Kırık
Dr. Ümit KAYA
Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Bilim Dalı
Kırık
Kemik veya kıkırdak doku bütünlüğünün tam veya tam
olmayan şekilde bozulmasına
kırık denir.
Etiyoloji
Kemiklerde kırığı oluşturan
nedenlerin başında travmatik etkiler gelir.
Kırık oluşumundan predispozisyon hazırlayan pek çok faktör de
bulunmaktadır.
Hazırlayıcı nedenler Yapıcı nedenler
Değişik karakter ve orijinli bütün travmatik etkilerdir.
Kemik üzerine aniden fazla ağırlık ve yükün binmesi
Uzun kemiklerin ekseni
etrafında zorlayıcı dönmeler
Şiddetli aktif ve pasif kas kontraksiyonları
Kırıkların
Sınıflandırılması
Dr. Ümit KAYA
Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Bilim Dalı
Kırıkların
sınıflandırılması uygun tedavi
prosedürünü
belirmek için bir temel
oluşturmayı amaçlar.
Etki eden faktörlere
Anatomik lokalizasyonuna
Eksternal yaranın bulunmasına
Kemik yıkımlanmasının genişliğine
Kırık hatlarının yönüne
Kemik fragmanlarının deplasmanına
Stabiliteye
Kırık yapısına ve etkileyen kuvvet
mekanizmasına göre Travmatik kırıklar
Normal yapıdaki kemiğe etkileyen
kuvvetle olur. Bu da etkileyen kuvvet
şekline göre ikiye ayrılır.
Direkt etkimeler
Doğrudan doğruya kemiğe diklemesine yüklenen travmatik kuvvet, kuvvetin
yüklendiği yerde bir kırık oluşturur.
Direkt kırıklar travmatik kuvvetin isabet ettiği
yerde oluşan kırıklardır.
Direkt olmayan etkilenmeler
Kemik eksenine paralel olarak yüklenen zorlanmaların, kemiği uzunlamasına
iterek, çekerek veya makaslama etkisi yaratarak, kuvvetin en fazla yüklendiği veya kemiğin zorlamaya karşı koyamadığı en zayıf yerde kırık oluşumuna neden
olur.
Direkt olmayan (indirekt) kırıklar Kemiğe gelen kuvvetlerin, etkilediği noktadan
uzakta oluşturduğu kırıklardır. (Collum femoris, tuberositas tibia avulsiyonu, humerus ve femur kondil kırıkları.)
Kemik hastalıklarına bağlı kırıklar
Patolojik Kırıklar
Doğmasal ve edinsel hastalıklarla, tümör,
enfeksiyon, metabolik ve dejeneratif hastalıklar
sonucu kemiğin mekanik direnci azalmaktadır.
Hafif bir travma ile kırıkların oluşması “spontan kırık”
Deri yaralanmaları ve
kırıkların dış ortamla olan ilişkisine göre
Kapalı (basit) kırıklar
Açık (open, compound,
komplike) kırıklar
Anatomik olarak
yerleşme yerine göre
Proksimal kırık artiküler
epifizeal fizeal
metafizeal
Diafizer kırık
Proksimal diafizer Orta kısım kırığı Distal diafizer kırık
Distal kırık
Kemik yapısına göre
Spongioz kısım kırıkları
Kortikal kısım
kırıkları
Kırık derecelerine
Tam (complete) göre
kırık
Kemik
bütünlüğünün tamamen
bozularak en az iki parçaya ayrılması.
Tam olmayan (incomplete) kırık
Kemik kırılan yerden tam ayrılmamıştır.
- Çatlak (fissur, linear) - Yaş ağaç kırığı
- Çökme (impression, enfoncement) kırığı -Basınç (compression) kırığı
- Dişlenmiş (impacte, agrane) kırık - Epifiz ayrılması (epifizyoliz)
Kırık sayısına göre
Tek kırık çizgili olanlar
İki kırık çizgili olanlar
Parsiyel kırık
Parçalı kommunitif kırıklar (redükte
edilebilir, edilemeyen)
Segmental ya da multiple kırıklar
Kırık çizgilerinin seyrine
göre Enlemesine (transversal) kırık
Kırık çizgisi kemiğin uzun eksenine diktir (kemiğin uzun aksisine 30
dereceden fazla olmayacak). Daha
çok diyafizer kırık şeklindedir.
Eğrilemesine (diyagonal, oblik) kırık
Bu tip kırıklara “flüt ağzı
kırık” da denir. Bükülme
kuvveti ile oluşur. Açı 30
derecenin üstünde
Helezoni (spiral) kırık
Bükücü (torsiyon) veya döndürücü (rotasyon) kuvvet etkisiyle olur.
Kırık uçları kayar.
Kısalık ve dirseklenme (angülasyon) olabilir.
Kopma (avulsiyon, traction, tension) kırığı
Kemiklere yapışan adale, tendo veya ligament gibi anatomik bağların
şiddetli aktif kontraksiyonu veya
pasif çekmeleri ile bunların yapıştığı kemik gövdesinden koparak ayrılır
“diastase’lı kırık”
Parçalı kırıklar
Kırık çizgisi birden fazla olan kırıklar
Genellikle direkt kuvvet etkisiyle oluşan parçalı
(communitive) kırıklardır
ve ikiden fazla fragment
bulunur.
Redükte edilebilir parçalı kırıklar
Bu kırık tipinde redüksiyondan sonra ana fragmanlar arasında kontak söz konusudur
Oluşan küçük fragmanlar kemik çapının 1/3’ den
büyüktür. Kırık iki fragman haline getirilir ve fikzasyon sağlanır.
