektiren mekanlar olmaları nedeniyle ‘ıslak hacimler’ olarak nitelendirilen ban- yoların, mutfakların ve tuvaletlerin konutlar içinde yer edinmesinin öyküsü şaşırtıcı ölçüde ye- nidir. Çok katlı konutlar içinde bağımsız banyo mekanlarının oluşturulması fikri ancak 19. yy’ın sonlarında kabul görmeye başlamıştır. Kirlilik ve hastalıklar nedeniyle kentlerde yaşanan toplu ölümler sonrasında kamu sağlığı bilincinin yerleşmeye başlaması ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak kentsel altyapıların giderek geliştirilmesi bu yenilik ile yakından ilişkilidir. Günümüzde başta su tüketimi olmak üzere kaynak kısıtlamalarının eskiye göre daha belirleyici olduğu bir ıslak hacim mimarisinden söz edilebilir. Örneğin, ülkemizde kullanılabilir suyun yaklaşık %15’i konutlarda tüketilmektedir. Islak hacimlerin konut içinde suyla en çok temas edilen yerler ol- duğu düşünülürse, rezervuar, batarya, duş başlığı gibi donatılar dikkatli seçilerek su tüketimi azaltılabilir.

Öte yandan banyo ve mutfaklar konutların ‘moda’ ile ilişkisinin daha yoğun kurgulandığı mekanlar artık. Konutlar içinde bir zamanlar pek de ayrıcalığı olmayan banyo ve mutfakların bugün konut maliyeti içinde hatırı sayılır bir paya sahip olması tesadüf değildir . Çağdaş insanın konfor talebi arttıkça, ıslak hacimlerin fiziksel arınma yanında artan ölçüde zihinsel arınma mekanları haline geldiği ve bu konforu sağlayabilecek araçlarla donatıldığı görülmektedir.

Tipik bir mutfakta temizleme-hazırlık, depolama ve pişirme-servis eylemleri için kullanılan her donatı ve çevresi birer ‘iş bölgesi’ olarak tanımlanabilir. İş bölgeleri arasında bırakılan mesafe- lerin temizleme-hazırlama (ıslak), besin depolama (soğuk) ve pişirme (sıcak) eylemlerini kolay- laştıracak ve birbirlerine engel olmayacak biçimde tasarlanmış olmaları gerekir. Kayma, düşme ve kesme gibi istenmeyen kaza ve yaralanmaların sıklıkla yaşandığı ıslak hacimlerde uygun ay- dınlatma sistemleri seçilmelidir. Özellikle mutfaklarda doğal aydınlatmadan yararlanılması ve ıs- lak hacimlerin bütününe hizmet eden genel aydınlatma öğeleri ile besin hazırlama, pişirme, tı- raş olma gibi belirli eylemler için gereken özel aydınlatma (‘iş aydınlatması’) öğelerinin bir arada ve yeterli düzeyde kullanılması gerekir. Aydınlatma öğeleri iş yapanın gözünü almayacak bi- çimde konumlandırılmalıdır. Islak hacim döşemelerinde istenmeyen kaza ve yaralanma olasılı- ğını azaltmak üzere kaymayı engelleyecek kaplama malzemeleri kullanılması ve onarımı kolay malzemeler seçilmesi; kullanılan malzemelerin suya, yağa ve özellikle ocağa yakın bölgelerde ısı- ya dayanıklı uzun ömürlü malzemeler olması ve sıvıların kolaylıkla uzaklaştırılmasını sağlaması;

ıslak hacim zeminlerinde su yalıtımı yapılmış olması öncelikli olarak dikkate alınabilecek değer- lendirme ölçütleri arasındadır.

Evinizi aldınız. Peki evinizle, işinizle ilgili yapacağınız yeni ve büyük harcamalar sizi düşündürüyor mu? Seyahate çıkmayı, hayalini kurduğunuz motosikleti almayı sürekli erteliyor musunuz? Yapmayın.

Ev Sahipleri İçin KrediKolay hayallerinizi ertelememeniz için var (bkz. syf. 36).

(20)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Konuttaki ıslak hacimlerin sayısı ve boyutları ihtiyaçlarını-

zı karşılamaya yeterli mi?

Islak hacimler engelli/yaşlı insanlar tarafından kullanılma- ya uygun mu?

Islak hacimler doğal ışık alıyor mu?

Islak hacimler kolaylıkla havalandırılabiliyor mu?

Islak hacimlerde bulaşık makinesi, çamaşır makinesi vb.

elektrikli cihazların yerleştirilebilmesi için yeterli ve uygun alan bırakılmış mı?

Islak hacimlerde bulaşık makinesi, çamaşır makinesi vb. cihazlar için tesisat bağlantıları var mı?

Banyo ve mutfaktaki mekanik, elektrikli, elektronik sabit cihazlar çalışıyor mu?

Mutfakta aspiratör var mı? (Aspiratör çıkışının havalandır- ma bacasına bağlandığından emin olunuz).

Banyo ve mutfakta sıcak su tesisatı var mı?

Binanın ısıtma sistemi sürekli sıcak su sağlıyor mu?

Islak hacimlerdeki musluk ve bataryalar çalışıyor mu?

Sıcak su musluk ve bataryalara makul bir sürede ulaşıyor mu?

Rezervuar ve bataryalarda su tasarrufu özelliği var mı?

Tezgahlar, çalışma yüzeyleri, tezgahaltı ve baş üstü dolap- ları ihtiyaçlarınız için yeterli mi?

Banyo ve mutfak dolaplarının konumları ve boyutları kul- lanımınız için uygun mu?

Havluluk, askılık, aynalar gibi aksesuarlar için gerekli alanlar bırakılmış mı?

Lavabo, küvet, duş teknesi gibi donatılarda çatlama, kırıl- ma ya da su sızıntısı var mı?

Islak hacim döşemelerinde su yalıtımı yapılmış mı? (Tavan- larda boya kabarması ve çiçeklenme gibi hasarlar su yalıtı- mı yapılmadığının bir göstergesi olabilir).

Islak hacimlerdeki döşeme ve duvar kaplamaları arasında bırakılan boşluklar (derzler) düzgün mü? (Islak hacim döşe- melerinde derzleri doldurmak için kullanılan malzemelerin

(21)

Duvarlar, Tavanlar ve Döşemeler

Dış duvarlar ve döşemeler, çatılarla birlikte bir binanın ‘kabuğunu’ oluşturan öğelerdir. Duvarları ve döşemeleri oluşturan katmanlar ve kaplamalar çevreledikleri mekanların ‘kullanım amaçları- na’ uygun olarak tasarlanmış olmalıdır. Sözgelimi fazlasıyla gösterişli olan ama suyla temas etti- ğinde kolaylıkla bozulabilen bir döşeme kaplamasının banyo-mutfak gibi ıslak hacimlerde kulla- nılması ileride onarımı güç ve pahalı hasarlara yol açabilir. Yeterli eğim verilmediği ya da su ya- lıtımı yapılmadığı için sıvıları kolaylıkla uzaklaştıramayan bir döşeme benzer sonuçlar doğurabi- lir. Uzun ömürlülük, aşınma vb. etkilere dayanım; bakım-onarım kolaylığı, kayma direnci, kolay temizlenebilirlik, doğal görünüm ve sıcaklık, yosun tutmazlık, gereken yerlerde ısı-ses-su-yangın yalıtımlarının yapılmış; nem kontrolünün sağlanmış olması gibi ölçütler çeşitli duvar-döşeme- tavan sistemlerinin seçiminde belirleyici olabilir.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Bina dış duvarları, çatı, bodrum kat döşemesi, ısı yalı-

tım projesine uygun olarak yapılmış mı? (Duvarlarda ve döşemelerde görülen siyah lekeler, küf vb. hasarlar su ve ısı yalıtımı yapılmadığını gösterir).

Binadaki ses yalıtımı düzeyi yeterli mi? (Üst kat, alt kat ve yan komşuların ayak seslerini, konuşma seslerini ve bina çevresinden gelen sesleri duymadan otu- rabiliyor musunuz?)

Gerekli yerlerde su yalıtımı yapılmış mı? (Islak hacim döşemelerinde; özellikle çatı, balkon, teras, toprak- la ilişkili duvarlarda ve döşemelerde su yalıtımı yapıl- ması gerekir. Su yalıtımı yapılmaması ya da yalıtım- da süreklilik sağlanmaması binaların taşıyıcı sistemi- ne zarar verebilir).

Balkon, teras gibi mekanların döşemeleri suyun ko- laylıkla uzaklaşmasına uygun mu? (Bu tür yerlerde suyun giderlerde toplanabilmesi için döşemeye küçük bir eğim verilmesi gerekir. Zemine biraz su boşalta- rak giderlerde toplanıp toplanmadığını kontrol edebilirsiniz).

Gerekli yerlerde nem kontrolü yapılmış mı?

Duvar, tavan ve döşemelerde çatlama, dökülme, ka- barma, küflenme, solma vb. problemler var mı?

Döşeme ve duvar kaplamaları kolay temizlenebiliyor mu? (Özellikle ıslak hacim kaplamaları hijyen açısın- dan kolaylıkla temizlenebilmelidir).

Döşemeler kaymayı engelleyecek malzemeler ile kaplanmış mı? (Özellikle ev kazalarının sıkça yaşan- dığı ıslak hacimlerdeki döşeme kaplamalarının kay- maya karşı dirençli olması gerekir).

Süpürgeliklerin döşemeler ve duvarlar ile birleşim yerlerinde açılma, ayrılma vb. sorunlar var mı?

Farklı döşeme malzemeleri ile kaplanmış mekanlar arasındaki geçişler için özel çözümler düşünülmüş mü?

(22)

Kapılar ve Pencereler

Kapılar ve pencere sistemleri konut maliyeti içinde önemli bir paya sahiptir. Ancak kapı ve pencerelerin kalitesi arttıkça konutta ısıtma/soğutma için yapılan harcamalar genellikle azalır, çün- kü konutlardaki ısı kayıplarının önemli bir bölümü kapı ve pencerelerden kaynaklanır. Yalıtım önlemi alınmamış doğramalar ve camlar istenmeyen ısı kayıplarına ya da kazanımlarına yol açar.

Doğramalar bulundukları mekanların gerektirdiği görsel/işitsel konfor ve güvenlik koşullarını sağlamalı; konutun bulunduğu bölgenin iklimsel özellikleri dikkate alınarak seçilmelidir.

Doğrama ve cam türü; bunların ısı-su-hava sızdırmazlık nitelikleri, paslanmaya ve rüzgara kar- şı dayanıklılıkları gibi özellikler kapı ve pencerelerin kalitesini belirler. Son yıllarda kapı-pencere teknolojilerindeki gelişmeler tasarımcıların ve kullanıcıların seçeneklerini artırmıştır. Vinil (örne- ğin, PVC), ahşap, kompozit, alüminyum ya da metal doğramaların birbirlerine göre çeşitli avan- tajları ya da dezavantajları olabilir. Isı, su ve hava sızdırmazlık; neme, çürümeye, paslanmaya ve rüzgara direnç; ince kesitler sunup sunmaması (doğramalar kalınlaştıkça konut içine giren do- ğal ışığın miktarı azalabilir); yüksek sıcaklıklarda genleşmeye, düşük sıcaklıklarda çatlamaya da- yanıklılık; uzun ömürlülük ve bakım-onarım kolaylığı (örneğin mümkün olduğunca az boyama gerektirmesi ve renginin kısa sürede solmaması) gibi faktörler doğrama seçimi yapılırken dikkate alınabilir.

Doğru cam seçimi en az doğrama seçimi kadar önemlidir. Kaliteli bir doğrama ancak kaliteli bir camla birlikte kullanıldığında hedeflenen performansı sağlayabilir. Uygun seçilmiş bir cam gün ışığından daha fazla yararlanmanızı sağlar; gürültüyü azaltır ve güvenliğinizi artırır. Pencere camları ısı iletimini, güneş ışınımı ve kamaşmayı kontrol altına almalıdır.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Kapı boyutları yeterli mi? (Taşınırken veya eşyala-

rınızın yerlerini değiştirirken sorun yaşamayacağı- nızdan emin olunuz).

Dış kapılar soğuk iklim bölgelerinde rüzgardan ko- runmuş mu?

Doğrama boyutları ve sayıları gün ışınımından yeterince yararlanmanız için uygun mu?

Soğuk iklim bölgelerinde yeterli ısı korunumu sağ- lanmış mı? (Soğuk iklim bölgelerinde küçük açıklık- ların tercih edilmesi gerekir).

Doğramalar düzgün bir biçimde çalışıyor mu?

Doğrama aksamı tam mı? (Doğrama üzerinde yer alan ispanyolet, menteşe, kol gibi hareketli kısımla- rın ömrü pencere profillerine göre genellikle daha kısadır; bu tür donanımın sağlam olup olmadığını

(23)

Değerlendirmemle ilgisi yok Dış kapılarda, pencerelerde, eşik ve denizliklerde

su ve rutubet kaynaklı bozulmalar var mı?

Kapı ve pencerelerin açılma yönleri kullanımınıza uygun mu?

Doğramaların çevrelerinde alev, gaz, su, hava vb.

geçişini engelleyen amacına uygun profiller ve sız- dırmazlık bantları kullanılmış mı?

Pencere ve denizliklerin birleşim yerlerinde kırılma/

çatlama/ayrılma vb. sorunlar var mı?

Pencereler dışarıdan kolaylıkla temizlenebiliyor mu?

Daire kapısı güvenlik açısından yeterli mi? (Çelik is- kelet kanat, sağlam bir kilit sistemi vb. önlemler var mı?)

Kapı ve pencerelerde alarm sistemi var mı?

Çatılar ve Bodrum Katları

Çatılar, binaların üzerinde sizi dış etkilere karşı koruyan ‘geçirimsiz’ örtülerdir. Ultraviyole ışın- larına, bacalardan yayılan zararlı gazlara, binaların üzerinde yer alan makinelerin titreşimleri- ne, rüzgara, binaların içinden ya da dışından kaynaklanan yangınlara ve diğer etkenlere karşı dayanıklı olması gereken çatılar, aynı zamanda yağmur suyunu üzerinde tutmayacak, hızla ve kolaylıkla uzaklaştıracak biçimde tasarlanmış olmalıdır. Özellikle baca diplerinin ve paratoner, anten, güneş panelleri gibi sistemlerin çatıları deldikleri noktaların zayıf ve sorun çıkarmaya yatkın yerler oldukları dikkate alınmalıdır.

Isı yalıtımı olmayan çatılar binalardaki ısı kayıplarının önemli bir kaynağı olabilir. Öte yandan kötü yapılmış bir su yalıtımı ısı yalıtımının da işlevini yitirmesine yol açabilir. Yeterli düzeyde ha- valandırılmayan bir çatı sisteminde çürüme, mantarlaşma, küflenme, paslanma gibi hasarların oluşması kaçınılmazdır. Herhangi bir çatı sisteminde bütün bu olası sorunların çözümünün ekonomik bir biçimde bulunmuş olması gerekir; zira bir binanın ömrü boyunca çatıların defalarca yenilenmesi gerekebilir .

Bodrum katları binanızın zeminle en çok temas ettiği alanlardır. Bodrum katlarının varlığı deprem bölgelerinde başlı başına bir avantajdır; çünkü bodrum katları binaların depremlerde bir kibrit kutusu gibi kolaylıkla devrilmesini güçleştirirler. Ancak bodrum katlarında ve hemen alt- larında yer alan temellerde yapısal hasarların oluşması başta su ve ısı yalıtımı olmak üzere çeşit- li önlemler alınarak engellenmelidir. Bodrum katları kuru tutulmalı; bunun için yeterli düzeyde havalandırılabiliyor olmalıdır. Bodrum katlarının yaşama mekanları olarak kullanıldığı durumda içeride oluşan buharın duvara nüfuz ederek duvar diplerinde ve temellerde yoğuşması ona- rımı güç hasarlara neden olabilir. Bu tür hasarları önlemek için duvarlarda nem tutucu malzemeler kullanılmalıdır.

Konutunuzu alıyorsunuz, ancak banyosunu, bahçesini, çatısını yaptıracak, yorgunluğunuzu atmak için tatile çıkacak paranız kalmıyor mu? Finansbank, Evsahipleri İçin Kredikolay ve Mortgage Alana Kredikolay ürünlerimizi incelemelisiniz (bkz. syf. 36).

(24)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Çatıda su ve ısı yalıtımı yapılmış mı? (Bina çatısının

yağışlı günlerdeki performansı konusunda komşu- larınıza danışınız. Çatıların ısı geçirme dirençlerinin ve eğimlerinin binanın bulunduğu bölgenin iklimsel karakteristiğine uygun olması gerekir).

Çatı kaplamalarında kırık, yırtık vb. hasarlar var mı? (Çatının en son ne zaman bakım onarım gör- düğünü, yenileme gerektirip gerektirmeyeceğini araştırınız).

Bodrum kata ısıtma sistemi vb. sistemlerle ilgili cihazlar yerleştirilmişse, bu cihazların yerleştirilme biçimi standartlara uygun mu?

Bodrum ve çatı katları kolaylıkla havalandırılabili- yor mu?

Bodrum ve çatı katlarının giriş-çıkışları kontrollü mü?

Kontrol, bakım ve onarım işleri için çatı arasında aydınlatma sistemi var mı?

Kontrol, bakım ve onarım işleri için çatı üstüne uygun bir çıkış düşünülmüş mü?

Çatı konstrüksiyonu ve kaplama malzemesi çatı üs- tünde yürümeye dayanıklı mı?

Çatı ve dere olukları düzgün yapılmış mı?

Yağmur iniş boruları sağlam mı?

(25)

Elektrik, Telefon ve Aydınlatma Sistemi

Ülkemizde kullanılan (faturalandırılan) elektrik enerjisinin yaklaşık %30’u konutlarda tüketilmek- tedir. Çağdaş insanın konfor talebi arttıkça elektrik enerjisi tüketimi de artmaktadır. Enerji kaynak- ları kısıtlı ve enerji ithalatına bağımlı bir ülkede toplumsal duyarlılığın da bu tüketime paralel olarak gelişmesi ve konutların enerji-etkin sistemlerle donatılmasının ulusal bir görev olarak algılan- ması gerekir. Karanlık bir gelecek istenmiyorsa, bu konuda hem konutları tasarlayanlar ve üreten- ler, hem de konutlarda yaşayanlar sorumluluğu paylaşmalıdır.

Bir konutun elektrik sistemi ısıtma-soğutma-havalandırma, iletişim ve güvenlikle ilgili cihazların ça- lıştırılması ve aydınlatma için güç sağlar. Belirtilen işlevleri yerine getirmek üzere enerji-etkin ve iş- letme maliyeti düşük cihazların seçilmesi; mümkün olduğu durumda güneş, rüzgar gibi alternatif kaynaklara dayalı yenilenebilir enerji sistemleri kurulması; binalara ısı yalıtımı yapılması; yalıtımlı kapı-pencere üniteleri kullanılması gibi tercihler/uygulamalar konutlardaki enerji-tüketimini önem- li ölçüde azaltacaktır. Bu tür cihazları satın alırken enerji verimlilikleri ve diğer avantajları/dezavan- tajları hakkında satıcılara sorular yöneltme alışkanlığı edinmek güç değildir.

Konut içindeki mekanların kullanım sıklıkları (kullanım süreleri); aydınlatma için kullanılan cihazla- rın ürettiği ısı enerjisi (aydınlatmanın aynı zamanda iç ortam sıcaklığını artırdığını unutmayınız); konut güvenliği gibi öğeler aydınlatma sisteminin seçiminde dikkate alınabilecek ölçütler arasındadır.

Etkin ve verimli bir aydınlatma sistemi ancak doğal aydınlatma öğeleri ile bir arada kullanıldığında gerçek bir görsel konfor sağlayabilir. İyi bir aydınlatma sistemi hem mekanların bütünü için hem de yemek hazırlama, pişirme, tıraş olma gibi işlevler için özel aydınlatma (‘iş aydınlatması’) sağlamalı- dır. Dolaplar, çekmeceler ve tezgahlar yeterli düzeyde aydınlatılmalıdır. En çok aydınlatma gereksi- nimi duyulan tezgahların yakından ve mümkün olduğunca güçlü bir biçimde aydınlatılması ve iş yapan kişinin baktığı alana zararlı gölgelerin düşmemesinin sağlanması -‘gölgesiz aydınlatma’- ev ka- zalarını azaltacaktır. Konutlarda ayrıca acil durumlarda devreye girebilecek aydınlatma sistemleri düşünülmelidir. Acil aydınlatma sistemi yangın, deprem vb. olağanüstü durumlarda binanın aydın- latma sistemi devre dışı kaldığında hızla devreye girerek yeterli düzeyde aydınlatma sağlar; insan- ların binalardan tahliyesini ve yangın durumunda ilgili donanıma erişilmesini kolaylaştırarak can ve mal kayıplarını en aza indirmeyi hedefler.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Elektrik sistemi sahip olduğunuz elektrikli cihazla-

rın yükünü kaldıracak kapasitede mi?

Konutta ihtiyaçlarınızı karşılayabilecek sayıda ve uygun yerlerde priz, anahtar ve aydınlatma sortisi var mı? (Elektrikli cihazlarınızı uzatma kablolarına gereksinim duymaksızın kullanabilmelisiniz).

Prizler ve anahtarlar uygun yerlere ve görüntü kirliliği yaratmayacak biçimde yerleştirilmiş mi?

(Anahtarların kapı girişlerine yakın olup olmadığı- nı kontrol ediniz).

Prizler, anahtarlar ve aydınlatma elemanları çalışı- yor mu?

(26)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Yaşlı/engelli kullanıcılar priz, anahtar vb. elemanla-

ra kolaylıkla erişebiliyor mu? (Örneğin, yerden yük- seklikleri uygun mu?)

Mekanlardaki prizleri ve aydınlatma elemanlarını kontrol eden sigortalar ayrı ayrı düzenlenmiş mi?

Elektrik kablolarının ve prizlerin özellikle çocuklar için tehlike oluşturmaması için önlem alınmış mı?

(Örneğin kapakları ya da kilitleri var mı?)

Elektrik tesisatının topraklaması yapılmış mı?

Banyo ve mutfak gibi ıslak mekanlarda prizler suya ve su buharına karşı korumalı mı?

Konut mekanlarında birden fazla aydınlatma ele- manı varsa, kademeli olarak kullanarak enerji tasarrufu yapabiliyor musunuz? (Örneğin konutun yalnızca seçilen bölümleri aydınlatılabiliyor mu?) Konut içinde telefon hattı var mı?

Kablolu TV hattı var mı?

Konut içinde bilgisayar vb. cihazlar için uygun sayı- da ve yerlerde veri kabloları döşenmiş mi?

Kapı zili, düofon ve kamera gibi cihazlar çalışıyor mu?

Binanın ortak mekanlarındaki aydınlatma sisteminde enerji tasarrufu sağlayacak ya da güvenliği ar- tırmak için yararlı olabilecek önlemler alınmış mı?

(Örneğin hareket detektörleri vb. cihazlar var mı?) Konut dışında bahçe ve balkon gibi mekanlarda kullanılabilecek elektrikli cihazlar için priz var mı?

Konut dışındaki aydınlatma elemanları konut için- den kontrol edilebiliyor mu? (Örneğin, merdiven sa- hanlığını kapıyı açmadan aydınlatabiliyor musunuz?) Konutta jeneratör var mı?

Konutta acil aydınlatma sistemi bulunuyor mu?

(27)

Isıtma-Soğutma-Havalandırma Sistemi

Konut içinde istenen konfor koşullarının yaratılabilmesi, enerji tüketiminin azaltılabilmesi ve kömür başta olmak üzere fosil yakıtların kullanımı nedeniyle doğal çevreye verilen zararların en aza indirilmesi açısından ısıtma-soğutma-havalandırma sistemlerinin seçimi önemlidir. Soğuk iklim bölgelerinde bir konutun ısıtma giderleri toplam enerji giderlerinin önemli bir bölümü- nü oluşturmaktadır. Buna karşılık sıcak ve nemli iklim bölgelerinde soğutma giderlerinin payı

%50’yi aşabilmektedir.

Isıtma-soğutma-havalandırma sistemlerinin seçiminde sistemin performansı ve etkinliği; yatırım, işletme ve bakım-onarım giderleri; sistemlerin çalıştırılabilmesi için gerekli yakıt-hava-güç-su ve bunları temin etme, taşıma ve depolama kolaylığı; yangın dayanımı; oluşturdukları gürültünün ve titreşimin düzeyi ve doğal çevreye etkileri gibi faktörler dikkate alınmaktadır.

Doğru sistemlerin seçimi yanında binaları enerji-etkin kılmanın diğer yolu bina içinde kazanılan enerjiyi korumaktır. Bunun için soğuk/sıcak havanın içeriye/dışarıya kaçmasını önlemek üzere binalara ısı yalıtımı uygulanmalıdır. Isı yalıtımı farklı sıcaklıklardaki ortamlar arasındaki ısı geçişleri- nin kontrolünü sağlar. Bu amaçla binaların döşemeleri, duvarları, cam ve doğramaları, çatıları ve tesisatları uygun malzemelerle yalıtılır. Isı yalıtımı olmayan binalarda ısıtıcı-soğutucu cihazların kullanıldığı her dakika havaya para savrulması anlamına gelir.

Binalar da tıpkı insanlar gibi nefes alıp verirler. İnsanların vücut sıcaklıklarını dengede tutmak için terlemeleri ya da titremeleri gibi binalar da sürekli olarak ısı enerjisi alıp verirler. Binaların iç ortam sıcaklığının genellikle 18-20°C tutulabildiği durumda insanlar gündelik işlerini konfor ko- şulları altında yerine getirir. Isı yalıtım sistemleri binaların kışın büyük ısı kayıplarını, yazın büyük ısı kazançlarını en aza indirerek iç ortam sıcaklığının istenen düzeyde tutulmasına olanak sağ- lar. Binalarda gereksinim duyulan ısı yalıtımı düzeyine ilgili standartlar aracılığıyla enerji gerek- sinimi belirlenerek karar verilmektedir. Binalara yapım aşamasında yalıtım yapılmalıdır; zira binalar inşa edildikten sonra yapılan yalıtımın maliyeti genellikle daha yüksektir. Isı yalıtımı daha fazla enerji korunumu ve daha az enerji tüketimi sağlamanın yanısıra yapının zararlı boyutlar- da ısı hareketlerine maruz kalmasını önler ve buharın yoğuşması sonucu zaman içinde don hasa- rı, nem hasarı, küflenme, metal aksamın paslanması gibi hasarları ortadan kaldırır ya da azaltır.

Güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından konutların enerji gereksinmesini karşı- lamada yararlanılması, Türkiye gibi hem enerji bağımlısı olup hem de alternatif enerji kaynakla- rı açısından zengin sayılabilecek ülkeler için bir zorunluluk haline gelmiştir. ‘Fotovoltaik panel’,

‘rüzgar tribünleri’ ve ‘mikro-hidro jeneratörler’ gibi teknolojilerle gereksinim duyduğu enerjiyi en azından kısmen kendisi üreten konutlar, gelişmiş ülkelerde yaygınlaşmaktadır. Konut yatı- rımcılarının/kullanıcılarının bilinçlenerek konut tasarımcıları ve üreticileri üzerinde baskı ve talep yaratması, doğayla barışık bu tür teknolojilerin ülkemizde de yaygınlaşmasını kolaylaştıracaktır.

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanız yeni yapılmışsa, enerji kimlik belgesi var mı?

(Bu belge ısınma için ne kadar yakıt tüketeceğiniz ve binanızın ısı yalıtımı konusunda size fikir verir).

Isıtma sisteminin türünü (merkezi/münferit) ve ısıt- mada kullanılan yakıt türünü (gaz, kömür, elektrik vd.) öğrendiniz mi?

Binanın ısıtma sisteminde kullanılan yakıt türüne bağlı olarak (katı ya da sıvı yakıt) yakıtın güvenli bir biçimde depolanabileceği bir alan düşünülmüş mü?

(28)

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Isıtma sistemi konut içindeki tüm mekanlarda denge-

li (homojen) sıcaklık dağılımı sağlıyor mu?

Boyler, klima, kombi vb. cihazlar çalışıyor mu?

Isıtma-soğutma-havalandırma sisteminin bakım, onarım ve temizliği kolay mı? (Binanın ısıtma- havalandırma-soğutma sisteminin en son ne zaman bakım-onarım-yenileme geçirdiğini öğreniniz. Bina- nın ısıtma sisteminde gerekli güvenlik önlemlerinin alındığından emin olunuz).

Binada ısıtma-soğutma-havalandırma amacı ile gü- neş vb. alternatif enerji kaynaklarından yararlanılı- yor mu?

Enerji korunumu açısından güneş ışınımını depola- yacak, binanın ısıtmasına katkıda bulunacak sera, güneş sundurması vb. mekanlar var mı?

Mekanlar doğal olarak havalandırılabiliyor mu?

Isıtma-soğutma-havalandırma sistemi konutun fark- lı mekanlarında kademeli olarak devreye sokulabile- cek biçimde tasarlanmış mı? (Örneğin, konutun yal- nızca seçilen mekanları ısıtılabiliyor mu?)

Isıtıcılar (radyatörler) doğru boyutlandırılmış mı?

Binanın ısıtma-soğutma-havalandırma sisteminin geç- miş yıllardaki performansı konusunda bilgi edindiniz mi? (Benzer konumdaki dairelerin kış ve yaz dönemle- rine ait faturaları size bu konuda fikir verebilir).

Isıtma-soğutma-havalandırma sisteminde kullanılan cihazlarda ve bu cihazların bulunduğu mekanlarda ısı ve ses yalıtımı yapılmış mı? (Binada çalışan cihaz- ların gürültüsünü duymadan oturabilecek misiniz?) Bacalar standartlara uygun olarak düzenlenmiş mi?

Binada karbonmonoksit, LPG, doğalgaz vb. gaz ka- çaklarını belirleyen algılayıcılar bulunuyor mu? (Bu tür algılayıcılar konut içindeki gazın yoğunluğu ön- ceden belirlenmiş seviyenin üzerine çıktığında gerekli önlemlerin alınması için görsel ve sesli uyarı

(29)

Sıhhi Tesisat

Yüzyıllar boyunca su kaynaklarının yanı başına yerleşen insanlar, yerleşim alanlarının giderek büyü- mesi ve ister istemez su kaynaklarından uzaklaşılması sonucu suyu yerleşim alanlarına taşımak zorunda kalmışlar ve Anadolu’nun antik kentlerinde de örneklerini gördüğümüz ilk tesisat sistemle- rini geliştirmişlerdir. Dolaşım sistemi kötü bir insan vücudu nasıl sağlıklı olamaz ise, iyi tasarlanmış bir tesisat sisteminden yoksun konutlar da uzun ömürlü olamazlar. Tesisat sistemlerinin dikkatli se- çimi, konutlarda enerji korunumu ve enerji tasarrufu sağlamanın yollarından biridir. Borularda do- laşan suyun sıcaklığının düşürülmesi; boruların yalıtılması; basınç düşürücü vanalar kullanılarak ar- matürlerden daha az su akmasının sağlanması (akış kısıtlamalı bataryalar kullanılması); konutların kullanılmadığı zaman dilimlerinde ısıtıcıyı ve dolaşım sistemini otomatik olarak kapatan sistemlerin kullanılması ya da atık enerjinin su ısıtma amacıyla tekrar kullanılması konutlardaki enerji tüketimi- ni azaltmak için alınabilecek önlemler arasındadır. Sıcak su temin etmek için kullanılan ısıtma sisteminin banyo-mutfak gibi ıslak hacimlere mümkün olduğunca yakın olması, üretilen sıcak suyun borularda gereksiz yere dolaştırıldığı için soğumasına ve enerji kayıplarına engel olur. Sıcak su taşıyan tesisat borularına ısı kayıplarını azaltmak üzere yalıtım yapılması, özellikle ısıtıcı ile sıcak suyun kul- lanıldığı mekan arasındaki uzaklık arttığında daha da önem kazanır. Boruların yalıtılması gürültü- yü azaltır; yoğuşmanın kontrolünü sağlar ve sıcak borulara yanlışlıkla dokunmaktan kaynaklanan kazalara karşı koruma sağlar.

Türkiye ‘kişi başına düşen su tüketimi’ ölçütü kullanıldığında ‘su zengini’ ülkeler arasında değildir.

Alınacak basit önlemlerle konutlarda önemli ölçüde su tasarrufu sağlanabilir. Başta gelen önlem- lerden biri konutlarda su-etkin donatılar kullanmaktır. Düşük akışlı musluk/duş başlığı kullanılması, az su tüketen “kademeli” rezervuar modellerinin ve su-etkin çamaşır makinelerinin tercih edilmesi, termostat ayarının aşırı yüksek derecelerde bırakılmaması, lavabo ve küvetlerde sıcak ve soğuk su musluklarının ayrılması (sıcak ve soğuk suyu birlikte sunan sistemler -bataryalar- kullanıldıktan sonra kollarının genellikle orta ayarda bırakılması nedeniyle her açılışta belirli bir miktar sıcak suyun gereksiz yere akmasına neden olmaktadır) vb. önlemler konutlardaki su tüketimini ve enerji kayıp- larını azaltabilir. Banyo ve mutfakta kullanılmış kirli suyu ya da yağmurlu günlerde çatılardan akıp giderek toprağa ya da kent şebekesine karışan suyu bir tank içinde depolamak ve bahçe sulamasın- da kullanmak hiç de karmaşık bir iş değildir. Her yıl tonlarca suyu ziyan etmemek için konutun bah- çesine basit ve ucuz bir damla-sulama sistemi kurmanın karmaşık olmadığı gibi...

Uzman

Değerlendirmemle ilgisi yok Binanın sıhhi tesisatı yakın zaman içinde bakım-onarım-

yenileme geçirmiş mi?

Açıktaki borularda çatlama, çürüme, su sızıntısı, vb. sorunlar var mı? (Tesisat borularında gerekli ısı yalıtımı önlemleri- nin alındığından emin olunuz. Eviye altındaki dolapları aça- rak borularda su sızıntısı olup olmadığını kontrol ediniz).

Banyoda ve mutfakta su basıncı yeterli mi? (Muslukları aynı anda açarak ve tuvalet sifonunu çekerek su basıncını kontrol ediniz. Mutfak ya da banyodan birinde su basıncı yeterli iken diğerinde yetersiz olması tesisatta masraflı bir onarımın habercisi olabilir).

Banyo ve mutfaklarda boru tesisatındaki sorunlardan kaynaklanan kötü kokular var mı? (Tesisatın havalandırıldı- ğından; koku üreten mutfak vb. mekanlardan yaşama me- kanlarına koku yayılmasının önlenmesi için önlem alındı- ğından emin olunuz).

Borularda ses yalıtım uygulamaları yapılmış mı?

Binada su deposu var mı? (Kapasitesini ve hangi sıklıkla te- mizlendiğini öğreniniz. Kışın donmaya yazın ısınmaya kar- şı su depolarının yalıtılmış olması gerekir).