YENİDOĞAN ÜNİTESİ SOYADI DO ĞU M TARİ Hİ DOĞUM AĞIRLIĞI DO ĞU M BO YU BAŞ

YENİDOĞAN ÜNİTESİ

I

SOYADI

DO ĞU M TARİ Hİ

DOĞUM AĞIRLIĞI

DO ĞU M BO YU

BAŞ

Hazırlayan Uzm. Dr. Ebru AKAR

Grafik-Tasarım Ahmet YANAR

Baskı-Cilt Matbacılık

İstanbul, 2014 www.ebruakar.com

ÖNSÖZ

Merhaba sevgili anneler,

Anne sütü ile büyüyen ve gelişen bebeğiniz için bir dönem bitti ve yeni bir dönem başladı. Bu dönem, bebeğinizin ilk 4-6. ayından 12.ayının sonuna kadar devam edecektir. Geçiş dönemi adını verdiğimiz bu süreçte bebeğiniz tatlar dünyasına adım atacak ve uçsuz bucaksız bir dünyada keşif yolculuğuna çıkacaktır. Hayatta anne sütünden başka lezzetlerin de keyfine varacaktır.

Bu geçiş sürecindeki davranışlarınız ve seçimleriniz, bebeğinizin gelecekteki beslenme alışkanlıklarını ve yemekle arasındaki olumlu ya da olumsuz ilişkinin temellerini atacaktır. Bebeğiniz bu dönemde ne kadar çok tatla tanışırsa gelecekte o kadar az yemek seçecektir.

Ayrıca tatlar dünyasında yeni lezzetlerle tanışmak ve yemek yemek bebeğiniz için eğlenceli ve heyecanlı bir aktivitedir. Rehber olarak bu eğlenceden ve hazdan bebeğinizi mahrum bırakmayın.

Bebeğinizin bazen yemeği reddetmesinin tek nedenin tok olması olabileceğini de lütfen hatırınızda tutun. Bebeğiniz bir şekilde size aç ya da tok olduğunu anlatan sinyaller verecektir.

İnatçı değil, eğlenceli bir rehber olun.

Dr. Ebru AKAR Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

EK GIDAYA GEÇİŞ

Bu kitapçıkta sizlere bebeğinizin ek gıdaya geçiş aşamaları ve 6-12 aylık dönemini içeren beslenme tavsiyelerinde bulunacağız.

(not:Bu kitapçıkla birlikte 0-6 ay annesütü ile beslenme kitapçık içeriğine ve çocuk sağlığına yönelik güncel bilgilere

www.ebruakar.com'dan ulaşabilirsiniz ve merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.)

Ek gıdalara başlanılması ile birlikte bebek ‘sütten kesme dönemi’

adını verdiğimiz döneme girecektir. Aylar içinde anne sütünün bebeğinizin bes-lenmesindeki ağırlığı azalacak ve 1 yaşına geldiğinde artık anne sütü ke-silebilecektir.

Ancak sütünüz varsa ve emzirmek istiyorsanız 2 yaşa kadar anne sütü vermeye devam edebilirsiniz.

EK GIDAYA GEÇİŞ(DrEbruAkar)

5

EK GIDAYA GEÇİŞ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLENDİRME

EK GIDAYA GEÇMEK İÇİN EN UYGUN ZAMAN NE ZAMANDIR?

Bebeğinizin kilo alımı yeterli ise ilk 6 ay sadece anne sütü vermelisiniz. İlk 6 ay anne sütü bebeğinizin su dahil bütün besin ihtiyacını karşılar. Ancak anne sütü 6.ayını dolduran bebeğinizin ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalacaktır.

Bu nedenle ek gıdaya geçiş için en uygun zaman 6. Aydır.Bebeğinizin kilo alımının yetersiz olması gibi bazı nadir durumlarda en erken 4.

Ayda olmak üzere ek gıdaya başlanabilir.(17-24 haftası istekli bebekde sadece tadım haftası olabilir)

NOT

6.ay bebeğinizin çiğneme kasları, el koordinasyonu ve yutma fonksi- yonun geliştiği bir dönemdir.Ek gı- daya başlamak için mükemmel bir

zamandır.

EK GIDAYA ERKEN BAŞALARSAM NE GİBİ SORUNLARLA KARŞILAŞIRIM?

Ek gıdaya bebeğiniz 4. ayını doldurmadan başlarsanız İSHAL, ALERJİ, ZAYIFLIK ya da OBEZİTE gibi sorunlarla karşılaşabilirsiniz.(En geç 26.

haftada başlanmış olmalı)

EK GIDAYA GEÇ BAŞLARSAM

NE GİBİ SORUNLARLA KARŞILAŞABİLİR?

Ek gıdaya başlamakta gecikirseniz bebeğinizde EK GIDAYI KABUL ETMEME, KANSIZLIK, BÜYÜME GERİLİĞİ ve BAĞIŞIKLIK YETERSİZLİĞİ gibi sorunlarla karşılaşabilirsiniz.

NOT

Sütten daha yoğun ve pürtüklü gıdalara başlamada geç kalırsanız bebeğinizin öğürme refleksi zayıf- latılayamacak ve bebeğiniz ileriki dönemde muhtemelen beslenme

sorunları ile karşılaşacaktır.

6

7

EK GIDAYA İLK GEÇİŞ

Ek gıdaya ilk olarak sütten biraz daha yoğun gıdalarla başlamalısınız.

MEYVE PÜRELERİ, YOĞURT ya da PİRİNÇ UNU muhallebisi sütten biraz daha yoğun kıvamlı olması nedeni ile ek gıdaya geçiş için çok uy- gundurlar.

NOT

Sizlere önerim bebeğinizi ilk olarak yoğurt ile tanıştırmanızdır.Yoğurt besin değe-ri yüksek bir gıdadır.Kalsiyum ve proteinden zengindir.Hem

prebiyotik,hem

de probiyotiktir.Ayrıca ekşi ile tanışan bebeğinizin diğer gıdaları kabul etmesi

kolay olacaktır

EK GIDAYA İLK OLARAK AŞAĞIDAKİ

3 GIDADAN BİRİ İLE GEÇEBİLİRSİNİZ

YOĞURT

(Ev yapımı yoğurt tarifi sf21) ya da

ELMA-ARMUT-ŞEFTALİ-KAYISI MEYVE SUYU PÜRESİ (Cam rendeden geçirin: tarifler sf 23)

ya da

PİRİNÇ UNU MUHALLEBİSİ ile ek gıdaya başlayabilirsiniz (tarif sf 22)

8

9

MUHALLEBİ

Daha az alerjen olması ve sindiriminin kolay olması nedeni ile pirinç unu muhallebisi yapmalısınız. (Tarif sf 22)

YOĞURT

Bebeğinizin kolaylıkla alabileceği besleyici değeri yüksek mükemmel bir başlangıç besinidir. (Ev yoğurdu tarifi sf 21)

Anne sütü ile beslenen bebeklere 4-6. aydan itibaren verilebilir.

Bebeklere evde pastörize sütlerle yapılan yoğurtların verilmesi tercih edilir. Ancak hazır, pastörize yoğurt da verilebilir.

MEYVE SU ve MEYVE PÜRESİ

Elma, şeftali, armut gibi meyveler başlangıç için idealdir.(sf 23) Ek gıdaya 2-3 kaşık tattırarak başlayıp, 1 hafta içinde 1 çay

bardağı miktara kadar arttırabilirsiniz.

2-3 gün ara ile yeni bir gıda deneyebilirsiniz.

EK GIDAYA GEÇİŞ 2. AŞAMA

Bebeğiniz yoğurt, meyve suyu ya da muhallebi ile olan

1-2 haftalık alıştırma dönemini başarıyla tamamladıysa pürtüklü yiyeceklere başlamanın tam zamanıdır.

Haydi, bebeğimizi aşağıdaki pürtüklü gıdalarla tanıştırmaya başlayalım!

1-MEYVE PÜRESİ (Elma, Şeftali, Armut, Kayısı: tarifler sf 23) 2-SEBZE ÇORBASI (6. ay tarifler sf 29)

3-SEBZE PÜRESİ (6.ay tarifler sf 26 )

Sebze çorbası, meyve püreleri ve sebze pürelerine bebeğinizi alıştırmak için 2 hafta süre yeterlidir.

Bu dönemde blendır kullanmak gibi bir hata kesinlikle yapmayın.

Cam rende ve tel süzgeç kullanın.

Aksi halde bebeğiniz partiküllü gıdalara alışamayacak ve ilerleyen ay- larda ciddi beslenme problemleri ve kabızlık sorun ile karşılaşabilecektir.

10

11

SEBZE ÇORBALARI

Sebze çorbaları besleyici özelliği ve bebeğinizin kolayca alabileceği kı- vamda olabilmesi ile 6-12 aylık bebek beslenmesinde önemli yer tutar.

Ancak demir ve proteinden fakirdir. Bu nedenle sebze çorbalarına başlandıktan 15 gün sonra bebeğe yeterli protein ve demir sağlamak için ceviz büyüklüğünde kıyma, tavuk eti, ufalanmış yumurta sarısı, peynir ve rende kaşar eklenebilir. Sütlü ve yoğurtlu çorbaların da protein içeriği yüksektir.

NOT

Sebze çorbaları ve bebeğiniz için hazırladığınız diğer gıdalar lezzetli ol- malıdır.Unutmayın ki beslediğiniz bir kedi yavrusu değil!

EK GIDAYA GEÇİŞ 3. AŞAMA

Sebze çorbalarına başladıktan 2 hafta sonra yumurta sarısı ve peynire başlayabilirsiniz. Yumurta ve peynir yüksek protein değerlerine sahip besleyici değeri yüksek besinlerdir.

YUMURTA SARISI

İyi haşlanmış yumurtanın sarısını ilk olarak 1 çay kaşığı deneyin. Anne sütü ya da Formül mama ile sulandırmanız bebeğinizin almasını kolaylaş- tırır. Her gün miktarı arttırın ve 1 hafta içinde tam yumurta sarısına çıkabi- lirsiniz. Yumurta beyazı alerjendir ve 1 yaşa kadar önermiyoruz. Yumurta sarısını size önerdiğimiz kahvaltı öğünü içine katabilirsiniz(sf18 )

BEYAZ PEYNİR

Bir gün önceden suda beklettiğiniz ve böylece tuzu alınmış beyaz pey- nire 1 çay kaşığı başlayın ve 1 hafta içinde 1 kibrit kutusuna ulaşın. Anne sütü ve Formula ile ezebilirsiniz. Sabah kahvaltınsa ekleyebilirsiniz(sf 18)

12

13

EK GIDAYA GEÇİŞ 4. AŞAMA

Sebze çorbalarına başlayan ve alışan bebeğinizin çorbalarına kıyma ya da tavuk eti ilave edebilirsiniz.

Böylece sebze çorbalarını proteinden zengin hale getirmiş olacaksınız.

ETLER

KIYMA

İki kez çekilmiş yağsız dana kıyma kullanın. 6 aydan itibaren bebek tam bir öğün sebze püresi almaya başladıktan sonra püreye kıyma seklinde et ilavesi yapılabilir. Bir öğün sebze püresi ya da çorbası içine 1 çorba kasığı kıyma yeterlidir.

TAVUK

Beyaz et kesilerek, küçük parçalar halinde sebze pürelerine ve diğer çorbalara eklenebilir.

KÖFTE

Yağsız, sınırsız, dana ve kıymasından, çok az ekmek içi hazırlanır. Baha- rat ilave edilmez, sebze püresiyle ya da yoğurtla ezilerek de verilebilir.

14

15

6. AYINI DOLDURAN BEBEĞİN BESLENME PROGRAMI NASIL OLMALIDIR?

Bebeğiniz genellikle 2-3 hafta içinde yoğurt, meyve suları, meyve püre- leri, sebze çorbaları, muhallebi, yumurta sarısı ve peynir gibi gıdalara alışa- caktır. Bundan sonra bebeğinizi bir program dâhilinde besleyebilirsiniz.

Bebeğinizin beslenmesi bu dönemde yaklaşık 6-7 öğünden oluşacaktır. Beslenmenin %70'i anne sütü olmalıdır. Yani 6-8 ayda ek gıda 2-3 öğünü geçmemelidir.

Size fikir vermesi için aşağıdaki örnek menü tariflerini inceleyebilirsiniz.Ancak unutmayın ki her bebek farklıdır. Bebek beslenmesinde aynı kuralları farklı bebeklere eksiksiz uygulamak mümkün değildir. Sizin için çizdiğimiz genel çerçevenin dışına çıkmamak şartı ile siz de zamanla bebeğiniz için uygun menüler geliştirebilirsiniz.

NOT

6-12 ay bebeğinizin için geçiş dönemidir.

Bebeğinizin büyüme ve gelişmesinde hala sütün büyük önemi vardır.

Bu dönemde anne sütüne devam etmelisiniz. Anne sütünüz yoksa 6.

ayını doldurmuş bebeğiniz en az 300 ml Formül mama almalıdır.

Aylar içinde anne sütünün bebeğinizin beslenmesindeki ağırlığı giderek azalacaktır.

4-6.

AY

4-6. AY BEBEK

BESLENMESİ

16EK GIDAYA GEÇİŞ(DrEbruAkar)

ÖRNEK MENÜ-1

07.00 ANNE SÜTÜ

10.00 Sabah Kahvaltısı

• Yarım yumurta sarısı

• 1 kibrit kutusu beyaz peynir(1 gece önceden suda bekletin ki tuzu kaybolsun)

• 1 bebe bisküvisi

• 1 tatlı kaşığı pekmez

• 1 çay kaşığı tereyağı

Formül süt ya da anne sütü ile muhallebi kıvamına getiriniz.

13.00 ANNE SÜTÜ 15.00 ANNE SÜTÜ

18.30 YOĞURT (1 Çay fincanı kadar)

21.30: ANNE SÜTÜ

NOT: 6-8 aylık bebek beslenmesinin hala %70'i anne sütü olmalıdır. Yani bebek 6-8 öğün besleniyorsa ideali 2 , enfazla 3 öğün ek gıda almasıdır. Ayrıca her bebek bulamaç şeklinde kahvaltı sevmeyebilir, ayrı tatlar şeklinde de sunabilirsiniz.

ÖRNEK MENÜ-2

07.00 ANNE SÜTÜ

10.00 SABAH KAHVALTISI (Menu1 gibi)

13.00 ANNE SÜTÜ

15.00 Sebze çorbası (sf 29) ya da meyve püresi (sf 23)

18.00 ANNE SÜTÜ

21.30 MUHALLEBİ YA DA YOĞURT (sf21)

GECE ÖĞÜNÜ:

Anne sütü

4-6.

AY

18

19

4-6.AY TARİFLERİ

EV YAPIMI YOĞURT

4-6.

Malzemeler

• 1 su bardağı kaynatılmış ve ılıtılmış süt AY

• 1 tatlı kaşığına yakın yoğurt Yapılışı

1 su bardağı kaynatılmış ve ılıtılmış süte bir tatlı kaşığı yoğurdu maya ola-rak ilave edin. Sıcak bir ortamda, gerekirse üzerini örterek mayalanması için 3-4 saat bekleyin. Daha sonra da 1-2 saat buzdolabında dinlendirin. Bebeğinizin yoğurdu hazırdır. Oda sıcaklığında bekleterek bebeğinize verebilirsiniz.

NOT

Yoğurt sindirim kolaylılığı nedeni ile 6.ayını dokldurmuş bebeğiniz için çok uygun bir besindir.Sütten biraz daha yoğun kıvamı ile bebeğinize başlamınızı önerdiğimiz ilk ek gıdadır.Ayrıca kalsiyum ve

proteinden zengin olup bebeğinizin büyümesi ve kemik gelişimine katkı sağlarken,probiyotik denilen faydalı bakterilerin bebeğinizin sindirim sistemine yerleşmesini

kolaylaştıracaktır.Hazmı da kolaydır.

4-6. AY BEBEK BESLENMESİ

21

PİRİNÇ UNU MUHALLEBİSİ

Pirinç unu bebeğiniz için hem sindirimi kolaydır hem de alerjen özelliği çok yoktur. Bu nedenle ek gıdaya yeni geçen bebeğiniz için muhallebiyi pirinç unu ile hazırlayınız.

Malzemeler

• 1.5 çaybardağı süt ya da formül mama

• 1 tatlı kaşığı pirinç unu

• 1.5 tatlı kaşığı şeker Yapılışı

Sütün içine pirinç ununu koyun ve kısık ateşte yavaş yavaş karıştırarak pişirin. Kaynadıktan sonra ocaktan alın ve 1,5 tatlı kaşığı seker ilave edin.

Kabızlığı olan bebeklerde 1 cay kasığı bitkisel yağ konulabilir.

MEYVE PÜRELERİ

6.ayını dolduran bebeğiniz için ilk deneyebileceğiniz meyveler ELMA, ŞEFTALİ, KAYISI ve ARMUT olabilir.

Bu meyveleri cam rendeden geçirip pürtüklü olarak bebeğinize verebilirsiniz. İlk olarak 2-3 çay kaşığı tattırıp, zamanla 1 çay bardağına kadar arttırabilirsiniz.

Bu meyveleri tek tek denedikten sonra alternatif meyve püreleri tariflerini uygulayabilirsiniz.

4-6.

AY

NOT

Nişasta sindirimi güç olduğu için kullanılmamalıdır

22 4-6. AY BEBEK BESLENMES(DEbruAkar) 4-6. AY BEBEK BESLENMESİ

23

2- MUZLU SÜT 1-ELMA VE ŞEFTALİ AROMALI PÜRE

Malzeme Malzeme

• 1 adet elma

• 1 adet şeftali

• 1 avuç pirinç Yapılışı

Pirinci yıka ve üzerini örtecek kadar sıcak su ilave edip haşlamaya bırakın. Bu sırada elma ve şeftaliyi güzelce soyup cam rendede püre haline getirin. Haşlanmış pirinçleri meyve püresine ekleyip, bebeğinize verin.

• 1 çay bardağı kadar anne sütü ya da devam sütü

• ½ muz Yapılışı

Muzu çatalla ezip sütle karıştırın

4-6.

AY

24

25

SEBZE PÜRELERİ

1- KOLAY VE LEZZETLİ BALKABAĞI PÜRESİ (Efe'nin annesi Nurcan hanımın tarifi)

Malzeme

• 250 gram balkabağı

• 1-2 tatlı kaşığı pekmez

•

• 2 yemek kaşık süt Yapılışı

Su bile koymadan küp küp doğradığınız balkabağını tencereye koyup, hafif ateşte pişirin. Çatalla ezin. 2 yemek kaşığı süt koyun içine. 8. aydan sonra 1 adet cevizi ezip içine koyabilirsiniz.(Hastam Efe bu tada bayılıyordu.)

2- HAVUÇ PÜRESİ

Havuç, karoten ve A vitamini deposudur, bebeğiniz gözleri için mükemmel.

Püre halinde verildiğindeki yumuşaklığı ve lezzeti ile ek gıdaya yeni baş-

4-6.

layan bebeğinize verilebilecek en uygun yiyeceklerdendir.

AY Malzeme

• 2 bardak su

• 2 havuç Yapılışı

2 tane havucu soyun ve doğrayın. Kaynar su dolu tencereye koyun. Yumuşayana kadar haşlayın. Havuçları süzün. Yarım çay bardağı formül süt ya da anne sütü ekleyip, çatalla ezin.

26

27

3- BROKOLİ PÜRESİ

Brokoli mineral, vitamin ve demirden zengin olup, bebeğinizin bağışıklığını güçlendirir.(Dr. Zekiye Bağış hanımın hastalarına önerdiği tarif)

Malzeme

• 3-4 brokoli

• Yarım havuç

• Yarım patates

• yarım çay bardağı devam sütü

• 1 tatlı kaşığı zeytinyağı Yapılışı

Küçük küçük doğradığınız sebzeleri 1 bardak suda ya da sebzelerin üstünü kaplayacak kadar suda haşlayınız. Süzgeçten geçiriniz ya da çatalla eziniz. Devam sütü ve zeytinyağını ilave edip bebeğinize veriniz.

6. AY ÇORBA TARİFLERİ

Size aşağıda örnek çorba tarifleri verdik. Malzemeleri çeşitlendirerek siz de farklı çorbalar yapabilirsiniz. Ancak kendi tariflerinizi aşağıdaki kurallara uyarak hazırlamalısınız:

• Sebze çorbaları düdüklü ya da normal tencerede 1-2 bardak su ile yapılır.1 tatlı kaşığı kadar bitkisel yağ konulur.

• Çok fazla su konulmaz, sebzelerin vitamin değeri azalır.

• Mevsim sebzeleri tercih edilir.

• Pişirildikten sonra tel süzgeçten geçirilir ya da çatal ile ezilir.

Blender kullanılmadan, pütürlü olarak bebeklere verilir.

• Çorbalar çok sulu olmamalı, daima yoğun kıvamda olmalıdır.

Yoğunluk ve içerdiği pürtüklerin iriliği bebeğin ayına ve yutma alışkanlığına göre değişebilir.

4-6.

AY

28

29

SÜTLÜ ÇORBA

Süt bebeğiniz için önemli bir kalsiyum ve protein kaynağıdır.

Halen büyüme ve gelişmesinde vazgeçilmezdir. Ayrıca içindeki süt bebeğiniz için tanıdık bir tattır.

Malzemeler

• 1 çay bardağı Süt

• Yarım çay bardağı domates suyu

• 1 silme yemek kaşığı pirinç unu

• 1 tatlı kaşığı zeytinyağı Yapılışı

Sütü tencereye koyun, 1 silme yemek kaşığı pirinç unu ve yarım çay bardağı domates ezmesi ekleyin ve 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ilave edip kaynatın. Soğuyunca bebeğinize verebilirsiniz.

SEBZE ÇORBASI

Malzemeler

• 1 küçük boy patates

• Yarım orta boy havuç

• 1 küçük boy domates

• 1 tatlı kaşığı zeytinyağı

• 1 tatlı kaşığı pirinç

• 1-2 bardak su Yapılışı

Küçük bir tencerenin içine küçük doğradığınız sebzeleri ve 1 tatlı kaşığı pirinç koyunuz. 1-2 bardak suyu ekleyin. Sebzeler yumuşayana kadar kaynadıktan sonra zeytinyağını ekleyiniz.

Tahta kaşıkla ezip ya da süzgeçten geçirip bebeğinize veriniz.

4-6.

AY

30

31

YOĞURT ÇORBASI

Malzemeler

• 4 çay kaşığı pirinç

• 1 su bardağı yoğurt

• 2 çay kaşığı sıvı yağ

• 1 yumurta Yapılışı

1 su bardağı su içinde pirinci haşlanır, süzülür. Süzülen su ile yoğurt sulandırılır. İçine bir yumurta sarısı karıştırılır. Bu karışıma yağ ile süzülen pirinçler ilave edilir. 3 dakika daha kaynatılır. Soğuyunca bebeğinize verebilirsiniz.

TERBİYELİ ŞEHRİYE ÇORBASI (Nesrin Bombatepe hanıma bu tarif için

teşekkürler)

Malzemeler

• 2 su ardağı et veya tavuk suyu

• 4 çay kaşığı şehriye

• 1 yumurta sarısı

• Yarım limon

• 1 kibrit kutusu tavuk eti

• 1 çay kaşığı sıvı yağ Yapılışı

Et veya tavuk suyu içinde şehriye macunlaşıncaya kadar kaynatın. Tavuk eti bıçakla doğranarak kıyma haline getirin. Kaynayan şehriyelerin içine ilave edin. Limon ve yumurta sarısı ayrı bir kap içinde çırpılarak çorbaya ilave edin.

3 dakika daha kaynatın. Soğuyunca bebeğinize verebilirsiniz.

4-6.

AY

NOT

Yoğurtun kalsiyum ve protein

deposu ve iyi bir probiyotik olduğunu unutmayınız.

32

33

TAVUKLU SEBZE ÇORBASI

Malzemeler

• 1 küçük patates

• 1 Çeyrek kereviz

• 1 havuç

• Yarım kabak

• Avuç tel ya da arpa şehriye

• 5-6 küp tavukgöğsü

• 2 bardak tavuk suyu Yapılışı

Tavukları kaynatın. Haşlanmış tavukları kıyma olacak kadar bıçakla doğ-rayın ve ayırın. Ayırdığınız tavuk suyunda, rendelediğiniz ya da küçük küçük doğradığın sebzeleri kaynatın ve şehriyeyi atın.

Şehriye macun kıvamına gelince ocaktan alıp tavuk etini ve 1 çay kaşığı zeytinyağını katın. Çatalla ezip hazır hale getirebilirsiniz.

TARHANA ÇORBASI

Malzeme

• 1 çorba kaşığı ev yapımı acısız tarhana

• 1 tatlı kaşığı zeytinyağı

• 1 çay kaşığı yağsız dana kıyma Yapılışı

1 çay kaşığı tarhanayı 1 çay bardağı suda 10 dakika

beklettikten sonra 1 su bardağı su ve kıymayı ilave edip pişirin.

NOT

Tarhana çorbası geleneksel mutfağımızın fermente gıdalarından olup bebekler için harikadır. Ancak domates ve gluten içeriğinden dolayı ben bebeklere

domates ve muhallebiye karşı alerjileri yoksa 6.5 ay civarı başlıyorum.

4- 6.

A Y

34

35

KIYMALI BROKOLİ ÇORBASI

6.ay bebeğinizin demir ihtiyacın arttığı ve kansızlık sorunu ile sık karşılaştığımız bir dönemdir. Çorbalara koyduğunuz kıyma demir ve protein ihtiyacını büyük ölçüde karşılayacaktır. (Bebek beslenmesine ve lezzetli olmasına özen gösteren annelerimizden Nurcan Uymaz hanımın bebeği Efe için yaptığı alttaki brokoli çorbası tarifini deneyebilirsiniz.)

Malzemeler

• 1 Küçük Top Brokoli

• 1 Küçük Havuç

• 1 Lira büyüklüğünde 2 parça kıyma

• 1 Tatlı Kaşığı Zeytinyağı Yapılışı

1 tatlı kaşığı zeytinyağı ile kıymayı hafif kavurun. Rendelenmiş havucu ve brokoliyi kavrulmuş kıymayla birlikte 1,5 su bardağı su içinde kaynatın. Çatalla hafif ezin ve 1 çay kaşığı zeytinyağı ilave edip, soğuduğunda bebeğinize verin

7. AY

7. AY BEBEK

BESLENMESİ

36

7. AY BEBEK BESLENMESİ

7. ay bebeğinizin pek çok yeni tatla tanışacağı bir aydır. 6. ayda bebeğimizin beslenme listesinde olmayan besinler teker teker listeye girecektir. Gelin bu gıdalara bir göz atalım.

BESLENME LİSTESİNE 7.AYDA GİREN YENİ BESİNLER

CİĞER

Demir ve proteinden çok zengin ve çok besleyici bir gıdadır. Kansızlığı önler. 7. aydan sonra zarları soyularak verilmelidir. Haftada 1 kez verilebilir.

BALIK

Bebeğinizin beyin ve sinir gelişimi için bol bol omega 3 ihtiyacı olacaktır. Balık ise bu ihtiyacı haftada 2 kez verilmesi durumunda karşılayacaktır. (balık çorbası tarif sf 43)

Haşlanmış ve fırında pişirilmiş beyaz etli balıklar verilebilir. ÇUPRA, LEVREK, MEZGİT, DİLBALIĞI ve SOMON bu dönemde verebileceğiniz balıklardır.

SÜT ^{7. AY}

Süt bebeğinizin büyüme ve gelişmesinde hala çok önemlidir. Bebeğiniz 7.aydan 1 yasa kadar günde 500 ml kadar anne sütü ya da

devam sütü almalıdır.

6. ayda olduğu gibi yaklaşık 6 öğün beslenmelidir.

38

39

7. AY TARİFLER

6. ay tariflerine ilave olarak aşağıdaki tarifleri bebeğiniz beslenme programına ekleyiniz.(Burcu hanımın Dilara bebek için yaptığı tarif)

MERCİMEK ÇORBASI

Malzemeler

• 1 Küçük Boy Domates

• 1 Küçük Boy Havuç

• 1 Küçük Boy Patates

• Çeyrek Arpacık Soğanı

• 2 Yemek Kasığı Pirinç

• 3 Yemek Kasığı Kırmızı Mercimek

• 2 Yemek Kasığı Sıvıyağ

İsteğe bağlı olarak 1 lira büyüklüğünde 2 parça yağsız dana kıyma eklenebilir.

ENGİNAR BEBEK ÇORBASI

Malzemeler

• 2 çorba kaşık kadar enginar

• Yarım orta boy kabak

• 1 küçük boy patates

• 60 ml devam sütü, Yapılışı

Enginar, patates, kabağı küçük küçük doğrayıp, sebzelerin üzerlerini kaplayacak kadar su ile haşlayın.Tel süzgeçten geçirin.Yarım çay barda- ğı devam sütünü haşlanmış sebzelerin üzerine ilave edin.Bebeğinize afiyet- le yedirin.

.

40

41

CİĞERLİ SEBZE ÇORBASI

Malzemeler

• Yarım havuç

• Yarım domates rendesi

• Yarım yeşil biber

• 1 küçük tavuk ciğeri Yapılışı

1 küçük tavuk ciğerini iyice kaynatın ve suyunu atın. Sebzeleri rendeleyin ya da küçük küçük doğrayın. 2 bardak suya haşlanmış tavuk ciğeri ve diğer malzemeleri katıp kaynatın. Kaynadıktan sonra çatalla ezip, bebeğinize verin.

BALIK ÇORBASI

Dr. Mete Bey hastalarına öneriyor.

Malzemeler

• 1 adet mezgit

• 1 adet orta boy soğan

• 1 adet orta boy patates

• 1 adet orta boy havuç

• 1 adet kereviz

• 1 yarım kaşığı tereyağı

• 1 yarım kaşığı un

7. AY Yapılışı

Temizlenmiş mezgidi soğuk suyla yıkayın. Kabukları soyulmuş ve küp küp doğranmış sebzeleri tencerenin içine koyun ve mezgidi sebzelerin üzerine yerleştirdikten sonra 5 su bardağı suyu ekleyin ve haşlayın. Balığı derisinden ve kılçıklarından ayırın. Tenceredeki sebzeyi ise püre haline getirin. Boş çorba tenceresine yağı ve unu koyun, pembeleşinceye kadar kavurun. Püre haline getirdiğiniz sebzeleri ve balığı ekleyip 1 bardak ya da malzemelerin üzerini kaplayacak kadar suda karıştırarak kaynatınız.

Soğuyunca bebeğinize verebilirsiniz.

42

43

BULGURLU ISPANAK ÇORBASI(Nurcan hanım bebeği Efe için yapıyor)

Malzemeler

• 7-8 yaprak ıspanak

• 1-2 tatlı kaşığı bulgur

• ¼ soğan

• ¼ domates

• 1.5 çay kaşığı zeytinyağı Yapılışı

Ispanak, soğan ve domatesi kavurup, önceden kaynattığınız bulguru ve yarım çay bardağı suyu ekleyin ve kaynatın. Çatalla ezip bebeğinize verin.

8. AY BEBEK

BESLENMESİ

44

45

8. AY BEBEK BESLENMESİ

Bebeğinizde hafıza ile ilgili gelişmelerin olduğu bir dönemdir.

Dolayısı ile omega-3 ‘den zengin beslenmeyi ihmal etmeyiniz. Yani haftada 1 ya da 2 kez balık yemesi idealdir. Damak tadı geliştiği için yemek seçimleri ile sizi zora sokabilir.Günde 3-4 kez ekgıda alabilir.

Etin her çeşidini güvenle yiyebileceği bir dönemdir. Ancak beyin, bebekler için sakıncalı bir ettir. Kırmızı et, beyaz et veya balıktan biri günlük menülerde muhakkak bulunmalıdır.

Eğer bunlardan biri günlük menülerde bulunamıyorsa mercimek, nohut ya da fasulye gibi bakliyatlarla demir ve protein ihtiyacı kapatılmalıdır.

Bebeğinizin yemeklerine baharat, tuz, şeker 1 yaşa kadar eklememeniz gerektiğini bir kez daha hatırlatalım(Ancak artık kimyon, tarçın gibi baharatları az miktarda olmak şartıyla bebek beslenmesinde öneriyoruz.)

Bu ayda da anne sütüne ya da en az 500 ml. formül süte devam edilmelidir.

6. ve 7. ayda verdiğimiz tariflerden yararlanmaya devam edebilirsiniz.

PARMAK BESİNLER NEDİR?

Parmak besinler bebeğin kendisi tarafından alabileceği ve kolayca yiyebileceği küçük besin parçalarıdır.

Parmak besinleri yiyerek bebekler piskomotor becerileri ve koordinasyon yöntemlerini geliştirirler. Bebeğinizi mama sandalyesine oturtup parmak besinleri kendi başına yemesi için fırsat verin.

Bebeğiniz 8-9. ayda parmak besinlerle tanışabilir.

Bebeklerin genelde iyi bir iştahı vardır. Fakat henüz dişleri olmayabileceği için diş etlerini kullanarak parmak besini tüketeceklerdir.

Bu nedenle ağız içi kolayca çiğnenecek ve eriyecek besini tercih etmekte fayda vardır.

PARMAK BESİNLER NELER OLABİLİR?

1-Küçük dilimlenmiş, kabuğu soyulmuş, çekirdeksiz meyveler:

Muz, erik,armut, şeftali, kavun , karpuz, kayısı 2-İyi pişmiş makarna (kelebek makarna gibi)

3-Küçük ekmek parçaları(Sebze püresi sürebilirsiniz) 4-İyi pişmiş küçük parçalar halinde sebzeler:

8

Patates, Havuç. Haşlayın ya da fırında pişirip küçük parçalara ayırın.

5-İyi pişmiş ve küçük parçalara ayrılmış brokoli ve karnıbahar.

6-İyi pişmiş ve küçük parçalara ayrılmış tavuk, hindi, kırmızı et

46

47

8. AY ÖRNEK MENÜ

Kahvaltı

150 ml anne sütü veya devam sütü içerisine, yarım adet muz, yarım kibrit kutusu kadar beyaz peynir, 1 tatlı kasığı kadar pekmez ve 2 bebe bisküvisi koyabilirsiniz.(Lapa yapmadan ayrı ayrı da verebilirsiniz)

Ara Öğün

1 bardak karışık meyve suyu: Elma, armut, kayısı, şeftali havuç, erik, muz ve mandalına gibi meyvelerden seçebilirsiniz.

Ögle Yemegi

Kıymalı tarhana çorbası İkindi Ara Öğün

Anne sütü veya 150 ml kadar formül sut.

Akşam Annesütü Yatmadan Önce

Yoğurt

Gece Uyandığında Anne sütü

9-12. AY BEBEK

BESLENMESİ

9-12.

AY

48

49

9-12. AY BEBEK BESLENMESİ

Artık bebeğinizin yavaş yavaş bağımsızlığını ilan etme girişimlerinin olduğu bir dönemdir.Beslenmenin %60 'ı annesütü olmalıdır.

-Bebeğiniz kaşık tutabilmekte, yemek tabağına daldırabilmekte ve y-lama hareketi yapabilmektedir.

10-11. ayını doldurduğunda genellikle kaşıkla beslenmeyi reddeder ve kendi başlarına elle yemeyi tercih ederler

-Bebeğiniz elle yemesine engel olmak yerine teşvik edici olun. - Böylece yemeğin dokusunu ve kıvamını da öğrenirler. Ayrıca yemek yemenin eğlenceli bir etkinlik olduğunu anlarlar.

NOT

Kendi başına yemek yemenin ilk alış- tırmaları bu dönemde başlar.Bebeğiniz

bırakın bu dönemde döküp saçsın .

9-12. AY BESLENME ALISKANLIKLARI NASIL OLMALIDIR?

Büyümesi ve gelişmesi hızla devam eden bebeğinizin günde 500 ml süt ya da süt ürünü almaya devam etmesi gerekmektedir. Yani anne sütü, formül mama, yoğurt veya yoğurtlu-sütlü çorba seklinde süt ürünleri ile ihtiyacı karşılanabilir.

Bebeğinizin günlük menüsünde en az 2-3 yemek kaşığı et olmalıdır. Köfte, kıyma, tavuk ya da balık şeklinde olabilir.

Bebeğin çiğnemeyi öğrendiği bu aylarda et, sebze püreleri içinde ya da sulu yemekler seklinde tek başına ya da ızgara köfte şeklinde verilebilir. Köfteyi yoğurt içinde ezerek de verebilirsiniz.

Günde 2-3 kez 30-60 ml su verebilirsiniz.

10-11. ayda evde yapılan dolma, makarna, pilav gibi besinleri ezerek, isterseniz yoğurtla karıştırarak da öğün olarak verebilirsiniz.

10.aydan itibaren kahvaltıdaki besinleri karıştırmak yerine ayrı ayrı da tattırmanızı öneriyorum.

NOT

Norveç ve İsveç gibi ülkelerde alerjik açıdan fark bulunmadığı için ineksütü bebeklere 9. aydan itibaren başlanabilmekte. Ben de hastalarıma

ineksütünü besinlere çok abartmadan ekleyebilecekleri önerisinde bulunuyorum.

9-12.

A

50

51

ÖRNEK MENU-1

Kahvaltı (mümkünse ayrı verin)

• 1 çay bardağı anne sütü ya da devam sütü

• 1 adet yumurta sarısı, 2 adet zeytin

• Yarım kibrit kutusu kadar beyaz peynir

• 1 tatlı kaşığı kadar beyaz peynir

• Yarım dilim ekmek içi ya da 2 adet bebe bisküvisi

• 1 tatlı kaşığı kadar reçel

• 1 çay kaşığı kadar iyi dövülmüş ceviz(konulabilir.) Ara Öğün

• ANNE SÜTÜ Öğle Yemeği

• 1 adet dolma ve yarım kase kadar yoğurt Ara Öğün

• ANNE SÜTÜ ya da devam sütü

Akşam Yemeği

• 1 adet ızgara köfte

• 1 çorba kasığı bulgur pilavı

• Yarım kase yoğurt Yatmadan Önce

• ANNE SÜTÜ ya da Yarım muz Gece Uyandığında

• ANNE SÜTÜ veya 150 ml devam sütü

9-12.

A

9-12. AY BEBEK BESLENMESİ(Dr.EbruAkar)

53

ÖRNEK MENU-2

Kahvaltı

• 150 ml anne sütü ya da devam sütü

• 1 yumurta sarısı

• 1 kibrit kutusu beyaz peynir

• 1 tatlı kasığı pekmez

• 1 adet ekmek içi

• 1 adet tuzsuz ezilmiş zeytin Ara Öğün

• 1 küçük kase ya da 1 küçük kavanoz meyve püresi ya da irmik tatlısı

Öğle Yemeği

• 1 kase kadar çok tuzlu olmayan ev yemeği veya çorba Ara Öğün

• ANNE SÜTÜ Aksam Yemeği

• 1 adet dolma

• 1 cay bardağı tuzsuz ayran

Gece Uyandığında

• ANNE SÜTÜ veya 150 ml devam süt

1 YAŞA KADAR VERİLMEMESİ GEREKEN GIDALAR 1. Bal

2. Hazır Çorba, Konserve Gıda Ve Salamura Gıda 3. Sucuk, Sosis Ve Salam

4. Kola, Çay, Gazoz, Hazır Meyve Suyu 5. Kabuklu Deniz Ürünleri

6. Kızartma, 7. Katkılı Gıdalar 8. Çerez, Kuru Yemiş 9. Cips, Gofret, Çikolata 10. Ananas, Çilek

9-12.

AY

54

55

İNDEKS

A

6. Aydan itibaren (Alerjen değildir, liflerden Armut zengindir, bebeğiniz dışkısının yumuşak

olmasını sağlar, kabızlık sorununa iyi gelir.) 12 .Ay (Bağışıklığı güçlendirir, bromelain adlı Ananas enzim sindirimi kolaylaştırır, ancak asit içeriği yüksek olduğu için 1 yaştan sonra verilmesi önerilir.)

Avokado

6. Ay (Çok besleyicidir,ancak geleneksel mutfağımızda yok ve alerjen olabiliyor) 6. aydan itibaren(İshale iyi gelir. Bebeğiniz Ayva kabız ise ayva yerine armut verebilirsiniz .

A vitamininden zengindir.) B

Badem 12. ay

Bakla 12.Ay

Baklagiller 7.Ay (İyi protein kaynağı)

Bal 12.Ay

Balık 7.Aydan itibaren (Levrek, Çupra ve Somon verilebilir.)

Balkabağı 6.Ay ( besleyici değeri kabaktan yüksektir.) Bamya 7.Ay (B vitamini deposudur, kabızlığa iyi

gelir)

Bezelye 6.Ay (Proteini en yüksek sebzedir. Kalori değeri de yüksektir.)

İNDEKS(Dr.EbruAkar)

57

Biber 6. Ay ( Acı olmadığı için dolmalık biber 6.

aydan itibaren verebilirsiniz.)

7.Ay (Vitamin ve liflerden zengindir, bağışıklığı Brokoli güçlendirir, dışkılamayı kolaylaştırır ve fazlası

ishal yapabilir.)

8. Ay (Lif ve vitaminlerden zengindir. Çorbalara Bulgur 8. aydan itibaren katabilirsiniz, bulgur pilavı

için 10. ayı bekleyin.)

Brüksel lahanası 7.Ay (Gaz yapıcı özelliğinden dolayı 7. aydan itibaren başlamanız daha uygundur.) Böğürtlen 12.Ay (Alerjen özelliğinden dolayı 1 yaştan

sonra verilmesi uygundur.) C-Ç

9.Ay (Omega 6 ‘den zengindir. Kahvaltıya 1 Ceviz çay kaşığı kadar dövülmüş ceviz eklenebilir.

Ancak vücutta döküntü gibi alerjik belirtiler görülürse kesilmelidir.)

Çay 12.Aydan önce verilmemelidir.

Çilek 12.Ay (Alerjen özelliğinden dolayı 1 yaş sonrası önerilir.)

Çikolata 12.Aydan sonra (şekerli gıdalar ve kakaolu gıdalar 1 yaştan önce verilmemelidir.)

D

Dereotu 6.Ay

Domates 6.Ay (A, C vitamini ve potasyumdan zengindir.

Alerji yapabilir.)

Dondurma 12.Aydan önce şekerli ve katkı maddeli gıdalar verilmemelidir.

Dut 12 .Ay (İshal yapabileceği için 1 yaş sonrası önerilir.)

E

Ekmek 6-7.Ay (Tam buğday ekmeği ya da köy ekmeği olabilir.)

Elma 6.Ay (Besin değeri yüksektir ve bağırsak hareketlerini düzenleyicidir.

Enginar 7.Ay (İştah açıcıdır, ishale iyi gelir.)

6.Ay(Hazmı kolaylaştırıcı, kabızlığı giderici Erik ve sakinleştirici özelliği vardır. Güç ve enerji

kaynağıdır.) F

Fasulye 7.Ay(Mineral ve vitaminden zengindir.) Fındık 12. aydan itibaren un kıvamında ezilerek ve

yiyeceklerine karıştırılarak verilebilir.

Fıstık 12. Ay (alerjen olduğu için 1 yaşa kadar beklenmesi uygundur.)

G

Greyfurt 7. Ay

Gofret 12. Ay (Şekerli gıdalar 1 yaştan önce verilmemelidir.)

H

Havuç 6.Ay (Görmede etkili A vitamini öncülü beta karoten ve C vitamininden zengindir.) 7.Ay(Tavuk etinden daha ucuz ve sindirimi Hindi kolay, bebeğinizin çorbalarında protein

kaynağıdır.)

58 İNDEKS(Dr.EbruAkar) İNDEKS(Dr.EbruAkar)

59

Hurma 6.AY, püre haline getirip,1 adet verilebilir, kabızlığa iyi gelir.

I-İ

Keçiboynuzu

6. ay (Kansızlığa iyi gelir) Pekmezi

6.Ay (Gaz söktürücü, öksürüğü azaltıcı etkisi Kereviz vardır, diş çıkarma döneminde kereviz sapı

iyi bir kaşıyıcıdır.)

Kimyon 8.Ay

12 Ay(vitamin ve karbonhidrattan zengindir,ancak Kestane alerjen özelliği yüksek olduğu için 12. aydan

önce verilmemelidir.)

8. Ay (Kalsiyum başta olmak üzere vitaminlerden Kiraz zengindir, alerjen değildir, çekirdeğini çıkarıp

verebilirsiniz.)

Kivi 12. Ay (alerji riski yüksek gıdalardandır.) Kuru fasulye 7.ay (Proteinden zengindir)

Krema 12. Ay sonrası

Kuru üzüm 7. ay (Marmelat yapılarak verilebilir. Kan yapıcıdır.)

L

Lahana 7.Ay (Yara iyileştirici ve balgam söktürücü özelliği vardır, kabızlığa iyi gelir)

Limon 7. Ay

M

Mango 6.Ay(Katı gıdalara başlandıktan sonra püre halinde verilebilir.)

Mandalina 7.Ay

Makarna 7.Ay

60 İNDEKS(Dr.Ebru Akar) İNDEKS(Dr.EbruAkar,)

61

Ispanak 8.Ay (Protein ve demir oranı yüksektir, bağışıklık sistemini destekler.)

İncir 12 Ay(İshal yapabileceği için 1 yaştan sonra önerilir.)

İrmik 7.Ay

K

6.ay (Vitaminden zengin, besleyici ve kalorisi Kabak düşük, kabızlığa iyi gelir.)

10.ay (E vitamini ve çinkodan zengindir. 10.

Kabak Çekirdeği aydan itibaren 2-3 adet toz haline getirilip kahvaltısına katılabilir.)

Kayısı 6.Ay

12.Ay (1 çay kaşığı kadar az kakao sütüne Kakao katabilirsiniz, beyine giden oksijen mikatrını

arttırır.)

Karadut 12.Aydan sonra verilebilir.

Karalâhana 8 Ay (nitrit içermektedir, 8. aydan önce verilmemelidir.)

Karnıbahar 7.Ay (E vitamininden zengin, antioksidan vücut direncini arttırır.)

Karpuz 7.Ay (gaz yapabilir, bebeklerin severek tükettiği sulu bir besindir.)

Kaşar peyniri 8.Aydan sonra verilebilir.

Kavun 6.Ay

Portakal 7.Ay(Cvitamini deposu, bağışıklığı arttırır.) R

Reçel 6.Ay

S-Ş

Sarımsak 7.Ay (Çorba ve pürelerine katabilirsiniz.)

Soğan 7.Ay

Sütlaç 6.Ay

Semizotu 6.Ay

Susam 12.AY (Alerjen özelliğinden dolayı 12. aydan önce verilmemlidir.)

Şehriye 6.Ay

T

Tahin 12.Ay (Susamdan yapılan tamamen doğal, protein ve kalsiyum değeri yüksek bir gıdadır.) Tarhana 6.Ay (Besin değeri yüksek bir gıdadır.)

Tavuk eti 6.Ay

Turşu 12.Ay (Tuzlu gıdalar 12. aydan önce verilmemelidir.)

Ü

Üzüm 7.Ay (Çekirdeksiz, tatlı üzüm verilebilir.) V

Vişne 8.Ay

Y

Yoğurt 6.Ay

62 İNDEKS İNDEKS

63

Mantar 12.Ay(kültür mantarı 1 yaşından sonra verilebilir.)

Maydanoz 6.Ay

Mercimek 7.Ay (Vitamin, lif ve protein deposudur.) Mısır

9. ay (iyi haşlanmış mısır çorbalara katılabilir,)

Muz

6.Ay(Besleyici ve ishale iyi gelen bir meyve)

N Nar

8.Ay(Nar suyu 8. aydan itibaren verilebilir.)

Nohut 7.Ay

P

8.aydan itibaren kırmızı pancar verilebilir.

Pancar:

Pancar çorbalara katılabilir ya da buharda

haşlandıktan sonra yoğurtla verilebilir.

Patates 6.Ay

Patlıcan 12.Ay

Pekmez

6.Ay (Sabah kahvaltılarına 1 tatlıkaşığı kadar

katabilirsiniz, kansızlığı önler.)

6.Ay (tuzu alınmış beyaz peynir 6. aydan Peynir: itibaren verilebilir. Lor ve kaşar peynir 8.

aydan itibaren verilebilir.)

Pilav 7.Ay

Pirinç 6.Ay

6.Ay (C vitamininden zengindir. Sindirim Pırasa sistemini düzenler, bağışıklığı arttırır, diş

çıkarma döneminde sapı bebeğiniz kaşıyıcıdır.

8.Ay (protein deposudur, bağışıklık için Yulaf

magnesyumdan zengindir.) Z

12. Ay (İştah açıcı, hazımsızlık, ve gaz gidericidir,

Zencefil

bulantıya ve öksürüğe iyi gelir. )

8.Ay(Tuzsuz zeytini ezerek kahvaltısında Zeytin

verebilirsiniz. İştah açıcıdır.)

64