Kamu diplomasisi: Kuramlar, yaklaşımlar

Kamu diplomasisi:

Kuramlar, yaklaşımlar

Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Kamu

işlemlerinden doğrudan ya da dolaylı, olumlu ya da olumsuz olarak etkilenen; kanaat ve eylemleriyle kuruluşu olumlu ya da olumsuz, doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen; ortak kanılara, davranışlara ve çıkarlara sahip birey, grup ve

kuruluşları anlatmaktadır” (Uysal, 1998: 65).

 “İnsanlar benzer bir sorunla yüz yüze kaldıklarında, bir

sorunun varlığına karar verdiklerinde ve o sorun konusunda bir şey yapmak üzere örgütlendiklerinde kamular oluşur”

(Dozier ve Ehling, 2005: 185).

 Ancak günümüzde, bahsedilen kamunun kendi içinde benzer olan bireyler toplamından daha çok gittikçe farklılaşan etnik, kültürel, dini ve daha birçok başlıkta toplanabilecek grupları tarif ettiği de ifade edilmektedir (Yıldız, 2010: 27).

Diplomasi

 Türk Dil Kurumu Sözlüğü diplomasiyi, “1.

Uluslararası ilişkileri düzenleyen antlaşmalar bütünü. 2. Yabancı bir ülkede ve uluslararası toplantılarda ülkesini temsil etme işi ve

sanatı. 3. Bu işte çalışan kimsenin görevi, mesleği 4. Bu görevlilerin oluşturduğu

topluluk 5. mec. Güç bir görüşme sırasında

gösterilen ustalık ve beceriklilik.” şeklinde

tanımlamaktadır (Türk Dil Kurumu, 2010)

Geleneksel diplomasi

 Geleneksel diplomasi uluslararası ilişkileri, devlet-devlet düzeyinde ve diplomatlar arasındaki etkileşimle düzenleyen bir alan olarak nitelemektedir. Geleneksel bakış açısına

uygun düşen bir tanımla, Gönlübol, diplomasiyi, “bir

hükümetin belli konulardaki kanı ve görüşlerini doğrudan doğruya öteki devletlerin karar vericilerine iletilmesi

süreci” olarak tanımlamış ve sürecin devlet yetkilileri

arasında gerçekleştiğini ifade etmiştir (1993: 116). Arı ise, diplomasiyi “bir hükümetin belli konulardaki kanı ve

görüşlerinin doğrudan doğruya öteki devletlerin karar

vericilerine iletmesidir” şeklinde tanımlamıştır (2009: 340).

Hükümet, devlet başkanları, dışişleri bakanlıkları ve ilgili diğer bakanlıklar diplomasi sürecinin içinde yer almaktadır.

21. yy diplomasisi

 Kamu diplomasisi kavramını gündeme getiren diplomasi kavramsallaştırması ise bu

yaklaşımdan daha geniş bir bakış açısının ürünüdür. Bu yaklaşıma göre diplomasi

“uluslararası çevrenin yönetimidir” (Cull, 2009: 12). Uluslararası aktörler bu

yaklaşımda, devletler, çok uluslu şirketler, sivil toplum örgütleri, uluslararası örgütler,

vatandaşlar ve hatta terörist örgütler gibi pek

çok grubu içermektedir.

Geleneksel Kamu diplomasisi



Manheim (1990:4) kamu diplomasisini,

“devletlerin uluslararası kamuoyunu veya seçkinlerinin düşüncelerini ülkenin çıkarları doğrultusunda etkileme çabaları” olarak

açıklamıştır.



Snow (2009: 6) “geleneksel olarak kamu diplomasisi, devletlerin küresel kamuyla

konuşmasıdır ve ulusal amaç ve dış politikayla ilgili destek sağlamak için bilgilendirme,

etkileme ve ilgi çekmeye yönelik faaliyetleri

içerir” şeklinde tanımlamıştır.

 Szondi (2008: 6) kamu diplomasisini “yurt dışındaki hedef kitlenin ‘duygu ve düşüncelerinde’ değişim yaratmak için yapılan kamusal iletişimdir” şeklinde tanımlamıştır.

 Bu çabalar ağırlıklı olarak tek yönlü iletişim

çalışmalarını içerir ve propagandaya benzer bir

nitelik taşımaktadır. Bu çerçevede kamu diplomasisi iki aşamalı bir çalışmadır. Öncelikle hedeflenen

ülkenin genel kamuoyu etkilenmeye çalışılmakta ve onların da kendi hükümetlerini iç ve dış siyasetle ilgili karar alma süreçlerinde etkilemeleri

beklenmektedir.

Doğuş nedenleri

 İlk kamu diplomasisi uygulamaları Soğuk

Savaş dönemine dayanmaktadır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kamu diplomasisi

faaliyetlerinin doğmasının nedenleri:



iletişim devrimi



kamuoyunun önemini artması



1948-64 tarihleri arasında kırk yedi yeni ülke

kurulmuştur

İkinci doğuş

 Kamu diplomasisinin tekrar gündeme gelmesinin ABD açısından dönüm noktası, 11 Eylül 2001’de Dünya Ticaret Merkezine yapılan terörist saldırıdır.

 Kıta Avrupası’nda ise başka bir tetikleyici durum söz konusudur. 1989 itibariyle, komünist bloğun parçası olan 8 ülkeden 29 yeni ülke ortaya çıkmıştır. Bu

ülkelerin hepsi kendilerini Avrupa’nın tarihsel ve

kültürel olarak bir parçası olarak konumlandırmakta ve tüm dünyaya politik olarak istikrarlı, demokratik ve geleceği parlak piyasa ekonomileri olarak

kendilerini sunmak istemektedirler

Yumuşak güç

 Yeni kamu diplomasisi veya 21. yy kamu diplomasisi olarak adlandırılabilecek bu yaklaşım, Joseph Nye’in ‘yumuşak

güç’ olarak adlandırdığı olguyla yakın ilişkilidir.

 Uluslararası ilişkilerde güç kavramıyla kamu diplomasisi uygulamaları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır.

Geleneksel olarak uluslararası ilişkilerde, güç kavramı, askeri ve güvenlik konularıyla ilgilidir (Aydın, 1996: 83).

 Nye (2005: 15) tarafından geliştirilen yumuşak güç

kavramı, “askeri güç tehdidi ya da ekonomik yaptırımları kullanarak diğerlerini değiştirmeye zorlamak değil, dünya siyasetinde gündemi oluşturmak ve onları kendine

çekmek” şeklinde açıklanmaktadır.

Yeni kamu diplomasisi

 Kamu diplomasisi yumuşak gücün bir aracı olarak görülmektedir. Kamu diplomasisi

devletin dış kamulara yönelik gerçekleştirdiği bilgilendirme çabalarını içermektedir.

Diplomasinin eksikliklerini tamamladığı, ulaşamadığı kişilere ulaştığı söylenebilir (Gonesh ve Melissen, 2005: 5).

 Temel amacının, “karşılıklı anlayış yoluyla ülkelerin imajını ve saygınlığını geliştirmek”

olduğu ifade edilebilir (Simonin, 2008: 24).

 Bu yaklaşım kamu diplomasisinde iki yönlü iletişime dayalı bir bakış açısının ürünüdür.

İki yönlü iletişim, halkla ilişkilerin simetrik

modellerini referans alır ve karşılıklı anlayışı

geliştirmeye yönelik çabaları içerir. Bu tür

kamu diplomasisi faaliyetlerinde karşılıklı

yarar söz konusudur ve her iki taraf için

geçerli politika değişimleri, dönüşümleri

amaçlanır.

Geleneksel-Yeni KD

  Geleneksel Kamu Diplomasisi 21. yy Kamu Diplomasisi

Ortam Çatışma, gerilimler Barış

Amaç Hedef kitlelerde davranış değişikliği

yaratarak politik değişim sağlamak Ülkenin dışarıda politik ve ekonomik çıkarlarını yükseltecek uygun çevre ve olumlu izlenim yaratma

Strateji İkna

Kamuların idaresi İlişki kurmak ve geliştirmek Kamularla kaynaşmak

İletişimin yönü Tek yönlü iletişim

Monolog İki yönlü iletişim

Diyalog

Araştırma Çok az Bilimsel araştırma, geribildirim

değerlendirmesi

Mesajın içeriği İdeolojiler

Çıkarlar Düşünceler

Değerler

Hedef kitle (kamular) Hedef ülkenin genel kamusu Sınıflandırılmış kamular

Kanal Geleneksel kitle iletişim araçları Eski ve yeni kitle iletişim araçları

Bütçe Kamusal kaynaklar Kamusal ve özel ortaklıklar

Katı yaklaşım: Siyasal Bilgilendirme

 Kamu diplomasisi kavramına yönelik iki temel yaklaşım bulunmaktadır. Bunların birincisi, kamu diplomasisine katı yaklaşım, ikincisi ise esnek yaklaşımdır. Katı

yaklaşım, kamu diplomasisinin amacını, ikna ve

propaganda kullanarak dış kamuların davranışlarını etkilemek olarak ortaya koyar. Katı yaklaşım

çerçevesinde, siyasal bilgilendirme uygulamaları genel olarak radyo, televizyon, gazete, dergi gibi araçlarla, kısa dönemli siyasa sonuçları almaya yönelik ikna

araçları kullanarak yabancı izleyici/dinleyicilerin tutumlarını değiştirmeye yönelik bilgilendirme

çalışmalarını içermektedir (Signitzer ve Coombs, 1992:

Esnek Yaklaşım:

Kültürel İletişim, Kültürel Diplomasi



Esnek yaklaşım ise, bilgi ve kültürel programların, uzun dönemli ulusal amaçlara yoğunlaşarak dış

politika amaçlarının önünü açacağını ifade

etmektedir. Kamu diplomasisinin amacı karşılıklı anlayış sağlamaktır. Kültürel iletişim, akademik ve sanatsal değişimler, filmler, sergiler ve dil eğitimi gibi sosyal-kültürel etkinlikleri içermektedir. Bu

etkinlikler uzun dönemli sonuç beklentilidir. Hayat

tarzlarını, siyasal ve ekonomik sistemleri, sanatsal

yetkinlikleri kullanarak, karşılıklı anlayışa yönelik

bir iklim yaratmaya yönelik çalışmaları içerir.

Esnek yaklaşım:

Kültürel İletişim, Kültürel Diplomasi



Esnek yaklaşım kapsamında kültürel iletişim ise, iki boyutlu olarak ele alınmaktadır.



1. Kültürel diplomasi, Mitchell’a göre,

müzakereler sonucu oluşan resmî antlaşmaları ve bu anlaşmalar sonucu ortaya çıkan kültürel ilişkilerin yönetilmesini içermektedir. Bu

genellikle, devletlerin kontrolünde ajans ve enstitülerin aracılığıyla gerçekleşmektedir.

Kültürel diplomasideki amaç, diplomatik

etkinlikleri bir bütün olarak şekillendirerek

 2. Kültürel ilişkilerde ise amaç, tek taraflı bir

avantaj sağlamak değildir. Karşılıklı yarar temeline dayanan, ulusal toplumlar arası anlayış ve ortaklık sağlamaya yönelik çalışmaları kapsamaktadır.

Samimi ilişkilere dayanmakta ve çok daha gerçekçi bir nitelik taşımaktadır (Mitchell, 1986, Signitzer ve Coombs 1992: 142 içinde). Kültürel iletişim

uygulamalarının da pek çok durumda katı yaklaşım içinde ele alınması gerektiği ve bu gruptaki

etkinliklerin gerçek amacının propaganda ve iknaya yönelik olduğuna yönelik eleştiriler de

bulunmaktadır (L’Etang, 2002: 55-59).

Kamu diplomasisi

Katı yaklaşım

Siyasal bilgilendir

Esnek Yaklaşım

Kültürel

İletişim Kültürel Diplomasi

Piesert- Kültürel iletişim

 Piesert dünyadaki kültürel iletişim yöntemlerini dört model altında sınıflandırmıştır.

 Bunlardan ilki, tek yönlü aktarma, kendi kültürünün dışarıya tek-yönlü olarak iletilmesi, olarak ifade edilen kültürel iletişim faaliyetlerini

kapsamaktadır. Burada, tek yönlü davranış değişikliği yaratmaya yönelik, tek taraflı bir bilgi akışı söz konusudur. Yurt dışında açılan dil okulları bu modelin çok tipik uygulamalarıdır.

 İkinci model, öz-sunum modeli olarak adlandırılmaktadır. Kendi ülkesiyle ilgili bilinçli bir resim çizmeyi içermektedir. Bu çabalar, ülkelerin dış

politika faaliyetleriyle paralellik göstermektedir.

 Üçüncü olarak, bilgi modeli, kendi ülkesi için anlayış ve sempati yaratmayı amaçlayan çabaları içermektedir. Hedef ülke ile ilgili sosyal ve kültürel gelişmelerin yakın takibi ve bilimsel planlamayı içeren çabalar

gerektirmektedir. Kültür ataşelikleri bu amaca örnek teşkil etmektedir.

 Sonuncusu, değişim ve ortaklık modeli, ülkelerin eşit haklara sahip olduğu ve ulusların, uluslararası çıkarlar için ortak çaba gösterdiği durumlar için geçerlidir. Bilimsel, sosyal ve kültürel etkinlikler için ortaklaşa çabaları içermektedir. Sonul amaç karşılıklı anlayış olarak ortaya çıkmaktadır.

Tek yönlü iletişim

 Basın ajansı/tanıtım modelinde, halkla ilişkiler uygulamalarının amacı, örgütün iyi tanıtımını

yapmaktadır. Bunun için kitle iletişim araçları tek-yönlü iletişim için kullanılmaktadır. İletilen bilgilerin eksiksiz veya doğru olması önemsenen bir olgu değildir. Örgütün amacı çevreyi yönlendirmek ve kontrol etmektir.

 Kamu bilgilendirme modelinde, uygulayıcılar gazeteci gibi davranırlar. Yine tek-yönlü bir iletişim söz

konusudur, geribildirim, araştırma gibi etkinlikler

bulunmamaktadır, ancak sunulan bilgilerde doğruluk ön planda tutulmaktadır. İki model de uygulamalarında

araştırma ve stratejik planlamaya yer vermemektedir.

İki yönlü iletişim

 İki-yönlü asimetrik model olarak adlandırılmıştır.

Uygulayıcılar, tutum ve davranışlara yönelik bilimsel yöntemler kullanmakta, araştırma ve değerlendirme yapmaktadırlar. Amaç, kamuları etkilemek ve ikna etmek olduğu için asimetrik bir ilişki söz konusudur.

 İki-yönlü simetrik model uygulamalarından söz

edilmektedir. Amaç, dengeli, karşılıklı yarar ve anlayış ilişkisine dayalı bir iletişim etkinliği ortaya koymaktır.

Hem örgütte hem de kamularda halkla ilişkiler faaliyeti sonunda değişim yaşanması beklenmektedir (Grunig ve Hunt, 1984: 21-25; Grunig, 1997: 259-260; Pira vd.,

2005: 21-27; Grunig ve Grunig, 2005: 309-312).

Kültürel iletişim ve Hİ modelleri

Kültürel İletişim Grunig ve Hunt Hİ

Tek yönlü Basın ajansı

Öz sunum Kamu bilgilendirme

Bilgi Tek yönlü simetrik

Değilim ve ortaklık İki yönlü simetrik

Potter Yumuşak ve Sert KD

 Evan Potter Joseph Nye’ın yumuşak ve sert güç kavramlarını kamu diplomasisine

uyarlamış ve kamu diplomasisinin de

yumuşak ve sert modelleri olduğunu öne sürmüştür.

 Kısa ve orta ölçekli uygulamalar içinde propagandayı barındırır ve sert kamu diplomasiyi oluşturur.

 Öte yanda uzun vadeli kültürel ilişkileri

içeren uygulamalar yumuşak kamu

Sert ve Yumuşak KD

Sert Yumuşak

Süre Kısa-orta vade Orta-uzun vade

Davranış Kumanda etme,

kontrol baskı ve rüşvet

Propaganda

Medya ile ilişkiler Savunuculuk

kampanyaları

Hükümet ilişkileri Kişisel diplomasi Sembolik etkiler

İşbilirliği, gündem oluşturma, ilgi çekme Kültürel ve akademik ilişkiler

Uluslararası spor Yatırım ve ticaretin teşviği

Turizm

Kaynak Elçilikler,

konsolosluklar, ordu, Öğrenciler, sporcular, akademisyenler, iş