Türkiye nin Motor hikayesi
Türkiye ve Anadolu ‘nun Sanayileşmesinde
Öncülük eden
Konya Sanayı Odası Üyelerini kutluyor
Saygı ile selamlıyorum
14.05.2014
Ali İhsan İlkbahar İTÜ Mak. Fak. 1962
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Motor ,
Sanayı devriminin Kalbi ;
İnsan oğluna hız , zaman ve mobilite kazandıran
bir makinedir
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiyede 1976 dan beri Tülomsaş tarafından bazı lokomotif Motorları üretiliyor
Tershanelerimiz de 1990-2000 arasında bazı gemi motorları üretti.
Ben bugünkü konuşmamı bizzat içinde yaşadığım Otomotiv motorları üzerinde yapacağım.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Kader beni 52 senelik meslek hayatım boyunca hep bir motorla karşılaştırdı . şöyleki :
1- 1959 yılı yaz stajımı Sivas demir yolu
fabrikasında yaparken lokomotifler için buhar makinelerinin imalatında bizzatihi çalıştımdı
.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
2- İTÜ 4 ve 5 cı sınıfta Prof Necmettin Erbakan dan motor dersi aldığım yıllarda , hocamız
Gümüş Motor Fabrikasını kuruyordu .
Gümüş motorda çalışan sınıf arkadaşım Sabahattin Kırkan’dan aldığım bilgiler:
Gümüş motor , önce Skoda nın 1 ve 2 silindirli tarım sulama gayeli stasyoner su pompası
motorlarının bir nevi kopyasını üretiyordu .
Döküm ,dövme dahil hemen hemen tüm parçalar aynı fabrika çatısı altında üretiliyordu
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Gümüş Motor devam
1963 te Deutz lisansiyle hava soğutmalı motorlara geçildi.
1964 te Pancar Ekicileri kooperatifi tarafından satın alındı.Yıllık 25 bin adete ulaştığı yıllar
olmuş.Tam 48 yıl üretim devam etti . 2012 yılında kapandı.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
3- İTÜ de son sınıftaki diploma çalışmamı Prof.
Orhan Daldal ın yanında bir motor test cıhazının geliştirilmesi konusunda yapmıştım.
4-26 aylık askerlik döneminde Motor yenileme fabrikasında Krank yataklarına molibden
püskürterek sıfır krank üretmek konusunda araştırma yapmıştım.
4- Almanyadaki bir motor fabrikasında çalışmaya giderken kendimi , vedalaşmak üzere ziyaretine gittiğim hocam Prof O.Daldal , beni Otasanda işe başlattı..
Türkiye’nin Motor Hikayesi
5- 1965-66 da Anadol projesinde yer aldım.
1968 lerde döviz kazanmak için Anadol motorunu yerli montajına başladık.
.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
6- 1971 yılında Oyak Renault Bursada ki
fabrikasında yılda 40 bin adet Renault motorunu yerli üreterek R12 aracını üretmeye başladı.
Müteakip yıllarda Tofaş da motor ve aktarma organlarını üretmeye başladı.her iki firma 1993 yılında 200 bin motor üretiyordu.
Renault son 4 yılda ortalama yılda 300 bin motor üretti . bu yıl sonunda yıllık kapasitesi 600 bine çıkarıp ,diğer fabrikalarına ihracat yapacak.
Biri de Mercedes A serisi araçlar için Toplam üretim 2.850.000 adet
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
7- Wankel motoru Otosan 1971-1973 Yıllarında bir Wankel motoru geliştirdi .
Prototipler bittiğinde artan yakıt fiatları projenin iptaline sebeb oldu
Türkiye’nin Motor Hikayesi
8-1971 de Anadol motorunun Blok ve silindir kafasını
işlemek üzere bir proje hazırladık.
4.0 milyon dolar gerekiyordu . Döviz bulma güçlüğü nedeni ile proje gerçekleşemedi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
9- BMC,1976 larda lisans ile 1,9 lt lik bir dizel üretiyordu. İlerki yıllarda Cummins lisansı ile
bazı kamyon motorları(montaj ve bazı parçalar) üretti.
10- Tümosan : Traktör ve kamyon motorları üretmek üzere kurulan bir devlet kuruluşu .
Traktör motoru gerçekleşti. Bir özel sektör
Tümosanı devraldı . 8-10 bin traktörü için motor üretiyor.
11 – Türk Traktör : İhtiyacı olan (yılda 40 bin adet) motorların % 90 ını ,1995 ten beri kendi tesislerinde üretiyor.
12- Döktaş : Koç Holding, 1976 yılında motor dökebilecek bir dökümhaneyi hizmete aldı.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
13- 1977- 1987 Türkiyesi
1977de başlayan döviz krizi ve arkasından gelen sosyal patlamalar
sektöre 10 yıl kaybettir- di.Bu kriz döneminin
Başında eylül 1977 de , Otosan hem benzinli
hem de dizel motorlarını Yerli üretmeye karar
verdi . Ford lisans ver- miyordu.Makine alacak döviz yoktu ve yatırım İçin izin alamıyorduk.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
0 200 400 600 800 1,000
1970 1980 1990 2000
Yerli Satış Toplam Satış Talep 2000
1976 110
1981 47
1986 112
1993 548 1993 Yılındaki Tahmin:
2000 Yılı İçin 1 Milyon
1994 271
2000 659
Kapalı Pazar
G.Birliği
1999 402
1.000
Türkiye’nin Motor Hikayesi
13 devam
2-2.5 yıl süren bürokrası mücadelesinden sonra , Eskişehir – İnönü
motor Fabrikasının önü açıldı ve 1882 yılında
40 bin kapasiteli bir fabrika üretime geçebildi.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
14- ERK diesel ( Türkiyenin ilk otomotivdizel motoru)
İnönü motor fabrikası inşa süresinde benzine aşırı bir zam gelince hafif
ticari vasıtalar satılmaz olmuştu.
Üretmekte olduğumuz 2.0 lt benzin motorundan aynı makinelerle üretile- bilecek bir dizel motoru geliştirmek zorunda idik.
Bunu başarmak , sıfırdan motor dizayn etmekten daha zordu . Zaten yeni bir kafa dizayn edip diğer bütün parçaları tadil ederken , mevcut tezgahlarla üretmek zorundaydık .
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
14- ERK diesel ( devam )
Sonuçta 17 kişilik çekirdek bir ekip 3 yılda başarı ile bir otomotiv dizel Motorunu geliştirdi ve 1986 yılında
seri imalatına geçildi ve Pickup araçlarımıza takıldı.
Erk projesi ticari anlamda belki
Otosana büyük katkıları olmadı ,amma 20 yıl sonra ismi global ortamda duyulacak 700 kişilik bir motor geliştirme ekibinin temelinin atılmasına vesile oldu!
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
15- Dover 205 HP
Zaman ilerledikçe kamyonlar daha güçlü motorlar istemeye başladı. Ford kamyon işinden çıktığı için elimizde başka bir motor yoktu.
Yine iş başa düştü ve 150 HP olan Ford Dover motorundan 1992 yılında 205 HP gücünde bir motor yarattık . Bu motor
sayesinda yıllarca pazar lideri olduk
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
16- Ecotorq (Türkiyenin ilk ağır kamyon motoru)
2000 başlarında kamyon motor güçleri daha da
artınca sıfirdan 7,3 ve 9.0 lt. hacımlı max. 380 HP
gücündeki Ecotorq motorlarını
Geliştirmek zorunda kaldık. 2003 yılından beri bu motorlar hala üretiliyor .
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
17- Puma I-5
Transit serisinin Jumbo tipleri için 2007 yılnda üretimine
geçilen Ford Otosan tarafından geliştirilmiş bir motordur .
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
18- Yeni bir kamyon Motoru Test başlama tarihi:
29.11.2012
Lisans satışı : ÇİN
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Dover 500K Dover motor ömrünün 500.000 km’ye çıkarılması
Dover E1
Euro1
regülasyonu için Dover motorda geliştirme
Ecotorq 7.3L İlk Türk ağır hizmet tipi ticari dizel motor
Yeni ağır hizmet tipi dizel motor Ecotorq 9.0L Gebze
Mühendislik Merkezi
Puma I5
Ford için geliştirilen ilk motor Zetec CFI
Tek noktadan püskürtmeli enjeksiyon sistemi uygulanması 2.5 DI TC
Doğal emişli motorun
Turboşarj
ile
gücünün artırılması
Erk Dizel Benzinli bir motor esas alınarak geliştirilen ilk Türk motoru
Motor Projeleri
Dover TCI
Ford tasarımı Dover motorun arasoğutucu uygulanarak geliştirilmesi
1986 1992 1996 1997 1999 2001 2003 2007 2009 Türkiye’de
Geliştirilen İlk Dizel Motor
Lisans hakları tamamen Ford Otosan’a ait ilk motor
Lisans hakları tamamen Ford Otosan’a ait ağır hizmet tipi ticari dizel motor
Ford için geliştirilen ilk global proje
Lion V6 3.0L 210PS Land Rover, Jaguar, PSA
Lion V8 4.4L 313PS Land Rover
Lion V6 2.7L 190PS Land
Rover
Lion V8 4.4L 333PS Land
Rover
DV5 I4 1.5L 120PS Courier, Fiesta, Focus, C-Max, Kuga
Mondeo, B-Max
Sigma 1.6L Fiesta, Fusion,
Mazda, Volvo, Focus, C-Max
DW10F I4 2.0L 204PS Focus, Mondeo, Edge,
C-Max, S-Max, Galaxy
Puma I4 2.2L 160PS Transit Custom,
NA Transit, Ranger, Everest
Ford’a Yapılan Motor Projeleri
2010 2011 2012 2013 2014
Ford Otosan tüm dizel motorlarda mühendislik sorumluluğunu elinde bulundurmaktadır
2000-03 2007-09 2010-11 2012
Ecotorq 7.3L İlk Türk ağır hizmet tipi ticari dizel motor
Eu5 normlarına uygun Yeni ağır hizmet tipi dizel motor
Ecotorq 9.0L
Yeni nesil Eu6 Ecotorq tasarım
çalışmaları
Yeni nesil Eu6 Ecotorq ilk prototip
çalıştırma
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Sizlere bugün ,1977 döviz krizinin sebeb olduğu ve 1982 lerde 17 kişilik bir çekirdek Arge ekibi ile başlayıp 25 sene sonra 700 kişilik , dünya çapında yer alan bir motor geliştirme ekibinin hikayesini
anlattım.
Bir sonraki slaytta da bu ekibin dünya çapındaki bir başarı belgesini sunucağım
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Ford Otosan Kocaeli - PT Test Center is recognized as the ‘International Engine Test Facility of the Year – 2013’ by Automotive Testing Technology International Magazine.
First time in Global Ford for receiving this award.
Enablers:
Multi Purpose Cold Dyno
Multi-Config Semi-Anechoic PT NVH Cell
International Engine Test Facility of the Year - Kocaeli PT Test Center
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Beni dinleme sabrını gösterdiğiniz için hepinize Teşekkür eder ,
Saygılarımı sunarım Ali İhsan İlkbahar
