)+:J<+6#;91;+76+7+
Yapısal Programlamanın Amacı
Programı mantıklı küçük parçalara bölerek, takip ve hata aramayı kolaylaştırır.
Programda kullanılacak sabit değerleri program dışında saklayarak program belleğini azaltır ve gerektiğinde programa girilmeden o değerleri değiştirme imkanı sağlar.
Yazılan bloğun tekrar tekrar kullanılmasına imkan sağlar.
Interupt programlarının çalışmasına izin verir.
Yapısal programlamada kullanılan bloklar 1. Program Blokları
• Organizasyon bloklar (OB)
• Fonksiyonlar (FC)
• Fonksiyon blokları (FB) 2. Data Blokları
• Genel Data Modülleri (DB)
1/(1$-,/+,$1=
:Yazılımı oluştururken daha fonksiyonel ve bütün haline getirmede yardımcı olurlar.
Program blokları isminden de anlaşıldığı gibi kullanıcı programının oluşturduğu kısımdır.
Data bloklar ise programa ait belli parametrelerin adreslendiği bloklardır.
*Program blokları:(OB, FC, FB)
*Data bloğu :(DB)
Bu bloklara sağ taraftaki araç menüsünden Program Block seçeneğine tıklayıp açılan sayfada Add New Block seçeneğine tıklandığında aşağıdaki sayfa karşımıza gelir. Bu sayfada istediğimiz blok seçilir ve özelliklerine göre uygun blok seçilir ve bu bloklar araç çubuğuna taşınır.
";1+83B+<A98695"
Organizasyon blokları, işletim sistemi ve kullanıcı programı arasında bir ara yüzdür. OB’ler işletim sistemi tarafından çağırıldığında, periyodik kontrol yapılır, kullanıcı programın uygulanmasını sağlar, oluşan sistem hatalarını denetler. Bir OB’nin işletimi, öncelik sırasına göre başka OB tarafından kesilebilir. Hangi OB’nin diğer OB’yi durdurabileceği OB’lere daha önceden verilmiş olan işlem sırasına göre değişir.
Yanda OB alt menüleri gözükmektedir.
Program Cycle: PLC’nin çalışma mantığına göre her cycleda işlenen bloktur. Burada oluşturulan program ve çağırılan bloklar her döngüde çağırılarak çalıştırılır. Daha çok alt program olan FC ve FB’ler Main olarak adlandırılan bu blokta çağırılır.
Startup: Startup OB’si PLC Stop konumundan Run’a geçerken bir tarama süresinde aktif olur. Başlangıç OB si olarak düşünebiliriz. Eğer yazılımda bu blok kullanıldı ise ilk döngüde çalışır ve ardından program bloğu olan main bloğu çağrılır.
Time delay interrupt: Belirtilen zamanda bir kesme yaparak blok içersinde oluşturulmuş programı işletir.
Cyclic interrupt: Normal tarama süresi dışında bir pogram işletmek için kullanılan bloktur. Cyclic interrupt blokları kullanılarak örneğin o bloğun 100 ms de bir işletim sistemi tarafından taranmasını sağlanır.
Hardware interrupt: Donanımsal olarak oluşacak hatalarda Hardware interrupt blokları kullanılarak kesme oluşturu ve ilgili program kontrol edilir.
Time error interrupt: PLC’deki maksimum döngü süresi aşılırsa Time error inetrrupt bloğu çağrılır. PLC’nin Stop konumuna geçmesi engellenir.
Diagnostic error interrupt: PLC de oluşabilecek hatalarda bu blok oluşturumeş ise işletim sistemi tarafından çağrılır.
985<3A98
Fonksiyonlar; kullanıcı programını belirli bölümlerinioluşturmasında kullanılır. FC’ler birçok amaçla kullanılmaktadır (Hazır blok oluşturma, veri aktarımları, tekrar eden lojik işlemler gibi). Programlamada fiziksel ve memory alanlar
kullanılabilir. Ayrıca bloklarda geçici hafıza alanları bulunmaktadır. Bu alanlar programlamada kullanıldığında yerel veri fazlalığından kurtulur. FC uygulandıktan sonra geçici alanlar
hafızada tutulmaz. Fakat geçici hafızalar belirtildikten sonra gerçek parametrelere bağlantı yapılmalıdır.
Program oluşturmada gerçek parametre ve formal parametreler kullanılmaktadır. Fonksiyon blokları çağrıldığında bu parametrelere bağlı olarak çalışmaktadır. Yukarıda da anlatılığı gibi formal parametre ile programlama programı i şlenmesinde gerçek parametreler ile
değiştirilecektir.
Formal olarak program yazmak için aşağıdaki pencere kullanılmaktadır. Burada bulunan Input, Output, InOut, Temp kısımlarına programa bağlı isimler verilerek oluşturulur. Program bu isimlere dayanılarak oluşturulur ve başka blok içinde çağrıldığında gerçek parametrelere bağlanarak program işletilir.
Yandaki gibi gelen ekranda Function (FC) seçilir daha sonra Language bölümünden hangi programlama dili kullanılacağı belirlenir, bu bloğa otomatik ya da manuel numara verildikten sonra OK seçeneğine tıklanır ve blok program alanımıza yerleşir.
Bir uygulama ile FC bloğun çalışmasını anlatalım:
START1 butonuna basıldığında Motor sağa dönmektedir. START2 butonuna basıldığında motor sola dönecektir. Motor bir yönde hareket halindeyken diğer yönde hareket etmeyecek STOP butonuna basıldığında motor duracaktır.
Yukarıdaki resimde belirtildiği gibi FC Blok çağırıldıktan sonra gelen sayfada değişkenleri tanımlamamız gerekmektedir. Bunun için INTERFACE bölümüne değişkenleri aşağıdaki gibi gireriz.
Programda START1, START2 ve STOP Input bölümüne; MOTOR_SAG ve MOTOR_SOL değişkenleri de InOut bölümüne yazılmaktadır. MOTOR_SAG ve MOTOR_SOL değişkenlerinin InOut bölümüne yazılma nedeni hem giriş hem de çıkış olarak kullanılmasıdır.
Değişkenler tanımlandıktan sonra aşağıdaki gibi program yazılır.
Şekilde de gözüktüğü gibi komutlara INTERFACE bölümünde girdiğimiz gibi değişken isimleri verilir.
Program bittikten sonra değişkenlerin Main bölümünde tanıtılması için FC bloğunun kaydedilmesi gerekir. Daha sonra FC bloğu Main içerisinde sürüklenerek bırakılır.
Main içerisine çağırılan FC bloğu yukarıdaki gibi görüntülenir. Daha sonra ilgili girişler yapılarak program PLC içine yüklenir.
Yaptığımız bu uygulama 1–0–2 anahtarı gibi çalışmaktadır. Sağa dönerken STOP butonuna basılmalı ve sonra sola döndürme butonuna basılmalıdır. Aksi halde motor zarar görebilir!
985<3A98695
): Fonksiyon bloklar; kullanıcı programının belirli bölümlerin oluşturulmasında kullanılır. FB’ler birçok amaçla kullanılmaktadır. Yani bunlar, daha önce elde edilmiş kısmi sonuçları tekrar kavranılması gerekli olan, sık tekrarlanan kompleks fonksiyonların programlanması için uygundur. Bu programın FC’lerden farkı kendi hafızlarını bulundurmasıdır. FB içinde oluşturulan programa ait parametreler bir Data Blok içinde toplanır.Bu fonksiyon bloğu her zaman bir Data Blok ile kullanılır. FB çağırıldığında içindeki parametreleri barındıran ilgili DB de parametreleri transfer eder.
Örnek olarak bir motor tipi için standart FB oluşturularak, birden fazla motoru kontrol etmek için bu FB’ler tekrar tekrar çağırılır.
Yandaki gibi gelen ekranda Function Block(FB) seçilir daha sonra Language bölümünden hangi programlama dili kullanılacağı belirlenir, bu bloğa otomatik ya da manuel numara verildikten sonra OK seçeneğine tıklanır ve blok program alanımıza yerleşir.
Interface bölümünde bulunan Input, Output, InOut, Static, Temp gibi geçici hafıza bölümleri bulunur.
Input: Giriş bilgisi için bu menü kullanılır.
Output: Çıkış bilgisi için bu menü kullanılır.
InOut: Giriş ve Çıkış bilgisi için bu menü kullanılır.
Temp: Geçici hafıza alanıdır.
Static: Fonksiyon modülleri için, özel data modüllerinde hafızaya alınıp bir sonraki çalışmaya kadar saklanan lokal datalardır.
Name: Programda kullanılacak parametreye verilen isimdir.
Data Type: Oluşturulacak parametrelerin özelliğini belirler.
FB’nin çalışması için, önce kaydedilmesi ve Main içerisinde çağrılması gerekmektedir. Main içinde çağırmak için uygun bir alana sürükle – bırak yöntemi kullanılır. Main içerisinde çağrıldıktan sonra gerekli giriş – çıkış parametreleri yazılır ve PLC programlanarak program çalıştırılır.
$3$ ,/+
Data bloklar, diğer bloklardan farklıdır. Bunlar herhangi bir komut içermezler oluşturulan programa ait parametreleri saklarlar.Fonksiyon blokları ile birlikte kullanılırlar, içinde yazılan program parametrelerinin FB’nin kullanıldığı yerlerde işler.
Data bloklar ayrıca bilgisayar girişlerin Data blok adreslerine taşınması içinde kullanılabilir.
Bunun amacı programda oluşacak değişikliklerin kolay yapılmasını sağlamaktadır
Program İçinde Kullanımı:
Eğer bir programlama bloğu (FC, FB, OB) çağırılırsa geçici olarak veri alanında yer kaplar.
Bu veri alanına ek olarak mantık bloğu bir DB’nin formunda hafıza alanı açabilir.
Her bir programlama bloğu için FC, FB veya OB paylaşılan DB’den veri okuyabilir veya paylaşılan bir DB’ye veri yazılabilir. Bu yazılan veriler DB’de kalır.
Data Blok Oluşturma:
Data bloklar programlara göre özel oluşturulan bloklardır. Herhangi bir programlama diliyle programlama yapıldığında bunlar tek bir Data blok oluşturur.
Data blok seçildikten sonra yanda Data blok tipi, kullanılacak programlama dili, blok numarası seçilir ve Data blok oluşturulur. Ayrıca kullandığımız sayıcılar, zamanlayıcılar aynı zamanda bir Data bloktur.
Data Blok Sayfa Özellikleri:
Name: Her değişkeni tayin etmek için verilen simgesel isim kısmıdır.
Data Type: Değişkene verilmek istenen veri tipidir.
Initial Value: Değişkene verilecek ilk değer burada girilmektedir. Girilen değerler veri tipi ile uyuşmalıdır.
Retain: Retain tıklandığında; son kullanılan bilgini hafızada kalmasını sağlar. Yani PLC çalışırken stop a geçtiğinde veya elektrik kesildiğinde kullanılan adres içerisindeki en son
bilgi korunur. Örneğin PLC ile yapılmış bir asansör sistemi düşündüğümüzde, asansör yukarı çıkarken elektrikler kesilsin. Daha sonra elektrikler geldiğinde son kat bilgisini hafızada olması gereklidir. Aksi durumda asansör son kattan yukarı kaçabilir.
Aşağıdaki blokta DB0 bloğuna girilen değer için Retain aktif değildir. DB1 bloğuna girilen değer için ise Retain aktiftir.
Bu değerler girildikten sonra Watch Table alanına çağırılır ve girilen değerler gözükür.
Watch Table alanında Modify Value alanında yeni değerleri girip kaydettiğimizde yeni değerler gözükür.
Daha sonra PLC STOP konumuna alındığında DB0 bloğında Retain aktif olmadığından ilk değere geri döner.
Örnek olarak; “DEĞER” adında bir data blok oluşturup bu data blok içindeki değişkenleri OB1’de çağıralım. Data bloğa aşağıda görüldüğü gibi değer girilir.
Data bloğa girilen bu değerler aşağıdaki gibi çağrılır.
