«1967 yılında ve 1968 yılı ilk aylarında O

(1)

T u r i z m :

ilk defa 2. Dünya Harbinden beri O. C. D. E. ye üye ülkelerin beynelmilel turizm gelirleri duraklama göstermiştir. Son altı sene zarfında senelik ortalama gelişme indeksi % 13 iken 1967 de sadece % 3 ora- nında bir artış göstermiştir.

1966 ya nazaran bu ülkelerde turistle- rin gece konaklamaları ancak % 1 artmış- tır. «1967 yılında ve 1968 yılı ilk aylarında O. C. D. E. memleketlerinde turizm» baş- lıklı O. C. D. E. Turizm Komitesi raporun- da kcnu etraflıca eleştirilmiştir.

Öte yandan bu rapor Avrupa, Amerika, Japonya arasında ve O. C. D. E. memleketleri arası turizm hareketleri hususunda istatistiklere dayanan etraflı bilgiler ver- mektedir.

O. C. D. E. grubu ülkeler için, turizm, cxportasyon sanayiler içinde daimî bir geliş- me halinde iken 1967 yılında bir duraklama geçirmiştir. Yugoslavya dahil bu grııp ülke- lerde, yabancıların gece konaklama endeks- leri ve yabancıların o ülkelerde bıraktıkları gelir miktarlarına göre turizm faaliyetleri- nin, düşüş gösterdiği neticesine varılmıştır.

(Tablo 1) Örneğin İspanya'da gelirler aynı seviyeyi muhafaza ederken Portekiz'de % 1, İtalya'da % 3 oranında azalmıştır.

Bu duruma sebep olan faktörler Avru- pa'da hâsıl olan politik olayların ekonomik faaliyetlere getirdiği sarsıntılar ve Büyük Britanya'nın dış seyahatler için lüzum gör- düğü kısıtlamalar olmuştur. Büyük Britanya seyyahlarının Avrupa ülkelerinde bıraktık- ları dövizler % '.1 oranında, Alman seyyah- larının bıraktıkları döviz miktarı ise % 7 oranında azalmıştır.

Bilindiği gibi turizm birçok memleketler için başlıca gelir kaynaklarından biri ol- muştur. Yalnız döviz kaynağı olmakla kal- mamış aynı zamanda millî gelir ve ekonomik faaliyetler -açısından da turizm en önem- li bir konu olmuştur. Bu bakımdan bu ko- nudaki faaliyetlerin duraklaması veya azal- ması O. C. D. E. üyesi ülkeler arasında git- tikçe artan dar boğazlar yaratabilecek teh- likeler arzeder.

1964'de % 4 oran yerine 1966'da O. C.

D. E. ülkelerinde toplam olarak mal ve ser- vis sektörleri eksportasyonun % 7'sini teşkil ederdi. İspanya için bu oran % 40, Portekiz için % 30, Avusturya için % 25, İrlanda ve Yunanistan için % 20 idi.

Mamafih yabancı turistler turizm endüs- trisinin bir yönünü teşkil eder. Turizmin ge- lişmesi diğer taraftan yerli turizmin kendi öz memleketlerinde tatil esnasındaki seya- hatlerine de dayandırabilir. O. C. D. E. her iki türde araştırmalara girişmiş olup, he-

nüz bu araştırmaları neticelendirmemiştir.

Ona rağmen Tablo 2'de görülen istatistik!

bilgiler kâfi derecede fikir verir. Bu tab- loya göre Avrupa memleketlerinin ekseri- sinde turist gelirleri millî gelirinin % 3 ilâ

% 5 mertebesindedir. Avusturya, İrlanda ve İsviçre'de bu oran daha büyüktür.

Varılan müşahedeler şu merkezde top- lanır :

Hükümetler iktisadî politikalarına yön verme çabalarında turizmin gittikçe artan önemini hesaplarına katmak zorunda olmalı- dırlar. Bilhassa ödemeler dengesinin temini gayesiyle dış pazarlardan hâsıl olacak gelirleri artırmak kaygusu dışta harcanacak para- ların kısıtlama temayülüne galip gelmelidir.

Diğer deyimle dışa giden seyyahların seya- hat dövizlerini kısmak yerine dışarıdan ge- lecek turistleri çoğaltabilmek gerekir.

L'observateur de L'O. c. d. e. den No. 36 — 1968 Örneğin, dış seyahatlere gidecek olan vatandaşlar için İtalya hükümeti döviz mü- saadesini 16C0 dolara yükseltmiştir. Ortak pazar memleketleri arasında pasaport vize- lerinin kaldırılması O. C. D. E. üyesi seyyah- ları için pasaport yerine özel üye devletler vatandaşı kartının ihdası, hudut formalite- lerinde büyük kolaylıklar temin eden hu- suslardır. O. C. D. E. turizm komitesi orga- nizasyonu 1967'den beri turistleri rencide eden Havaalanı ayakbastı parasının kaldı- rılmasını ısrarla tavsiye eder. Keza aynı ko- mite «point» zamanlarında yolcuların tabi tutuldukları kontrol ve teftiş muamelesinin hafifletilmesi ve daha basit usullere irca edilmesi üzerinde durulur.

İskandinav memleketleri, Büyük Britan- ya ve İrlanda ve «Benelux» devletleri ara- sında pasaport kontrolü gibi usullerin kaldı-

Cetvel 1.

O. C. D. E. MEMLEKETLERİNİN ULUSLARARASI TURİZM AÇISINDAN TURİZM GELİR YE G İ D E R L E R İ

(Milyon dolar olarak)

Gelir Gider

1966 1967 Artışlar % 1966 1967 Artışlar

Almanya 797 871 + ⁹ ^1.573 ^1.532 ^{— 3}

Avusturya 595 615 + ³ ¹⁷¹ ²¹⁹ ^{+ 28}

Danimarka 201 222 + ¹¹ ¹⁸⁷ ²²⁸ ^{+ 22}

İspanya 1.1.32 1.127 67 78 + 26

Fransa 1.019 1.041 + ² ⁹⁹⁴ ^1.097 + 10

Yunanistan 143 127' ^— 11 41 41 ^—

İrlanda 182 197 + ⁸ ⁸⁸ ⁸³ ^{— 6}

İzlanda 3 3 + ⁴ ¹⁰ ¹¹ + 7

İtalya 1.460 1.424 — 3 261 298 + 14

Norveç 95 102 + ⁷ ⁷⁸ ⁹⁰ ^{+ 16}

Nederlands 275 299 + ⁹ ³⁷² ³⁵¹ ^{— 6}

Portekiz 260 258 ^— 1 82 71 — 13

İngiltere 613 652 + ⁶ ⁸³² ⁷⁶³ ^{— 8}

İsveç 99 109 + ¹⁰ ²⁴² ²⁸⁷ ^{+ 19}

İsviçre 554 575 + ⁴ ²²⁴ ²³⁵ ^{+ 5}

Türkiye 17 19 + ⁶ ³⁰ ²⁷ ^{— 10}

UEBL 230 242 + ⁵ ³²⁰ ³⁷⁰ ^{+ 16}

Avrupa üye memleket-

leri mecmuu 7.685 7.883 + ³ ^5.572 ^5.781 ^{+ 4}

Kanada 780 1.209 + ⁵⁵ ⁸³⁶ ⁸¹³ ^{— 3}

Japonya 79 89 + ¹³ ¹¹⁸ ¹⁴⁶ ^{+ 24}

Birleşik Devletler 1.590 1.646 + ⁴ ^2.657 ^3.195 ^{+ 20}

OCDE üye memleket-

ler mecmuu 10.135 10.827 + ⁷ ^9.183 ^9.935 ^{+ 8}

Yugoslavya 117 150 + 78 34 52 + 66

(2)

rılmış olması diğer birçok devletler için 1

misal teşkil etmelidir.

Nihayet devrimizde turizm endüstrisin- de en kritik sorun yaz aylarındaki tekasü- füdür. Tatil zamanlarının ayarlanması ancak bu müşkülü halledebilir. Tatillerin ay- lara göre kademelenmesi mevcut ve muay- yen yatırımlarla yapılmış turistik tesislerin tevsiini önler. Maalesef birçok kişiler ri- calara rağmen haziran ve eylül aylarında senelik tatillerini kullanmak istemezler. Veya ekim ve mayıs aylarında birer hafta izin almağa yanaşmazlar; böylece yollar ve konaklama tesisleri aynı mevsimde, tatil yapan kişilerle dolup taşmaktadır.

2. İç ve dış turizm'in üye memleketler ekonomisindeki ehemmiyeti Döviz olarak tu-

rizm gelirlerinin umumî turizm geli-

rindeki nispeti Almanya (1967) 24 Avusturya (1966) 83 Belçika (1966) 72 Fransa (1964) 31 İrlanda^ (1964) 90 İtalya "(1965) 52 Norveç (19669 33 Nederlands (1966) 44 İngiltere (1966) 31 İsveç (1966) 17 İsviçre (1966) 51 Yugoslavya (1966) 59

Umumî turizm gelirinin millî ge-

lirdeki nispeti

4.0 9.5 2.7 4.0 8.7 5.1 4.9 3.7

3 . 1

3.2 7.7 2.2

H a b e r l e r :

Ressam Avni LIFIJ Retrospektif Resim Sergisi

21 Mart tarihinden 4 Nisan 1969 tari- hine kadar Güzel Sanatlar Akademisinde, tanınmış ressamlarımızdan, merhum Avni LİFİJ'in eserlerinden mürekkep bir sergi açılmıştır.

A r k i î e k t ' i n K o l l e k s i y o n l a r ı

Tediyeli posta ile adresinize gönderilir.

1935 - 1968

(Ba§ tarafı 19. sayfada) gelerin, ticarî yönden de kalkınmasına kat- kıda bulunacaktır.

Şöyle k i : Örneğin; MARMARİS ve çevresinin turistik bir pilot bölge olarak ele alınıp planlandığını varsayalım.

Bu plana göre öngörülecek kapasitede MARMARİS'de yapılacak bir BUZHANE ve GIDA PAZARI tesisi - ki bu tesis çev- renin çiftçi ve balıkçıların katılması ile ör- gütlenmiş bir kooperatif eli ile gerçekleş- tirilebilir - yaz aylarında öncelikle bölge- nin tiim turistik tesislerinin yiyecek ve içe- ceğini sağlayıp muhafaza ederken; turistin bulunmadığı ölü mevsimde de - genellikle deniz ve kara trafiğinin minimuma ineceği kış mevsiminde - Bölgenin deniz ve kara ürünlerinin depo edilip muhafaza edilebil- mesini sağlayacaktır.

Bu tedbirler kapsamına - buzhane ve gıda pazarı örneğindeki hareket şekli uygu- lanarak - çamaşırhane ve kimyevî temizleme tesisleri de alınabilir.

MARMARİS örneğindeki varsaydığı- mız uygulama şehir içi için de geçerlidir.

Bir an için :

Her üçünün de resmî sektöre ait olma- sından ötürü, kolay uygulanabileceğini kabul ederek;

D. P. T. ile Turizm Bakanlığının işbir- liği sonucu daha planlanması sırasında ön- görüldüğü üzere :

EMEKLİ SANDIĞININ MAÇKA'DA, SAVUNMA BAKANLIĞININ HAR- BİYE'DE,

VAKIFLAR G E N E L M Ü D Ü R L Ü Ğ Ü - N Ü N TAKSİM'DE,

Hali inşada bulunan otellerinin;

Çamaşırhane, kimyevî temizleme, buz odaları ve bir kısım erzak ve içki depoları- nın bulunmayacağını kabul edilim.

Pek tabiîdir ki D. P. T. ile TURİZM BAKANLIĞININ bu işbirliği sırasında;

otellerde bulunmayacak bahis konusu tesislerin fonksiyonunu karşılayıcı ünitelerin ku- rulmasını da planlamış bulunacaktır.

Böyle bir kabul sonucundan sağlanacak faydalar ise - asgarî - şunlar olacaktı:

— Toplam yatırım tutarı 200 milyon lirayı aşacak olan bu üç otel yatırımında en az 10 milyonluk bir indirim olabilecekti;

— Otel işletmelerinde tasarnıf sağla- nacaktı;

— Şehrin zaten yetersiz olan su ve elektriğinin sarfiyatı - belli bir oranda - önlenebilecekti;

— Planlanan Buzhane ve Gıda Pazarı:

Aracı kullanmaksızm doğrudan doğruya

üreticilerle yapılacak -kooperatif veya ben- zeri* bir organizasyonla gerçekleştirilebile- ceğinden; hem üreticinin malı gerçek değe- rinden kıymetlendirilebilecek hem de kalitesi bilinen gıda maddesi en ucuz olarak temin edilecekti.

Otel işletmelerinin açıklamağa çalış- tığımız yöndeki gelişmesine vereceğimiz son örnek ise Yugoslavya'dan olacaktır.

Bu yıl Z A G R E P ' D E inşasına başlana- cak ve işletmesi bir yabancı Hava yollarının otel işletme bölümü eli ile gerçekleştirilecek olan 400 odalı turistik otelin: Çamaşırhane ve kimyevî temizleme tesisleri o çapta dü- zenlenmektedir ki: Otelin bu ünitesi, diğer bir otelin de bu çeşit işletmesinin ihtiyacını karşılayabilecektir.

Sonuç olarak, dileğimiz :

D. P. T. ve TURİZM BAKANLIĞI ilgililerinin :

Bundan böyle turistik yatırımların yo- ğunlaşacağı bölgelerde yapılacak otellerde -özellikle VASIFLAR YÖNETMELİĞİNE göre bulunması zorunlu olan - baştan beri belirttiğimiz tesisleri; tek bir tesiste topla- yabilecek tedbirleri almakla sağlayacakları tasarrufu görerek; bir an önce uygulamaya geçmeleridir.

(Baş tarafı 22. sayfada) Env. No: 498

Boyutlar: 10.00 X 22.00 cm.

Kalınlık: ? Env. No: 600

Boyutlar: Kenar uzunluğu 100.00 cm.

Kalınlık : 2.50 cm.

Ayrı ayrı tarihlerde müzeye getirilen bu iki çini parçası Edirne Şah Melek Ca- mii'nin ibadet mekânı duvarlarını kaplayan altıgen çini örneklerindendir.

Anadolu Selçuklularından başlayarak erken Osmanlı devri çinilerinde de devam eden en basit çinilerin tek renkli sırla ya- pılmış levhalar olduğu, renklerinin ise firû- ze, lâcivert, yeşil veya patlıcanî olarak değiş- tiğini biliyoruz. Bu bakımdan Edirne Şah Melek Paşa Camiinde ve dolayısıyle müze- de bulunan çinilerde de aynı gelenek devam etmiş, renkli sır tekniği ile tek renkli olarak firûze altıgen çiniler duvarları kaplamıştır.