10 NUMARA YAĞ SORUNU VE

(1)

10 NUMARA YAĞ SORUNU VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Ekim 2012

(2)

1 10 Numara Yağ ve kullanım boyutu nedir?

2 Akaryakıt ve madeni yağlarda vergiler ve ürün fiyatları

3 10 Numara Yağların yarattığı sorunlar

4 10 Numara Yağ sorununun çözümüne yönelik öneriler

(3)

1

(4)

Motorin piyasasına, tüm ülke çapında, 10 Numara Yağ, vb. isimler altında çoğunlukla teneke ambalaj içinde (veya dökme olarak) yaygın bir şekilde motorine ikame olarak kullanılmak üzere çeşitli maddeler satılmaktadır. Aynı sorun çok benzer bir şekilde 2008 yılında da ciddi bir sorun olmuş ve vergi düzenlemesi ile önemli ölçüde çözümlenmişti.

Satılan Maddeler

 Düşük viskoziteli (yüksek akışkanlık değeri olan) baz yağlar

 İnceltilmiş baz yağlar (white sprit, vb. solventler kullanılarak)

 Atık yağlar, vb. ile karıştırılmış çeşitli maddeler

 Kaçak motorin

 Diğer karışımlar

Satış Noktaları

 Kamyon / otobüs garajları

 Oto sanayi siteleri

 Yol boylarındaki dükkan ve açık alanlar

Satış İşlemi

 Fatura verilebiliyor

 Marka ve üretici bilgileri mevcut

(5)

Türkiye’nin hemen her yerine yayılmış olan bu tür faaliyetler kamyon/otobüs hareketliliğinin fazla olduğu sanayi siteleri, kamyon /TIR garajları ve aşağıda örnekleri verilen yol boylarında yoğunlaşmaktadır:

 Ankara, Konya, Afyon, Aksaray, Pozantı, Adana, Antalya ana yolları

 Samsun, Merzifon, Çarşamba, Terme, Trabzon, Rize, Artvin

 İstanbul, Merzifon, Amasya, Erbaa, Tokat, Erzincan, Sivas

 İzmit, Orhangazi, Hendek, Karacabey, Susurluk, Balıkesir, Bandırma, Pamukova

 İzmir, Torbalı, Aydın, Muğla

 Adana, Urfa, Gaziantep, Diyarbakır, Van, Erzurum,

 Ankara, İstanbul, Adana, Antalya gibi büyükşehirlerin merkezleri.

(6)

Sanayi siteleri, tır garajları, yol boylarında tenekelerin içinde!

(7)

Bakkal, manav!

(8)

Faturalar genelde kesme yağı, kalıp yağı, bıçkı yağı, inceltme yağı, müstahzar, katkı olarak düzenleniyor.

38. fasılda yer ÖTV’siz ürün kodları ile 10 Numara Yağ satılıyor .

(9)

(10)

Genellikle tenekelerde veya dökme olarak satılmaktadır.

Teneke fiyatı 35-40 TL’dir. Teneke satışın 3 TL/l, dökme satışın ise 2,9 TL/l seviyesinde olduğu görülmektedir. Motorin ile bir litredeki fiyat farkı 1- 1.5 TL seviyelerindedir.

Satış miktarları satış noktasına göre değişmekle birlikte bazı merkezi yerlerde (örneğin Pamukova) günde 10.000 teneke civarında satış yapan yerler bulunmaktadır.

(11)

Talep fazlası yağlama yağı miktarı (ton)

0 200.000 400.000 600.000 800.000 1.000.000 1.200.000 1.400.000

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2011 (6 Ay) 2012 (6 Ay)

ÖTV ve tecil terkin düzenlemeleri

İthalat serbestleşti ÖTV düşürüldü

Reel tüketimin 1 milyon ton üzerinde baz yağ girişi

(12)

(13)

Baz Yağ (TON/YIL) 2007 2008 2009 2010 2011

2011 (6 Ay)

2012 (6 Ay) Gerçekleşen Baz Yağ İthalatı 466.211 438.263 605.766 955.659 1.046.248 536.765 465.910 Gerçekleşen Madeni Yağ İthalatı 42.596 70.091 61.942 75.368 106.188 52.325 52.130 Gerçekleşen Katkı ve Müstahzar

İthalatı 46.220 79.849 67.471 70.688 71.324 36.672 33.029

Rafineri Baz Yağ Satışı 308.000 252.000 244.000 316.426 380.104 190.048 138.011 Piyasaya ARZ (A) 863.027 840.203 979.179 1.418.141 1.603.864 815.810 689.080 Gerçekleşen Baz Yağ İhracatı 242 30.504 13.571 1.366 1.048 553 348 Gerçekleşen Madeni Yağ İhracatı 133.928 113.571 116.633 143.338 138.245 67.522 66.766 Gerçekleşen Katkı ve Müstahzar

İhracatı 9.733 15.257 20.251 10.958 5.583 2.999 2.481

Madeni Yağ Yurt İçi Satışı 388.000 386.000 362.000 416.000 411.000 228.896 227.543 Toplam TALEP (B) 531.903 545.332 512.455 571.662 555.877 299.970 297.138 FARK (A-B) 331.124 294.871 466.724 846.479 1.047.987 515.840 391.942

(14)

1) Baz yağ, yağlama yağları ile Tecil Terkin kapsamındaki yağlama müstahzarlarının amacı dışında (motorin yerine) kullanılması şeklinde yapılan faaliyetler

(White Spirit vb İncelticiler İle Yapılan Karışımlar Olarak) Yaklaşık > 1.000.000 ton/yıl

2) Atık madeni yağların kayıt dışı kullanılması ve/veya geri kazanımı yolu ile yapılan faaliyetler

Yaklaşık 150-200.000 ton

3) Diğer karışımlar (bitkisel yağlar, solventler, vb.) Miktarı tam olarak bilinmiyor

4) Kaçak akaryakıtların 10 numara yağ adı altında işlem görmesi Miktarı bilinmiyor

Yıllık 1,5 milyon tonu aşan bir faaliyet

2008 den günümüze vergi

kaybı 5.5 milyar TL

(15)

2

(16)

Gümrük Tarife İstatistik

Pozisyonu (GTİP) Grubu İSİM ÖTV (TL/kg) Tecil vergi oranı (%)

2710.19... Madeni yağlar 1.056 TL/kg 71.5

2710.19... Baz yağlar 1.056 TL/kg 71.5

34.03... Yağlama müstahzarları 0.30 TL/kg 98.57

2710.91..., 2710.99... Atık yağlar 0 0

2707..., 2710.11..., 2901... Solventler 2.0135 TL/kg 99.25

2910..., 2911.... Motorin türleri 1.3045 TL/lt 0

2710.11.... Benzin türleri 1.8915 TL/lt 0

(17)

Piyasa Fiyatı 0,45

10 Numara Piyasa Satış Fiyatı

3,33 Baz Yağ

Fiyatı 2,30

Ürün Fiyatı 2,61

Ürün Pompa

Fiyatı;

2,39 ÖTV

1,056

ÖTV 0,95

ÖTV 1,54 KDV

0,60

KDV 0,64

KDV 0,71

0,00 0,50 1,00 1,50 2,00 2,50 3,00 3,50 4,00 4,50

Atık Yağ 10 Numara Yağ * Yağlama Yağları * Gazyağı Motorin

TL/kg

4,19 TL 1,64 TL 1,68 TL 1,44 TL

* Yağlama yağları ve 10 Numara Yağda kullanılan ürün fiyatı ortalama baz yağ girdisi olup, gerçek madeni yağlarda bulunan katkı maddelerinin maliyetini içermemektedir.

Otomotiv yağlarında bu tür katkılar önemli bir maliyet unsurudur.

(18)

Atık Yağ (TL/kg) 10 Numara Yağ * (TL/kg)

Yağlama Yağları *

(TL/kg) Gazyağı (TL/kg) Motorin (TL/kg)

KDV 0,00 0,00 0,65 0,66 0,77

ÖTV 0,0000 0,0000 1,3007 1,1709 1,8870

Ürün

Fiyatı 0,45 3,33 2,30 2,50 2,42

Piyasa fiyatı 0,45

10 Numara Piyasa

Satış Fiyatı 3,33 Baz yağ fiyatı 2,30

Ürün fiyatı 2,50

Ürün pompa fiyatı

2,42 ÖTV

1,3007

ÖTV 1,1709

ÖTV 1,8870

KDV 0,65 KDV 0,66

KDV 0,77

0,00 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00 6,00

(TL /KG)

4,63 TL 2,08 TL 0,83 TL 0,75 TL

(19)

I SAYILI LISTE

A CETVELİ 27.10 GRUBU

B CETVELİ

34.03 GRUBU Tecil terkin uygulaması

ÖTV tutarı: 1.056 TL/kg-

%71, 5 tecil oranı; - % 25 teminat mektubu

Tecil terkin uygulaması ÖTV tutarı: 1.056 TL/kg-

%98,57 tecil oranı - % 25 teminat mektubu

Ek 22

Terkin İşlemi: Üretime başlama + 12 ay - + bir sonraki yılın mart sonuna kadar – YMM raporu ile birlikte

Maks.

24 ay, Min.

13 ay

(20)

-0,1 0,1 0,3 0,5 0,7 0,9 1,1 1,3 1,5 1,7 1,9

ÖTV Miktarı (TL/kg) Tecil Sonrası ÖTV (TL/kg)

Teminat (TL/kg)

TL / kg 27.Fasıl

34.Fasıl Motorin

2 kuruşluk teminat mektubu ile 1,9 TL lik ÖTV tecili

(21)

3

(22)

 Kazalar ve can kayıpları

 Yıllık en az 1,5 milyar TL vergi kaybı

 Çevre kirliliği

 Araç parkının ve motorlarının yıpranması

 Makro ekonomik kayıplar

a) Akaryakıt dökme taşınıyor / 10 numara tenekelere doldurulup satılıyor b) Baz yağ ve solventlerin dünya fiyatı motorinden daha yüksek

 Haksız rekabet yaratıyor, yasal çalışan akaryakıt şirketi ve bayileri ile nakliyeci ve otobüs firmalarını piyasa dışına itiliyor.

 Sebep olduğu kazalar, can kayıpları!

(23)

Araçların egzozundan çıkan gazlar analiz edildiğinde çevreyi kirletici maddelerin olduğu görülmektedir. 10 numara yağdaki bu zararlı emisyonları 4 ana grupta toplayabiliriz:

 Karbonmonoksit (CO)

 Azotoksit (Nox)

 Yanmamış Hidrokarbon(HC)

 Partiküller(Kurum,yağ ve yanmamış yakıt tanecikleri)

Egzoz gazlarındaki bu zararlı emisyon değerleri 10 numara yağların kullanımı ile artış göstermektedir.

(24)

Viskozitenin yüksek oluşu zayıf

atomizasyona neden olur.

Atomize olmayan yakıt yağ filminin süpürülmesine neden olup motorun aşınmasını hızlandırır.

(25)

 Standart dışı ürünlerdeki yüksek seviyede kükürt (Yüksek seviyede kükürt ve azot dioksit emisyonları)

 Standart dışı ürünlerin motorda düzgün/düzenli yanmaması (PAH, CO emisyonları)

 Atık yağ kaynaklı kirleticiler

-Arsenik, kurşun, kadmiyum ve krom gibi ağır metal emisyonları

-Klorür ve halojenlerin yanması sonucu oluşan kalıcı klorlu organik kirleticilerin emisyonu

Solunum yolu ile alınan kalıcı klorlu organik kirleticiler, kükürt, ağır metal vb.

kirleticiler insan sağlığına ciddi zararlar verir!

(26)

Yüksek kükürt! Düşük parlama noktası!

Düzensiz yanma/ parlama!

TESTLER

10 Numara

Kullanan Kamyon

10 Numara Tenekesi

EN 590

Spesifikasyonu

Parlama Noktası,0C, 24- 82 42 en çok 55

Yoğunluk @15 0C,kg/l, 0,8447-0,8884 0,8611 0,820-0,845

Kükürt, ppm, 2.060 -4.000 4.100 en çok 10

Viskozite, mm2/sn 4,32-9,41 30,9 2-4,5

İlk Kaynama Noktası, 0C, 25-27 28

250 0C'de,% hacim, 12 -13 100 en çok % 65

350 0C'de,% hacim, 40 -41 100 en az % 85

%95'inin elde edildiği

sıcaklık, 0C, 45 -46 100 en çok 360 0C

(27)

4

(28)

SORUNLAR

 Kullanım alanına göre farklılaştırılmış ÖTV uygulaması.

 Tecil Terkin uygulaması kötüye kullanılmaktadır.

 Teminat mektubu seviyesi yetersiz kalmakta, uzun sürelere yayılan tecil/terkin kapatma işlemleri izlenebilirliği ortadan kaldırmaktadır.

 Yüksek ÖTV’ye tabi ürün yerine düşük ÖTV’li bir ürünün kullanılması (ÖTV Kanunu) ilgili yasa maddesi uygulanamıyor.

ÖNERİLER

 ÖTV baştan tahsil edilmeli ve teşvik amaçlı ÖTV iadesi yöntemi uygulanmalıdır.

 Tecil / terkin devam edecekse işlemler ihtisaslaşmış vergi dairelerince yapılmalıdır.

 Teminat mektubu %100 seviyesine çıkarılmalı, EK 22 uygulaması yapılmamalıdır.

 Son üç yıl içinde tecil/terkin işlemi yapan tüm kuruluşlar inceleme kapsamına alınmalıdır.

 Akaryakıt olarak vergilendirilmemiş ürünleri kullanan tüketicilere daha açık bir ceza maddesi yasaya eklenmelidir.

 Gelir İdaresi Başkanlığı’nca, “10 Numara Yağ ve Kaçak Akaryakıt İhbar Hattı” kurulmalı ve ihbarcılara ihbar tazminatı verilmelidir.

(29)

SORUNLAR

 Sadece 27.10 ve 34.03 G.T.İ.P no’lu ürünler madeni yağ lisans kapsamında. 38 ve 39 GTİP no’lu ürünler madeni yağ lisans kapsamında değil.

 Baz yağ ve solvent ithalatı tamamen serbest- izlenebilirlik?

 Atık yağlardan yapılan üretimler lisans kapsamı dışında

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 Bünyesinde %25 veya daha fazla baz yağ içeren tüm ürünlerin üretimi lisans ve TOBB kapasite raporu kapsamına alınmalı

 İthalat izlenebilir olmalı veya sadece madeni yağ lisansı sahibi kuruluşlar ithalat yapabilmeli

 Atık yağdan baz yağ üretimi için işleme lisansı (gerçek anlamda endüstriyel rafinasyon tesislerinin kurulması için mevzuat)

 Tesis ve işletmelere yerinde denetim

(30)

SORUNLAR

 10 numara yağ kullanan araçların emisyon ihlalleri denetlenemiyor.

 Atık geri kazanım tesislerinde bu alanda faaliyetler yapılıyor.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

10 Numara Yağ kullanan araçlara yol denetimleri sureti ile emisyon cezası uygulanmalıdır.

Atık geri kazanım tesisleri denetlenmeli, teknik/teknolojik yeterliliği olmayan ve esas olarak 10 numara yağ gibi yasal olmayan alanlarda faaliyette bulunanların lisansları iptal edilmelidir.

(31)

SORUNLAR / ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 Entegre bir izleme sistemi sistemi eksikliği

 Doğrudan denetimlerin güçlendirilmesi

 Mevzuat eksikliği

-10 Numara yağ kullananların da yükümlü kılınması.

-Satan ve kullanan açısından cezaların caydırıcı olması.

-Ulaştırma Bakanlığı kontrol noktalarında kamyon/otobüslerin akaryakıt depolarından numune alınarak kontrol yapılması.

(32)