İlk Avrupa Nöroloji Uzmanlık Eğitimi Akreditasyonu- İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akreditasyon Sürecinden Deneyimler
Nöroloji uzmanlık eğitimi merkezlerinin eğitim kalitesini yükseltmek ve Avrupa ülkeleri arasında standardizasyonu sağlamak European Union of Medical Specialist /European Board of Neurology (UEMS/EBN)’in önemli misyon ve hedeflerindendir. Temel ve nihai hedef olan, Avrupa genelinde nörolojik hastalıklarda tanı ve tedavi yaklaşımında ulaşılabilecek en optimal düzeylere ulaşma yolunda, eğitim merkezlerinin akreditasyonlarını amaçlayan ziyaret programları başlatılmıştır. Bu ziyaret programının ilki ülkemizde İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalında gerçekleştirilmiştir. Bu yazıda akreditasyon için aday olmak isteyen merkezlere yol gösterme amacıyla, UEMS-EBN ziyaret programının gerçekleşme süreci basamak basamak anlatılacak ve deneyimler paylaşılacaktır.
European Union of Medical Specialist /European Board of Neurology (UEMS/EBN) tarafından İstanbul Üniversitesi - İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji AD akreditasyonu amaçlı ziyaret, 23 Mart 2012 de ziyaret ekibi Prof. Dr. Wolfgang Grisold (UEMS/European Board of Neurology temsilcisi) ve Prof. Dr. Şerefnur Öztürk (UEMS/ European Board of Neurology ve TTB ve Türk Nöroloji Derneği temsilcisi) tarafından gerçekleştirilmiştir.
Uzmanlık eğitiminde ulusal ve uluslararası standardizasyonu sağlamaya yönelik bir aktivite olarak, uzmanlık eğitiminin akreditasyonunu hedefleyen vizitasyon programı, UEMS bünyesindeki uzmanlık alanlarınca gerçekleştirilmeye başlamıştır.
European Board of Neurology (EBN) CESMA ve UEMS misyon ve kuralları çerçevesinde uluslararası alanda nöroloji eğitimi akreditasyonu amaçlı ziyaret programını oluşturmuştur (1,2,3).
Ziyaret programının organizasyonu:
Anabilim Dalı asistan eğitiminden sorumlu Prof. Dr. Betül Baykan’ın başvurusu ve ön incelemede bölümün akreditasyon adayı olarak kabul edilmesinin ardından yapılan program ile UEMS Akreditasyon prosedürü ve kriterlerine göre, bölümde çalışan bütün öğretim üyelerinin UEMS/EBN web sayfasında bulunan elektronik anket formlarını doldurmaları istendi.
Elektronik ortamda problem olması durumunda bu formların dolu olarak e-posta yoluyla komisyona gönderilmesi istendi. Bu anketlerde; hangi yıldan beri nöroloji uzmanı olduğu, kaç yıldan beri mevcut görevde olduğu, eğitime haftada kaç saat ayırdığı, hastanede haftada kaç saat çalıştığı, uzmanlık öğrencilerinin yazılı raporlarının olup olmadığı, her uzmanlık öğrencisinin bireysel eğitim programı olup olmadığı, eğitim kadrosunun uyumlu çalışıp çalışmadığı, lokal veya ulusal rehberlerin varlığı, asistan sorduğunda hastaneye gelip gelmediği, eğitim kadrosunun hasta ve eğitim toplantılarına genellikle katılıp katılmadığı, eğitim sürecindeki rolü, özel ilgi alanları, beceri eğitimleri, ulusal sistemdeki eğitim ve öğretimdeki sorumlulukları, nöroloji servisindeki danışmanlık (supervizörlük) durumu, nöroloji polikliniklerindeki süpervizörlük kalitesi, asistanların görevlerinin kontrolü, öğretim üyelerinin bilimsel aktivite ve yayınları yer aldı.
Bu dökümanlar online olarak ilgili web sayfasından elde edildikten sonra ziyaret komisyonunca incelendi ön gereklilik ve kriteleri karşıladığı tespit edilen birimin ziyaret komitesince yerinde değerlendirilmesine karar verildi. İlgili birimle görüşmeler yapılarak ziyaret için uygun tarih belirlendi ve hazırlıklara başlandı.
Birimin yerinde ziyareti UEMS/EBN ve TTB, Türk Nöroloji Derneğini temsilen katılan iki komisyon üyesi ile ziyaret için Şerefnur Öztürk
TND Yönetim Kurulu Üyesi, UEMS/EBN Ziyaret Komite Üyesi
Diğer / Other
177
The First Accreditation in Neurological Specialization
Training-Impressions from Istanbul University’s Faculty of Medicine,
Department of Neurology Accreditation Process
kararlaştırılan günde bölümde ziyaret prosedürü uygulanmaya başlandı.
Birim ziyareti, ziyaret için saptanan günün sabahı, ziyaret komisyonunun birim temsilcileri ile tanışma ve ön sohbetinin ardından başlatıldı. Uzmanlık öğrencileri için hazırlanmış olan anket formları dağıtıldı ve 30 dakikalık serbest zaman sonrası izole bir ortamda doldurulan formlar toplandı. Asistanlara verilen anketlerde eğitime başlama yılı, eğitim başlangıcında kendileriyle eğitim programı hakkında bir görüşme yapılıp yapılmadığı, ulusal eğitim prgramının uygulanıp uygulanmadığı, en az yılda bir kere değerlendirme yapılıp yapılmadığı, haftalık çalışma saatleri, eğitim hakkındaki genel izlenimi, almakta oldukları eğitimden tatmin olup olmadıkları, eğitim sorumlusunun liderliği, eğitim görevlilerinin süpervizyonu, nörolojik hastalıklara genel yaklaşımları, spesifik hastalıklar için bölüm rehberleri olup olmadığı, hasta populasyonun nörolojik hastalıklar spektrumunu kapsayıp kapsamadığı, ana kategorilerde yeterli deneyim sağlamak için hasta başvuru sayısının yeterli olup olmadığı, başvuran bütün hastaların sorumlu öğretim üyesi ile tartışılıp tartışılmadığı, poliklinik hastalarının görülüp görülmediği ve sorumlu öğretim üyesi ile tartışılma durumu, yeterli eğitim toplantısı olup olmadığı, bu toplantılara öğretim üyesi ve asistanların katılım durumları, ulusal ve uluslararası toplantılara katılabilme durumları, hastane dışında eğitim almak için boş zamanları olup olmadığı, kütüphane ve internete ulaşımları, bilimsel çalışma yapabilme olanakları olup olmadığı soruları yer aldı. Daha sonra bu anket formları toplandı ve daha sonra rast gele seçilen 6 uzmanlık öğrencisi ile 15’er dakikalık yapılandırılmış ve gizlilik temelinde görüşme yapıldı.
Görüşmeler idari konular için bölüm başkanı, dekan yardımcısı ve başhekim yardımcıları ile sürdürüldü ve bazı öğretim üyeleri ile de benzer şekilde yapılandırılmış görüşme sağlandı.
Bölüm başkanı ile yapılan görüşmede; kaç yıllık nöroloji uzmanı olduğu, özelleşme alanları, bulunduğu pozisyondaki süre, eğitim programındaki rolü, eğitim programındaki organizasyonal
yönlendirme program ve şeması, eğitim için diğer hastanelerle işbirliği durumu, mevcut eğitim olanaklarını yeterli bulup bulmadığı, eğitim kalitesini artırmak için acil ihtiyaçlar ve temel verilerle ilgili sorular yer aldı.
Hastane idari yöneticileri ile yapılan görüşmede; bu eğitim ünitesinin fonksiyonlarının genel değerlendirmesi, bölümün hastanenin diğer birimleri ile ilişkileri, eğitim biriminin başkanının fonksiyonlarını yeterince yerine getirip getirmediği, bölümün genel hastane aktivitelerine katılma durumu, diğer disiplinlerle kooperasyonunun nasıl olduğu, eğitim birimine özel problemler olup olmadığı, eğitim aktivitelerini destekleyen programların varlığı ve hastanedeki Avrupa Birliği projeleri değerlendirildi.
Daha sonra bölümde o sırada bulunan öğretim üyeleri ile daha önce doldurulan elektronik tek tek özel ortamda yapılandırılmış görüşme yapıldı.
Eğitim programı düzenli, sistematik ve nöroloji uzmanlığı için gereksinim duyulacak bilgi ve becerileri kapsama açısından değerlendirildi ve değerlendirme sonunda olumlu bulundu.
Uzmanlık öğrencileri için öğretim üyelerinin süpervizyonluğu değerlendirildi ve olumlu bulundu. Uzmanlık öğrencileri eğitim programının düzenli ve sistematik bir şekilde uygulandığını ifade ettiler. Eğitim programının nöroloji uzmanının ihtiyaçlarına uygun olduğu belirtildi. Genel izlenim iyi ve mükemmel olarak derecelendirildi, çoğunluk çok iyi seviyesinde rapor edildi.
Uzmanlık öğrencilerinin süpervizyonu da çok iyi olarak değerlendirildi. Çalışma saatleri 60-80 saat arası olarak belirtildi ve bazı uzmanlık öğrencileri poliklinik süpervizyonluğunda iyileşmeye ihtiyaçtan sözetti ve bölümün fizik koşulları ve bina ile igili düzeltme ihtiyacı belirtildi. Uzmanlık öğrencilerinin tümü bilimsel çalışmalara ulaşma ve katılma konusunda desteklendiklerini doğruladılar.
Uzmanlık eğitimi yapısı
Bütün öğretim süreçleriyle ilgili olan bir eğitim komisyonu olduğu, böylece bölüm uzmanlık öğrencilerinin bölümün değişik
178
TND 18; 4: 2012
birimleri arasında dolaşımın garantilendiği bildirildi. Uzmanlık öğrencilerinin başlangıçtan itibaren, genel nöroloji kadar, acil servis ve polikliniklerde de eğitim almakta oldukları tespit edildi.
İcapcı (on call) öğretim üyesi ile hafta içi ve hafta sonunu da kapsayacak şekilde, hasta ile ilişkili eğitimin süpervizyonu sağlanmıştı. Bölümde düzenli olarak yürütülen günlük acil servis eğitimleri, temel kitapların ve AAN Continium, spesifik konularda eğitimler, aylık dergi klüpleri, seminerleri içeren yapılandırılmış eğitim aktiviteleri vardı. Programın yoğunluğuna rağmen, bölüm kuralı olarak, uzmanlık öğrencilerinin toplantılara katılımları ve sunum yapmaları, bilimsel projelere katılmaları özendiriliyordu. Eğitim donanımı, kaynaklara ulaşım (bölüm kütüphanesi, üniversite kütüphanesi ve internet ulaşımı), yüksek standartda eğitim kadrosu ile iyi bir yapı olarak değerlendirildi.
Bölüm ünitelerinin ziyareti
Bölüm ünitelerinin ziyareti önceden oluşturulmuş listeye göre gerçekleştirildi. İnme ünitesi, diğer yatan hasta bölümleri, hasta odaları ziyaret edildi. Bazı laboratuvarlar (ultrasonografi, elektrofizyoloji, immunoloji ve genetik, nörofizyoloji, nörosonoloji, nöropatoloji) gezildi ve gözlem yapıldı. Genel yatak sayısı ve özelleşmiş ünitelerin (inme gibi) yatak oranları değerlendirildi. Hastane binası eski olmakla birlikte modern bir donanıma sahipti. Asistan odaları incelendi ve çalışma alanlarının genişletilmesi için önerilerde bulunuldu.
Ziyaret süresince nöroloji ünitelerinin çalışanları ve sekreteryası çok yardımcı bir tutum sergiledi ve ziyaret ekibinin süreçte ihtiyaç duyduğu herşey nazikçe sağlandı.
Ziyaret sürecinde ve sonrasında hazırlanan rapor UEMS/EBN Visitation Committee tarafından değerlendirildi ve 24 Nisan 2012’de alınan kararla İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp
Fakültesi, Nöroloji AD Avrupa’nın akredite edilen ilk nöroloji departmanı olarak ilan edildi. Avrupa bölgesinde ilk olarak gerçekleştirilen bu akreditasyon Avrupa nörolojisi için olduğu kadar ülkemiz nörolojisi için de çok önem taşımaktadır ve uluslar arası platformda da takdirle karşılandı ve prosedürle ilgili kısaltılmış rapor UEMS yayın organlarında yayımlandı (4,5,6).
Kaynaklar
1. UEMS-Neuroboard. Erişim tarihi: Aralık 2012. Available from:
http://www.uems-neuroboardorg/ebn//index.php?option=com_wrap per&Itemid_66.
2. European Union of Medical Specialists (UEMS)- Section of Neurology.
Criteria and Procedure of Visitation for approval as an UEMS - EBN Board Certified Neurological Department for Specialist Training in Neurology Erişim: Aralık 2012 (http://www.uems-neuroboard.org/html/docs/
EBNVisitationCriteria.pdf)
3. European Union of Medical Specialists (UEMS)- Section of Neurology.
Information on the Visitation of Neurological Departments for Specialist Training in Neurology by UEMS - European Board of Neurology 2008- 08- Erişim: Aralık 2012 (http://www.uemsneuroboard.org/html/docs /VisitationInformation. pdf)
4. EBN Accredited departments; (http://www.uems neuroboard.org/ebn//
index.php?option=com_wrapper&Itemid=75) (Erişim: Aralık 2012) 5. Ozturk S, Grisold W. Report of the visitation of the European Board of
Neurology, to the neurological department of the Istanbul Faculty of Medicine of the Istanbul University March 23, 2012. Erişim: Aralık 2012 http://www.neuropenews.org/?p=1128
6. President’s Page. Erişim Tarihi Aralık 2012 http://www.neuropenews.org /?p=1321(Erişim: Aralık 2012)
179
TND 18; 4: 2012
