Bilgisayarın Tarihi Gelişimi ve
Tanımı
• Bilgisayar, uzun ve karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen mantıksal
bağlantılara dayalı karar verip işlem
yürüten makinadır.
Bilgisayarın Gelişim Süreci
• M.Ö. 2600 yıllarında insanoğlu “Abaküs”
adı verilen hesaplayıcıyı buldu.
• Đngiliz matematikçisi Charles Babbage 1812 yılında fark makinası üzerinde çalışmaya başladı.
• 1854 yılında matematikçi George Boole
ikili sayı sistemini buldu. Bilgisayarlar ikili
sayı sistemi üzerinde çalışmaktadır.
• 1937 yılında IBM adına çalışma yapan Harvard
Üniversitesi hocalarından Howard Aiken ve Browne’un geliştirdiği MARK I, ilk defa insan müdahalesi olmaksızın sayısal çalışan otomatik bilgisayar olma ünvanını elde etti.
– Bu makine delikli kağıt şeritlerle çalışmaktaydı.
– Verilen değerleri karşılaştırabilen ve depoladığı bilgileri kullanabilen bir makinaydı.
• 1945 yılında tamamen elektron lambalarından oluşan ENIAC adlı bilgisayar Pennsylvania Üniversitesi
araştırmacıları yaptılar.
• 1945-1959 yılları arasında geliştirilen
bilgisayarlar transistörlü, elekronik lambalı bilgisayarlardı ( I. kuşak ).
• 1959-1964 yılları arasında geliştirilen
bilgisayarlar tarnsistörlü bilgisayarlardır (II.
kuşak)
• III. kuşak bilgisayarlar ise, 1964-1970 yılları arasında entegre devreli bilgisayarlardır.
• 1990’lardan sonra bilgisayarlarda hacim
küçülmüş, hız, bellek ve teknik özellikleri
bakımından oldukça yüksek kapasiteye
ulaşılmıştır.
Bilgisayarın Temel Özellikleri
• Girdi işlemleri :
– Bilgisayara verilerin girilmesini sağlayan işlemlerdir.
• Aritmetik işlemler:
– Dört işlem, bir bilgiyi diğeri ile karşılaştırma
• Çıktı işlemleri
– Girilen bilginin kullanabilir olması
• Veri saklama
• Saklanmış bir programı çalıştırmak
Bilgisayarlarda Temel Kavramlar Donanım ve Yazılım Kavramları
• Donanım (hardware):
– Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana çevre birimlerinin tümüne donanım denir.
Örnek: ekran, klavye, kablo vs.
• Yazılım (software):
– Bilgisayarı çalıştırmaya yarayan fiziksel kısım dışında kalan her şeye yazılım denir. Yazılım, programları
ifade eder.
Örnek: işletim sistemi, hasta takip programı
Paket Program ve Uygulama Programları
• Paket Programı:
– Belirlenen problemlerle ilgili hazılanan programlardır.
– Đstatistik, matematik, proje planlaması vb konularla ilgili programlar.
• Uygulama Programı:
– Đşletmeye kurulduktan sonra çözüm üretmek amacıyla kullanıcılarca oluşturulan programlardır.
– Ücret ve maliyet bordrosu, faturalama vb konularla ilgili programlar.
Đşletim Sistemleri Programları (Windows, Linux, Unix vb)
• Đşletim sistemi, bilgisayarın çalışmasını ve sunduğu imkanları ekonomik ve verimli
olarak yöneten bir çalıştırma programıdır.
• Đşletim sistemi genel olarak şu işlemleri yapar
– Tüm aygıtların düzenli çalışmasını sağlar,
– Görevlerin zamanında yapılmasını sağlar,
• Tek kullanıcılı işletim sistemi
– Kişisel bilgisayarda kullanılan işletim sistemi tek bilgisayarın kullanılacağı şekilde
programlanmıştır.
– MS-DOS, Windows
• Çok kullanıcılı işletim sistemi
– Bilgisayar ana belleğinin birden fazla
bilgisayar tarafından kullanıldığı durumlar için programlanmış işletim sistemidir.
– Windows NT, Novel, Unix
Ağ Bilgisayarlar
• Ağ bilgisayarlar, bilgisayarın ana kartına
takılan ethernet kartı ve kablolarla (veya
kablosuz) birbirine bağlı bilgisayarlara
denir.
DOSYALAR, DĐZĐNLER (KLASÖRLER) ve SÜRÜCÜLER
• DOSYA: Bilgisayarda bir programın çalışması
için gerekli olan komutlar bütünüdür. Bir program
yüzlerce dosyadan oluşabilir.
• DĐZĐN (KLASÖR): Dosyaların anlamlı ve sınıflandırılmış bir biçimde yerleştirilmesini
sağlayan bölümlemedir.
– Dizinler ana dizin (root- directory) ve alt dizinler
(subdirectory) olmak üzere ikiye ayrılır.
• SÜRÜCÜ: Bilgisayara takılı
bulunan harddisk, disket
sürücü
Dosya ve Dizinlerle ilgili nelere dikkat etmeliyiz?
• Dosyalara isim verirken dosyanın içerikle ilgili olması, dosyanın sonraki
kullanımlarında kolaylık sağlayacaktır.
• Dosya isimlerinde “:”, “/”, “<“ v.b. Đşaretler yer alamaz.
• Windows büyük, küçük harflerle dosya isminin yazılmasına izin verir.
•
• Dizinler oluşturulurken konulara göre dizin oluşturmak kullanışlı olur.
• Dizinler genelden detaya doğru
dallanırken isimlerin de buna göre verilmesi uygun olur
• Ana dizine hiçbir zaman dosya
kaydedilemez.
BIT-BYTE Kavramları
• Yanlış-doğru veya evet-hayır (0-1) olarak değer alabilen temel bilgi birimine ikili sayı sistemi denir.
• Đkili sayı : binary digit bit
• Bilgisayarın tüm işlemleri bu sayı sistemi üzerinde oluşmaktadır.
• Bilgisarda bilgiler işlenmeden önce ikili sisteme çevrilir.
0 veya 1 : 1 bit 8 bit : 1byte
1024 bytes : 1 kilobyte (KB)
1024 KB : 1 megabyte (MB) 1024 MB : 1 gigabyte (GB) 1024 GB : 1 tetrabyte (TB)
Bilgisayarın Donanım Yapısı ANAKART (MAINBOARD)
• Bilgisayarın bütün
parçaları (kartlar) baskılı devrelerden oluşan bu kart üzerine takılır.
• Kartlar
– Ekran kartı – Harddisk – Ses kartı
– Fax-modem kartı – Ethernet kartı
– TV kartı v.b……
MERKEZĐ ĐŞLEM BĐRĐMĐ
(Central Processing Unit: CPU)
• Bilgisayarın
transistörlerinden diğer bütün parçalarına kadar bütün elemanların
yönetimleri CPU
tarafından gerçekleştirilir.
• Aritmetik-mantık işlemleri CPU da yapılır.
• CPU, verileri veri yolu üzerinden ana bellekten (RAM’den) alıp işledikten sonra tekrar ana belleğe yollar.
• Đşlenen verilerin
sonuçlarının kaydedilmesi de ikincil bellekler olan
harddisk, cd v.b. Üniteler üzerine yapılır.
ANA BELLEK
(RAM-Random Access Memory)
• Herhangi bir işlem yapılırken diskten okunan bilgiler ve işlem sonuçları gibi her şey önce buraya yazılır.
Kaydet komutu ile buradan diske yazılır.
• RAM bellekteki bilgiler elektirik kesilince veya bilgisayar kapatılınca kaybolur.
• Bilgisayar her açıldığında bilgiler buraya yüklenir ve
her program burada aktif hale gelir.
YALNIZ OKUNABĐLĐR BELLEK (ROM: Read Only-Memory) ve BIOS
• Elektriğin kesilmesi durumunda veya
bilgisayarın kapatılması durumunda kaybolacak sistem bilgileri ve BIOS (bilgisayar açıldığında çalışır duruma gelmesini sağlayan küçük bir
kontrol programı) ROM bellek chip’ine
yerleştirilmiştir.
• Sf 43 resim
ÖN BELLEK (Cache Memory)
• RAM belleğin hızı CPU hızından düşüktür.
RAM’in bu hız düşüklüğüne cache bellek
yardımcı olur ve RAM ile CPU arasındaki
veri transferine yardımcı olur
EKRAN
• Ekranda görüntü “ekran noktalarının” ya da piksellerin yanar veya sönük olması durumudur.
• Ekran kalitesi karşılaştırılırken ekranın çözünürlüğü dikkate alınır.
• Ekran çözünürlüğü ekran yüzeyinin kaç ekran noktasına ayrıştırıldığıdır.
• Çözünürlüğü 800x600 ekran noktası olan bir ekranın görüntüsü 640x480 olandan daha iyidir.
• Noktalar (pixel=picture element) arası azaldıkça nokta sayısı artar ve böylece görüntü daha net olur.
• Resim sf 44
EKRAN KARTI
• PC ekranlarının çalışması için makinenin içinde
ekran kartı olması gerekir.
• Grafik adaptörü veya ekran kartı olarak
isimlnedirilen bu kart bilgisayarın anakartına takılır.
• Ekran kartı ekrandaki görüntülerin netliğini ve tazelenme hızını belirler.
PARALEL, SERĐ ve USB PORTLARI
• Bilgisayar kasası arkasında yer alan, bağlantı noktaları bilgisayar ile çevre birimleri arasında bilgi taşır.
• Paralel bağlamada birkaç bilgi biti (8 bit) ayrı iletkenden aynı anda transfer edilir.
• Seri bağlamada ise iki kablo olduğundan, veri alırken aynı anda 1 bit veriyi iletir ve bitler ard arda veya seri halde transfer edilir.
• Paralel bağlantının veri iletimi, seri bağlantının veri iletiminden 10 kat daha fazladır.
• Paralel port hızlı olduğu için buraya genellikle yazıcı bağlanmaktadır.
(LPT olarak gösterilir)
• Seri porta ise mause, yazıcı ve modem takılabilir. (COM olarak gösterilir)
• USB portlar ise çok daha hızlıdır ve bir çok cihaz artık USB porttan bağlanmaktadır.
SABĐT DĐSK (Harddisk)
• Bilgi depolamak amacıyla kullanılan bellek
birimidir.
SES KARTI
(Saund Blaster)
• Kişisel bilgisayarlar bip sesi ve basit
melodileri çalabilir. Daha farklı sesleri elde
edebilmek için ses kartı takılmalıdır.
TV ve RADYO KARTI
• TV kartının anakart üzerine takılmasıyla
ekrandan TV görüntüsü alınabilecektir.
MODEM
• Modem kullanılarak başka bilgisayarlarla iletişim kurulabilir.
• Modemler bilgisayarın içine veya kasanın dışındaki porta takılabilir.
• Modemler kasa dışından seri porta veya USB porta takılırılar.
• Modemler sayısal verileri ses sinyallerine, ses sinyallerini de sayısal verilere
dönüştürmektedir.
AĞ KARTI
• Birbirlerine bağlı bilgisayar ağı oluşturabilmek için bilgisayarda ağ kartı takılı olmalıdır.
• Kartın takılmasından sonra, kartın bilgisayarlara tanıtılması ve uygun bir yazılım (Windows NT, Novell) yüklenmelidir.
YAZICILAR
• Nokta vuruşlu yazıcılar (Dot matrix)
• Mürekkep püskürtmeli yazıcılar (Ink jet)
• Laser yazıcılar
