KAAM YAYINLARI OLBA X

(1)

MERS‹N ÜN‹VERS‹TES‹ KILIKIA ARKEOLOJ‹S‹N‹ ARAﬁTIRMA MERKEZ‹

MERSIN UNIVERSITY PUBLICATIONS OF THE RESEARCH CENTER OF CILICIAN ARCHAEOLOGY

KAAM

YAYINLARI

OLBA X

MERS‹N 2004

(2)

X

OLBA dergisi hakemlidir ve May›s-Kas›m aylar›nda olmak üzere, y›lda iki kez bas›lmaktad›r.

Published each year in May and November.

KAAM’›n izni olmadan OLBA’n›n hiçbir bölümü kopya edilemez.

Al›nt› yap›lmas› durumunda dipnot ile referans gösterilmelidir.

It is not allowed to copy any section of OLBA without the permit of KAAM.

Olbaya gönderilen makaleler afla¤ıdaki web adresinde ve bu cildin girifl sayfalarında belirtilen bildirilmifl olan formatlara uygun oldu¤u taktirde basılacaktır.

Articles should be written according the formats mentioned in the following web address.

OLBA’n›n yeni say›lar›nda yay›nlanmas› istenen makaleler için yaz›ﬂma adresi:

Correspondance addresses for sending articles to following volumes of OLBA:

Prof. Dr. Serra Durugönül Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi

Arkeoloji Bölümü Çiftlikköy Kampüsü

33342-MERS‹N TURKEY

Di¤er ‹letiﬂim Adresleri Other Correspondance Addresses Tel: 00.90.324.361 00 01 (10 Lines) 4730 / 4734

Fax: 00.90.324.361 00 46 web mail: www.kaam.mersin.edu.tr

e-mail: [email protected]

Da¤›t›m / Distribution Zero Prod. Ltd.

Tel: 00.90.212.244 75 21-249 05 20

e-mail: [email protected], [email protected]

(3)

(KAAM) YAYINLARI-X

MERSIN UNIVERSITY

PUBLICATIONS OF THE RESEARCH CENTER OF CILICIAN ARCHAEOLOGY

(KAAM)-X

Editör Serra DURUGÖNÜL

Murat DURUKAN

Bilim Kurulu Prof. Dr. Serra DURUGÖNÜL

Prof. Dr. Coﬂkun ÖZGÜNEL Prof. Dr. Tomris BAKIR Prof. Dr. Hayat ERKANAL

Prof. Dr. Sencer ﬁAH‹N Prof. Dr. Y›ld›z ÖTÜKEN Prof. Dr. Erendiz ÖZBAYO⁄LU

MERS‹N 2004

(4)

Mersin Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. U¤ur Oral’a

teﬂekkür ederiz.

(5)

Güngör Karau¤uz / Osman Do¤anay

‹.Ö. II. Binden Bizans Dönemine Kadar Orta Anadolu’nun Güneyinden

Akdeniz K›y›lar›na Uzanan Yola¤› Üzerine Düﬂünceler... 1 Suat Ateﬂlier / Emre Öncü

Gümüﬂçay Polyksena Lahiti Üzerine Yeni Gözlemler:

Mimari ve ‹konografik Aç›dan Bak›ﬂ ...45 Gökhan Coﬂkun

Daskyleion’da M.Ö. 5. Yüzy›l Siyah Firnisli Attika Seramikleri ...89 Iﬂ›k ﬁahin

M›s›r ve Yak›n Do¤u Etkileriyle Yunan Mitolojisindeki “Kay›kç› Kharon”

Tipinin Geliﬂimi ...135 Emre Öncü

Erken Ion Yap›lar›nda Architrav ve Geisipodes ...151 Ümit Ayd›no¤lu

Yerel ‹rade-D›ﬂ Bask› Tart›ﬂmalar› Aras›nda Olba Territoriumu’ndaki

Yerleﬂim Düzenlemesi ve Hellenistik Dünyadaki Yeri ...169 Asl› Saraço¤lu

Ayd›n Müzesinden Bir Grup Portre Üzerine Gözlemler ...185 Nurettin Arslan

Antiocheia (Pisidya) Kaz›lar›nda Bulunan Seramikler ...209 Murat Özy›ld›r›m

Seleucia Ad Calycadnum ve H›ristiyanl›¤›n ‹lk Üç Yüzy›l› ...239 Sevim Ayteﬂ Canevello

Iconiumlu Azize Thecla, Yaﬂam› ve Mucizeleri ...261

(6)

(7)

1. Olba her y›l, ilki en geç 15 May›s’ta ikincisi en geç 15 Kas›m’da olmak üzere iki say› halinde yay›nlan›r. Yay›nlanmas› istenilen makaleler, zaman s›n›rlamas›

olmaks›z›n gönderilebilir. Hakemler taraf›ndan olumlu de¤erlendirilen makalele- rin adedi Olba’n›n bir say›s› için fazla oldu¤u taktirde, baz› makaleler di¤er say›da yay›nlanmak üzere havuzda bekletilir. Bu gibi durumlarda daha erken gönderilmiﬂ olan makalelere öncelik tan›n›r.

2. OLBA’n›n uluslararas› bilimsel standartlara uygun olarak yay›nlanabilmesi için aﬂa¤›da belirtilen teknik kurallara uyulmal›d›r:

a- Makaleler, Word 5.0 ve üstü, Windows 95-98 veya Word 2000 yaz›m program› ile yaz›l›p diskete kaydedilerek gönderilmelidir.

b- Makaleler, figürleriyle birlikte ço¤alt›lm›ﬂ olarak iki kopya halinde gön- derilmelidir.

c- Metin yaz›l›rken 10 punto, dipnot için ise 9 punto New York (Macintosh için) yada Times New Roman (PC için) harf karakteri kullan›lmal›d›r.

d- Dipnotlar her sayfan›n alt›na verilmeli ve makalenin baﬂ›ndan sonuna kadar say›sal süreklilik izlemelidir.

e- Metin içinde bulunan ara baﬂl›klarda, küçük harf kullan›lmal› ve koyu (bold) yaz›lmal›d›r. Bunun d›ﬂ›ndaki seçenekler (tümünün büyük harf yaz›lmas›, alt çizgi yada italik) kullan›lmamal›d›r.

3. Makale içindeki Yunanca karakterler için kullan›lan Yunanca font da diskete yük- lenerek yollanmal›d›r.

4. Dipnotlarda kullan›lan kaynaklar k›saltma olarak verilmeli, k›saltmalarda yazar soyad›, yay›n tarihi, sayfa (ve varsa levha yada resim) s›ralamas›na sad›k kal›n- mal›d›r. Sadece bir kez kullan›lan yay›nlar için bile ayn› kurala uyulmal›d›r.

Dipnot (kitaplar için)

Richter 1977, s. 162, res. 217

(8)

Oppenheim 1973, s. 9, lev.1

5. “Bibliyografya ve K›saltmalar” bölümü makalenin sonunda yer almal›, dipnotlarda kullan›lan k›saltmalar, burada aç›klanmal›d›r.

Bibliyografya (kitaplar için):

Richter 1977 Richter, G., Greek Art, NewYork Bibliyografya (Makaleler için):

Corsten 1995 Corsten, Th., “Inschriften aus dem Museum von Denizli”, Ege Üniversitesi Arkeoloji Dergisi III, 215-224, Lev. LIV-LVII 6. Tüm resim, çizim ve haritalar için sadece “fig” k›saltmas› kullan›lmal› ve figür-

lerin numaraland›r›lmas›nda süreklilik olmal›d›r. Levha numaras› taraf›m›zdan verilecektir. Bu sebeple levha, Resim, Çizim, ﬁekil, Harita yada bir baﬂka ifade veya k›saltma kullan›lmamal›d›r.

7. Kullan›lacak foto¤raflar›n, daha iyi sonuç almak aç›s›ndan, siyah-beyaz olmas›

tercih edilmektedir. Dia gönderecek yazarlar dia çerçevesi üzerine mutlaka resim s›ras›n› yazmal›d›r. Bir baﬂka kaynaktan al›nt› yap›lan figürlerin sorumlu- lu¤u yazara aittir, bu sebeple kaynak belirtilmelidir.

8. Makale metninin sonunda figürler listesi yer almal›d›r. Levhalardaki Figürlerin (resim, çizim, harita vs.) altına açıklama cümlesi yazılmamalıdır.

9. Metin yukar›da belirtilen formatlara uygun olmak kayd›yla mümkünse 15 sayfay›

geçmemelidir. Figürlerin toplam› 10 adet civar›nda olmal›d›r.

10. Makaleler Türkçe, ‹ngilizce veya Almanca olabilir. Türkçe yaz›lan makalelerde yaklaﬂ›k 200 kelimelik ‹ngilizce yada Almanca özet kesinlikle bulunmal›d›r.

‹ngilizce veya Almanca yaz›lan makalelerde ise 200 kelimelik Türkçe özet kesinlikle bulunmal›d›r.

(9)

* Gökhan Coﬂkun, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Bornova, ‹zmir- TURKEY.

M.Ö. 5. YÜZYIL S‹YAH F‹RN‹SL‹

ATT‹KA SERAM‹KLER‹

(LEV. 13-20)

Gökhan COﬁKUN^*

ABSTRACT

The subject matter of this work consists a group of Attic black glazed pottery, which was discovered in Daskyleion between 1988-2004. The main objective of this work is to form a catalogue of this pottery, to evaluate them, and to draw out conclusions on the social, economic, cultural and political position of Daskyleion in the 5^thcentury.

The observations prove that almost all of the black glazed pottery shapes that were produced in Attica were used in Daskyleion in the 5^thcentury.

As a result of examining the material which consists of the subject matter of this work, it was proved that Daskyleion increased to import this pottery in the 5^th century. It was also comprehended that there was a great increase in trade between Athens and Daskyleion in that period due to the strong and balanced situation of Daskyleion. Attic pottery, which was the most qualified, expensive, luxurious product in ancient time was imported to Daskyleion in the 5^thcentury. This is the proof that Daskyleion lived its golden age in that period. As a matter of fact, the increasing import of Attic pottery should be the proof of the architectural activities that were attempted during the satrapal seat of Artabazos I.

Finally, it is posible to say that Kyzikos had a role in the trade between Daskyleion and Athen.

(10)

Daskyleion’da ilk kaz›lar E. Akurgal baﬂkanl›¤›nda yürütülmüﬂtür

¹

. Uzun bir aradan sonra T. Bak›r baﬂkanl›¤›nda yeniden baﬂlat›lan kaz›

çal›ﬂmalar› 1988’den bu yana sistematik olarak devam etmektedir

²

. Bu çal›flman›n konusunu oluflturan seramikler, T. Bak›r baflkanl›¤›nda sürdü- rülen kaz›lar sonucunda elde edilmifltir

³

.

Burada incelenen siyah firnisli Attika seramikleri, gerek höyü¤ün üzerinde, gerekse yamaçlar›nda aç›lm›fl olan açmalardan ele geçmifltir. Bu seramikler, Akhaemenid Dönem tabakalar›nda ele geçirilen buluntular içe- risinde, istatistiksel aç›dan göze çarpacak kadar fazlad›r ve bu tabakalar›n tarihlendirilmesine katk›da bulunmas› sebebiyle önemli bir buluntu grubu- nu oluflturmaktad›rlar. Özellikle M.Ö. 5. yüzy›l tabakalar›nda, say›sal yo¤unluk aç›s›ndan ilk s›rada yer almaktad›rlar. Kültür tabakalar›n›n yan›

s›ra, Hellenistik ve Bizans Dönemleri’nde höyü¤ün üzerinde aç›lan tahrip çukurlar›ndan da bol say›da ele geçmektedirler. Di¤er merkezlerdeki kon- teksler yard›m› ile büyük oranda form geliflimine dayal› sa¤lam bir krono- lojisi oluflturulmufl olan bu seramik grubu, genelinde kolayca tarihlendiril- mektedir. Bu özelli¤i ile Daskyleion’dan ele geçen siyah firnisli Attika seramiklerinin büyük bir bölümü, her ne kadar kar›flm›fl tabakalardan veya tahrip çukurlar›ndan ele geçmifl olsa da, bu merkezin M.Ö. 6., 5. ve 4. yüzy›llar›n›n tabakalar›n› tarihlemeye olanak sa¤lamaktad›r.

Skyphos

Bu merkezden ele geçen M.Ö. 5. yüzy›l skyphoslar›na bak›ld›¤›nda, Attika seramik gelene¤inde siyah firnisli olarak üretilen her beﬂ tipe ait örneklerin bulundu¤u gözlenmektedir

⁴

. Daskyleion’daki Korinth tipi

1 Akurgal 1956a, 15-24; Akurgal 1956b, 20-24, Lev. 43-51; Akurgal 1956c, 355; Akurgal 1957, 350; Akurgal 1958, 632-633; Akurgal 1959, 692; Akurgal 1960, 712; Akurgal 1967, 32-33.

2 Bak›r 1990, 33; Bak›r 1990/91, 60-61; Bak›r 1991a, 18-19; Bak›r 1991b, 75-84. Fig. 1-18;

Bak›r&Gusmani 1991, 157-164. taf. 19; Bak›r&Gusmani 1993, 135-144; Bak›r 1993, 291-295;

Bak›r 1994, 24-30; Bak›r 1995, 269-285; Bak›r-Akbaﬂo¤lu 1997; Bak›r&Polat 1999, 577-582;

Bak›r 2001, 169-180; Bak›r&Tanr›ver&Gürtekin-Demir 2002; Bak›r&Tanr›ver 2003; Bak›r 2003, 1-26.

3 Bu çal›ﬂmay› yapmam› öneren ve orijinal malzeme üzerinde çal›ﬂma imkan› sa¤layan hocam Prof.

Dr. Tomris Bak›r’a teflekkür ederim. Bu çal›flmada, 1999 y›l›nda yapm›fl oldu¤um yay›nlanmam›fl Yüksek Lisans tezi kapsam›ndaki seramiklere daha sonraki y›llarda ele geçen seramikler de eklenerek incelenmifltir.

4 Attika’da üretilen siyah firnisli skyphos tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 81.

(11)

skyphoslar›n

⁵

, en erken olanlar› nadir buluntular olup, burada 1 no’lu kaide-gövde parças› ile temsil edilen ve yüzy›l›n ilk yar›s›na tarihlenen örneklerdir

⁶

. Yüzy›l›n ikinci yar›s›na (Kat. 2-3)

⁷

ve sonuna tarihli olan örneklere (Kat. 4-5) ise, yine çok say›da de¤ilse de, yüzy›l›n ilk yar›s›na ait olanlara oranla daha s›k rastlanmaktad›r.

Attika’da M.Ö. 6. yüzy›lda da var olan meyilli kulplu skyphoslar (canted handles)

⁸

, Daskyleion’a ancak M.Ö. 6. yüzy›l›n sonu-5. yüzy›l›n bafl›nda ulaflm›fllard›r. 6 no’lu örnekte görüldü¤ü üzere, M.Ö. 5. yüzy›la d›fla çekik duda¤›n›n iç yüzünde bir çentik tafl›yarak giren bu tipte, daha sonra bir tak›m de¤ifliklikler görülmeye bafllan›r

⁹

. M.Ö. 480-450 y›llar›na tarihlenen 7 ve 8 no’lu örneklerde oldu¤u gibi, d›fla çekik duda¤›n yerini sade duda¤›n almas›, gövdenin daha da küreselleflmesi gibi, formda oluflan baz› de¤ifliklikleri gözlemek mümkündür.

Sparkes ve Talcott, Attika’da M.Ö. 6. yüzy›lda görülmeye baﬂlayan A tipi (Attik tip)

¹⁰

, skyphoslar›n kabul edilmifl formunu ancak M.Ö. 5. yüz- y›l›n bafllar›nda alm›fl oldu¤unu bildirmektedir

¹¹

. Daskyleion’dan ele geçen A tipi skyphoslar›n en erkenleri, burada 9 ve 10 no’lu kaide-gövde parçalar› ile temsil edilen ve M.Ö. 500 civar›na tarihlenen örneklerdir.

Az say›da ele geçen bu erken tarihli örneklere ait a¤›z kenar› parças›

henüz bu merkezden ele geçmemiﬂtir. Daskyleion’dan ele geçen bütün siyah firnisli skyphos tipleri içerisinde say›sal aç›dan en fazla olanlar M.Ö.

470-460 y›llar›na tarihli A tipi skyphoslard›r. Burada 11-12 no’lu örneklerle sunulan a¤›z kenar›-gövde parçalar›, bu tipin erken örneklerine göre daha kavisli bir profil sergilemektedir ve bu profilleri ile yukar›da verilen

5 Korinth tipi skyphoslar için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 81-83, no. 303-309, fig. 4, pl. 14-15;

Talcott 1935, 506; Vanderpool 1946, 319; Corbett 1949, 319-320.

6 Tuna-Nörling 1999, 52, no. 276, Abb. 7, taf. 15.

7 Tuna-Nörling 1999, 52, no. 281-283, Abb. 7, taf. 15.

8 Sparkes&Talcott 1970, 83-84, no. 330-333, fig. 4, pl. 15.

9 Form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 83-84, no. 330-333, fig. 4, pl. 15.

10 Sparkes&Talcott 1970, 84-85, no. 334-354, fig. 4, pl. 16-17; Boulter 1957, 195; Boulter 1953, pl.

38, no. 134.

11 Sparkes&Talcott 1970, 84.

(12)

tarihle uyum içindedirler

¹²

. Yüzy›l›n baﬂlar›nda d›ﬂa do¤ru hafif ç›k›nt› yapan halka kaide (Kat. 9-10), bu yüzy›l›n ikinci dörtlü¤üne girildi¤inde, 13-15 no’lu örneklerde görüldü¤ü üzere tamamen yuvarlak hatlara sahiptir.

Melez tip skyphoslar (variants)

¹³

ise Daskyleion buluntular› içerisinde çok nadirdir ve ﬂu ana dek sadece M.Ö. 480-450 y›llar›na tarihli bir a¤›z kenar› parças› (Kat. 16) ele geçmiﬂtir.

Bu merkezden nadir olarak ele geçen bir di¤er skyphos tipi, burada 17 ve 18 no’lu örneklerle temsil edilen B tipi skyphoslard›r

¹⁴

. Bu tip skyphos- larda gövdedeki küresellik duda¤›n en üst noktas›ndan baﬂlay›p, kaide ile gövdenin birleﬂti¤i yere kadar devam etmektedir

¹⁵

. Gövdedeki bu küresel formu, her ne kadar kaideye kadar korunmam›ﬂ olsa da, 17 no’lu örnekte sunulan a¤›z kenar›-gövde parças›nda görmek mümkündür.

Cup-Skyphos

Daskyleion’dan ele geçen siyah firnisli cup-skyphoslara bak›ld›¤›nda, erken, ince kenarl› ve kal›n kenarl› olmak üzere, Attika’da M.Ö. 5. yüzy›lda üretilen bütün siyah firnisli cup-skyphos tiplerini görmek mümkündür

¹⁶

. Daskyleion buluntular› içerisindeki erken tip cup-skyphoslar, M.Ö. 500- 480 y›llar›na tarihlidir ve az say›daki a¤›z kenar›-gövde parças› (Kat. 19) ile temsil edilmektedir. ‹nce kenarl› cup-skyphoslar da bu merkezde az karﬂ›laﬂt›¤›m›z bir tiptir. Bu tip, profili ile M.Ö. 410’a tarihledi¤imiz, 20 no’lu örnekle temsil edilmektedir. Attika’da M.Ö. 420 y›llar›nda ortaya ç›kan kal›n kenarl› cup-skyphoslar

¹⁷

da t›pk› di¤er iki tip gibi Daskyleion’

dan çok az say›da ele geçmektedir. Bu tip, Daskyleion buluntular› içerisinde

12 A tipi skyphoslar›n gövde profiline bak›ld›¤›nda M.Ö. 5. yüzy›l›n ilk yar›s›nda, Attik tip skyphoslar›n hafif bir kavisle yukar›dan afla¤›ya dek, kesintisiz devam eden bir gövdeye sahip oldu¤u görülmektedir (Boulter, 1953, 59-115, pl. 21-41; Boulter, 1957, 191-197). Gövdede izle- nen bu kavis, M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde, yüzy›l›n bafllar›na oranla daha da belirgin bir hal alm›flt›r. Yüzy›l›n sonunda ise gövdedeki bu kavisin daha da artt›¤› gözlenmektedir.

(Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 336).

13 Sparkes&Talcott 1970, 86, no. 355-359, fig. 4, pl. 17.

14 Sparkes&Talcott 1970, 86-87, no. 360-363, fig. 4, pl. 17; Boulter 1953, 73, fig. 2, pl. 28-29;

Knigge 1976, taf. 31, fig. 6-2, no. 122-2.

15 Knigge 1976, taf. 31, fig. 6-2, no. 122-2.

16 Attika üretimi siyah firnisli cup-skyphos tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 109-112.

17 Sparkes&Talcott 1970, 111-112.

(13)

21 no’lu örnekle temsil edilebilir. Sonuç olarak cup-skyphoslar›n bu merkezde pek ilgi görmedi¤i anlaﬂ›lsa da, M.Ö. 5. yüzy›l›n erken ve geç safhalar›nda az say›da da olsa kullan›m gördü¤ü gözlenmektedir.

Kylix

Attika’da M.Ö. 5. yüzy›lda üretilen siyah firnisli kylix tiplerinin

¹⁸

hep- sini, t›pk› skyphoslarda oldu¤u gibi, Daskyleion buluntular› içerisinde görebilmekteyiz. Daskyleion örneklerine bak›ld›¤›nda, C tipi içbükey dudakl› kylixlerin, di¤er kylix tiplerine oranla say›ca çok fazla oldu¤u göze çarpmaktad›r. Attika’da M.Ö. 6. yüzy›l›n son dörtlü¤ünde ortaya ç›kan

¹⁹

bu tip kylixlerin, ayn› tarihlerde Daskyleion’da kullan›ld›¤› görülmekte- dir

²⁰

. Sparkes ve Talcott, erken örneklerdeki içbükey profilli yüksek duda-

¤›n, geç örneklerde alçald›¤›n› bildirmektedir

²¹

. Nitekim, 22 no’lu örnekle temsil edilen ve M.Ö. 480-450 y›llar›na tarihlenen Daskyleion örnekleri, erken örneklerle karﬂ›laﬂt›r›ld›¤›nda, dudaktaki söz konusu alçalmay› gör- mek mümkündür. M.Ö. 5. yüzy›lda bu tip kylix kaidelerinin üst k›sm›, 23 no’lu örnekte de aç›kça gözlenebildi¤i gibi, M.Ö. 6 yüzy›la oranla, aya¤a do¤ru yükselir. Daskyleion’dan ele geçen C tipi sade dudakl› kylixler ise, içbükey dudakl› tipe oranla say›ca pek yo¤un de¤ildir. 24-25 no’lu örnek- lerle temsil edilen bu tip kylixlerin hepsi M.Ö. 500-480 tarihine aittir.

Attika seramik repertuar›nda M.Ö. 6. yüzy›l›n sonlar›nda görülmeye baﬂlayan, B tipi kylixler ana formunu ancak M.Ö. 5. yüzy›l›n ilk dörtlü-

¤ünde alabilmiﬂtir

²²

. Daskyleion’dan az say›da ele geçen ve burada 26-27 no’lu örneklerle temsil edilen, bu tip kylixlerin tarihine bak›ld›¤›nda, bun- lar›n C tipi sade dudakl› kylixler ile ayn› tarihlerde ithal edildi¤i görülmek- tedir.

Vicup üretiminin M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ü ile s›n›rl› kald›¤›

bilinmektedir

²³

. Bu denli k›sa bir süreç içerisinde üretilmiﬂ olan bu kylikslerin, ortaya ç›kt›klar›ndan itibaren Daskyleion’da ra¤bet gördü¤ü

18 Siyah firnisli kylix tipleri ve form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 88-97.

20 Coﬂkun, 1999, 10, 72-73, no. 23-24, 26-27.

21 Form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 91.

(14)

anlaﬂ›lmaktad›r. Bu merkezden ele geçen ve burada 28-31 no’lu örnekler- le temsil edilen Vicuplar, kylix tipleri içerisinde yo¤unluk bak›m›ndan C tipi kylixlerden sonra gelmektedirler.

Attika’da üretilen Acrocuplar›n iki alt tipi bulunmaktad›r. Bunlardan biri s›¤ gövdeli, Vicup dudakl›d›r ve kaide keskin profile sahiptir. Di¤eri ise derin gövdeli, d›ﬂa dönük dudakl› ve yüksek ayakl›d›r

²⁴

. M.Ö. 5. yüz- y›lda repertuara giren ve M.Ö. 4. yüzy›l›n içlerine kadar varl›klar›n›

sürdüren Acrocuplar›n, t›pk› Vicuplar gibi bir atölye taraf›ndan, bir süre için üretildi¤i düﬂünülmektedir

²⁵

. Her ne kadar belli bir süreç içerisinde üretilmiﬂlerse de Acrocuplar›n gerek s›¤ gövdeli (Kat. 32-33), gerekse derin gövdeli (Kat. 34-35) alt tiplerine ait örneklerin Daskyleion’a ulaﬂt›-

¤› görülmektedir. Akhaemenid metal kaplar›n, Attika seramik gelene¤ine adapte edilmesi ile ortaya ç›kan

²⁶

Acrocuplar›n, Daskyleion’da M.Ö. 480- 450 y›llar› aras›nda kullan›ld›¤› anlaﬂ›lmaktad›r.

Stemless

Stemlessler ebatlar›na göre; büyük stemlessler ve küçük stemlessler olmak üzere baﬂl›ca iki ana gruba ayr›l›rlar. Siyah firnisli Daskyleion buluntular› içerisinde küçük stemlesslere ait henüz hiçbir parça ele geçmemiﬂtir. Daskyleion M.Ö. 5. yüzy›l buluntular› içerisinde yer alan büyük stemlessler

²⁷

ilave a¤›z kenarl› (inset lip), sade a¤›z kenarl› (plain rim) ve narin s›n›f (delicate class) olmak üzere üç farkl› tiple temsil edil- mektedir. Attika’da M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde ortaya ç›kan ilave a¤›z kenarl› stemmlesslere

²⁸

, Daskyleion’un bu tarihe ait kültür tabakala- r›nda çok say›da rastlanmaktad›r. Bunlar kendi içinde bafll›ca üç farkl› alt tipte karfl›m›za ç›kmaktad›r: Bunlardan ilkinde duda¤›n d›fl yüzü içbükey, iç yüzü ise sade profillidir (Kat. 36). M.Ö. 470-450 y›llar›na tarihli ikin- ci grup, Daskyleion’dan ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la tarihli siyah firnisli Attika seramikleri içerisinde say›ca en yo¤un oland›r. Bu alt tipte dudak hem içte hem de d›flta ilave kenarl›d›r (Kat. 37-38). Üçüncü alt tipte ise

24 Bloesch, 1940, 141-144.

26 Miller, 1993,127-129.

27 Siyah firnisli stemless tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 98.

28 Bu tipin ortaya ç›k›ﬂ› ve geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 101-102.

(15)

dudak, iç yüzünde ilave kenara sahipken, d›ﬂ yüzde sade dudak görünü- mündedir (Kat. 39).

Attika’da M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde ortaya ç›kan narin s›n›f stemlessler

²⁹

, Daskyleion’da bu yüzy›l›n ortalar›ndan itibaren görülmeye baﬂlarlar. Bu stemless tipi Daskyleion buluntular› içerisinde pek yo¤un de¤ildir. Burada 40 no’lu olarak sunulan a¤›z kenar›-gövde parças› ve 41 no’lu olarak sunulan kaide parças› bu tipin Daskyleion’a ulaﬂan ilk örnekleridir. Narin s›n›f stemleslesslerin bu merkezdeki en geç tarihli örnekleri çok az say›da olup, 42 no’lu kaide-gövde parças› ile temsil edil- mektedir.

Phiale

Daskyleion’dan ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la tarihli siyah firnisli Attika üretimi seramikler içerisinde phialeler

³⁰

, “Akhaemenid Phiale” olarak an›- lan tip ile temsil edilmektedir. Daha çok bikrom örneklerin ele geçti¤i bu merkezde çok az say›da siyah firnisli phiale parças› bulunmuﬂtur. Burada 43 no’lu örnekle temsil edilen bu phialeler Akhaemenid metal kaplar›n birer imitasyonu olarak yorumlanmaktad›r

³¹

.

Bolsal

Daskyleion buluntular› içerisinde bolsallar yo¤unluk aç›s›ndan önem- li bir yer tutarlar. M.Ö. 5. yüzy›la ait örnekler, burada 44-47 no’lu parça- larla sunulmaktad›r. Bu merkezden ele geçen bolsallar›n hepsi yüzy›l›n son dörtlü¤üne tarihli örneklerdir. 44 no’lu parçam›z›n bütün profili ile benzer bir örne¤ini bulmak zordur. Fakat Atina Agoras›’nda ele geçen bir örne¤in kaide profili

³²

ve bir di¤er örne¤in a¤›z kenar› ve gövde profili

³³

Daskyleion örne¤i ile uyum içindedir. Agora vazolar›n›n her ikisinin de M.Ö. 420’ye tarihli olmas› 44 no’lu parçam›z› tarihlememize yard›mc›

olmaktad›r.

30 Phialeler hakk›nda genel bir bilgi için bkz. Luschey 1939.

31 Shefton 1971, 109; Miller 1993,113-114; Miller 1997, 136-139.

32 Sparkes&Talcott 1970, fig. 6, no. 539.

33 Sparkes&Talcott 1970, fig. 6, no. 541.

(16)

Kantharos

Daskyleion’da bulunan, M.Ö. 5. yüzy›la tarihli siyah firnisli Attika üre- timi içki kaplar› aras›nda en az karﬂ›laﬂ›lan form kantharostur. Yüksek kulplu tipe

³⁴

ait birkaç küçük gövde parçaç›¤› haricinde, 48 no’lu kulp parças› ile temsil edilmektedirler.

Tek Kulplu

Tek kulplu (one handler) olarak adland›r›lan formun bantl› ve siyah olmak üzere

³⁵

, Daskyleion’da iki farkl› tipi görülmektedir. Daskyleion buluntular› içerisinde bantl› tip tek kulplulara ait az say›da parça ele geç- mektedir. Mevcut örneklerin a¤›z kenarlar› ya rezerve b›rak›lm›ﬂ (Kat. 49), ya da firnislenmiﬂtir (Kat. 50-51). A¤›z kenar› parçalar›na oranla daha az say›da ele geçen kaide parçalar› ise burada 52 no’lu örnekle temsil edil- mekte ve M.Ö. 500 civar›na tarihlenmektedir. Bugüne kadar ele geçen parçalar, Daskyleion’da bu tip tek kulplular›n M.Ö. 5. yüzy›l›n ilk dört- lü¤ünde kullan›m gördü¤ünü kan›tlamaktad›r. Genelinde oldu¤u gibi Daskyleion buluntular› içerisinde de siyah tip, bantl› tipe oranla daha çok say›da bulunmaktad›r. Siyah tip tek kulplulara ait örneklerin hepsi a¤›z kenar›-gövde parças›d›r (Kat. 53-55). Sparkes ve Talcott, tek kulplular›n bütün tipleri içerisinde en yayg›n olan›n bu tip oldu¤unu ve M.Ö. 480’ den önce bantl› tip popülerken, bu tarihten sonra siyah tip tek kulplular›n daha popüler oldu¤unu ve bu pozisyonunu M.Ö. 4. yüzy›l›n sonlar›na dek sürdürdü¤ünü bildirmektedir

³⁶

. Daskyleion buluntular›na bakt›¤›m›zda ise M.Ö. 5. yüzy›la tarihli siyah tip tek kulplular›n yüzy›l›n son yirmi y›l›nda kullan›ld›¤›n› görmekteyiz. Sonuç olarak tek kulplu olarak an›lan bu formun, Daskyleion’da yüzy›l›n ikinci ve üçüncü dörtlü¤ünde hiç ra¤bet görmedi¤ini söylemek mümkündür.

Çanak

Daskyleion’dan ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la ait Attika üretimi siyah firnisli çanaklar›n baﬂl›ca üç farkl› tipi bulunmaktad›r: D›ﬂa çekik a¤›zl›

çanaklar, ve içe çekik a¤›zl› çanaklar.

34 Form geliﬂimi için bkz. Boulter, 1953, 77-78; Sparkes&Talcott 1970, 115.

35 Her iki tipin genel özellikleri ve form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 125-127.

(17)

Daskyleion buluntular› içerisinde bu yüzy›la ait d›fla çekik a¤›zl› çanak- larla, çok nadir olarak karfl›lafl›lmaktad›r. Bu tip, burada 56 no’lu örnekle temsil edilmektedir. Attika seramik gelene¤inde M.Ö. 5. yüzy›l›n son dört- lü¤ünden önce d›fla çekik a¤›zl› çanaklar

³⁷

pek yayg›n de¤ildir. Atina Agoras› kaz›lar›nda ele geçen bir örnek

³⁸

yaklafl›k olarak M.Ö. 500 y›l›na tarihlenmifltir ve bu tipin orijini için fikir vermektedir. Bu çana¤›n a¤›z profili ile burada sunulan M.Ö. 430’a tarihlenen Daskyleion örne¤inin a¤›z profili aras›nda yap›lacak bir karfl›laflt›rmada, M.Ö. 5. yüzy›l›n baflla- r›na ait olan 477 no’lu Agora örne¤i ile M.Ö. geç 5. yüzy›l örnekleri aras›ndaki iliflkiyi bariz bir flekilde görmek mümkündür.

Attika’da ilk olarak M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde ortaya ç›kan ve M.Ö. geç 5. yüzy›lda en popüler ça¤›n› yaﬂayan d›ﬂbükey-içbükey profilli çanaklar›n

³⁹

, Daskyleion’daki en erken örne¤i (Kat. 57) M.Ö. 450-430 y›llar›na tarihlidir. Daskyleion buluntular› içerisinde bu tip çanaklar çok az say›da yer almaktad›r ve mevcut örneklerin hepsi a¤›z kenar›-gövde parças›d›r. Burada 57 ve 58 no’lu parçalarla temsil edilen Daskyleion örnekleri bu tipin birer s›¤ örne¤ine aittirler.

M.Ö. 4. yüzy›l›n sevilen formu olan içe çekik a¤›zl› çanaklar›n, M.Ö.

5. yüzy›la tarihli belirli bir örne¤inin bulunmad›¤›n› belirten Sparkes ve Talcott, Atina Agoras›’nda depozit buluntusu olarak ele geçen bir örne¤e dikkat çekerek, bunun içe çekik a¤›zl› çanaklar›n öncüsü olabilece¤ini belirtmektedir

⁴⁰

. Daskyleion’dan bugüne kadar, M.Ö. 5. yüzy›la tarihli içe çekik a¤›zl› çanaklara ait sadece bir adet a¤›z kenar›-gövde parças› ele geçmifltir. 59 no’lu bu örnek, d›fl yüzündeki ince plastik band› ve profili aç›s›ndan, Atina Agoras› kaz›lar›ndan ele geçen ve M.Ö. 430 civar›na tarihlenen örnekle çok yak›n benzerlikler sergilemektedir. Daskyleion örne¤ini de ayn› tarihe yerlefltirmek do¤ru olacakt›r. Bu durum göstermek- tedir ki, içe çekik a¤›zl› çanaklar Attika’da ilk ortaya ç›kt›klar› tarihlerden itibaren Daskyleion’a ithal edilmifllerdir.

37 Form için: , Corbett, 1949, 328; Sparkes&Talcott 1970, 128-129.

38 Sparkes&Talcott 1970, fig. 8, No. 777.

39 Bu tipin ortaya ç›k›ﬂ› ve form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 131.

40 Sparkes&Talcott 1970, 131-132, fig. 8, no. 825.

(18)

M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde erken örnekleri görülen küçük çanaklar›n erken-kal›n tipi, k›sa bir süre repertuarda kalm›ﬂ

⁴¹

olmas›na ra¤men Daskyleion’a ithal edilmifl olmalar› aç›s›ndan önem tafl›maktad›r- lar. Daskyleion’dan ele geçen bu tip küçük çanaklar az say›da olup, bura- da 60 ve 61 no’lu örneklerle temsil edilmektedir. 60 no’lu parçam›z, yüzy›l›n ikinci dörtlü¤üne tarihli erken örneklerdeki kadar olmasa da, d›fla do¤ru meyilli a¤›z kenar› ile M.Ö. 450 civar›na tarihlenmelidir. 61 no’lu parçam›z ise sergiledi¤i profil ile M.Ö. 450-425 y›llar›na ait bir örnek olmal›d›r.

Ayakl› Çanak

Daskyleion’dan ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la tarihlenen ayakl› çanaklar (stemmed dish) üç farkl› tipte görülmektedirler. Bunlardan ilki, d›ﬂbükey- geniﬂ tiptir. Attika’da ilk kez M.Ö. geç 6. yüzy›lda ortaya ç›kan bu tipin

⁴²

Daskyleion’da en erken örnekleri M.Ö. 500 civar›nda görülmeye baflla- maktad›r. Üretimi M.Ö. 5. yüzy›lda da devam eden d›flbükey ve genifl tip ayakl› çanaklar, Daskyleion’dan ele geçen ayakl› çanaklar içerisinde say›- sal ço¤unlu¤a sahiptirler. Bu erken parçalar›n a¤›z kenar› profillerine bak›ld›¤›nda bunlar›n çeflitli alt tipler sergiledi¤i gözlenmektedir. ‹çe çekik a¤›z kenarl› örneklerde dudaktan gövdeye geçiflte bir yiv bulunurken (Kat.

62), baz›lar›nda bu k›s›mda gövde duvar›n›n cidar› inceltilmiﬂtir (Kat. 63).

Bu tip ayakl› çanaklar›n bir di¤er örne¤i ise a¤›z kenar› iyice içe çekik bir profile sahiptir (Kat. 64). Di¤er merkezlerden ele geçen d›flbükey ve genifl tip ayakl› çanaklar incelendi¤inde bu tip ile çok nadir karfl›lafl›lmaktad›r

⁴³

. Yay›nlanan malzemelere bak›ld›¤›nda, 64 no’lu parçam›z›n benzer bir kaç örne¤ini sadece Smyrna buluntular› aras›nda görmekteyiz

⁴⁴

. K›sacas› bu kadar az üretilen ve Agora kaz›lar›nda bile ele geçmeyen bu varyasyonun

42 Bu tipin ortaya ç›k›ﬂ› ve geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 139-140.

43 Sparkes ve Talcot taraf›ndan yay›nlanan, Atina Agoras› kaz›lar›nda ele geçen eserlerin tan›t›ld›¤›

kitap (Athenian Agora XII Black and Plain Pottery) siyah firnisli Attika serami¤i üzerine bu güne kadar yap›lan en kapsaml› çal›flma olsa da, bu yay›nda dahi d›flbükey-genifl tip ayakl› çanaklar›n bu varyasyonunun yer almamas›, söz konusu varyasyonun az say›da üretildi¤ini düflündürmekte- dir.

44 Boardman 1958-59, fig. 11, no. 198. 65 no’lu Daskyleion örne¤inin profili ile Smyrna örne¤inin profili paraleldir. Sonuç olarak Daskyleion örne¤ini M.Ö. 5. yüzy›l›n son dörtlü¤üne tarihlenen Smyrna örne¤i ile ayn› tarihe vermek mümkündür.

(19)

45 D›ﬂbükey-küçük tip ayakl› çanaklar hakk›nda genel bir bilgi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 140-141.

47 Form geliﬂimi için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 135-136.

Daskyleion’da bulunmas› dikkat çekicidir. Bu merkezden ele geçen d›flbü- key-genifl tip ayakl› çanaklar›n bir di¤er tipi, düz a¤›z kenarl› olarak karfl›- m›za ç›kmaktad›r (Kat. 65). Daskyleion’dan ele geçen d›flbükey-genifl tip ayakl› çanaklara ait ayak parçalar› burada 66 no’lu örnekle temsil edilmek- tedir.

Daskyleion buluntular› içerisindeki M.Ö. 5. yüzy›la tarihli ikinci tip ayakl› çanaklar, d›ﬂbükey-küçük tiptir

⁴⁵

. Çok az say›da ele geçen bu tip ayakl› çanaklar burada 67 ve 68 no’lu iki a¤›z kenar›-gövde parças› ve 69 no’lu bir kaide parças› ile temsil edilmektedir. Mevcut buluntular bunlar›n Daskyleion’da M.Ö. 500-480 y›llar› aras›nda kullan›ld›¤›na iﬂaret etmek- tedir.

Üçüncü tip ise chalice ﬂekilli ayakl› çanaklard›r

⁴⁶

. Burada 70 ve 71 no’lu olarak sunulan parçalar bu formun en yayg›n örnekleridir. Daskyle- ion’da bu tipe ait a¤›z kenar› veya kaide parças› henüz ele geçmemiﬂtir.

Elimizde bir gövde parças› ve bir de gövde-ayak parças› mevcut olsa dahi, bunlar›n profilleri kab›n tamam› hakk›nda fikir vermektedir. Bu iki parçay› gerek profilleri, gerekse di¤er merkezlerden ele geçen benzer örnek- ler yard›m› ile yaklaﬂ›k olarak M.Ö. 500’ e tarihlemek mümkündür.

Tuzluk

Daskyleion’dan ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la ait tuzluklar, d›ﬂbükey pro-

filli, ekhinus profilli ve içbükey profilli olmak üzere üç farkl› tiptedir. D›ﬂ-

bükey profilli tuzluklar

⁴⁷

, genel olarak M.Ö. 5. yüzy›l›n sonlar›nda yayg›n

olsalar da, Daskyleion’dan ele geçen az say›daki parçalar (Kat. 72-73),

profilleri ile yaklaﬂ›k olarak M.Ö. 500 civar›na iﬂaret ederler ve bu tipin

erken örneklerine aittirler. Ekhinus profilli tuzluklar ise burada 74 no’lu

örnekte sunulan ve yüzy›l›n son dörtlü¤üne tarihlenen tek parçadan ibaret-

tir. Bu merkezdeki içbükey profilli tuzluklar da yine tek parça (Kat. 75) ile

temsil edilmektedir ve M.Ö. 425-420 y›llar›na tarihlenmektedir.

(20)

48 Attika üretimi siyah firnisli bal›k tabaklar› için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 147-148.

49 Lekanis tiplari için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 164.

Bal›k Taba¤›

M.Ö. 5. yüzy›l›n sonlar›nda Attika seramik repertuar›na giren bal›k tabaklar›n›n

⁴⁸

Daskyleion buluntular› içerisinde M.Ö. 5. yüzy›la ait örnekleri say›ca çok az olmas›na ra¤men, mevcut örnekler bu formun ilk ortaya ç›kt›¤›ndan itibaren bu merkezde kullan›ld›¤›n› göstermektedir.

Daskyleion’dan ele geçen parçalar a¤›z kenar›-gövde parçalar› olup, M.Ö.

5. yüzy›l›n son dörtlü¤üne tarihlenen 76 no’lu örnekle temsil edilmektedir.

Lekanis

Bir çok alt tipi olan lekanisler

⁴⁹

, Daskyleion buluntular› içerisinde flu iki tip ile temsil edilmektedir: Kapakl›-kurdela kulplu, çanak flekilli. Ayr›- ca Daskyleion’dan lekanis kapaklar› ele geçmifltir: Kurdela kulplu-melez tip kapaklar›, kyliks kulplu-melez tip kapaklar› ve çanak flekilli lekanis kapaklar›.

Kapakl›-kurdela kulplu lekanislerin gövde flekline bakt›¤›m›zda, erken örneklerde kab›n geniflli¤ine oranla yüksek oldu¤u ve bu görünüflün yüksek kaide ile vurguland›¤› görülmektedir. Gövde duvar› üst k›s›mda kulp böl- gesine do¤ru dik bir flekilde yükselmektedir. Formun geliflimi ile birlikte gövde duvar› kaideden bafllay›p a¤›z kenar›na do¤ru yükselmeden önce alt k›s›mda yatay bir flekilde yay›lm›flt›r. Erken örneklerde kapa¤›n oturmas›

için dudak üzerinde bir ç›k›nt› yer almaktad›r. M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dört-

lü¤ü ve geç 5. yüzy›lda ise bu ç›k›nt› kaybolur ve kapa¤›n oturma düzlemi

dudakla birlikte tasarlanarak yap›lm›ﬂt›r

⁵⁰

. Daskyleion’dan bu lekanis tipi-

nin erken örneklerine ait bir a¤›z kenar›-gövde parças› (Kat. 77) ve bir

kaideden (Kat. 78) baﬂka hiçbir buluntu yoktur. 77 no’lu a¤›z kenar›-

gövde parças›nda, kapa¤›n oturma düzlemi dudaktan bir ç›k›nt› halinde

de¤ildir ve dudakla birlikte tasarlanm›ﬂt›r. Profili ile erken örneklerden

ayr›lan bu parçay› M.Ö. 425 civar›na tarihlemek mümkündür. 78 no’lu

kaide parças› ise geniﬂ oturma düzlemli profili ile yine ayn› tarihe iﬂaret

etmektedir.

(21)

51 Siyah firnisli destekli kraterler için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 54-55 52 Siyah firnisli çan kraterler için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 55.

Daskyleion’dan çanak flekilli lekanislere ait sadece iki parça ele geç- mifltir. Bunlardan biri yaklafl›k olarak M.Ö. 500’e tarihlenen a¤›z kenar›- gövde parças› (Kat. 79), di¤eri ise M.Ö. 480-450 y›llar›na tarihlenen bir kapak parças›d›r (Kat. 80).

Kurdela kulplu-melez tip lekanis kapaklar› Daskyleion’da M.Ö. 500- 480 ve yüzy›l›n son dörtlü¤üne tarihli iki parça (Kat. 81-82) ile temsil edil- mektedir. Bu merkezden Kylix kulplu-melez tipe ait yaklaﬂ›k olarak M.Ö.

425’e tarihlenen (Kat. 83) bir kapak parças› haricinde hiçbir buluntu ele geçmemiﬂtir.

Krater

Daskyleion’ dan ele geçen buluntular içerisinde siyah firnisli kraterler çok az say›da yer almaktad›r. Mevcut Attika üretimi siyah firnisli krater parçalar›, destekli

⁵¹

ve çan kraterlere

⁵²

aittir. Bunlardan destekli kraterlere ait profil veren iki parça sunulmaktad›r. 84 no’lu a¤›z tablas› parças› içbü- key profilli d›ﬂ yüzeyi ile Atina Agoras›’nda bulunan ve M.Ö. 500-480’e tarihlenen örneklerle uyum içerisindedir. Dolay›s›yla bu parçam›z› ayn›

tarihe yerlefltirmek do¤ru olacakt›r. Bu tipe ait di¤er parçam›z ise 85 no’lu kaide parças›d›r. Bu parça kademeli olarak profillendirilmifl d›fl yüzü ve içbükey kavisli iç yüzü ile yine ayn› tarihe iflaret etmektedirler. Daha çok M.Ö. geç 5. yüzy›lda üretilen çan kraterler Daskyleion’dan ele geçen buluntular içerisinde, t›pk› Destekli kraterler gibi say›ca çok azd›r. Mevcut çan krater parçalar›ndan sadece birkaç kaide parças› profil vermektedir. 86 no’lu ile temsil edilen bu kaide parçalar›, gerek profilleri gerekse di¤er merkezlerden ele geçen benzer örnekleri göz önünde tutularak yaklafl›k olarak M.Ö. 420’ ye tarihlenmifltir.

Oinokhoe

Daskyleion’dan ele geçen oinokhoe parçalar› say›ca oldukça azd›r.

Bunlardan profil veren iki parçam›zdan biri Tip 2

⁵³

, di¤eri ise Tip 3’e

⁵⁴

ait

(22)

55 Olpe tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 76.

56 Lekythos tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 151.

bir oinokhoe parças›d›r. Tip 2’ye ait sadece iki parça ele geçmifltir. Bun- larda 87 no’lu olarak sunulan kaide parças› bu tipe ait tek profil veren örne¤imizdir. Bu parça gövdeden hafif ç›k›nt› yapan alçak kaidesi ve alt yüzünün düz profili ile Atina Agoras›’ndan ele geçen ve M.Ö. 450’ ye tarihlenen örneklerle büyük benzerlik göstermektedir. Dolay›s›yla bu parçam›z› yaklafl›k olarak M.Ö. 450’ye tarihlemek do¤ru olacakt›r. Tip 3’e ait olarak sadece, yaklafl›k M.Ö. 500 tarihine verebilece¤imiz bir kaide gövde parças› (Kat. 88) ele geçmifltir.

Olpe

Attika’da yaklaﬂ›k olarak M.Ö. 500 y›l›nda üretilmeye baﬂlanan siyah firnisli olpeler, Daskyleion buluntular› içerisinde çok az say›da yer almak- tad›rlar. Profil verenler kaide parçalar› olup, burada 89 no’lu kaide-gövde parças› ile temsil edilmektedirler. Küçük ebatl›, kaideli olpe tipine

⁵⁵

ait bir parça olan bu örnek, gövdeden d›ﬂar›ya do¤ru küçük bir torus gibi ç›k›nt›

yapan küçük disk flekilli kaide profili ile M.Ö. 500-480 y›llar›na tarihlen- mektedir. Elimizdeki parçalar›n azl›¤› göstermektedir ki; Daskyleion’da Attika üretimi siyah firnisli olpeler M.Ö. 5. yüzy›l›n bafllar›nda nadir olarak kullan›m görmüfltür ve bu tarihten sonra pek ra¤bet görmemifltir.

Lekythos

Daskyleion’dan siyah firnisli lekythoslara ait çok fazla say›da profil veren parça ele geçmemiﬂ olsa da, gövde parçalar›n›n yo¤unlu¤u az de¤ildir.

Elimizdeki parçalar lekythoslar›n alt tiplerinden

⁵⁶

siyah gövdeli lekythos- lara ve bodur lekythoslara aittir.

Siyah gövdeli lekythoslarda, a¤›z kenar› boyundan d›ﬂa do¤ru aç›larak

yükselir. A¤›z kenar›n›n iç yüzünde kab›n içindeki s›v›n›n ak›ﬂ›n› kontrol

etmek amaçl› bir ç›k›nt› mevcuttur (Kat. 90). Gövde, disk ﬂekilli kaideye

do¤ru belirgin bir kavis yaparak ilerler (Kat. 91-92). Bu tip lekythoslar›n

erken örnekleri Geç Arkaik Devir’e, geç örnekleri ise M.Ö. 5. yüzy›l›n

ikinci dörtlü¤üne aittirler. Daskyleion’dan ele geçen parçalar›n hepsi bu

serinin geç örnekleridir. Bodur lekythoslar ise Daskyleion’da M.Ö. 420-

(23)

400 y›llar› aras›nda kullan›lm›ﬂt›r. Az say›da ele geçen bu tip, burada bir a¤›z kenar› parças› (Kat. 93) ve bir kaide gövde parças› (Kat. 94) ile temsil edilmektedir.

Askos

Askos, Daskyleion buluntular› içerisinde çok nadir karfl›lafl›lan bir formdur. Mevcut parçalar M.Ö. 430 civar›na tarihlenmektedir ve burada 95 no’lu a¤›z kenar›-boyun parças› ile temsil edilmifl olup, s›¤ askos tipi- ne

⁵⁷

aittir. Attika’da yaklafl›k olarak M.Ö. 480’de görülmeye bafllanan bu form, Daskyleion’a daha geç dönemlerde ulaflm›fl ve pek ra¤bet görme- mifltir.

Daskyleion’dan elde edilen, Attika üretimi siyah firnisli seramiklere tarihsel bir çerçeve içerisinde bak›ld›¤›nda, M.Ö. 6. yüzy›l›n ikinci dörtlü-

¤ü ile M.Ö. 4. yüzy›l›n son dörtlü¤ü aras›ndaki bir period ile karﬂ›laﬂ›l- maktad›r

⁵⁸

. Bu period içinde, hem say›sal ço¤unluk, hem de form çeﬂitle- rinin zenginli¤i göz önüne al›nd›¤›nda, dikkat M.Ö. 5. yüzy›l üzerine yo¤unlaﬂmaktad›r.

Bu merkezden ele geçen M.Ö. 5. yüzy›la tarihli Attika üretimi seramik- ler içerisinde, siyah firnisli olanlar, gerek figürlü serami¤e

⁵⁹

, gerekse

‹ntentional Red teknikli serami¤e oranla fazla say›dad›r. Bu sebeple, siyah firnisli Attika seramiklerinin say›sal yo¤unluklar›n›n hangi tarihler aras›n- da daha fazla, veya daha az oldu¤u incelenirse baz› de¤erlendirmeler yapmak mümkündür.

Daskyleion’un M.Ö. 6. yüzy›la oranla, M.Ö. 5. yüzy›lda Attika sera- miklerine daha fazla ra¤bet etti¤i görülmektedir. ﬁu ana dek elde edilen veriler göstermektedir ki, satrap Megabazos zaman›nda (M.Ö. 512-492) siyah firnisli Attika seramiklerinin kullan›m›nda h›zl› bir art›ﬂ söz konusu- dur. Megabazos’un satrapl›k y›llar›nda Daskyleion’da ithal edilen Attika mallar› içerisine kylikslerin yan› s›ra, yeni formlar›n girdi¤i görülmektedir.

Bu formlar içerisinde skyphos, tek kulplu (one handler), tuzluk, ayakl›

çanak, lekanis ve oinokhoeler görülmektedir. Megabazos’un satrapl›¤›n›n

57 Askos tipleri için bkz. Sparkes&Talcott 1970, 158.

58 Coﬂkun 1999, 118-119, tablo. 2.

59 Tuna-Nörling 1999.

(24)

son y›llar›nda ve Mardonios’un saltanat› süresince (M.Ö. 500-480) bu art›fl›n h›z› biraz yavafllam›flsa da, siyah firnisli krater ve kandil

⁶⁰

gibi yeni formlar›n Daskyleion’a getirildi¤i anlafl›lmaktad›r. Satrap Megabates (M.Ö. 479-477) döneminde ise özellikle ilave kenarl› stemlesslere büyük bir ilginin oldu¤u görülmektedir. Bu satrab›n yöneticilik yapt›¤› y›llar aras›na tarihlenen örneklerimizin büyük bir ço¤unlu¤u stemlesslerden oluflmaktad›r. M.Ö. 480-450 (Megabates, Artabazos I, Pharnabazos I) y›l- lar› aras›na tarihli çok say›daki örnek, bu tarihler aras›nda Attika ile olan ticari iliflkilerin daha da yo¤unlaflt›¤›n›n kan›tlar›d›r. M.Ö. 5. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünde gözlenen bu art›fl, yüzy›l›n üçüncü dörtlü¤ünde (Pharnabazos I, Pharnakes II) oldukça düflmüfltür. Bu yüzy›l›n son dörtlü¤ünde ise (Phar- nakes II, Pharnabazos II), üçüncü dörtlü¤e oranla büyük bir art›fl görül- mektedir

⁶¹

.

M.Ö. 5. yüzy›lda üretilen Attika vazolar›n›n, o dönemin en kaliteli ve en pahal› seramik ürünleri oldu¤unu göz önünde bulunduruldu¤unda, bu serami¤in bol say›da kullan›ld›¤› bir merkezin ekonomik durumun iyi olmas› gerekti¤ine dair bir sonuç ç›karmak mümkün olabilir. Daskyleion’

dan ele geçen siyah firnisli Attika üretimi seramiklerin, gerek say›sal yo¤unluklar›, gerekse Attika’da üretilen vazo formlar›n›n büyük bir ço¤un- lu¤unu içeren form repertuar›n›n zenginli¤i dikkat çekicidir. Nitekim, söz konusu malzeme üzerine yap›lan istatistik çal›ﬂmas›n›n da önerdi¤i üzere

⁶²

, Daskyleion, özellikle M.Ö. 5. yüzy›l›n ilk yar›s›nda ekonomik aç›dan oldukça güçlü bir pozisyon içerisinde alt›n ça¤›n› yaﬂ›yor olmal›yd›.

Daskyleion’da yap›lan arkeolojik kaz›lar da bu öneriyi destekleyici nite- likte bilgiler edinmemizi sa¤lamaktad›r: Artabazos I’in, Xerxes taraf›ndan Daskyleion’a satrap olarak tayin edilmesinden

⁶³

sonra, Daskyleion’da bir saray inflas›na giriflti¤i düflünülmektedir

⁶⁴

. Daskyleion’da yap›lan kaz›larda

60 Coﬂkun 1999, 53-56.

61 Daskyleion’dan ele geçen figürlü Attika seramiklerinin tarihleri baz al›narak yap›lan istatistik çal›flmas› M.Ö. 5. yüzy›ldaki art›fl›n 475 y›l›na dek sürdü¤ünü ve bu tarihten sonra buluntular›n oran›n›n yavafl yavafl azald›¤›n› göstermektedir (Tuna-Nörling 1999, 15). Fakat bu merkezden ele geçen Attika seramikleri bir bütün olarak ele al›nd›¤›nda, bu art›fl›n yüzy›l›n ortas›na kadar devam etti¤i gözlenmektedir.

62 Coﬂkun 1999, 119, Tablo II.

63 Thuk. 1. 129.

64 Ateﬂlier 2001, 136.

(25)

böylesi bir saraya ait olmas› gereken mimari mermer bloklar ele geçmiﬂ- tir

⁶⁵

. Bu tür bir inﬂa faaliyetinin varl›¤›, o dönemde Daskyleion’da ekono- mik kayg›lar›n olmad›¤›na ve güçlü bir siyasi yönetimin bulundu¤una yönelik önerimizi destekler niteliktedir.

Di¤er yandan, bu çal›flman›n konusunu oluflturan Attika üretimi sera- mikler, ithal mallar olmas› sebebiyle, Daskyleion ile Atina aras›ndaki ticaretin varl›¤›n› kan›tlayan birer belge olmas› aç›s›ndan da önem tafl›- maktad›rlar. Mevcut seramik buluntular›, Daskyleion ile Atina aras›ndaki bu ticaretin sadece M.Ö. 5. yüzy›lla s›n›rl› kalmad›¤›na, M.Ö. 6. yüzy›l›n ikinci dörtlü¤ünden, M.Ö. 4. yüzy›l›n son dörtlü¤üne dek devam etti¤ine iflaret etmektedir

⁶⁶

. Yukar›da de¤inildi¤i üzere, Attika’da ilk kez ortaya ç›kan bir çok formun, ayn› tarihlerden itibaren Daskyleion’da da kullan›l- maya baﬂlanmas›, bu iki merkez aras›ndaki ticari iliﬂkinin ne denli s›cak ve aktif oldu¤unu göstermektedir.

Persler ile Grekler aras›nda uzun y›llar süren savafllar ve politik gergin- likler göz önünde tutuldu¤unda, Daskyleion ile Atina aras›nda do¤rudan bir ticaretin var olabilmesi mümkün görülmemektedir. Daskyleion ile Atina aras›ndaki bu ticaretin, büyük oranda endirekt yollarla gerçekleflmifl oldu-

¤unu düflünebiliriz. Bu ticaret, olas›l›kla Daskyleion ile iyi iliflkiler için- deki, bir liman flehri olan Kyzikos arac›l›¤› ile gerçekleflmifl olmal›d›r.

Bir Akhaemenid satrapl›k merkezi olan Daskyleion’da M.Ö. 5. yüzy›la tarihli bu kadar fazla say›da Attika serami¤inin bulunmuﬂ olmas›, berabe- rinde ﬂu soruyu getirmektedir:

Bilindi¤i gibi, Persler ile Atinal›lar aras›ndaki savafllar ve politik ger- ginlikler M.Ö. 5. yüzy›lda fliddetini koruyor ve aktif bir flekilde varl›¤›n›

sürdürüyordu. O halde bir Pers satrapl›k merkezi olan Daskyleion’da niçin Pers düﬂman› olan Atinal›lar›n ürettikleri içki ve mutfak kaplar› kullan›l›- yordu?

Atina ile sürekli savafl halinde olan Perslerin, düflmanlar›n›n ürettikleri bu seramikleri kullanmalar›n› belki de flu flekilde aç›klayabiliriz: Pers sat- raplar›, Büyük Kral›n birer temsilcisi olduklar› için, onun yaflam biçimini

65 Akurgal 1959, 692.

66 Tuna-Nörling 1999; Görkay 1999, 1-100; Coﬂkun 1999.

(26)

taklit (‹mitatio Regis) etmekteydiler. Satraplar›n zorunlu yaﬂam biçimi olan ‹mitatio Regis

⁶⁷

yüzünden, satraplar t›pk› Büyük Kral gibi, o dönemin en kaliteli, lüks mallar›n› kullanmaktayd›lar. Yine de bu seramiklerin sadece satraplar taraf›ndan kullan›ld›¤›n› düﬂünmek de yanl›ﬂ olacakt›r.

Satraplar büyük olas›l›kla alt›n ve gümüﬂ kaplar› tercih etmiﬂ olmal›d›r.

Fakat en az›ndan antik dünyan›n en ünlü ressamlar› taraf›ndan bezenmifl figürlü Attika vazolar›n› be¤enmifl ve bunlara içki tak›mlar›nda yer vermifl olmal›d›rlar. Satrapl›k merkezinde yaflayan di¤er insanlar da hiç flüphesiz ki zengin, soylu kiflilerdi ve Attika serami¤i sat›n alabilecek ekonomik güce sahiptiler. Ayr›ca Xenophon, satrapl›k merkezinin etraf›nda zengin köyler oldu¤unu da bildirmektedir

⁶⁸

. Muhtemelen bu zengin halk da Attika serami¤ine ra¤bet etmiﬂ olmal›d›r.

Attika üretimi vazolara bak›ld›¤›nda, bunlar›n baz›lar›n›n Akhaemenid alt›n ve gümüﬂ kap formlar›ndan etkilendi¤i görülmektedir

⁶⁹

. Bu tür vazo- lar› üreten Attikal› çömlekçilerin pazar›n›n bir k›sm›, Daskyleion örne¤in- den

⁷⁰

kolayca anlaﬂ›labilece¤i gibi, Akhaemenid dünyas›yd›

⁷¹

.

67 Xen. Kyr. 8, 6, 10.

68 Xen. Hell. 1. 15.

69 Miller 1993, 109-146, taf. 18-42; Miller 1997, 135-152; Shefton 1971.

70 Yukar›da de¤inildi¤i üzere, Daskyleion’dan ele geçen siyah firnisli Attika seramiklerinin bir k›sm› (Acrocup ve Akhaemenid phialeleri), Akhaemenid etkileri sergilemektedir.

71 Vries 1977, 544- 548.

(27)

Katalog Skyphos:

Korinth Tipi Skyphos 1- Figür 1

F 6 Açmas›-1990, BFP

K. Ç: 6.4cm. Korunan Yükseklik: 2.1cm. Kaide-gövde parças›. D›fla çekik halka kaide. Yukar›ya do¤ru geniflleyen konik gövde. Gövdenin alt k›sm›nda rezerve bant içinde flua motifi. Kaidenin iç ve d›fl yüzü siyah firnisli. Rezerve ayak çemberinde ince siyah firnis çember. ‹ç yüzey firnisli. Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, pl. 14, no. 314.

Tarih: 5. yüzy›l›n ilk yar›s›.

2- Figür 1

F 5 Açmas›-1992, CEH

K. Ç: 5.4cm. Korunan Yükseklik: 4.35cm. Kaide-gövde parças›. D›fla çekik halka kaide. Yukar›ya do¤ru geniflleyen konik gövde. Gövdenin alt k›sm›nda rezerve bant içinde çapraz tarama motifi. Kaidenin iç ve d›fl yüzü siyah firnisli. Rezerve ayak çemberinde ince siyah firnis çember. ‹ç yüzey firnisli.

Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 322; Corbett 1949, fig. 2, no. 27; Knigge 1966, taf. 93, no. E-72.

Tarih: 5. yüzy›l›n ikinci yar›s›.

3- Figür 1

A Açmas›-1988, AFF

K. Ç: 3.8cm. Korunan Yükseklik: 1.4cm. Kaide-gövde parças›. D›fla çekik halka kaide. Yukar›ya do¤ru geniflleyen konik gövde. Gövdenin alt k›sm›nda rezerve bant içinde çapraz tarama motifi. Kaidenin iç ve d›fl yüzü siyah firnisli. Rezerve ayak çemberinde ince siyah firnis çember. ‹ç yüzey firnisli.

Tarih: 5. yüzy›l›n ikinci yar›s›.

(28)

4- Figür 1

F/6 Açmas›-1989, BAA

K. Ç: 7.4cm. Korunan Yükseklik: 2.5cm. Kaide-gövde parças›. D›ﬂa çekik halka kaide. Yukar›ya do¤ru geniﬂleyen konik gövde. Gövdenin alt k›sm›nda rezerve bant. Kaidenin alt yüzü siyah firnisli ve grafito içermekte. Rezerve ayak çemberinin merkezinde küçük firnis çember. Parlak siyah firnis.

Benzer örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no.322; Corbett 1949, fig. 2, no. 27; Knigge 1966, taf. 93, no. E-72.

Tarih: ~ 400 5- Figür 1

F/5 Açmas›-1991, BSS

K. Ç: 6.6cm. Korunan Yükseklik: 1.7cm. Kaide gövde parças›. D›fla çekik halka kaide, yukar›ya do¤ru geniflleyen konik gövde. Gövdenin korunan k›sm› rezerve. Kaidenin d›fla çekik d›fl k›sm›nda rezerve bant. Kaidenin iç ve d›fl yüzü siyah firnisli. Ayak çemberinde ince siyah firnis çember. ‹ç yüzey firnisli. Parlak siyah firnis.

Tarih: ~ 400 Meyilli Kulplu Skyphos

6- Figür 1

23 No’ lu açma-1996, DSV

A.Ç: 14.4cm. Korunan Yükseklik: 2.3cm. A¤›z kenar› parças›. Hafif d›fla çekik a¤›z kenar›, içbükey profilli dudak. ‹ç yüzde a¤›z kenar›ndan gövdeye geçiflte yumuflak hatl› set. ‹ç ve d›fl yüzde firnis pul pul dökülmüfl. Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 332.

1 ve 3 No’ lu Açmalar aras›ndaki kesit-1989, AZD

A.Ç: 12.6cm. Korunan Yükseklik: 4.6cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. A¤›z seviyesinden yukar›ya taflan kulp tam olarak korunmufl. ‹nce cidarl›, ovoid gövdeli. Kulp alt› rezerve. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Tarih: 480 - 450

(29)

8- Figür 1

F/5 Açmas›-1991, BUD

A. Ç: 15.2cm. Korunan Yükseklik: 5.9cm. A¤›z kenar›-kulp-gövde parças›.

A¤›z seviyesinden yukar›ya taflan kulp tam olarak korunmufl. A¤›z kenar›ndan gövdeye kesintisiz geçifl. ‹nce cidarl›, ovoid gövdeli. Kulp alt›

rezerve. ‹ç ve d›ﬂ yüzey parlak siyah firnisli.

Tarih: 480-450 A Tipi ( Attik Tip ) Skyphos

9- Figür 1

F/5 Kuzey Açmas›-1992, CGB

K. Ç : 6.8cm. Korunan Yükseklik: 2.7cm. Kaide-gövde parças›. D›flbükey profilli halka kaidenin üst k›sm› e¤imli, alt k›sm› ise oval. Yukar›ya do¤ru geniflleyen düz gövde profili. Oturma düzlemi ve ayak çemberi rezerve. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

4 No’ lu Açma-1989, ASD

K. Ç: 7cm. Korunan Yükseklik: 3.8cm. Kaide-gövde parças›. D›ﬂbükey halka kaidenin üst k›sm› e¤imli, alt k›sm› ise oval. Yukar›ya do¤ru geniﬂleyen düz gövde profili. Oturma düzlemi rezerve. Rezerve ayak çemberinde firnis çember ve grafito.

J/7 Açmas›-1994, DCD

A. Ç: 16cm. Korunan Yükseklik: 3.6cm. A¤›z kenar›-kulp parças›. Kulp tamamen korunmuﬂ. Basit dudakl› dik profilli. ‹ç yüzey parlak siyah, d›ﬂ yüzey kahverengi-siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 342; Boulter 1953, pl. 38, no.134; Boulter 1957, 195.

Tarih: 470 - 460

(30)

12- Figür 2

F/6 Açmas›-1994, DBZ

A. Ç: 17.4cm. Korunan Yükseklik: 4.9cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Basit dudakl›, aﬂa¤›ya do¤ru hafif daralan dik profilli. ‹ç yüzey parlak siyah, d›ﬂ yüzey kahverengi-siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 342; Boulter 1953, pl, 38, no.134; Boulter 1957, 195.

Tarih: 470 - 460 13- Figür 2

F/5 Kuzey Açmas›-1992, CGU

K. Ç: 11cm. Korunan Yükseklik: 3.9cm. Kaide-gövde parças›. Halka kaide, yukar›ya do¤ru geniﬂleyen düz profil. Oturma düzlemi rezerve. Rezerve ayak çemberinde kenarda bir firnis çember. Merkezde firnis nokta etraf›nda küçük firnis çember. Parlak siyah firnis.

Tarih: 470 - 460 14- Figür 2

F/5 Kuzey Açmas›-1993, CTK

K. Ç: 7.6cm. Korunan Yükseklik: 3.4cm. Kaide-gövde parças›. Halka kaide, yukar›ya do¤ru geniﬂleyen düz profil. Oturma düzlemi rezerve. Rezerve ayak çemberinde kenarda merkezde iç içe iki küçük firnis çember. Parlak siyah firnis.

Tarih: 470 - 460 15- Figür 2

F/6 Açmas›-1989, AUT

K. Ç: 8.8cm. Korunan Yükseklik: 8.1cm. Kaide-gövde parças›. Halka kaide, yukar›ya do¤ru geniﬂleyen düz profil. Oturma düzlemi rezerve. Rezerve ayak çemberinde bir firnis çember.

Tarih: 470 - 460

(31)

Melez Tip Skyphos 16- Figür 2

F/6 Do¤u Açmas›-1991, BTO

A.Ç: 13.6cm. Korunan Yükseklik:3.9 cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Basit dudakl›, afla¤›ya do¤ru dik inen gövde profili, D›fl yüzde grafito içermekte. ‹ç ve d›fl yüzey piflmeden dolay› k›rm›z› renk alm›flt›r.

Tarih: 480 - 450 B Tipi Skyphos

17- Figür 2

F/6 Açmas›-1989, BAB

A.Ç: 10.8cm. Korunan Yükseklik:6.8 cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Basit dudakl› afla¤›ya,do¤ru daralan, d›flbükey profilli gövde. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 361; Boulter 1953, fig. 2, no. 17 ve pl. 29, no. 28; Knigge 1966, taf. 79, no. 295,7.

Tarih: 480 - 450 18- Figür 2

19 No’ lu Açma-1995, DKV

K.Ç: 6.4cm. Korunan Yükseklik: 1.8cm. Kaide-gövde parças›. D›flbükey profilli halka kaide. Yukar›ya do¤ru geniflleyen hafif d›flbükey gövde profili.

Oturma düzlemi ve ayak çemberi rezerve. Parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 361; Boulter 1953, fig. 2, no. 17 ve pl. 29, no. 28; Knigge 1966, taf. 79, no. 295,7.

Tarih: 480 - 450

Cup-Skyphos:

Erken Tip 19- Figür 2

F6 D/K Açmas›-1992, CHY

A.Ç: 15.4cm. Korunan Yükseklik: 4.3cm. A¤›z kenar›-gövde-kulp parças›.

Yuvarlat›lm›ﬂ a¤›z kenar›, içbükey profilli dudak. Kulp alt› rezerve. ‹ç ve d›ﬂ yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Karﬂ›laﬂt›r›n›z: Sparkes&Talcott 1970, fig. 6, no. 569.

Tarih: 500 - 480

(32)

‹nce Kenarl› Cup-Skyphos 20- Figür 2

F/6 Açmas›-1989, AUT

A.Ç: 12cm. K.Ç: 5.4cm. Y: 5.6cm. Tam profil veren parça. Afla¤›ya do¤ru daralarak inen d›flbükey profilli gövde, kaide ile birleflme noktas›nda içbükey kavis yapmakta. Halka kaide üzerinde plastik bant. Oturma düzlemi ve ayak çemberi rezerve. Ayak çemberinde merkezi daire etraf›nda iki firnis çember.

‹ç ve d›ﬂ yüzey siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 6, no. 593 Tarih: ~ 410

Kal›n Kenarl› Cup-Skyphos 21- Figür 2

F6 D/K Açmas›-1993, CML

A. Ç: 13.8cm. Korunan Yükseklik: 3.5cm. A¤›z kenar›-gövde parças›.

‹çbükey profilli dudaktan gövdeye sert geçiﬂ. ‹ç ve d›ﬂ yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 6, no. 617; Corbett 1949, pl. 86, no. 33.

Tarih: ~ 410

Kylix

:

C Tipi ‹çbükey Dudakl› Kylix 22- Figür 3

23 No’ lu Açma-1996, DTV

A. Ç: 18.6cm. Korunan Yükseklik: 3.8cm. A¤›z kenar›-gövde- kulp parças›.

D›fla çekik a¤›z kenar›, içbükey dudaktan gövdeye sert geçifl. Hafif d›flbükey gövde profili. Kulbun iç yüzü ve kulp alt› rezerve. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 413; Bloesch 1940, taf.

36. no. 4.

Tarih: 480 - 450 23- Figür 3

F/6 Kuzey Açmas›-1992, CIA

K. Ç: 8.6cm. Korunan Yükseklik: 1.7cm. Kaide parças›. D›ﬂbükey profilli yan yüzün üst k›sm›nda yiv. Oturma düzlemi ve yan yüz rezerve. Parlak siyah firnis.

(33)

Tarih: 480 - 450 C Tipi Sade Dudakl› Kylix

24- Figür 3

1 No’ lu Açma-1989, APA-AOM-AOR

A. Ç: 19cm. Korunan Yükseklik: 4.2cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Basit dudaktan gövdeye kesintisiz, d›flbükey profilli geçifl. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 420; Vanderpool 1946, pl. 63, no. 227.

Tarih: 500 - 480 25- Figür 3

Yüzey buluntusu-1992, CCH

K.Ç: 6.2cm. Korunan Yükseklik: 1.5cm. Kaide-ayak parças›. D›ﬂbükey profilli kaide. Aya¤›n alt k›sm›nda plastik bant. Kaidenin yan yüzü ve oturma düzlemi rezerve. Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 4, no. 420; Vanderpool 1946, pl. 63, no. 227.

Tarih: 500 - 480 B Tipi Kylix

26- Figür 3

F/6 Kuzey Açmas›-1992, CIB

A. Ç: 16.4cm. Korunan Yükseklik: 4.5cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Hafif içe çekik a¤›z kenar›ndan gövdeye kesintisiz geçiﬂ. D›ﬂbükey gövde profili.

‹ç ve d›ﬂ yüzey parlak siyah firnisli.

Tarih: 500 - 480 27- Figür 3

25 No’ lu Açma-1995, DPT

K. Ç: 7.8cm. Korunan Yükseklik: 1.5cm. Kaide parças›. D›ﬂbükey profili kaidenin yan yüzü rezerve. Ayak çemberinde siyah firnis üzerinde graffito.

Tarih: 500 - 480

(34)

Vicup

28- Figür 3

F 6 Açmas›-1990, BFO

A. Ç: 16.6cm. Korunan Yükseklik: 2.7cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Hafif içbükey profilli dudaktan, afla¤›ya do¤ru daralan d›flbükey profilli gövdeye sert geçifl. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

38, no. 1.

F 5 Kuzey Açmas›- 1992, CGT

A. Ç: 14cm. Korunan Yükseklik: 2.3cm. A¤›z kenar›-gövde parças›. Afla¤›ya do¤ru daralan d›flbükey profilli gövde. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 5, no. 437; Boulter 1953, 76, no. 32.

F/6 Kuzey Açmas›-1992, CHF

K. Ç: 8.6cm. Korunan Yükseklik: 1.8cm. Kaide parças›. Hafif içbükey profilli kaidenin yan yüzü ve oturma düzlemi rezerve. Rezerve ayak çemberinde firnis çember ve grafito. Parlak siyah firnis.

38, no. 3.

22 No’ lu Açma-1995, DIE

K. Ç: 6.6cm. Korunan Yükseklik: 1.6cm. Kaide parças›. ‹çbükey profili kaidenin üst yüzünde ince rezerve bant. Oturma düzlemi rezerve. Ayak çemberinde kal›n firnis çember. Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig. 5, no. 437; Boulter 1953, 76, no. 32.

Tarih: ~ 460

(35)

Acrocup 32- Figür 3

F 7 – b1 Açmas›-1998, EEL

Korunan Yükseklik: 2.45cm. Ayak-tondo parças›. Gövdeden kaideye geçiflte üst ve alt taraftan ince rezerve bantlarla s›n›rland›r›lm›fl, siyah firnisli plastik bant. Afla¤›ya do¤ru geniflleyen içbükey ayak profili. Aya¤›n iç yüzü rezerve.

Tondo ve d›ﬂ yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig.5, no. 440; Bloesch 1940, taf.

39, no. 3; Blondé 1985, fig. 18, no. 151.

Tarih: 480 - 460 33- Figür 3

22 No’ lu Açma-1995, DIE

K. Ç: 6.6cm. Korunan Yükseklik: 1.6cm. Kaide parças›. Kaide yan yüzünün üst k›sm› içbükey, alt k›sm› d›ﬂbükey profilli. Rezerve ayak çemberinin merkezinde firnisli konik girinti. Parlak siyah firnis.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, fig.5, no. 440; Bloesch 1940, taf.

39, no. 3; Blondé 1985, fig. 18, no. 151.

Tarih: 480 - 460 34- Figür 3

1 No’ lu Açma-1989, ALR

A. Ç: 12.4cm. Korunan Yükseklik: 5cm. A¤›z kenar› gövde parças›. ‹çbükey dudaktan gövdeye sert geçifl. D›flbükey gövde profili. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, pl. 20, no. 443; Bloesch 1940, 142,19, taf. 39, no. 2.

F/5 Kuzey Açmas›-1995, DIY

A. Ç: 12.2cm. Korunan Yükseklik: 4cm. A¤›z kenar› gövde parças›. Kulp birleflme izi görülmekte. ‹çbükey dudaktan gövdeye sert geçifl. D›flbükey gövde profili. ‹ç ve d›fl yüzey parlak siyah firnisli.

Benzer Örnekler: Sparkes&Talcott 1970, pl. 20, no. 443; Bloesch 1940, 142,19, taf. 39, no. 2.

Tarih: ~ 450