7-14 YASLARI ARASINDAKI HAV SEROPREVALANSI DEGISIKLIGI*

Viral Hepatit Derg 2002 (1) 474-476

7-14 YASLARI ARASINDAKI HAV SEROPREVALANSI DEGISIKLIGI*

Hatice Handan AKBULUT**, llhami t;ELIK***, Serda! GUNGOR****

OZET

Hepatit A virusu ti.im dOnyada yayg1n olup, geli?mekte olan Ulkelerde diger enterik viruslarda oldugu gibi, c;;ocukluk c;;a81n1n ti- pik bir hastal181d1r. Kalabalik ortamlar ve ktiti.i hijyenle yakmdan ilgilidir.

Olkeler endOstrile~tikc;e ve geli~tikc;e sanitasyonun dUzelmesi ile HAY seroprevalans1 azalmakta ve btiylece daha boyok bir top- fum hassas hale gelmektedir.

Elaz1g ilinin sosyoekonomik yap1s1m yans1tacak ?ekilde farkli bOigelerdeki okullardan, ailelerinin de izni almarak, 7-14 ya~lann­

daki c;;ocuklardan rastgele sec;ilenler c;;al1~ma kapsamma almd1. Sonra her c;;ocuktan uygun ~ekilde 3-4 ml kan alimp, serumlan aynld1. Serumlardan Tecan Genesis RMP 100/4 Switzerland marka mikroeliza cihazmda Biokit kitleri kullanilarak anti-HAY to- tal c;;ali~dd1. Anti-HAY pozitifligi 7 ya?mda %60 olarak bulunurken, 14 ya~lannda %92 olarak tespit edildi. Toplam olarak anti- HAY pozitifligi %79 olarak tespit edildi. 1991 y11inda yapllan c;ali~mada toplamda %87 olan pozitiflik, 2000 yilmda %79 civar- lannda bulunmu~tur.

Sonuc; olarak; herhangi bir a~1 programmm uygulanmad@ ve henOz sanitasyonun dozelmedigi btilgemizde, hepatit A seropre- valansl azalmakta ve infeksiyon gec;irme ya~1 ileri ya~lara kaymaktad1r. Hepatit B gec;irilme oranm1n %50 oldugu Olkemizde, he- patit B a~1 program1 sOrmektedir. Hepatit A ic;in de, pilot bOigeler olu~turularak, a~1 c;al1~malannm ba?latdmasl gerektigi kanaati- ne vanlm1~t1r.

SUMMARY

VARIATION OF HAY SEROPREVALANCE BETWEEN 7-14 YEARS OF AGE

Hepatitis A virus is a worldwide very common virus and like other enteric viruses in developing countries this virus is a typical disease of childhood. It has a dose relation with crowded environment and inadequate hygiene.

As countries industrialised and sanitization improves HAY prevalence decreases and larger portion of society becomes sensitive to this subject.

After obtaining consent of families' children aged 7-14 were randomly selected from different schools of Elaz1g city to reflect dif- ferent socio-economic classes included in this study. Pre prepared questionnaires were filled out after face-to-face meeting with participating subjects. 3-4 ml of blood samples were obtained from each children and serum of each samples was separated.

Samples were stored at -20 oC until studied. Total anti-HAY levels were determined in Tecan Genesis RMP 100/4 Switzerland microeliza Instrument using Biokit Spain.

Determined seroprevalence of anti-HAY were 60% and 92% in children aged 7 and 14, respectively. The total anti-HAY serop- revalence was 79 %. The finding of 87% total seropositivity in study performed in 1991 was found to be 79% in this study per- formed in year 2000.

As a result, the Hepatitis A seroprevalance is·decreasing and infection incidences are moving to the older ages in our region whe- re no vaccination is performed or sanitization is improved. The incidence of hepatitis B is about %50 and there is current vac- cination against hepatitis B in our country. We think that vaccination against hepatitis A should begin in selected pilot areas of Turkey.

The general viral hepatitis marker seropositivitiy was 90%. 79% Anti-HAY total (+), 4.5% HbsAg (+), 20.5 % HBY marker po- sitivity, 0% anti-HDYigG, levels were detected. Among the HBV marker positive subjects 42.7% had tooth extracted.

As a result, like rest of Turkey hepatitis A and B incidence is high in our region. Society particularly in our region should be in- formed about individual effective protection methods against these two infections. Hepatitis A vaccine should be added to app- lied hepatitis B vaccine and if necessary pilot regions should be selected for application of this combined vaccine.

Giri~ ken, kroni.kle~me g6stermemektedir (3).

Picornaviridae ailesi, Hepatovirus genusu ic;erisinde yer alan he- patit A virusunun neden oldugu infeksiyon tOm dOnyada yayg1n olup, geli~mekte olan Ulkelerde diger enterik viruslarda oldugu gibi, c;ocuk- luk c;a81n1n tipik bir hastal181d1r (1-2). infeksiyon asemptomatikten, ful- minan hepatite kadar de8i?ik akut hepatit tablolanna neden olabilir-

474

Sosyoekonomik dl.izey dO~Uklogo, kalabalik ortamlarda ya~ama,

*V. Viral Hepatit Simpozyumu 9-11-KasJm 2000 Ankara'da sunulmu~tur.

**Firat Oniversitesi Tip Fakiiltesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A. B.D., ElaZig

*"*Firat Oniversitesi Tip FakUitesi Klinik Mikrobiyoloji ve infeksiyon Hastallklan Anabi- lim Dali, Elazig.

****Firat Oniversitesi Tip FakUJtesi <;:ocuk SagiJgi ve Hastallklan Anabi!im Dall, Elazig.

anne-babanm egitim dUzeyi dU~UkiGgu, k1rsal kesimde bulunma ile paralel olarak HAY prevalans1 artmaktad1r. 6zellikle kU~Uk ~ocuklara aile i~i ve okul gibi toplu ya~amlan yerlerde bula~ma s1kllkla olmakta- dlr. t:;UnkG infeksiyon bu grupta genellikle sessizdir ve yeti~kinlere gO- re bu ~ocuklar arasmda hijyen daha dU~UktGr. t:;al1~malar, vakalann

~ogunun bir inkGbasyon peryodunda meydana geldigini veya hasta bi- reyde semptomlar meydana gelmeden Once, ~ok bula~tlnc1 oldugu ir;in primer vakadan ~ok sonra olu~tugunu gOstermektedir (4).

Olkeler endUstrile~tikr;e ve geli~tikr;e sanitasyonun dUzelmesi ile HAY seroprevalans1 azalmakta, ve bOylece toplumun daha bGyUk bir k1sm1 hassas hale gelmektedir (5).

Gerec;: ve YOntem

Elaz1g ilinin sosyoekonomik yaplslnl yans1tacak ~ekilde farkh bOI- gelerdeki okullardan, ailelerinin de izni almarak 7-14 ya~lanndaki r;o- cuklardan rastgele ser;ilenler r;ah~ma kapsamma almd1. 6nceden ha- zlrlanan formlar yUz yUze gOrU~Ulerek r;al1~macJiar tarafmdan doldu- ruldu. Sonra her r;ocuktan uygun ~ekilde 3-4 ml kan alm1p, serumlan aynld1. (al1~ma gUnQne kadar -200 C' de sakland1. Serumlardan Tecan Genesis RMP 100/4 Switzerland marka mikroeliza cihazmda Biokit kitleri kullanilarak anti-HAY total r;al1~ildl. Biokit SA ispanya kitleri kullamlarak anti-HAY total r;ah~JidJ.

Bulgular

Anti-HAY prevalans1 7 ya~mda %60, 9 ya~mda %80, 12 ya~1nda

%86, 14 ya~1nda %92 olarak bulunurken, toplamda 7-14 ya~lan ara- smda anti-HAY prevalans1 %79 olarak saptanm1~t1r. HAY seropreva- lansJ k1zlarda 168/213 (%78.9) erkeklerde 148/187(%79.1) olarak tes- pit edilmi~tir.

Tarh~ma

Viral hepatit A en dU~Uk iskandinav Ulkelerinde gOrUiilrken, bu Ul- keleri Japonya, Avustralya ve baz1 Avrupa illkeleri izlemektedir. Ak- deniz kJyiSI, Afrika ve baZI geli~mekte alan Ulkelerde ya~ayanlarda ise en s1k olarak izlenmektedir. N01ver;'te% 17 alan HAY seropozitifligi, Yunanistan'da %82 olarak tespit edilmi~tir(4) .

Suriye' de yap1lan bir r;al1~mada 1-15 ya~ arastnda anti-HAV pozi- tifligi %89 olarak bulunurken, 1-5 ya~1nda %50, 11-15 ya~ grubunda ise %95 olarak gOzlenmi~tir {6).

ispanya'n1n Catalonia bOigesinde 1989-1996 ydlan arasmda 45 ya~ altmda anti-HAV prevalans1 azalm1~t1r. bzellikle 10-14 ya~ ve 25- 34 ya~lan arasmda istatistiksel olarak anlamh bir azah~ gOzlenmi~tir (7).

Kore'de k1rsal kesimde yapilan bir ~al1~mada 20 yil Once %63.8 alan anti-HAY pozitifligi 1996' da %4.6' ya dU~mU~tilr. bzellikle gen~

eri~kinlerin duyarh hale geldigi, bUyUk salgmlann olabilecegi, bu ne- denle rutin a~1 ~emasmm <;1kanlmas1 gerektigi ve uygun bir a~mm sag-

Tablo 1: 1991-2000 yillan aras1nda HAY seroprevalans1 degi~ikligi

1991 ydJ 2000

yli•

n Anti-HAV n Anti-HAV

(+) % (+) %

7 51 37 72.5 50 30 60

8 51 36 70.6 50 31 62

9 52 45 86.5 50 40 80

10 50 47 94.0 50 39 78

11

56 48 85.7 50 41 82

12 56 51 91.1 50 43 86

13 52 49 94.2 50 46 92

14 53 53 100 50 46 92

Total

421 366 86.9 400

79

p>0.05

lanmas1 gerektigi vurgulanm1~t1r (8).

Olkemizde 1991 y1l1nda Trabzon'da yapilan bir ~ah§mada 8-12 ya~lannda anti-HAY pozitifligi %63.4 olarak saptanm1~t1r (9).

BOigemizde 1991 y1l1nda yap1lan c;ah~mada ise, 7 ya~mda %72.5, 14 ya~mda% 1 00 anti-HAY pozitifligi bulunurken, top! am olarak 7-14 ya§lannda %87 oran1nda pozitiflik tespit edilmi~tir{10). 1991 yilmda yapdan r;ah~ma makroeliza, Abboott HAVAB kiti kullanilarak Abbott Quantum cihaz1nda yapdm1~t1r.

t:;ah~mamtzda, anti-HAY pozitifligi 7 ya~mda %60, 14 ya~1nda

%92 olarak bulunurken, toplam olarak 7-14 ya~1nda anti-HAY pozitif- ligi %79 olarak saptanml§tlr (p>O.OS). Okula ba~lama ya~1 olan 7 ya§

civarlannda %12.5 dUzeylerinde bir antikor kazan1m1n1n azalmas1 s6z konusudur. Bu bize eskiden oyun r;agmda bu infeksiyon daha ~ok ge-

~irilirken, gelecekte okul r;ag1nda daha r;ok infeksiyonun gOrUlecegini dil~ilndilrmektedir. Her ne kadar c;ah~ma sistemleri farkh olsa da ara- daki fark, y6redeki sosyoekonomik ve killtGrel dUzeyde bir miktar iyi- le~meye baglanmJ§tlr.

Ankara Dniversitesi T1p FakUitesi Enfeksiyon Hastal1klan Klinigi'ne 1984-1992 ydlan arasmda viral hepatit A nedeniyle yat1nlan hastala- nn oranJ %17.1 iken, 1994-1995 ydlan arasmda bu oranrn %38.8 ol- dugu belirtmi~ ve klinik seyirli hepatit A infeksiyonunun artt18t vurgu- lanml§tlr (11).

Arjantin'de akut hepatit vakalann1n %93' QnUn hepatit A' ya bagl1 oldugu ve vakalann %55' inde herhangi bir risk faktOrU tespit edileme- digi bildirilmi~tir {12).

Dlkemizde 39 akut viral hepatit A' h hastada bula~ yollan ara~tml­

ml~; %53.9'unda bula~ yolu tespit edilemezken, hepatitli hasta ile te- mas oran1 %12.8, yatd1 okul ve misafirhanede kalma oram %10.2, kampta ya~ama oram %7.7, di~ r;ekimi %5.1, ~Upheli enjeksiyon

475

%5.1, operasyon %2.6 olarak bulunmu~tur (1 3).

C::al1~mam1zda yer alan c;ocuklann 7 ile 14 ya~lannda olmas1, bir k1sm1nm okulda bu infeksiyonu edinilmi~ olabilecegini akla getirmek- tedir.

Ya~ ile oranhli olarak HAV infeksiyonunun morbidite, mortalite ve tedavi maliyeti artmaktad1r (5,14).

C::in'de yapdan bir c;ali~mada hepatit A virusunun endemik bulundugu bOlgelerde ytiksek risk gruplanm a~damanm, gene! popu- lasyonu a~damaya oranla daha rantabl oldugu belirtilmi~tir (15). Sir di- ger c;all~mada da hepatit A virusuna kar~1 imml.inite kazanma ~ans1 yOksek olan ki~ilerin taranarak, antikorlan olmayanlann a~1lanmas1nln daha ekonomik oldugu belirtilmi~tir (16).

Yine (in' de bir bOigede yap1lan c;ali~mada anti-HAV pozi- tifligi %50 ve Uzerinde ise taranarak a~damanm daha ekonomik oldu- gu belirtilmi~, kendi bOigelerinde 25 ya~ ve Uzerinde taranarak a~da­

mamn daha ekonomik oldugu tespit edilmi~tir (17).

Yap1lan c;all~malarda anneden gec;en antikorlarm 7.- 11. ay- lar aras1nda kayboldugu, bu nedenle gene! a~danma zamanmm ideal olarak 12.-24. aylar arasmda yapdmasmm daha dogru olacag1 belirtil-

mi~tir(1 0, 18-21 ).

italya Puglia bOigesinde, 1991 ydmdan beri yeni dogan ile 12 ya~1na kadar olan c;ocuklar hepatit B' ye kar~1 a~ dan maya ba~land1- g1, 1990 y1linda 100.000 de 7.4 olan HBV insidansl1996 ydmda 2.4' e du~wgu bildirilmi~tir. Ayn1 bOigede 1997 y1lmdan itibaren 15-18 ay- llktan ba~layarak 12 ya~ma kadar olan c;ocuklar hepatit A' ya kar~1 a~l­

lanmaktadlr (20).

Sonuc; olarak; hepatit A' ya kar~1 herhangi bir a~ llama prog- rammm uygulanmad1g1 ve hentiz sanitasyonun dtizelmedigi bOige- mizde, hepatit A seroprevalans1 azalmakta ve infeksiyon gec;irme ya~1 ileri ya~lara kaymaktad1r. Hepatit B gec;irilme oran1mn %50 oldugu Ul- kemizde, hepatit B a~11anmas1 sl.irmektedir. Hepatit A ic;in de, pilot bOI- geler olu~turularak a~1 c;al1~malann1n ba~lamas1 gerektigi kanaatine va- nlml~tlr.

KAYNAKLAR

1. Hollinger FB, Ticehurstj. Hepatitits A virus. Eds. Fields BN, Kni- pe DM. Fields Virology. Second edition. Newyork Raven Press 1990:

631-667.

2. Battegay MB, Gust ID, Feinstone SM. Hepatitis A virus. Eds:

Mandell GL, Bennett JE, Dolin R. Principles and Practice of Infectious Diseases. Fourth ed, New York: Churchill Livingstone, 1995: 1 636-56.

3. Felek S. Karaciger ve safra yollan enfeksiyonlan. Felek S (ed), Sistemik Enfeksiyon Hastallklan kitab1, 1. Bask1. Nobel Tip Kitapevleri ltd. ~ti. istanbul. 1997:195-222.

4. Akbulut A. HAV enfeksiyonu. Ed. K K1llc;turgay K. Viral Hepatit '98'. Viral Hepatitle Sava~1m Dernegi yay1m, 1998:41-65.

476

5. Poovorawan Y. Changing epidemiology and prevention of he- patitis A virus infection. Asia Paediatr Sim. 1998; 39(3):1 39-45.

6. Antaki N, Kebbewar MK. Hepatitis A seroprevalence rate in Syria. Trop Doct 2000;30(2):99-1 01.

7. Bruguera M, Salleras L, Plans P, et al. Changes in seroepidemi- ology of hepatitis A virus infection in Catalonia in the period 1989- 1 996.1mplications for new vaccination strategy. Med Clin (Bare) 1999;

112(11):406-8.

8. Sohn YM, Rho HO, Park MS. The changing epidemiology of he- patitis A in children and the consideration of active immunization in Korea. Yonsei Med J 2000;41 (1 ):34-9.

9. Saki A, KOksal

i,

10. Akbulut A, Kllu:; 55, Felek S, Akbulut H. The preva-lence of hepatitis A in the Elaz1g Region. Turk J Med Sci 1996; 26:375-8.

11. ErgO nUl M6, Solak S, Tekeli E. Akut viral hepatitli hastalarm et- yolojik dagll1m1. XXVII. TUrk Mikrobiyoloji Kongresi. 7-10 May1s 1996 Antalya. Program ve Ozet Kitab1. 171.

12. Ciocca M. Clinical course and consequences of hepatitis A in- fection. Vaccine 2000;18 (1):71-4

13. Turgut H, Turhanoglu M, Aydin K, Usta T, C::Umen 8, Merdan S, Anttirk S. Akut viral hepatit olgulannm etyolojik ve epidemiyolojik Ozellikleri. Enfeksiyon dergisi (Turkish Journal of Infection) 1 992; 6(4):

243-245.

14. Berge JJ, Drennan DP, Jacobs RJ. The cost of hepatitis A infec- tion in American adolescents and adults in 1997. Hepatology . 2000;31 (2):469-73.

15. Li X, Xu Z, Hofman A. Epidemiology and cost-effectiveness analysis of hepatitis A vaccination in Liuzhou City. Chung Hua Liu Hsing Ping Hsueh Tsa Chih 1998;19(2):93-6

16. Rajan E, Shattock AG, Fielding JF. Cost-effective analysis of hepatitis A prevention in Ireland. Am J Gastroenterol2000;95 (1 ): 223- 6.

17. Chen E, Yao J, Yang j. Cost-benefit analysis for hepatitis A vac- cine. Chung Hua Liu Hsing Ping Hsueh Tsa Chih 1999;20(4):224-7.

18. Thoelen S, Van Damme P, Leentvaar- Kuypers A, et al. The first combined vaccine against hepatitis A and 8: an overview. Vaccine 1999; 17(13-14) 1657-62.

19. Chadha MS, Chitambar SD, Shaikh NJ, Arankalle VA. Exposu- re of Indian children to hepatitis A virus & vaccination age. Indian J

Med Res 1999 Jan; 109:11-5

20. Germinario C, Lopalco PL, Chicanna M, DaVilla G. From he- patitis B tO hepatitis A and B Prevention: the Puglia (Italy) experience.

Vaccine 2000;18 (1):83-5.

21. Linder N, Karetnyi Y, Gidony Y. Decline of hepatitis A antibo- dies during the first 7 months of life in full-term and preterm infants.

Infection 1999;27(2):128-31.