Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Araçları

(1)

Bölüm:7

Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Araçları

Bu bölümün başlıkları:

7.1 Giriş

7.2 Geleneksel-alternatif değerlendirme

7.3 Alternatif ölçme ve değerlendirmeler

(2)

 Öğretim Programının yeniden Öğretim Programının yeniden yapılandırılması

yapılandırılması

 Ölçme-değerlendirme yaklaşım Ölçme-değerlendirme yaklaşım ve tekniklerindeki değişim

ve tekniklerindeki değişim

Alternatif ölçme ve

değerlendirme yaklaşımları

7.1 Giriş

(3)

Yeni Öğretim Programlarında

Benimsenen Ölçme ve Değerlendirme Yaklaşımının Özellikleri

 Tek yöntemle ölçüm yerine çok yöntemleTek yöntemle ölçüm yerine çok yöntemle ölçüm yapma,

ölçüm yapma,

 Ne kadar öğrenildiğini tespit etmenin yanı Ne kadar öğrenildiğini tespit etmenin yanı sıra

sıra nasıl nasıl öğrenildiğini de belirleme,öğrenildiğini de belirleme,

 Rekabet yerine işbirliğini Rekabet yerine işbirliğini destekleme,destekleme,

(4)

 Geleneksel ölçme ve değerlendirme testleri Geleneksel ölçme ve değerlendirme testleri ile olgular ve kavramlar yoklanabilir, ancak ile olgular ve kavramlar yoklanabilir, ancak

bilimsel süreç becerilerinin

bilimsel süreç becerilerinin yoklanması yoklanması oldukça güçtür. Alternatif ölçme araçları oldukça güçtür. Alternatif ölçme araçları

burada devreye girer.

(A) Temel Beceriler 1.Gözlem Yapma 2.Ölçme

3.Sınıflama

4.Verileri Kaydetme 5.Sayı ve Uzay İlişkileri

(C) Deneysel Beceriler 10. Hipotez Kurma

11. Verileri Kullanma ve Model Oluşturma 12. Deney Yapma

13. Değişkenleri Değiştirme ve Kontrol Etme 14. Karar Verme

(B) Nedensel Beceriler 6.Önceden Kestirme 7.Değişkenleri Belirleme 8.Verileri Yorumlama 9.Sonuç Çıkarma

14 bilimsel süreç becerisi:

(5)

 TutumlarınTutumların da yeni ölçme ve da yeni ölçme ve

değerlendirmelerde göz önüne alındığını değerlendirmelerde göz önüne alındığını

görüyoruz.

(6)

7.2 Geleneksel ve Alternatif

Değerlendirmelerin Karşılaştırılması

Sadece sayıları değil, kaliteyi de

umursadığımızda Alternatif Değerlendirme yöntemlerinin kullanılması kaçınılmazdır.

(7)

Karşılaştırma

Geleneksel Alternatif

Klasik kağıt kalem testlerine dayalıdır.

Performans temelli, gerçekçi ve yapılandırmacı anlayışa dayalıdır.

Sadece bilişsel alanla ilgili

kazanımları ölçmeyi hedefler. Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanlardaki ölçmeleri hedefler.

Sadece öğrenme ürününe bakılır. Öğrenme ürünü ile birlikte öğrenme sürecine bakılır.

Başarı gelişimden bağımsız. Başarı gelişimle birlikte.

Sınıfta öğrenilenler. Sınıf içi ve sınıf dışı etkinlikler.

Öğrenciler değerlendirmeye

katılmaz. Her öğrenci kendi gelişiminden ve

başarısından sorumlu-öz değerlendirme.

Amaç bileni ayırmaktır. Amaç öğrenme biçimlerini belirlemektir.

Aile değerlendirmeye katılmaz. Aile değerlendirmeye katılır.

Sonuç not ile ifade edilir. Sonuç, süreç ve gelişim olarak ifade ed.

Kaç puan aldıkları önemlidir. Düşünme biçimleri, yaratıcılıkları,

problem çözme becerileri, … bilmek önm Akademik başarı belirlenebilir. Gerçek performansları, tutumları,

akademik başarıları, … belirlenebilir.

(8)

Geleneksel yaklaşım Yeni yaklaşım Sonuca odaklı Sürece odaklı

Bilginin hatırlanması Bilginin uygulanması Öğretim sonunda Öğretim sırasında

Yazılı sınavlar Performansa dayalı ölçümler Tek yöntemle ölçüm Çoklu yöntemlerle ölçüm Miktar önemli Kalite önemli

... ...

Özet:

(9)

Temel İlkeler:

1. Değerlendirme uzun süreli olmalı (Öğrencinin süreçteki performansına, yaptığı işe karşı tutum ve kararlılığına, sonuçta ortaya koyduğu ürüne bakılır).

2. Farklı beceriler farklı ölçme araçları kullanılarak

değerlendirilmeli (Farklı zeka türlerine, farklı becerilere uygun ölçme etkinlikleri kullanılmalıdır)

3. Hem bireysel hem de grup değerlendirmesi yapılmalı 4. Değerlendirme hem ürüne hem de sürece odaklanmalı

5. Öğrencilerin bireysel gelişimlerine daha fazla ağırlık vermeli (Çoklu Zeka Kuramında da dendiği gibi “uygun koşullar

oluşturulduğunda, her öğrenci öğrenebilir” ilkesine göre öğrencilerin ilgi ve yetenekleri birbirinden farklıdır.)

7.3 Alternatif ölçme ve değerlendirmeler

(10)

1. Performans değerlendirme

2. Portfolyo (tümel değerlendirme)

3. Rubrikler

4. Yapılandırılmış grid

5. Gözlem yapma

6. Tanılayıcı dallanmış ağaç

7. Günlükler

8. Öz değerlendirme

9. Akran değerlendirme

Alternatif Değerlendirmeler

(11)

10.10. Kavram haritaları Kavram haritaları

11.11. Kavram karikatürleriKavram karikatürleri

12.12. Görüşme Görüşme

13.13. Kelime ilişkilendirmeKelime ilişkilendirme

14.14. Vee diyagramlarıVee diyagramları

15.15. İki aşamalı teşhis testleriİki aşamalı teşhis testleri

16.16. Bulmacalar Bulmacalar

17.17. Anlam çözümleme tablolarıAnlam çözümleme tabloları

(12)

1. Performans Değerlendirme

 Öğrencilerin bilgi ve becerilerini

kullanarak oluşturdukları ürünlerin değerlendirilmesidir.

 Belirli bir zaman dahilinde yapılır.

 Deney yapmaDeney yapma, bir kompozisyon , bir kompozisyon yazısı

yazısı veya matematiksel işlemler veya matematiksel işlemler yapma

yapma gibi farklı şekillerde olabilir. gibi farklı şekillerde olabilir.

 Bireysel veya grup şeklinde Bireysel veya grup şeklinde olabilir.olabilir.

 Ürünle birlikte sürecin de Ürünle birlikte sürecin de

değerlendirilmesine odaklanır.

 Performansın değerlendirilmesinde Performansın değerlendirilmesinde dereceleme ölçekleri kullanılır.

dereceleme ölçekleri kullanılır.

(13)

Performans Değerlendirmeye Örnekler

 Bilimsel gözlemlerden yararlanarak tablo oluşturma.

 Bilimsel bir olayı sözel veya görsel olarak betimleme.

 Afiş, poster, broşür vb hazırlama.

 Bir müzik parçası çalma.

 Bir oyun düzenleme/planlama ve eleştiri yazma.

 Sahne veya kostüm hazırlama, bir dans sergileme.

 Bir yerin haritasını veya krokisini çizme vb.

 Bir gazeteye/dergiye makale yazma.

 Sınıfındaki öğrencilerin boy grafiklerini oluşturma (3. sınıf).

 Doğada Fibonacci dizisi örnekleri bulma ve olası nedenlerini araştırma (11. sınıf).

(14)

PERFORMANS DEĞERLENDİRME (ÖRNEK-1) (Sınıflandırma becerisine yönelik)

Birikmiş atık maddeler dünya çapında bir problemdir. Atık maddeler, toksin, toksin olmayan, kurtulması zor olan, çok kokan, vb olabilir.

Dört kişilik bir grup oluşturduğunuzu varsayalım.

Derslerden ve diğer bilgi kaynaklarından elde ettiğimiz bilgiye dayanarak, atık maddeleri sınıflandırmaya çalışın.

Daha sonra bir grup atık maddeyi seçin ve bununla ilgili bir plan yapın. Planınız hükümete sunulan bir rapor

şeklinde olmalı ve aşağıdaki öğeleri içermelidir.

1- Atık maddeleri sınıflandırma şekliniz ve sınıfları nasıl belirlediğiniz.

2- Seçtiğiniz atık maddenin çevre üzerindeki etkisi.

3- Atık madde üzerine yaptığınız plan. (Bu plan, kullandığınız bilgi kaynakları ve uygun olan yerlerde grafiklerle tabloları içermelidir.)

4- Planınızın beklenen etkisi.

(15)

ÖRNEK-2

(16)

Performans Ödevi

Sınıf:

Sınıf: 22 Süre:

Süre: 1 saat 1 saat Araç ve gereç:

Araç ve gereç: Çalışma kâğıtları, makas, yapıştırıcı. Çalışma kâğıtları, makas, yapıştırıcı.

Görev:

Görev: Size bazı canlıların resimleri ile bunların yuvalarının resimleri verilmiştir. Bu Size bazı canlıların resimleri ile bunların yuvalarının resimleri verilmiştir. Bu canlılarla yuvalarını eşleştirin.

canlılarla yuvalarını eşleştirin.

Yapacaklarınız;

 Birinci çalışma kâğıdındaki (Çalışma Kağıdı-1) canlıların ve yuvalarının resimlerini Birinci çalışma kâğıdındaki (Çalışma Kağıdı-1) canlıların ve yuvalarının resimlerini kesin.

kesin.

 İkinci çalışma kâğıdındaki kutucukların her birine bir canlı ile yuvasının resmini İkinci çalışma kâğıdındaki kutucukların her birine bir canlı ile yuvasının resmini yapıştırın.

yapıştırın.

 Aşağıdaki boşluğa canlıların neden yuvaya ihtiyaçları olduğunu yazın.Aşağıdaki boşluğa canlıların neden yuvaya ihtiyaçları olduğunu yazın.

………

 Canlıların yuvaları olmasaydı neler olurdu? Açıklayın.Canlıların yuvaları olmasaydı neler olurdu? Açıklayın.

………

………......

………

ÖRNEK-3

(17)

ÇALIŞMA KÂĞIDI-1

(18)

Canlılar ile Yuvalarını Eşleştirme

Puan Tanımlayıcı İfadeler

4 Resimleri verilen tüm canlılarla yuvalarını doğru olarak eşleştirmiş, eşleştirdiklerini istenilen yere yapıştırmıştır.

3 Resimleri verilen canlıların yarıdan fazlasının yuvalarını doğru olarak eşleştirmiş, eşleştirdiklerini istenilen yere yapıştırmıştır.

2 Resimleri verilen tüm canlıların yarıdan azının yuvalarını doğru olarak eşleştirmiş, eşleştirdiklerini istenilen yere yapıştırmıştır.

1 Resimleri verilen canlılardan birisinin yuvasını doğru olarak eşleştirmiş.

Diğerlerini yanlış eşleştirmiştir.

Yuva İhtiyacını

Açıklama

Puan Tanımlayıcı İfadeler

4 Canlıların yuvalarının olmasının gerekçelerini doğru olarak açıklamış ve yuvaları olmaması durumunda olabilecekleri örneklerle doğru olarak belirtmiştir.

3 Canlıların yuvasının olmasının gerekçelerini açıklamış ve yuvaları olmaması durumunda olabilecekleri belirtmiş fakat her ikisinde de çelişkili açıklamalar yapmıştır.

2 Canlıların yuvasının olmasının gerekçelerini ya da yuvaları olmaması durumunda olabileceklerden birisini açıklamıştır.

1 Canlıların yuvasının olmasının gerekçelerini ve yuvaları olmaması durumunda olabileceklerle ilgisiz açıklamalar yapmıştır.

Dereceli Puanlama Anahtarı

^(RUBRİK)

(19)

Sevgili öğrenciler,

Sizden sınıf ve okul panolarında sergilenmek üzere aşağıdaki konuların birinden, iki hafta içerisinde bir afiş hazırlamanız beklenmektedir. Bu çalışma, sizin yaratıcı düşünme, karar verme, estetik zevk kazanma ve

araştırma yapma becerilerinizin gelişmesine yardımcı olacaktır.

Konularınız:

 UmutUmut

 MutlulukMutluluk

 KaygıKaygı

 YalnızlıkYalnızlık

 ÖzlemÖzlem

 BağışlamaBağışlama

 Takdir etmeTakdir etme

 İdeallerİdealler

 MizahMizah

Bu çalışmayı yaparken izleyeceğiniz yol:

 Yandaki konulardan birini seçiniz. Yandaki konulardan birini seçiniz.

 Daha önce yapılmış afiş örneklerini inceleyiniz.Daha önce yapılmış afiş örneklerini inceleyiniz.

 Konunuzla ilgili bir afiş tasarımı yapınız. Konunuzla ilgili bir afiş tasarımı yapınız.

 Afişinize bir slogan bulunuz. Afişinize bir slogan bulunuz.

 Afiş tasarımınızı resim öğretmenine göstererek Afiş tasarımınızı resim öğretmenine göstererek görüşlerini alınız.

görüşlerini alınız.

 Tasarımınızda varsa düzeltmeler yapınız. Tasarımınızda varsa düzeltmeler yapınız.

 Tasarımınıza son şeklini veriniz.Tasarımınıza son şeklini veriniz.

ÖRNEK

(20)

Performans Değerlendirme Sürecini Planlarken ve Uygularken Atılacak Adımlar



Amacı açıkça ifade etme, neyi ölçeceğine Amacı açıkça ifade etme, neyi ölçeceğine karar verme

karar verme



Uygun görev tanımlama Uygun görev tanımlama



Performansın ölçütlerini açıkça belirleme Performansın ölçütlerini açıkça belirleme



Belirlenmiş ölçütlere göre dereceli puanlama Belirlenmiş ölçütlere göre dereceli puanlama anahtarını geliştirme

anahtarını geliştirme

(21)

Performans Değerlendirme Aşamaları

1. Amaçların belirlenmesi ya da 1. Amaçların belirlenmesi ya da kazanımların gözden geçirilmesi kazanımların gözden geçirilmesi

Öğrenciler neleri yapabilmeli, hangi bilgi ve Öğrenciler neleri yapabilmeli, hangi bilgi ve becerilere sahip olmalı?

becerilere sahip olmalı?

Sonuçta ulaşılmak istenen nedir?

(22)

2. Performans görevinin seçilmesi

Amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek üzere değerlendirme yapılacak ürün ya da etkinlikler

belirlenir.

Hangi araç-gereçlere ihtiyaç olacak? Sınıfta özel düzenlemeler yapmak gerekiyor mu?

Ne tür yardım ya da müdahaleler öğretmen tarafından sağlanacak?

Ne kadar süre gerekli?

(23)

 Önemli bir kavram ya da beceriye odaklanıyor mu?

 Gerçek hayatla bağlantısı var mı? Öğrenci buradan elde edeceklerini kullanabilir mi?

 Öğrencinin çeşitli bilgi, beceri, tutum ve alışkanlıklarını bir arada kullanabileceği nitelikte mi?

 Güvenli ve ekonomik mi?

 Öğrenciyi çok yönlü düşünmeye, makul düzeyde risk almaya yönlendiriyor mu?

 Çeşitli öğrenme stillerine sahip öğrenciler için uygun mu?

 Öğrencilerin nihai ürün ya da sunumun biçimi hakkında söz hakları var mı?

(24)

3. Başarı ölçütlerinin belirlenmesi

Söz konusu ürün ya da etkinliğin

başarılı performansının ölçütleri nedir?

(25)

4. Performansın puanlanması (Performans değerlendirmeyi değerlendirme)

Genellikle 2 yol vardır:

1) Kontrol listesi yaklaşımı

2) Dereceleme ölçeği yaklaşımı

(26)

 Öğrencinin performansa dayalı Öğrencinin performansa dayalı işlem basamakları ilk hareketten işlem basamakları ilk hareketten

başlayarak son harekete kadar başlayarak son harekete kadar

sıralanır.

 Gösterilebilecek her hareketin Gösterilebilecek her hareketin karşısına “Gözlendi” ve

karşısına “Gözlendi” ve

“Gözlenemedi” kutuları konulur.

 Öğrencinin gözlenen davranışlarının Öğrencinin gözlenen davranışlarının sayısı performans göstergesi olarak sayısı performans göstergesi olarak

alınır.

1) Kontrol Listeleri:

(27)

İşlem basamakları Gözlendi Gözlenmedi

1. 

2. 

3. 

4. 

5. 

6. 

Toplam 4 2

Kontrol Listeleri (Örnek)

(28)

Kontrol Listesi Kontrol Listesi

(Sözlü Sunum Becerisi)

Öğrencinin Adı-Soyadı: Tarih:

Ölçütler Evet Hayır

Dinleyiciyle göz teması kuruyor.

Beden dilini etkili kullanıyor.

Anlaşılır bir tonda konuşuyor.

Yerinde vurgulamalar yapıyor.

Akıcı konuşuyor.

Gereksiz sesler çıkarmıyor.

Düzgün ifadeler seçiyor.

Gereksiz tekrar yapmıyor.

Düşüncelerini ifade edebiliyor.

Bilgiyi organize edebiliyor.

Sonuç bölümünde özetleyebiliyor.

(29)

Kontrol Listesi

(Kısa cevaplı maddelerden oluşan bir teste ilişkin)

Soru İfadeleri E H

1. Sorular, kazanımları ölçmek için en uygun sorular mıdır?

2. Sorular bir sayı, sembol, kelime veya kısa bir cümleyle cevaplanabilir mi?

3. Kitap dilinin kullanımından kaçınılmış mı?

4. Sorular sadece bir tane seçeneğin doğru olacağı biçimde sorulmuş mu?

5. Bırakılan boşlukların uzunluğu eşit mi?

6. Cevap boşlukları sorunun en sonunda mı?

7. Sorularda ipucu olacak mı?

8. Sayısal cevapların kesinlik derecesi belirtilmiş mi?

9. Sayısal sorular için kullanılacak olan birim belirtilmiş mi?

10. Sorular yazım hatalarını en aza indirecek biçimde sorulmuş mu?

11. Soru başka biçimde sorulduğunda, soru hala istenen hedefi ölçebiliyor mu?

(30)

Bazen bir davranış tam olarak gösterilmeyebilir. Kısmi olarak

gösterilebilirse kontrol listesi dereceli olarak hazırlanabilir:

Bir önceki işlemde olduğu gibi performansa dayalı işlemler ilk

baştan son aşamaya kadar listelenir.

Her davranışın karşısına davranışın gösterilebilme düzeyi dereceli

şekilde,

Tam gösterildi (3)

Kısmen gösterildi (2) Gösterilemedi (1)

gibi 3’lü veya

Tam gösterildi (5)

Gösterildi (4)

Kısmen gösterildi (3) Çok az gösterildi (2) Gösterilemedi (1)

gibi 5’li derecelerle ifade edilebilir.

Derecelere 3-2-1 veya 5-4-3-2-1 ağırlıkları verilerek sayısal ölçme sonuçları hesaplanabilir.

2) Dereceleme Ölçekleri

(31)

İşlem basamakları 5 4 3 2 1

1. 

2. 

3. 

4. 

5. 

6. 

Toplam 1 2 1 1 1

Performans değerlendirme çizelgeleri (Örnek)

(32)

2. Portfolyolar

Tümel Değerlendirme Portfolyo Dosyası

Bireysel Gelişim Dosyası Öğrenci Ürün Dosyası

Ürün Seçki Dosyası

olarak da bilinir.

(33)

ÖĞRENCİYİ TANIMAK ÖĞRENCİYİ TANIMAK

Hangi Özellikleri

Tanınacak? Kim

Tanıyacak? Nerede Tanınacak?

Özgeçmişi

Fiziksel özellikleri Sağlık durumu İlgileri

Tutumları Becerileri Yetenekleri

Öğrenme biçimi Sosyal özellikleri

Öğretmeni Arkadaşları Ailesi

İletişimde olduğu diğer kişiler

Okulda

Aile ortamında Oyun ortamında Dış çevrede

(sokak, bahçe, park vb)

Nasıl

Tanınacak?

Çok yönlü

değerlendirme aracı olan

Portfolyolar

(34)

PORTFOLYO PORTFOLYO

NEDİR?

Öğrencinin bir bütün

olarak gelişim ve öğrenme süreci ile ürünlerini

gösteren, aynı zamanda değerlendirilmesini de sağlayan sistemli ve sistemli ve

amaçlı

amaçlı olarak oluşturulmuş gelişim dosyalarıdır

gelişim dosyalarıdır.

NE DEĞİLDİR?

Öğrencinin yaptığı çalışmaların bir araya getirildiği herhangi bir çalışma dosyası değildirdeğildir..

Öğrenciyi başarılı/başarısız olarak sınıflandırmayı sağlayan

bir araç değildirdeğildir.

Öğrencilerin özelliklerini birbirleri ile karşılaştırmak amacıyla

oluşturulmuş araçlar değildirdeğildir.

(35)

Portfolyolar diğer bir adıyla «Bireysel Gelişim Dosyaları»;

 Belirli bir zaman aralığında (bir dönem, bir ünite vb.)

 Bir veya birden fazla alanda (sadece Fen Bilgisi dersi ya da hem Fen Bilgisi hem de Matematik dersi)

 Öğrencinin başarı ve gelişimini gösteren,

 Amaçlı olarak toplanmış çalışmalarından oluşan bir koleksiyondur.

(36)

Bireysel Gireysel elişim Delişim osyası; osyası;

 Öğrenci çalışmalarının, Öğrenci çalışmalarının,

 Öğretmen gözlemlerinin, Öğretmen gözlemlerinin,

 Ebeveyn ve akran yorumlarının Ebeveyn ve akran yorumlarının

bir araya getirildiği bir koleksiyondur.

(37)

BGDBGD;;

 Süreç içerisindeki gelişimi ve Süreç içerisindeki gelişimi ve değişimi

değişimi gerçekçi gerçekçi şekilde gösterir.şekilde gösterir.

 Öğrencilerine kendi gelişimlerinin ve Öğrencilerine kendi gelişimlerinin ve öğrenme yaşantılarının

öğrenme yaşantılarının

değerlendiricileri olmalarını öğretir.

 Öğrencilerin öz değerlendirme Öğrencilerin öz değerlendirme becerilerini geliştirir.

becerilerini geliştirir.

(38)

• Öğrencideki öz disiplin ve

sorumluluk bilincini geliştirmek,

• İleriki sınıflardaki öğretmenlerine bilgi sunmak,

• Öğrencinin gelişimini daha sağlıklı izleyebilmek,

• Öğrencinin gerçekte ne öğrendiğini ortaya koymak,

• Öğrencilerin diğer

arkadaşlarının yaptığı

portfolyoları izleyip, yardımcı olarak gelecekteki takım

çalışmasına zemin hazırlamaktır.

Bireysel gelişim dosyalarını niçin kullanırız?

(39)

Bireysel gelişim dosyasının içinde neler bulunur?

 Laboratuar raporları (deney raporları, grafikler, Laboratuar raporları (deney raporları, grafikler, resimler vb.)

resimler vb.)

 Ünite testi sonuçlarıÜnite testi sonuçları

 ProjelerProjeler

 Performans ödevleriPerformans ödevleri

 Sınıf içi etkinlik belgeleriSınıf içi etkinlik belgeleri

 Akranların, öğretmenlerin ve öğrenci velisinin Akranların, öğretmenlerin ve öğrenci velisinin görüşleri

görüşleri

 Ünite kavram haritasıÜnite kavram haritası

 Yaratıcı yazım örnekleri (bilimsel hikayeler Yaratıcı yazım örnekleri (bilimsel hikayeler oluşturma, fen günlükleri vb.)

oluşturma, fen günlükleri vb.)

(40)

 Bilimsel bir kavramı tanıtan karikatürlerBilimsel bir kavramı tanıtan karikatürler

 Ulusal ve uluslar arası bilim insanları ile yapılan Ulusal ve uluslar arası bilim insanları ile yapılan görüşmeler, röportajlar

görüşmeler, röportajlar

 Gazete, dergi dokümanlarına yönelik düşünceler, Gazete, dergi dokümanlarına yönelik düşünceler, eleştiriler

eleştiriler

 Grafikle birlikte hazırlanan tablolu veriler.Grafikle birlikte hazırlanan tablolu veriler.

(41)

Bireysel Gelişim Dosyasının içinde hangi formlar yer almalıdır?

• Kapak

• İçindekiler formu

• Özet ve önsöz

• Yorum kartı/yansıtma ifadeleri

• Öğrenci ürün dosyası çalışma takvimi

• Öz değerlendirme formu

• Aile toplantı mektupları

(Çocuğum hakkında bilmenizi istediklerim vb.)

(42)

VELİYE YAZILMIŞ ÖRNEK BİR MEKTUP

Değerli velimiz, 05/03/2016

Çocuğunuz bu dönem kendi çalışmalarından oluşan bir dosya hazırlayacak. Bu dosyanın hazırlanış amacı; öğrencinin dönem boyunca gösterdiği gelişimi gözlemlemede öğrenci, veli ve öğretmene rehberlik etmektir. Çocuğunuz, seçki dosyası kullanarak; kendi

çalışmalarını değerlendirmeyi ve gelecek için kendine uygun hedefler belirlemeyi öğrenecektir.

Hedefimiz, çocuğunuzun etkin bir biçimde öğrenen, eleştirel düşünebilen ve karşılaştığı sorunları çözebilen bireyler olarak gelişmelerine rehberlik etmektir. Bunu

gerçekleştirmenin yollarından biri de, çocuğunuzun seçki dosyasındaki çalışmalarını sunacağı bir etkinliktir.

Bu etkinlik sonucunda, çocuğunuzun çalışmalarını ve gelişimini yakından izleme, ve geleceğe yönelik hedeflerini destekleme fırsatı bulacaksınız.

Bu etkinlik sonunda çocuğunuza, onun gelişimi ile ilgili görüşlerinizi kısa bir not halinde iletiniz.

Çocuğunuzdan, bu mektubu okuduktan sonra dosyasına koymasını isteyiniz. Mektubunuz aşağıda belirtilen noktaları içermelidir:

1. Çocuğunuzun çalışmalarından en çok hangisini beğendiniz?

2. Çocuğunuz sizce hangi alanlarda kendini geliştirmeli?

3. Çocuğunuza hangi konularda ve nasıl yardımcı olabilirsiniz?

(43)

Portfolyo (Bireysel Gelişim Dosyası) temel olarak 3 ana bölümden oluşur:

Özgeçmiş : Bu bölüm genellikle

öğrencinin ortaya koyduğu çalışmalarla ilgili bilgi verir.

Ürünler : Bu bölüm portfolyo içinde yer alan tüm çalışmaları kapsar.

Yansıtma : Bu bölümde öğrenci yaptığı her bir çalışmayla ilgili görüşlerini

yansıtır.

(44)

(45)

(46)

 Yandaki şekilde Yandaki şekilde

yaylardaki esneklik yaylardaki esneklik

potansiyel enerjisi ile potansiyel enerjisi ile

ilgili olarak öğrenci ilgili olarak öğrenci tarafından çizilmiş tarafından çizilmiş

çizim

çizim ürün dosyası ürün dosyası içerisinde yer

içerisinde yer almaktadır.

almaktadır.

(47)

 Yandaki şekilde Yandaki şekilde termik santrallerin termik santrallerin

nasıl çalıştığını nasıl çalıştığını

anlatan ve öğrenci anlatan ve öğrenci

tarafından tarafından

oluşturulmuş bir oluşturulmuş bir

çizim öğrenci ürün çizim öğrenci ürün

dosyasında yer dosyasında yer

almaktadır.

(48)

Kendi başarısını görür, bunu ifade eder ve değerlendirme sürecine

katılır.

Portfolyoyu herhangi bir çalışma dosyasından ayıran en önemli

aşamadır.

Bu aşamada öğrenci,

Çalışmalarını yaparken geçirdiği süreci ve bu süreçte öğrendiklerini anlatır,

Portfolyosuna seçtiği her bir çalışmayı niçin seçtiğini açıklar,

YANSITMA

(49)

YANSITMA YANSITMA

SORULARI SORULARI

Bu çalışmadan ne öğrendim?

Bu çalışmayı nasıl yaptım?

Bu çalışmayı portfolyoma neden koydum?

Bu çalışmamı daha da

güzelleştirebilir miyim? Nasıl?

Çalışmalarım içinde en çok sevdiğim

hangisidir? Neden?

Bana zor gelen bir çalışmam var mı?

Varsa neden?

(50)

Yansıtma İfadeleri

 Bundan ne öğrendin? Bu çalışma senin için neyi ifade Bundan ne öğrendin? Bu çalışma senin için neyi ifade ediyor?ediyor?

 Bu çalışmanı neden ürün dosyana koymak istiyorsun?Bu çalışmanı neden ürün dosyana koymak istiyorsun?

 Hangi konuda çok iyi/başarılı olduğunu düşünüyorsun?Hangi konuda çok iyi/başarılı olduğunu düşünüyorsun?

 Çalışmada hangi bölümler, kısımlar geliştirilmelidir?Çalışmada hangi bölümler, kısımlar geliştirilmelidir?

 Tekrar denesen neleri değiştirir ya da eklerdin?Tekrar denesen neleri değiştirir ya da eklerdin?

 Neden bu çalışmayı seçtin?Neden bu çalışmayı seçtin?

 Bu çalışmanda en çok neyi beğendin?Bu çalışmanda en çok neyi beğendin?

 Burada senin için önemli olan ne?Burada senin için önemli olan ne?

 Bu, yaptığın çalışmaları en iyi temsil eden örnek midir?Bu, yaptığın çalışmaları en iyi temsil eden örnek midir?

 Çalışmayı yaparken beklemediğin nelerle karşılaştın? Çalışmayı yaparken beklemediğin nelerle karşılaştın?

(51)

Portfolyo Değerlendirme Kriterleri

• Çalışmaların tamamlanmış olması

• Yaratıcılık taşıması veya özgün olması

• Konu ve kavram hakkında bilginin doğruluğu

• Başlanan işi bitirebilme

• Ürün kalitesi vb.

(52)

ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASI (PORTFOLYO) DEĞERLENDİRME FORMU Öğrencinin Adı ve Soyadı: ...

Sınıf: ...

Yönerge: Aşağıdaki her bir ölçütün ne düzeyde yeterli olduğunu göz önüne alarak dosyayı değer- lendiriniz.

DERECELER

Çok iyi İyi Orta Geçer Zay ıf

ÖLÇÜTLER

5 4 3 2 1

1 Çalışmaların tam olması 2 Çalışmalarda çeşitlilik

3 Toplam çalışmalardan yeterli miktarda içermesi 4 Çalışmaların amacı karşılaması

5 Çalışmalarına amaca uygunluğu 6 Çalışmaların doğruluğu

7 Dosyanın düzenliliği

8 Harcanan çabaları gösterme 9 Kaliteliliği gösterme

10 Yaratıcılığı gösterme

11 Çalışmaların seçiminde risk alma 12 Öğrencinin gelişimini gösterme 13 Kendini değerlendirme

YORUMLAR/ÖNERİLER

...

(53)

Portfolio değerlendirme sürecinin Portfolio değerlendirme sürecinin öğretmen için avantajları nelerdir?

öğretmen için avantajları nelerdir?

 Öğretmene daha Öğretmene daha objektif objektif değerlendirme yapma değerlendirme yapma fırsatı sunar.

fırsatı sunar.

 Öğrencilerin Öğrencilerin yeteneklerini keşfetmesineyeteneklerini keşfetmesine olanak olanak sağlar.

sağlar.

 Öğrencilerin gelişimini daha sağlıklı ve Öğrencilerin gelişimini daha sağlıklı ve belgelerle

belgelerle izleme şansı verir.izleme şansı verir.

 Öğretmene, öğrenme-öğretme süreci hakkında gerçekçi ve performansa dayalı bilgi verir.

 Öğretmenin, veliye, okul yönetimine ve

gelecekteki öğretmenlerine öğrencilerin öğrenme sürecinde geçirdikleri aşamalar hakkında daha somut ve gerçekçi bilgiler vermesinde kanıt

sağlar.

(54)

Portfolio değerlendirme sürecinin Portfolio değerlendirme sürecinin

öğrenci için avantajları nelerdir?

• Bir sınav kağıdı üzerindeki öğrenci başarısını

değerlendirmek yerine, bir öğretim süreci içerisinde öğrencinin gelişimini takip etmeyi mümkün kılar.

• Öğrencinin harcadığı zamanı, çalışmalarını, performansını, müsveddelerini, eksikliklerini ve düzeltmelerini ayrıntılı bir şekilde gösterir.

• Öğrencinin müsveddeden, karalamalara ve düzeltmeye kadar çalışmasının her bölümünün önemli olduğunu ve birbiriyle ilişkili olduğunu fark etmesini sağlar.

• Öğrencinin güçlü ve zayıf olan yönlerini gösterir.

• Öğrenci çalışmaları ile iftihar etmeyi, çalışma için daha fazla sorumluluk almayı öğrenir.

(55)

PORTFOLYO TÜRLERİ PORTFOLYO TÜRLERİ

ÇALIŞMA

PORTFOLYOSU BEN KİMİM?

PORTFOLYOSU

GRUP

PORTFOLYOSU

SINIF

PORTFOLYOSU

OKUL

PORTFOLYOSU

ÖĞRETMEN PORTFOLYOSU

(56)

AMACI İÇERİĞİ Öğrencinin okul içinde ve

dışında yaptığı

etkinliklerle kendisini anlatması

Öğrencinin yaşamını anlatan resimler, fotoğraflar, teyp ve video kayıtları

Sanatsal çalışmalar

Öğrenci hakkında ana-baba, arkadaş, öğretmen görüşleri Öğrencinin kendisiyle ilgili yargıları

BEN KİMİM?

PORTFOLYOLARI

(57)

ÇALIŞMA

PORTFOLYOLARI

AMACI İÇERİĞİ

Okul çalışmalarından örnekler Öğretmen kayıtları

Gelişim testlerinin sonuçları Ana-baba görüşleri

Arkadaş görüşleri

Öğrencinin çalışmaları hakkında kendi düşünceleri Öğrenci hakkında çok yönlü

bilgi edinmek

Öğrencinin çalışmaları arasın- da bağ kurmasını sağlamak Öğrencinin kendi gelişiminin farkında olmasını sağlamak

Yaptığı çalışmalarla

öğrencinin kendine olan güvenini geliştirmek

(58)

GRUP PORTFOLYOLARI

Belirli bir konuda grubun her üyesinin güçlü yanlarını gösteren çalışmalar

Grup üyelerinin çalışmaları hakkındaki düşünceleri

Öğretmen, arkadaş ve veli görüşleri

Farklı yetenekte ve

düzeyde olan öğrencileri bir araya getirmek

Öğrencilere işbirliğini ve grup çalışmasının önemini kavratmak

Öğrencilerin birbirlerin- den öğrenmesini sağlamak

(59)

SINIF PORTFOLYOLARI

Her sınıfın yaptığı etkinlikleri ve sınıfın kişiliğini yansıtmak

Sınıfça yapılan projeler Gösteriler ve geziler

Sınıfa gelen ziyaretçiler

Öğretmen, veli ve öğrencilerin sınıfa yazdığı mektuplar

Sınıfın sloganı, şiiri, öyküsü, logosu, resmi ve fotoğrafı

Sınıfın, diğer sınıflar ve

gelecek sınıflarla ilgili dilekleri ve önerileri

(60)

OKUL PORTFOLYOLARI

Okula yeni gelen öğrencilere veya okul hakkında bilgi edinmek

isteyen velilere okulu tanıtmak Her yıl okulda yapılan etkinlikleri öğrencilere, ailelere, okul

çalışanlarına ve ilgili kişilere duyurmak

Okulu tanıtma çalışmalarına öğrencinin, ailenin ve okul

çalışanlarının katılımını sağlamak

Okulun ve okul

personelinin tanıtım filmi ya da fotoğrafları

Okulca yapılan projeler Törenler, gösteriler

Geziler

Okula gelen ziyaretçiler Okulda düzenlenen

eğlenceler Alınan ödüller

(61)

ÖĞRETMEN PORTFOLYOLARI

Öğretmenin

çalışmalarını ve özgeçmişini okul

yönetimine, velilere ve öğrencilere tanıtmak Öğrencilerin portfolyo örneği görmesini

sağlamak

Okul diploması

Öğrenci iken yaptığı çalışmalara ait örnekler

Öğrencilerinin yaptığı çalışmalara ait örnekler

Varsa alınan ödüller,

Katıldığı kurslara ait belgeler

Öğrencilik ve öğretmenlik hayatına ait fotoğraflar, anekdotlar

Referans mektupları

Kendisi ile ilgili başkalarının görüşleri

(Üniversiteden hocalarının, okuldan öğrencilerinin, arkadaşlarının, meslektaşlarının)

(62)

Portfolyo Türleri Portfolyo Türleri

 Bireysel dosyaBireysel dosya

 Çalışma dosyasıÇalışma dosyası

 Kayıt tutma dosyasıKayıt tutma dosyası

 Grup dosyasıGrup dosyası

 Konuya bağlı gelişim dosyasıKonuya bağlı gelişim dosyası

 Bütünleştirilmiş gelişme dosyasıBütünleştirilmiş gelişme dosyası

 Gösteri dosyasıGösteri dosyası

 Elektronik gelişim dosyasıElektronik gelişim dosyası

 Yıllık gelişim dosyasıYıllık gelişim dosyası

(63)

Portfolyo dosyalarının değerlendirilmesinde hem öğrenci hem de öğretmen aktif rol

oynar. Öğrencilerin çalışmalarını kendilerinin değerlendirmesi sağlanırken örnek olarak şu sorular sorulabilir:

Portfolyonda gurur duyduğun, en iyisini

yaptığına inandığın çalışma veya çalışmalarını gösterir misin?

Niçin bu çalışmayla gurur duyduğunu açıklar mısın?

Yeniden gözden geçirdiğin, ele aldığın çalışman oldu mu?

(64)

Portfolyo Değerlendirmenin Bazı Zorlukları

 Öğrencilerin birden çok portfolyo hazırlamaları nedeniyle portfolyo için yeterince zaman

ayıramamasına neden olabilir.

 Portfolyonun her aşamasında

öğrenciye dönüt verilmesi gerekir.

Ancak çok kalabalık sınıflarda

bunun yapılması oldukça zorlaşır.

 Öğretmenin portfolyo ile yeni

karşılaşacak olması da sorunları artırabilir.

(65)

3. Rubrik

 Kriterler Ölçeği,

 Puanlama Yönergesi,

 Dereceli Puanlama Anahtarı (MEB),

 Değerlendirmeye Esas Ölçütler,

 Değerlendirme Ölçeği,

 Değerlendirme Formu,

 Derecelendirme Ölçeği

olarak da bilinir.

(66)

 Bir rubrik, öğrencinin Bir rubrik, öğrencinin

performansını, bireysel gelişim performansını, bireysel gelişim

dosyasını veya testini ölçeklemek dosyasını veya testini ölçeklemek

için kullanılan bir dizi kriterden için kullanılan bir dizi kriterden

oluşur.

 Rubrikler amaca uygun olarak Rubrikler amaca uygun olarak holistik

holistik, analitik, analitik veya her ikisi veya her ikisinin nin birleşimi olarak hazırlanabilirler.

birleşimi olarak hazırlanabilirler.

(67)

 Daha objektif ve tutarlı ölçmeye izin verir.

 Öğrenci çalışmasının nasıl

değerlendirileceğini ve ne beklendiğini açıkça görür.

 Gelişmeyi ölçmek ve belgelemek için ölçütler sağlar.

Bir rubrik,

(68)

RUBRİK

Bütüncül (Holistik)

Rubrik

Analitik

Rubrik

(69)

Bütüncül (Holistik) Rubrik

 Bir süreci veya ürünü genel olarak Bir süreci veya ürünü genel olarak değerlendirmek,

değerlendirmek,

 Parçaları dikkate almadan Parçaları dikkate almadan değerlendirme yapmak,

değerlendirme yapmak,

 Sadece toplam puanı görmekSadece toplam puanı görmek

istediğimizde kullanırız.istediğimizde kullanırız.

(70)

Bütüncül (Holistik) Rubrik

(71)

(72)

(73)

Analitik Rubrik

Çalışmanın ya da ürünün farklı boyutlarını puanlandırmak için kullanırız...

(74)

Analitik rubrik (örnek)

(75)

Analitik rubrik (devamı)

(76)

(77)

KARŞILAŞTIRMA

Bütünsel (holistik) dereceli puanlama anahtarı; öğrenme ürünlerinin

aşamalarının değil; sonucunda ortaya çıkan ürünün puanlanması önemlidir.

Analitik dereceli puanlama anahtarı ise ortaya çıkan üründen çok, bu ürün ortaya çıkarken öğrencinin geçirdiği sürece ilişkin bilgi sağlar.

(78)

Bütüncül (holistik) rubrik kullanılacak durumlar

 Öğretmenler, ölçülecek performansla ilgili ilk defa rubrik geliştirdiklerinde,

 Öğrenci çalışmasının kısa sürede değerlendirilmesi gerektiğinde,

 Ölçülecek performans boyutlarının ayrımı zor olduğunda,

 Öğrencinin yaş düzeyi düşük olduğunda.

(79)

Analitik rubrik kullanılacak durumlar

 Ölçülecek performans çok boyutlu olduğunda

 Performans boyutlarının derecelendirilmesi kolay olduğunda

 Performans boyut ve düzeyleri gözlenebilir olduğunda

 Performansın değerlendirilmesinde

kullanılacak süre yeterli olduğunda (Proje, araştırma, vb.)

(80)

Rubrikleri ne tür etkinliklerin

değerlendirmesinde kullanabiliriz?

 Sözel projeler Sözel projeler (sınıf tartışması, rol oynama, görüşme, sözel sunumlar, (sınıf tartışması, rol oynama, görüşme, sözel sunumlar, hikaye anlatma, ders sunusu, münazara vb.)

hikaye anlatma, ders sunusu, münazara vb.)

 Ürünler Ürünler (koleksiyon ya da sergi, poster hazırlama, gazete çıkarma, (koleksiyon ya da sergi, poster hazırlama, gazete çıkarma, kampanya düzenleme vb.)

kampanya düzenleme vb.)

 Multimedya çalışmaları Multimedya çalışmaları (powerpoint sunusu hazırlama, (powerpoint sunusu hazırlama, multimedya projeleri, web tasarımı vb.)

multimedya projeleri, web tasarımı vb.)

 Laboratuar/deney raporlarıLaboratuar/deney raporları

 ProjelerProjeler

 Problem çözme etkinlikleriProblem çözme etkinlikleri

 Araştırma ve yazı çalışmaları Araştırma ve yazı çalışmaları (mektup yazma, dilekçe yazma, (mektup yazma, dilekçe yazma, araştırma raporu hazırlama, kompozisyon yazma vb.)

araştırma raporu hazırlama, kompozisyon yazma vb.)

(81)

4. Yapılandırılmış Grid

Öğrencilerin;

 Bilgi seviyesini, Bilgi seviyesini,

 Eksikliklerini, Eksikliklerini,

 Kavram yanılgılarınıKavram yanılgılarını

belirlemek amacıyla kullanılan bir belirlemek amacıyla kullanılan bir

alternatif değerlendirme tekniğidir.

(Structural Communication Grid)

(82)

1 2 3

4 5 6

7 8 9

Yapılandırılmış grid tekniğinin temel yapısı

Yaşa veya seviyeye bağlı olarak 9 ya da 12 kutucuktan oluşur. Kutucuklarda; kavramlar, resimler, sayılar,

eşitlikler, tanımlar veya formüller bulunur.

(83)

 Konuyla ilgili sorular hazırlanır,Konuyla ilgili sorular hazırlanır,

 Soruların cevapları kutucuklara Soruların cevapları kutucuklara rasgele yerleştirilir.

rasgele yerleştirilir.

 Öğrencilerden;Öğrencilerden;

 Her sorunun cevabı için uygun kutucuğu Her sorunun cevabı için uygun kutucuğu bulmaları,

bulmaları,

 Bu kutucuk numaralarını mantıksal veya Bu kutucuk numaralarını mantıksal veya işlevsel olarak sıralamaları,

işlevsel olarak sıralamaları, istenir

istenir

(84)

Aşağıdaki grid omurgalı ve omurgasız hayvanlara ait örnekleri içermektedir.

Kutucuklardaki numaraları size yöneltilen soruları cevaplamak için kullanınız. (Aynı kutucuğu bir veya birden fazla sorunun cevabı olarak kullanabilirsiz).

(85)

1. Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgalı hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir?

2. Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgasız hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir?

3. Görünüşü ve hareketleri balıklara benzemesine rağmen memeliler grubuna giren hayvan yukarıdaki kutucuklardan hangisinde verilmiştir?

4. Yukarıdaki kutucuklardan hangisinde karada yaşayan omurgalı-omurgasız hayvanlar verilmiştir?

5. Yukarıdaki kutucuklardan hangisinde suda yaşayan omurgalı-omurgasız hayvanlar verilmiştir?

SORU ÖRNEKLERİ

(86)

5. Gözlem Yapma

Öğretmenin gözlem yaparken dikkat etmesi gereken noktalar:

Her ders birkaç öğrencinin gözlenmesiyle, dönem sonuna kadar öğretmen oldukça çok miktarda öğrenci gözlemi yapabilir.

(Observation)

(87)

6. Tanılayıcı Dallanmış Ağaç

 Bu değerlendirme tekniğinde Bu değerlendirme tekniğinde temelden ayrıntıya giden bir temelden ayrıntıya giden bir sıraya göre doğru ve yanlış sıraya göre doğru ve yanlış

ifadeler seçilir.

 Öğrencinin bunlar içinden doğru Öğrencinin bunlar içinden doğru seçimi yapması beklenir.

seçimi yapması beklenir.

 8 veya 16 seçimlik bir ifadeler 8 veya 16 seçimlik bir ifadeler

listesi ile sonlanan dallanmış ağaç listesi ile sonlanan dallanmış ağaç

oluşturulur.

(Diagnostic Tree)

(88)

ÖRNEK:

(89)

7. Günlükler

^(Journals)

(90)

 Öğrencilerin belirli bir zaman Öğrencilerin belirli bir zaman aralığında -bir ünite veya bir aralığında -bir ünite veya bir

dönem- derste öğrendikleri

dönem- derste öğrendikleri bilgi, bilgi, beceri, yaşantı ve tutumlarını

beceri, yaşantı ve tutumlarını yazı dili ile ifade ettikleri bir yazı dili ile ifade ettikleri bir

koleksiyondur.

(91)

ÖRNEK:

Alper Koçer, 7. sınıf, Emniyetçiler İlköğretim Okulu Ankara

Aşağıdaki örnek, tutumlar ve yaşantılar içerir:

(92)

8. Öz Değerlendirme

(Self Assessment)

(93)

 Öğrencinin herhangi bir konuda Öğrencinin herhangi bir konuda (performans görevi, proje

(performans görevi, proje

çalışması, sunu vb.) kendi kendisini çalışması, sunu vb.) kendi kendisini

değerlendirmesidir.

 Kendi yeteneklerini keşfetme.Kendi yeteneklerini keşfetme.

 Güçlü ve zayıf yönlerini tanıma.Güçlü ve zayıf yönlerini tanıma.

 Kendine olan güven, öz yeterlik vb.Kendine olan güven, öz yeterlik vb.

 Sınırlılık: Tarafsız davranabilme.Sınırlılık: Tarafsız davranabilme.

(94)

Aynayı kendine tutabilmek…

(95)

 Öğrenci tarafından hazırlanan Öğrenci tarafından hazırlanan ödevödev, , araştırmaaraştırma veya veya proje proje

çalışmasının

çalışmasının arkadaşları arkadaşları

tarafından değerlendirilmesidir.

 En önemli sorun En önemli sorun objektiflikobjektiflik-- güvenirliği etkiler.

güvenirliği etkiler.

9. Akran Değerlendirme

(Peer Assessment)