KÜLTÜR ÇEŞİTLERİ
1.
Genel Kültür
2.
Alt Kültür
3.
Maddi Kültür
4.
Manevi Kültür
5.
Baskın Kültür
6.
Karşıt Kültür
7.
Kitle Kültürü
Halk Kültürü
1. GENEL KÜLTÜR
Bir toplum ya da ülkenin kültürü denildiğinde, genel kültür söz konusudur.
Her sosyal grupta, her coğrafi bölgede geçerli olan, benimsenen ve yaşanan
hakim unsurlardan ibarettir. Toplumun hakim inançları, değerleri, hareket
tarzları, yaptırım çeşitleri, sosyal ilişkileri, her türlü ortak davranış kalıpları o
toplumun genel kültürünü oluşturmaktadır. Herhangi bir toplumun genel
kültürü, üst bir sistem olarak, birçok sayıdaki alt sistemlerden meydana
gelmektedir.[1]
2. ALT KÜLTÜR
“Alt kültür, kendisini oluşturan bütünle, yani onu içine alan kültürle aynı temel değerlere dayandığını, fakat onu belirleyen değerlerin, daha çok, ikinci derecede önemi olan değerler olduğunu söylemek de mümkündür” (Tezcan, 2011, s.189)
“Bir çeşit kültür grupları olup değer ve normları baskın kültürden farklı olan kültürlerdir” (Kırel ve Sungur, 2015, s.71)
Kısaca “aynı kültür içindeki farklardır” (Tezcan, 2011, s.189)
3. MADDİ KÜLTÜR
Bir toplumun teknolojisini, üretimini, bilgi ve becerilerini ifade eder. Kısaca toplumun fiziksel görünümüdür.
Örneğin; giyim kuşamları, mimari yapıları vb.
4. MANEVİ KÜLTÜR
Bir toplumun düşünceleri, inançları ve değerleri o toplumun hafızasında yer alması, bu inanç ve değerlerin hayat tarzı oluşturması manevi kültürü ifade eder.
Konuşulan dil, hukuk, din, ahlak gibi ögeler manevi kültürü oluşturur.
5. BASKIN KÜLTÜR
“Toplum içindeki en güçlü grupların sahip olduğu kültürdür” (Kırel ve Sungur, 2015, s.71)
Andersen ve Taylor’ göre baskın kültür, “toplum içindeki diğer kültürlerin standart olarak saptadığı ve yargıladığı kültürdür” (akt. Kırel ve Sungur, 2015, s.71)
“Genelde orta sınıfın paylaştığı değerler, çeşitli alışkanlıklar ekonomik
kaynaklar baskın kültürü oluşturur” (Kırel ve Sungur, 2015, s.71)
6. KARŞIT KÜLTÜR
Egemen kültürel değerlerin hepsine karşı gelen grupların yaşam biçimlerine işaret etmektedir.[1]
“Bir grup insanın, içinde yaşadıkları kültür sisteminin temel değerlerini
yadsıması ve başka bir takım değerleri benimsemesi olayıdır” (Tezcan, 2011, s.189).
“Karşıt kültür bir alt kültür olup değer, norm ve yaşam biçimleri açısından
içinde yaşanılan kültüre ters düşen tutum ve davranışları içerir” (Kırel ve
Sungur, 2015, s.71)
7. KİTLE KÜLTÜRÜ
“Kitle üretimi, iletişimi ve ulaştırması düşün ve sanat etkinliklerinin düzeyini düşürücü etkide bulunmaktadır. İşte, ‘Kitle Kültürü’ kavramı, bu durumu ifade eder” (Tezcan, 2011, s.191)
İnsanların ürettikleri bir kültürü değil, aksine kitleler için kitlesel bir şekilde
ve kültür endüstrisi tarafından ticari kaygılarla üretilen ve kitlesel düzeyde
tüketilen kültürdür.[1]
8. HALK KÜLTÜRÜ
Bir toplumda nesilden nesile sözlü olarak aktarılan kültüre halk kültürü ya da
folk kültür denir.
9. YÜKSEK KÜLTÜR
“Toplum içinde özel bir yaşam biçimi, zevkleri ve alışkanlıkları olan küçük
bir elit grubun sahip olduğu kültüre yüksek kültür denilir” (Kırel ve Sungur,
2015, s.72).
10. POPÜLER KÜLTÜR
“Popüler kültür bir "çabuk kullanım ve hızlı tüketim" kültürüdür” (Erdoğan, 2004).
“Popüler kültürde, aynı zamanda, sürekli kalıcılıkla değil, sürekli değişimle sermayenin ve sermaye sisteminin sürdürülebilirliliği gerçekleştirilir: Müzik alanında, popülerlik her hafta değişen "top 40" içinde olma ve bunları
dinlemedir. Giyimde popüler olan şey mevsimlerle değişen modayla gelen
güdümlü kültürel yaşamdır. Yeme ve içmede Pepsi ve Coca Cola; Marlboro
ve Winston; Pizza Hut ve Pizza King; McDonalds ve Burger King arasındaki
özgür seçim için tüketici kazanma mücadelesi ve bunun bireysel özgürlük,
zevk ve tercih olarak sunulmasıdır” (Erdoğan, 2004)
KÜLTÜREL SÜREÇLER
1.
Kültürleme (Enculturation): Bir toplum içinde doğan bir bireyin o toplumun kültürünü öğrenme sürecidir.
2.
Kültürleşme (Acculturation): İki farklı kültürün birbirleri ile girdiği alışverişe ve bu alışveriş sonucunda birbirlerinden ögeler almasıyla oluşan süreçtir.
3.
Kültürel Yayılma (Diffusion): “Belirli bir kültür merkezinde ortaya çıkan maddi ve manevi bazı kültür ögelerinin çevreye, başka kültürlere
yayılmasıyla yaşanan bir kültürel süreçtir” (Üstündağ, 2013, s.39).
4.
Kültürlenme (Culturation): Değişik kültürlere sahip kimselerin bir araya
gelerek birbirlerini etkilemesi sonucunda ortaya çıkan yeni kültürel
KÜLTÜREL SÜREÇLER
5.
Kültür Şoku (Culture Shock): Bir bireyin kendi kültürünün dışanda farklı bir kültüre geçtiğinde o kültürün değerlerini çözemediğinde girdiği
bunalımdır.
6.
Kültürel Gecikme ( Cultural Lag): Bir toplumdaki maddi kültür
öğelerinde meydana gelen değişim hızına, manevi kültür öğelerinin ayak uyduramaması oluşan uyumsuzluk ve görgüsüzlük durumudur.[3]
7.
Kültürel Özümseme (Assimilation): Bir kültürün başka bir kültürü etkisi altına alarak kendine benzetmesidir.
8.
Kültürel Bütünleşme (İntegration): Kültür öğelerinin dengeli bir
bütünlük sağlayacak biçimde karşılıklı olarak birbirine uyarlanması süreci.
KAYNAKÇA
1) https://circlelove.co/kultur-nedir-kultur-ozellikleri-kultur-cesitleri/
2) http://www.felsefe.gen.tr/sosyoloji/kulturlenme_nedir_ne_demektir.asp
3) http://kulturel-gecikme.nedir.org/
4) http://www.neokur.com/abc/36847/kulturel-butunlesme-nedir
Erdoğan, İ. (Kasım 2004).Popüler Kültürün Ne Olduğu Üzerine. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, Yıl:5, sayı:57
Kırel, Çiğdem A. ve Sungur, Z. (Şubat 2015).Davranış Bilimleri-1. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir
Tezcan, M (2011). Sosyolojiye Giriş. Anı Yayıncılık, Ankara
Üstündağ, H. (Edidör)(Temmuz 2013). Antropoloji. Anadolu Üniversitesi Yayınları,
