• Sonuç bulunamadı

Hirsutizmli Kad›nlarda Serum Prostatik Spesifik Antijen Düzeyleri

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "Hirsutizmli Kad›nlarda Serum Prostatik Spesifik Antijen Düzeyleri"

Copied!
3
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

Orijinal Araflt›rma

Original Investigation

Hirsutizmli Kad›nlarda Serum Prostatik

Spesifik Antijen Düzeyleri

Serum Prostatic Specific Antigen Levels in Women with Hirsutism

Filiz Cebeci, Nahide Onsun, Ömer Ümmeto¤lu, Ahmet R›za Uras*

Vak›f Gureba E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi, Dermatoloji ve Veneroloji Klini¤i ve *Biyokimya Laboratuvar›, ‹stanbul, Türkiye

104

Y

Yaazz››flflmmaa AAddrreessii//AAddddrreessss ffoorr CCoorrrreessppoonnddeennccee:: Dr. Filiz Cebeci, Vak›f Gureba E¤itim ve Araflt›rma Hastanesi, Dermatoloji ve Veneroloji Klini¤i, ‹stanbul, Türkiye E-posta: cebecifiliz@hotmail.com GGeelliiflfl TTaarriihhii//RReecceeiivveedd:: 01.04.2009 KKaabbuull TTaarriihhii//AAcccceepptteedd:: 07.04.2009

Özet

Amaç: Kad›nlarda, bir ultrasensitif analizin kullan›m›yla serumda Prostat spesifik antijen (PSA) tespit edilmifl ve hirsut

kad›nlar-da androjen fazlal›¤›n›n potansiyel bir belirteci olarak kullan›m› önerilmifltir. Bu çal›flman›n amac›, hirsutizm ve serum PSA sevi-yeleri aras›ndaki bir iliflkiyi araflt›rmakt›.

Gereç ve Yöntem: Çal›flmaya yafla göre efllefltirilmifl 47 hirsut ve 24 hirsut olmayan kad›n dahil edildi. Bütün hastalarda serum

PSA’› ultrasensitif kemiluminesant immun analiz yöntemi çal›fl›larak saptand›.

Bulgular: Hirsut kad›nlarda serum PSA seviyeleri hirsut olmayan kontrol grubundan yüksekti (p<0,05).

Sonuç: E¤er daha sensitif immun analiz yöntemleri kullan›labilirse hirsutizmli kad›nlarda yüksek serum PSA düzeyleri

saptana-bilir ve özellikle bu kad›nlarda androjen fazlal›l›¤›n›n bir belirteci olarak serum PSA düzeyleri tan›da kullan›lasaptana-bilir. (Türkderm

2009; 43: 104-6)

Anahtar Kelimeler: Hirsutizm, prostatik spresifik antijen

Summary

Background and Design: Using an ultrasensitive assay, PSA has been detected in female serum and has been proposed as a

po-tential marker of androgen excess in hirsute women. The object of this present study was to investigate an association betwe-en hirsutism and serum PSA levels.

Material and Method: A total of 47 women with hirsutism and 24 age-matched nonhirsute women were included in this study.

Using an ultrasensitive chemiluminescent immunoassay serum PSA were determined in all subjects.

Results: Serum levels of PSA were higher in hirsute women than in nonhirsute controls (p<0.05).

Conclusion: If more sensitive assays become available, PSA might be used as biochemical marker of peripheral androgen excess

in women with hirsutism. (Turkderm 2009; 43: 104-6)

Key Words: Hirsutism, prostatic specific antigen

Türkderm-Deri Hastal›klar› ve Frengi Arflivi Dergisi, Galenos Yay›nc›l›k taraf›ndan bas›lm›flt›r. Her hakk› sakl›d›r. Turkderm-Archives of the Turkish Dermatology and Venerology, published by Galenos Publishing. All rights reserved.

www.turkderm.org.tr

Girifl

Birkaç y›l öncesine kadar prostat spesifik antijenin (PSA) erkekte ve sadece prostatta üretildi¤ine inan›-l›rd›. Art›k meme, ovaryum, süt ve amniotik s›v› gibi çeflitli kad›n doku ve s›v›lar›nda da üretildi¤i bilin-mektedir1. Oldukça hassas bir PSA analizinin

kullan›l-mas›yla kad›n serumunda PSA saptanabilmektedir2.

Prostat d›fl›ndaki dokularda PSA’n›n sal›n›m›n› an-drojenler, progestinler ve glukokortikoidler stimüle eder3. Bu yüzden hiperandrojenemik durumlar›n,

yüksek serum PSA seviyeleri göstermesi beklenir. Son zamanlardaki çal›flmalar hirsutlarda, nonhirsutlar-dan daha yüksek serum PSA de¤erlerini göstermifltir. Ek olarak PSA’n›n hirsutizm için bir androjen belirte-ci olarak kullan›l›p kullan›lamayaca¤› araflt›r›lmakta-d›r4-7. Ancak konu ile ilgili yine de s›n›rl› say›da

arafl-t›rma vard›r.

Biz de hirsutizmde PSA iliflkisi bilgisine katk›da bu-lunmay› amaçlad›k ve kendi popülasyonumuzda hir-sut ve kontrol grubu aras›nda serum PSA de¤erlerini karfl›laflt›rd›k.

(2)

Gereç ve Yöntem

Çal›flmaya yafllar› 17-40 aras›nda de¤iflen 47 hirsutizmli (17’si polikistik over sendromu ve 30’u idyopatik hirsutizm) kad›n ile fizik muayenede hirsutizmi olmayan, di¤er periferik androje-nizasyon bulgular›n› göstermeyen ve düzenli menstrüel siklus-lu 24 sa¤l›kl› kad›n kontrol grubu olarak al›nd›. Hirsutizmin kli-nik olarak derecelendirilmesi Ferriman ve Gallwey (FG) skorla-ma tekni¤i ile yap›ld›. FG skoru 8> olanlar hirsut olarak de¤er-lendirildi8. Çal›flma grubu son 3 ay içinde androjen

metaboliz-mas› ile etkileflime girebilecek, karbonhidrat metabolizmetaboliz-mas›na etkili ilaç ve oral kontraseptif kullanm›yordu. Tiroid patolojile-ri yoktu. Polikistik over sendromu (PCOS) tan›s› konmadan ön-ce geç bafllang›çl› konjenital adrenal hiperplazi, Cushing sen-dromu ve androjen salg›layan tümörler uygun testlerle d›fllan-d›. Çal›flma grubu araflt›rma hakk›nda bilgilendirildi ve çal›flma hastanemiz etik komitesi taraf›ndan uygun bulundu.

PCOS tan›s›; hirsutizm, oligomenore, total testosteron yüksekli-¤i ve transabdominal ultrasonografi ile Adams kriterlerine9

gö-re de¤erlendirilegö-rek konuldu10. ‹dyopatik hirsutizm (‹H) tan›s›;

hirsutizmi olan, düzenli menstrüel siklusa sahip ve total testos-teronu normal olma özelli¤i ile kondu11. Çal›flma grubunda

fo-liküler dönemde aç karn›na, sabah 8:00 ve bir seferde folikül stimüle edici hormon, lutenizan hormon, prolaktin, dihidroepi-androsteron sülfat, total testosteron, 17 hidroksiprogesteron (17OHP) ve serum prostat spesifik antijen düzeylerine bak›ld›. PCOS’lu grupta 17OHP düzeyi yüksek olanlara 0,25 mg Synact-hen ampul ile intravenöz ACTH stimülasyon testi uyguland›. PCOS’lu olgularda teste cevap al›nmad›. Böylece geç bafllang›ç-l› konjenital adrenal hiperplazi d›flland›.

Serum PSA seviyelerinin ölçümünde ultrasensitif kemilumines-sant enzim immunassay (Immulite Third Generation PSA, Diag-nostic Product Corporation, Los Angeles, CA) yöntemi kullan›l-d›. Bu yöntem ile ölçülebilir en alt de¤er 0,003 ng/ml idi. <0,003 ng/ml PSA de¤erleri normal olarak de¤erlendirildi12.

‹s-tatistiksel analiz için T test ve Mann- Whitney testi kullan›ld›. p<0,05 de¤eri istatistiksel olarak anlaml› kabul edildi.

Bulgular

Hirsutizmli grubun 17’si PCOS, 30’u ‹H’e sahipti. Hirsutizmli ve kontrol grubunun yafl ortalamalar› s›ras›yla 27,00±6,28, ve 29,25±8,13 idi. Hasta ve kontrol grubu yafla göre efllefltirildi¤in-den dolay› gruplar›n yafl ortalamalar› aras›nda istatistiksel olarak anlaml› fark saptanmad› (p=0,20). K›rk yedi hastan›n 28’inde (%59,57 oran›nda) serum PSA de¤eri limit de¤erin üstündeyken, 24 sa¤l›kl› bireyin 8’inde (%29,16) yüksekti. Hirsut grupta serum PSA’n›n ortanca de¤eri (0,004), kontrol grubundan (0,003) daha yüksekti. Bu fark istatistiksel olarak anlaml›yd› (z=2,19, p=0,028). Tablo 1’de Gruplar›n Mann-Whitney testine göre; ortanca, mini-mum ve maksimini-mum de¤erleri gösterilmifltir. fiekil 1’de hirsutizmli grupta PSA de¤erlerinin da¤›l›m›, flekil 2’de ise kontrol grubunda PSA de¤erlerinin da¤›l›m› gösterilmektedir.

Hirsut grupta serum PSA’n›n ortanca de¤eri kontrol grubun-dan daha yüksekti. Bu fark istatistiksel olarak anlaml›yd› (p<0,05). PCOS’lu 17 hastan›n 11’inde (%64,7), ‹H’li 30 hasta-n›n 17’sinde (%56,7) serum PSA de¤eri limit de¤erin üstün-deydi ve bu iki hirsut grup aras›nda serum PSA de¤erleri aç›-s›ndan istatistiksel olarak anlaml› bir fark yoktu (p>0,05).

Cebeci ve ark. Hirsutizmli Kad›nlarda Serum Prostatik Spesifik Antijen Düzeyleri Türkderm

2009; 43: 104-6

105

www.turkderm.org.tr

Tablo 1. Gruplar›n Mann-Whitney testine göre; ortanca,

mi-nimum ve maksimum de¤erleri

Grup n Ortanca Minimum Maksimum

PSA de¤er de¤er de¤er

Hirsut grup 47 0,004 0,0015 0,03

PSA

Kontrol grup 24 0,003 0,003 0,014

PSA fiekil 2. Kontrol grubunda PSA de¤erlerinin da¤›l›m›

20 10 0 ,0025 ,0050 ,0075 P PSSAA ,0100 ,0125 ,0150 Standart sapma=,00 Ortalama=,0040 n=24,00

fiekil 1. Hirsutizmli grupta PSA de¤erlerinin da¤›l›m›

40 30 20 10 0 0,000 ,005 ,010 ,015 ,025 P PSSAA ,020 ,030 Standart sapma=,01 Ortalama=,006 n=47,00

(3)

Tart›flma

Prostat spesifik antijenin, prostat d›fl›ndaki kaynaklar›n›n var-l›¤›n› destekleyen artan deliller vard›r2. PSA

konsantrasyonla-r› kad›nlarda erkeklerdekinden çok daha düflük oldu¤undan dolay›, yak›n zaman kadar bilinen PSA analizleri ile kad›n se-rumunda PSA saptanamazd›. Ultrasensitif immün analiz tek-ni¤i kullan›larak kad›nlarda serum PSA seviyeleri ölçülebil-mifltir12. ‹zleyen çal›flmalarda oldukça sensitif

immunofloro-metrik PSA analizi geliflimiyle Diamandis ve ark.13,14 normal

kad›nlar›n yaklafl›k %50’sinin serumunda PSA saptayabilmifl-tir. Ek olarak konu ile ilgili çal›flmalar ultrasensitif serum PSA analizinin hirsutizmli kad›nlarda hiperandrojenizmin bir bi-yokimyasal belirteci oldu¤unu göstermifltir4-6,15. ‹dyopatik

hir-sutizm ve serum PSA aras›ndaki iliflkiyle ilgili s›n›rl› say›daki çal›flmalarda ise çeliflkili veriler vard›r4,5,16,17.

Negri ve ark.6flutamidin de dahil oldu¤u farkl›

antiandroje-nik ilaçlarla hirsutizmin tedavisi esnas›nda serum PSA konsan-trasyonlar›nda bir azalma göstermifllerdir. Bu yüzden fluta-mid gibi androjen reseptörünü bloke eden ilaçlarla tedavinin monitorizasyonu için veya nonhiperandrojenik hirsutizmli hastalar için serum PSA ölçümünün ideal bir belirteç olabile-ce¤i ifade edilmifltir6,7.

Biz de çal›flmam›zda polikistik over sendromlu hirsut kad›n-larda, idyopatik hirsutizmli kad›nlara göre istatistiksel olarak anlaml›l›k oluflturmamas›na ra¤men, daha yüksek oranda se-rum PSA seviyeleri saptad›k. Bu duse-rum muhtemelen PCOS’lu kad›nlar›n yüksek serum testosteron seviyelerine sahip olma-lar›ndan kaynaklanmaktayd›. Yükselmifl serum androjenleri de serum PSA art›fl›na yol açmaktayd›. E¤er PCOS’lu grubun say›sal de¤eri ‹H’li grubun say›sal de¤eriyle efl olabilseydi, bel-ki de PCOS’lu gruptabel-ki bu yüksek PSA oran› ‹H’li gruba göre istatistiksel olarak da anlaml›l›k gösterebilecekti. Yine de bü-tün hirsut kad›nlarda kontrol grubuna göre istatistiksel ola-rak farkl› PSA de¤erlerinin saptanmas› oldukça anlaml›d›r. Özetle, ultrasensitif serum PSA analizi ço¤u hirsut kad›nda bu parametrenin yükseldi¤ini gösterir. Serum PSA tayini özellik-le polikistik over sendromunda androjen fazlal›¤›n›n yeni po-tansiyel bir belirteci olabilir18. Ancak hiperandrojenizm

tan›-s›nda serum PSA ölçümünün, serum testosteron seviyesinden daha de¤erli bir biyokimyasal parametre olmad›¤› hala aç›k-t›r. ‹dyopatik hirsutizmli hastalar normoandrojenemik olduk-lar›ndan serum PSA ölçümünün de¤eri bu hastalarda flimdilik gizemini korumaktad›r. Hirsutizmli kad›nlarda serum PSA öl-çümünün de¤eri, androjen sensitif dokularda androjen etki-sinin güvenilir bir belirteci olarak yerini ancak, konu ile iliflki-yi destekleyen çal›flmalar›n artmas›yla sa¤lamlaflt›r›labilir.

Kaynaklar

1. Diamandis EP, Yu H. New biological functions prostate spesific antigen. J Clin Endocrinol Metab 1995;80:1515-7.

2. Diamandis EP. Prostate spesific antigen-new applications in bre-ast and other cancers. Anticancer Res 1996;16: 3983-4.

3. Diamandis EP, Yu H. Nonprostatic sources of prostate-spesific antigen. Urol Clin North Am 1997;24:275-82.

4. Melegos DN, Yu H, Ashok M, Wang C, Stanczyk F, Diamandis EP. Prostate-specific antigen in female serum, a potential new mar-ker of androgen excess. J Clin Endocrinol Metab 1997;82:777-80. 5. Escobar-Morreale HF, Serrano-Gotarredona J, Avila S, Villar-Pa-lasi J, Varela C, Sancho J. The increased circulating prostate-spe-cific antigen concentrations in women with hirsutism do not res-pond to acute changes in adrenal or ovarian function. J Clin En-docrinol Metab 1998;83:2580-4.

6. Negri C, Tosi F, Dorizzi R, Fortunato A, Spiazzi GG, Muggeo M, Castello R, Moghetti P. Antiandrogen drugs lower prostate-spe-sific antigen (PSA) levels in hirsute subjects: evidence that serum PSA is a marker of androgen action in women. J Clin Endocrinol Metab 2000;85:81-4.

7. Escobar-Morreale HF, Avila S, Sancho J. Serum prostate-specific antigen concentrations are not useful for monitoring the treat-ment of hirsutism with oral contraceptive pills. J Clin Endoc Me-tab 2000;85:2488-92.

8. Ferriman D, Gallwey JD. Clinical assesment of body hair growth in women. J Clin Endocrinol Metab 1961;21:1440-7.

9. Adams J, Polson DW, Franks S. Prevalence of polycystic ovaries in women with anovulation and idiopathic hirsutism. Br Med J 1986;293:355-59.

10. Zawadzki JK. Dunaif A. Diagnostic criteria for polycystic ovary syndrome: towards a rational approach. In. Dunaif A, Givens JR, Haseltine F, Merriam GR, eds. Polycystic ovary syndrome. Boston: Blackwell; 377-84.

11. Azziz R, Carmina E, Sawaya ME. Idiopathic hirsutism. Endoc Rev 2000;21:349-62.

12. Ferguson RA, Yu H, Kalyvas M, Zammit S, Diamandis EP. Ultra-sensitive detection of prostate-specific antigen by a time-resol-ved immunofluorometric assay and the Immulite® immunoche-miluminiscent third generation assay: potential applications in prostate and breast cancer. Clin Chem 1996;42:675-84.

13. Yu H, Diamandis EP. Measurement of serum prostate specific antigen levels in women and in prostatectomized men with an ultrasensitive immunoassay technique. J Urol 1995;153:1004-8. 14. Diamandis EP, Yu H, Melegos DN. Ultrasensitive prostate

speci-fic antigen assays and their clinical application. Clin Chem 1996;42:853-7.

15. Bahceci M, Bilge M, Tuzcu A, Tuzcu S, Bahceci S. Serum prostate specific antigen levels in women with polycystic ovary syndrome and the effect of flutamide+desogestrel/ ethinyl estradiol com-bination. J Endocrinol Invest. 2004;27:353-6.

16. Kocak M. Serum levels of prostate-specific antigen and andro-gens after nasal administration of a gonadotropin releasing hormone-agonist in hirsute women. Gynecol Endocrinol 2004;18:179-85.

17. Galadari I. Al-Mazroei M, Alkaabi J. Prostatic-specific antigen and idiopathic hirsutism in females. Int J Dermatol 2004;43:275-7. 18. Vural B, Ozkan S, Bodur H. Is prostate-specific antigen a

poten-tial new marker of androgen excess in polycystic ovary syndro-me. J Obstet Gynaecol Res 2007;33:166-73.

Cebeci ve ark.

Hirsutizmli Kad›nlarda Serum Prostatik Spesifik Antijen Düzeyleri

Türkderm 2009; 43: 104-6

106

Referanslar

Benzer Belgeler

Benlik-alg›s› boyutlar› ile benlik-kurgusu temel boyutlar›n›n kutuplar› dikkate al›narak aralar›ndaki örüntüye ayr›nt›l› olarak bak›ld›¤›nda, bireysel

Ortalama epilepsi süresi PKOS saptanan hastalarda 7.1±7.7, saptanmayan hastalarda 6.9±5.5 y›l olarak bulundu, aralar›nda istatistik- sel olarak anlaml› bir fark yoktu

Valproik asit ve KBZ kullanan hastalar ve kontrol grubu serum FSH, LH, estradiol, pro- gesteron, total testosteron, DHEAS, insülin düzeyleri ve lipid profili

Bulgular yüzde oranlar› ile saptand› ayr›ca klinik olarak PKOS tan›s› konulmufl hastalar›n hor- monsal ve biyokimyasal de¤erleri di¤er hastalar›n de¤erleri

Gebelik öncesi döneme göre ikinci ve üçün- cü trimester’de görülen klinik düzelme istatistiksel ola- rak anlaml› bulundu (I trimester p&gt;0.05, II trimester

Çal›flmam›zda, henüz belirgin sol ventrikül hi- pertrofisi geliflmemifl, sol ventrikül sistolik fonksi- yonlar› normal olan ve henüz sol kalp boflluklar›nda

‹nce barsak benign tümörlerinin ço¤u asemptomatik olduklar› için otopsi incelemelerinde veya baflka neden- le yap›lan ince barsak radyolojik incelemelerinde ras- lant›sal

Çocukluk ça¤›n›n hafif döküntülü bir hastal›¤› olan Rubella (k›zam›kç›k), gebelik döneminde geçirildi¤inde fetüste ciddi konjenital malformasyonlara neden ola-