Modüler Mikroiþlemcili Koruma Röleleri

(1)

Modüler Mikroiþlemcili Koruma Röleleri

MCR Serisi Çok Fonksiyonlu Aþýrý Akým Rölesi

MVR Serisi Sabit Zamanlý

Aþýrý/Düþük Voltaj Rölesi

(2)

ÝÇÝNDEKÝLER

^MCR ^MVR

SAYFASI SAYFASI 1-Röle Tipleri ... 1 12 2-Uygulama Yerleri ... 2 13 3-Kullanma Avantajlarý ... 2 13 4-Rölelerin Fiziki Anlatýmý ... 2 13 5-Röle Skala Ayarlarý ... 3 14 6-Uygulama Þemalarý ... 6 15

7-Teknik Bilgiler ... 8 17

ÝÇÝNDEKÝLER

^MCR ^MVR

SAYFASI SAYFASI 1-Röle Tipleri ... 1 12 2-Uygulama Yerleri ... 2 13 3-Kullanma Avantajlarý ... 2 13 4-Rölelerin Fiziki Anlatýmý ... 2 13 5-Röle Skala Ayarlarý ... 3 14 6-Uygulama Þemalarý ... 6 15

7-Teknik Bilgiler ... 8 17

(3)

RÖLE TÝPLERÝ :

MCR010 Tek fazlý aþýrý akým kýsa devre toprak rölesi.

MCR100 Tek fazlý aþýrý akým kýsa devre rölesi.

MCR210 Ýki faz bir toprak aþýrý akým kýsa devre rölesi.

MCR300 Üç faz aþýrý akým kýsa devre rölesi.

MCR310 Üç faz bir toprak aþýrý akým kýsa devre rölesi.

(4)

UYGULAMA YERLERÝ :

MCR serisi röleler korumada selektivite gerektiren havai hat ve kablo daðýtým þebekelerinde baþarýyla kullanýlabilir. Transformatör, generatör ve yüksek gerilim þebekelerinde aþýrý akým ve kýsa devrelere karþý koruma yapabilir. Ayrýca yýldýz noktasý direkt veya düþük direnç üzerinden topraklanmýþ þebekelerde toprak hatasý rölesi olarak kullanýlabilir. Röleler küçük seviyeli arýzalarda zamana baðlý olarak açma verdirirken, büyük seviyeli arýzalarda ani açma elemaný ile tahribatý büyütmeden hýzlý açma verdirir.

KULLANMA AVANTAJLARI:

1- Bir mode switch ile seçilebilir 4 adet ters zamanlý eðri ve 3 adet sabit zamanlý çalýþabilme özelliði vardýr.

2- Geniþ aþýrý akým skala aralýðý vardýr. 0,05In...2In arasýnda ve 0,05In adýmlarla ayarlanabilir. Akým trafolarýnýn primer akýmlarý yüksek tutularak düþük Ith’ lý olanlar seçilebilir ve böylece tesis maliyetini düþürmek mümkün olabilir.

3- Zaman skala çarpaný 7 fonksiyonda da aynýdýr. 0,05...1 arasýnda ve 0,05 adýmlarla ayarlanabilir.

4- Ani açma skalasý 1Is...25Is arasýnda ve 1Is adýmlarla ayarlanabilir, istenirse sonsuz yapýlabilir.

5- Her faz ve toprak ünitesinde zamanlý açma ile ani açma LED’leri ayrý ayrýdýr. Böylece yalnýzca aþýrý akým kýsa devre korumasý gereken yerlerde, korna kullanýlmayacaksa ihbar rölesi kullanmaya gerek yoktur. Kesici açmasý RY600 yardýmcý rölesi ile yapýlabilir. Açmanýn cinsi ise LED’lerden görülebilir.

6- TEST iþlevi devreye büyük bir akým gelmiþ gibi yapýlýr, her faz ve toprak ünitesinin ayarlanmýþ skalasýna göre röleler çektirilip býraktýrýlýr. LED’ler ise ancak reset butonu ile söndürülür. Böylelikle çýkýþ kontaklarýnýn ve ledlerinin saðlamlýklarý ile varsa ünitelerde yapýlmýþ hatalý ayarlamalar görülebilir.

7- Zamanlý ve ani açma röle çýkýþlarý birbirlerinden ayrýlmýþ olup her biri için iki kontaklý birer röle vardýr.

8- Son arýzayý gösteren OTOMATÝK RESET özelliði vardýr. Bu iþlem modüler kartlar üzerindeki JR jumper’i takýlarak yapýlýr. Bu jumper çýkartýlýrsa reset butonuna basýlmadýðý sürece tüm arýza ledleri yanýk kalýr. Ýmalat esnasýnda JR jumper’i takýlmýþ vaziyette býrakýlýr.

9- Akým trafo sekonderlerine karþý gelen röle yükü küçük olup, akým trafolarý düþük güçte seçilebilir.

10- Ters zamanlý eðriler BS142 ve IEC255-4 standartlarýna uymaktadýr.

11- Akým reset oraný oldukça yüksektir (Yaklaþýk 0,96).

12- Geçici akým resetleme zamaný oldukça hýzlýdýr.

13- Ayarlar dip switch’ler ile kolayca yapýlabilir yapýdadýr.

14- Cihazýn yardýmcý DC besleme çalýþma aralýðý yeterince büyüktür ve DC VAR led’i mevcuttur.

15- Cihazýn gecikmeli ve ani açma ledlerin durumlarý hafýzada tutulur. DC kesilip gelse bile son durumlarý ne ise o þekilde görülürler.

16- Ölçme, besleme ve çýkýþ kartlarý modüler bir yapýda olup gerekirse kolayca deðiþebilir.

17- Cihazýn iç ünitesi soketli ve kýzaklý bir yapýda olup, cihaz harici kablolarýný sökmeden iç ünite dýþarý alýnabilir.

18- Baðlantýlarýn kolayca yapýlabilmesi için cihaz üzerinde iç baðlantý þemasý mevcuttur.

19- Cihaz kutusunun koruma tarzý IP 51 dir.

RÖLENÝN FÝZÝKÝ ANLATIMI :

a) Röle SOKETLÝ ve KIZAKLI bir yapýdadýr. Bu özelliði ile iþletmelere ve görevliye büyük kolaylýklar saðlar.

b) Cihaz ünitelerinin deðiþtirilmesi ve iç ünitenin dýþarý alýnarak test edilmesi çok kolaydýr.

c) Cihaz iç ünitesi dýþarý alýndýðý zaman akým trafo uçlarý baðlantý terminallerinde otomatik kýsa devre olur.

Yanlýþ açmalarý önlemek için akým uçlarý açýlmadan önce DC besleme uçlarý soketten ayrýlacak þekilde dizayn yapýlmýþtýr.

d) Cihaz ön görünümünde faz ve toprak hatalarý için modüler ölçme üniteleri mevcuttur. Herbir ünitede aþýrý akým, zaman, ani açma ve mode switch’leri ile iki adet LED gösterge vardýr.

e) DC/DC çevirici ünite de TEST ve RESET butonlarý ile DC VAR led’i bulunmaktadýr.

f) Ayrýca cihaz ön bölümünde röle tipi, yardýmcý DC gerilimi, mode switch konumlarý ile fonksiyonlarý gösterilmiþtir.

g) LED’lerin fonksiyonlarý:Yukarýdaki I>Is led’i akým Is deðerini geçince flaþör çalýþýr zaman dolunca düz yanar(zamanlý açma LED’i), alttaki I>> led’i ise akým, ani açma skala deðerini geçince direkt düz yanar (ani açma LED’i).

h) Mode switch 000 pozisyonuna alýnýrsa cihazdaki tüm ledler flaþör yaparlar ve böylece saðlam olduklarý görülebilir.

(5)

> I I s

>>

I

earth fault

>I I s

>>

I

phase

B

0,5 0,25

0 0 0 0 0

0,5 1,0 2,0 2,0 4,0

Is=S

A

overcurrent

0,1 0,05

0 0 0 0 0

0,1 0,2 0,4 0,4 0,8

Is=S

A

overcurrent

0 0,05

0 0 0

0,1 0,1 0,2 0,2 0,4

xt=S

time delay

0 0 0 0 0

1 2

8 10

I>>=S xIs

4

instantaneous

1 1 1

0 0

mode 0

RÖLE SKALA AYARLARI:

Her bir akým ölçme ünitesinde Mode, aþýrý akým, zaman çarpaný ve ani açma switchleri bulunur.

Mode Switch:Ýþletmenin veya korunacak elektriki tesislerin yapýsýna uygun olarak koruma tipi seçilir. Bu koruma tiplerinin nasýl ayarlandýklarý aþaðýda tablo halinde verilmiþtir. Genelde trafolar için standard inverse, zor yol alabilen orta gerilim motorlarý için long-time inverse, iletim ve daðýtým sistemlerinde extremely veya very inverse, toprak hatasý korumalarýnda ise sabit zamanlý D1 yani 1s. seçilebilir.

Aþýrý Akým Ayarý (Is):Amper olarak ayarlanýr. Dip switchler toplanarak deðer belirlenir. Örneðin; A fazýnda en üstteki kademe 0,5 ile en alttaki 4,0 kademeleri sað tarafta, diðerleri sol tarafta ise 0,5+4,0=4,5A ayarý yapýlmýþ olur. Ayný durumda üstteki kademe sol tarafta yani 0,25 olsa idi 0,25+4,0=4,25A ayarlanmýþ olurdu. Böylelikle fazlarda 0,25A aralýklarla 0,25...10A arasýnda ve toprakta ise 0,05A aralýklarla 0,05...2A arasýnda ayar yapýlabilir.

Zaman Çarpaný (xt):0,05...1 arasý 0,05 adýmlarla ayarlanabilir. Zaman çarpaný, eðer mode switch ters zamanlý seçilmiþse eðri yüzdesini, sabit zamanlý seçilmiþse saniye olarak deðer belirler. Sabit zamanlý durumunda ayarlanmýþ skala 1s modunda 1 ile, 10s modunda 10 ile, 50s modunda 50 ile çarpýlýr. Örnek olarak skala 0,1+0,1=0,2 ayarlanmýþ olsun bu deðer mode switch ters zamanlý ayarlanmýþ ise 0,2 eðrisnde çalýþýlacaðýný, sabit zamanlý 1s ayarlanmýþ ise o zaman 0,2s de açma olacaðý anlaþýlmalýdýr.

Ani Açma Ayarý (I>>): Is nin katlarý olarak ayarlanýr. Is nin 1...25 katýna kadar ve 1Is’ lik adýmlarla ayarlanabilir. Yine toplam þeklinde ayarlanýr. Örneðin; 2 ve 4 kademeleri saðda diðerleri solda yani sýfýr ise ani açma deðeri 2+4=6Is olarak ayarlanmýþ olur. Is=4,5A ayarlý ise I>>=6x4,5=27A’ in üstündeki deðerlerde ani açma gerçekleþir. (NOT: Buradaki akýmlar akým trafosunun sekonderindeki akým deðerleridir) Tüm kademeler solda, yani sýfýr ise ani açma sonsuz yani devre dýþý edilmiþ olur.

Aþýrý akým skalasý:

In = 5A. skala 0,25 .... 10 A ve 0,25 A. adýmlarla ayarlanabilir In = 1A skala 0,05 .... 2 A ve 0,05 A. adýmlarla ayarlanabilir

Zaman çarpaný: 0,05 .... 1 ve 0,05 adýmlarla ayarlanabilir.

A)Ters zaman eðrileri 0,05....1 ve 0,05 adýmlarlaayarlanabilir.

(Normal/Very/Extremely/Long-time inverse) B)Sabit zamanlýlar 0,05 .... 1 s. ve 0,05 s. adýmlarla

0,5...10 s. ve 0,5 s. adýmlarla

2,5...50 s. ve 2,5 s. adýmlarla ayarlanabilir.

Ani açma skalasý :

(1 ....25) x ve 1Is Is adýmlarla ayarlanabilir. Gerekirse sonsuz yapýlabilir.

1 1 1

1 0 1

1 1 0

1 0 0

0 0 1

0 0

1 0

0 1 0 1

1 1

0 0 0 Dip-switch pozisyonu

Normal inverse

Very inverse

Extremely inverse

Long time inverse

D1 1 s.

D10 10 s.

D50 50 s.

LED TEST Gecikmeli açma LED göstergesi (flaþör ise aþýrý akým baþlama)

Ani açma LED göstergesi

FAZ TOPRAK

NOT:Zaman, ani açma ve mode dip switch deðerleri faz ve toprakta a y n ý d e ð e r d e d i r .

(6)

1- Çalýþma karekteristiklerinin seçilmesi:

Çalýþma karekteristikleri üç kutuplu MODE switch ile seçilmektedir. Üç adet sabit zamanlý çalýþma ile IEC 255-4 ve BS 142 standartlarýna uygun dört çeþit ters zamanlý eðri seçilebilir. Bu eðrilere ait akým-zaman formülleri aþaðýda belirtilmiþtir.

1 0.1 1.0 10 100

10 100

Çalýþma zamaný(saniye)

Aþýrý akým katsayýsý Sabit zamanlý 1s.

Sabit zamanlý 10s.

Sabit zamanlý 50s.

Aþýrý Ters - EI Uzun Zamanlý Ters -LTI

Normal Ters - SI

Çok Ters - VI IEC 255-4

VEYA BS142

D1 1s.

D10 10s.

D50 50s.

SABÝT ZAMANLI ÇALIÞMA ( saniye )

(

0.14

0.021

(

^ý_ý_s

t =

(

13.5

(

^ý_ý_s 1

t =

(

80

2 1

(

^ý_ý_s

t =

(

120

(

^ý_ý_s 1 t =

((

^ý_ýs

( (

Þekil 1:Gecikmeli açmalardaki akým-zaman karekteristikleri.

ÇALIÞMA FONKSÝYONLARI

NORMAL TERS (STANDARD INVERSE - SI)

ÇOK TERS (VERY INVERSE - VI)

AÞIRI TERS (EXTREMELY INVERSE - EI)

UZUN ZAMANLI TERS (LONG-TIME INVERSE -LTI)

(7)

0 0,05

0 0 0

0,1 0,1 0,2 0,2 0,4

xt=S

time delay

0,1 0,05

0 0 0 0 0

0,1 0,2 0,4 0,4 0,8

Is=S

A

0,5 0,25

0 0 0 0 0

0,5 1,0 2,0 2,0 4,0

Is=S

A

overcurrent

2- Örnek bir trafo merkezindeki röle ayarlarýnýn yapýlmasý:

Röle ayarlarý her iþletmenin yapýsýna göre farklýlýklar gösterebilir. Röle iþletmecisi gerekli incelemeleri yaparak röleyi ayarlar. Aþaðýda 3faz+1toprak korumalý bir daðýtým trafosundaki ayarlar anlatýlmaktadýr.

Trafonun nominal gücü : 1600 kVA 1600

Ýþletme gerilimi : 34,5 kV Ip= --- = 26,8 A.

Akým trafosu : 40/5 1,73 x 34,5

Ip : Primer akým.

Is : Sekonder akým. Is= (5x26,8)/40 = 3,35A. (Nominal sekonder akým)

0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 320 340 360 380

0 1,05 1.1 1.5 2 3 4 5 6 8 10 20 30 40

Iins=1Is

2Is 3Is 5-25Is

4Is

Ani açma akým katsayýsý

Açma zamaný (ms)

FAZ TOPRAK

Is ayarlarý: Nominal sekonder akým 3,35A’ e en yakýn üst deðer 3,50A dir bu nedenle fazlarýn Is deðeri 3,5A’e ayarlanýr. (1/3/4 kademeleri saða diðerleri sol tarafa alýnýr. 0,5+1+2=3,5A.) Toprakta ayar deðeri geçici rejimlerin geçildiði akým deðeridir. Bu deðer topraðýn geçirgenliðine de baðlý olmakla birlikte 0,1+0,1+0,2=0,4A ayarlanabilir.

0 0,05

0 0 0

0,1 0,1 0,2 0,2 0,4

xt=S

Zaman çarpaný (xt) ayarý: Fazlarda iþletmedeki büyük yüklerin olmasý durumunda zaman uzatýlabilir. Normal durumda 0,1+0,1=0,2 seçilir.

Toprakta yol alma geçici rejim süresinin aþýlmasý gerekir. Bu süre 0,5s civarýndadýr. 0,1+0,4=0,5s ayarlanýr.

0 0 0 0 0

1 2

8 10

I>>=S xIs

4

instantaneous

I>>=S xIs

0 0 0 0 0

1 2

8 10 4

1 1 1

0 0

mode 0 1

1 1

0 0 0

Ani açma (I>>) ayarý: Fazlarda ani açma deðeri fiderden beslenen trafolarýn güçlerine göre deðiþmesine karþýlýk, (6...7)xIs arasýnda ayarlanabilir. Burada 1+2+4=7 kat ayarý yapýlabilir. Toprakta ani açma deðeri yaklaþýk olarak 2 kat olarak ayarlanabilir.

Mode ayarý: Fazlarda ters zamanlý, toprakta ise sabit zamanlý fonksiyonlar seçilmelidir. Buradaki uygulamada fazlar 1/1/1 yani normal ters (SI) seçilirken, toprak için 0/0/1 modu yani sabit zamanlý 1s. seçilmiþtir.

Fazlardaki SI fonksiyonunun alt eðrisi 0,2 ile topraktaki 1s. çalýþmasýnýn alt deðeri olan 0,5s. Zaman çarpaný skalasýnda önceden ayarlanmýþtý.

Þekil 2:MCR ani açma elemanýnýn skala ayarýna göre akým -zaman grafiði.

(8)

UYGULAMA ÞEMALARI

Uygulama þemalarý röle tiplerine göre þekil 3...7 arasýnda gösterilmiþtir.

Þekil 3: Uygulama þemasý : MCR010 Modüler, tek fazlý, aþýrý akým kýsa devre toprak rölesi:

21

33

34

22 21

15

17

18

19

20

Is

AC/DC

MODE TEST

SÝNYAL RESET

+

+ -

-

RL1

RL2 RL1-1

RL1-2

RL2-1

RL2-2 Zaman

ayarý Ani açma ayarý

Mode seçme

DC BESLEME ÜNÝTESÝ

DC BESLEME ÜNÝTESÝ Toprak Aþýrý

Akým Ayarý

Gecikmeli açma

Gecikmeli açma Ani açma

Ani açma Mikro iþlemci kontrol (Toprak)

Toprak Çýkýþ Devresi

Toprak hatasý gecikmeli açma çýkýþ kontaklarý

Toprak hatasý ani açma çýkýþ kontaklarý

A B C

P2 P1

S2 S1

14 13 12

33

34

21

22

12

13

14

15

17

18

19

20

Is

AC/DC

RL1

RL2 RL1-1

RL1-2

RL2-1

RL2-2 Faz A Aþýrý

Akým Ayarý Mikro iþlemci kontrol Faz A

Faz A Çýkýþ Devresi

Faz hatasý gecikmeli açma çýkýþ kontaklarý

Faz hatasý ani açma çýkýþ kontaklarý

A B C

P2 P1

S2 S1

MODE TEST

SÝNYAL RESET Zaman

Mode seçme

Þekil 4: Uygulama þemasý : MCR100 Modüler, tek fazlý, aþýrý akým kýsa devre rölesi:

(9)

Þekil 5 : Uygulama þemasý : MCR210 Modüler, iki faz bir toprak aþýrý akým kýsa devre rölesi:

21

5

7

8

9 10

12 13

14

15

17 18

19

20

Is

AC/DC

29

30

Is

AC/DC

33

34

Is

AC/DC

RL1

RL2

RL3

RL4 RL1-1

RL1-2

RL2-1

RL2-2

RL3-1

RL3-2

RL4-1

RL4-2 DC BESLEME ÜNÝTESÝ

Faz A Aþýrý Akým Ayarý

Gecikmeli açma Ani açma Mikro iþlemci kontrol Faz A

Faz B Aþýrý

Akým Ayarý Ani açma

Gecikmeli açma Mikro

iþlemci kontrol Faz B

Toprak Aþýrý

iþlemci kontrol (toprak)

Fazlarýn Çýkýþ Devresi

Fazlarýn gecikmeli açma çýkýþ kontaklarý

Fazlarýn ani açma çýkýþ kontaklarý

Toprak hatasý ani açma çýkýþ kontaklarý Toprak

Çýkýþ Devresi

A B C

P2 P1

S2 S1

4 3 2 22 27

28

+ -

MODE TEST

Mode seçme

Zaman ayarý

Ani açma ayarý

Mode seçme

21

5

7

8

9

10

Is

AC/DC

30

Is

AC/DC

31

32

Is

AC/DC

RL1

RL2 RL1-1

RL1-2

RL2-1

Faz B Aþýrý

Mikro iþlemci kontrol Faz C Faz C Aþýrý Akým Ayarý

A B C

P2 P1

S2 S1

27

28

29

4 3 2 22

+ -

MODE TEST

ayarý

Mode seçme

Þekil 6 : Uygulama Þemasý : MCR300 Modüler, üç fazlý aþýrý akým kýsa devre rölesi:

(10)

Þekil 7 : Uygulama þemasý : MCR310 Modüler, üç faz bir toprak aþýrý akým kýsa devre rölesi:

TEKNÝK BÝLGÝLER :

Nominal deðerler AC akým ( In ) : 1A veya 5A Frekans : 50/60 Hz.

DC Yardýmcý gerilimi : 24/54 - 48/125 veya 110/250 V Çekilen güçler

AC devresi (Pmax) : 1A rölelerde : 0,25 VA.

5 A rölelerde : 0,75 VA

(cos j = 1 ve akým herhangibir skala deðerinde iken.) Her baðýmsýz akým devresinin empedansý:

1A. Rölelerde 0,25 ohm.

5A. Rölelerde 0,02 ohm. dan daha küçüktür.

DC devresi (Pmax) :

Nominal gerilimler MCR 010 MCR 100 MCR 210 MCR 300 MCR 310

24/54 (60 VDC de) 0.9 W 0.9 W 1.4 W 1.4 W 1.6 W 48/125 (150 VDC de) 1.7 W 1.7 W 2.3 W 2.3 W 2.5 W 110/250 (300 VDC de) 2.3 W 2.3 W 2.9 W 2.9 W 3.2 W

Her bir çýkýþ rölesinin çekmesi durumunda röle baþýna 1,1W ilave edilmelidir.

27

28

21

22

2

3

4 5

7

8

9

10

12

13

14 15

17

18

19

20

Is

AC/DC

29

30

Is

AC/DC

31

32

Is

AC/DC

33

34

Is

AC/DC

RL1

RL2

RL3

RL4 RL1-1

RL1-2

RL2-1

RL2-2

RL3-1

RL3-2

RL4-1

Faz B Aþýrý

Mikro iþlemci kontrol Faz C Faz C Aþýrý Akým Ayarý

Toprak Aþýrý

iþlemci kontrol (toprak)

Toprak hatasý ani açma çýkýþ kontaklarý Toprak

Çýkýþ Devresi

A B C

P2 P1

S2 S1

+ -

Mode seçme

MODE TEST

Mode seçme

(11)

Ayar aralýklarý : Aþýrý akým skalasý ( ) :Fazlarda (0,25...10)A ve 0,25A adýmlarla ve toprakta ise (0,05...2)A ve 0,05A adýmlarla ayarlanabilir.

Ani açma skalasý ( ) : (1-25) x ve 1 ‘lik adýmlarla ayarlanabilir, istenirse sonsuz olabilir.

Zaman karekteristikleri : Gecikme zaman karekteristikleri þekil 1 de gösterilmiþtir:

Seçilebilir özellikte dört çeþit ters zamanlý ve üç çeþit sabit zamanlý çalýþma karekteristiði mevcuttur.

1-Standard inverse (Normal ters) 2-Very inverse (çok ters)

3-Extremely inverse (aþýrý ters)

4-Long time inverse (uzun zamanlý ters)

5-Definite time 1 s / 10 s / 50 s. (Sabit zamanlý 1s /10s / 50s )

Zaman çarpaný skalasý : 0.05...1.0 arasýnda 0.05 adýmlarla ayarlanabilir. (Bu durum bütün karekteritikler için geçerlidir).

Ani açma elemaný : (1 ... 25) x ve 1 _s adýmlarla ayarlanabilir. 5x ve üzeri ayarlarda ayar deðerinin 2 katýndaki açma süresi <35 ms.

(Ani açma akým-zaman eðrisi þekil 2 de dir.)

Çalýþma koþullarýndaki hatalar :

Aþýrý akým skalasý (Is) Çalýþma aralýðý 0.05 ile 2 arasýnda ( MCR100,MCR010, MCR210,MCR300,MCR310 için geçerlidir).

Giriþ akýmý çalýþma karekteristiði Çalýþma aralýðý Standard inverse

Very inverse 2 x .... 29 x Long time inverse

Extremely inverse 2 x .... 20 x Definite time (sabit zamanlý) 1.3x .... 29 x Çevre sýcaklýðý 20 C

Frekans 50 / 60 HZ Zaman çarpaný skalasý 1 x

DC Yardýmcý gerilim Nominal deðerleri: 24 / 54V, 48 / 125 V, 110 / 250 V I_s

I>> Is Is

I I_s I_s

In n I

I_{s s}I

Is sI

I_{s s}I

o

Akým trafosu sekonder nominal akýmý In (A)

1 1

5 0,15

Nominal çýkýþ gücü (VA)

2,5 7,5

Doðruluk sýnýfý

10P 10P

Aþýrý akým faktörü (xIn)

20 20

Max. Akým baðlantý kablo direnci bir devre için (ohm)

NOT: 5A uygulamalarda daha uzun kablolar gere- kiyorsa akým trafosu gücü, ilave her 0,06 ohm’

luk kablo direncine karþýlýk 2,5 VA kadar artýrýlmalýdýr.

(12)

Hatalarý etkiliyen çeþitli faktörler:

Zaman çarpaný skalasý: Ayar deðeri 0.05... 1.0 arasýnda 2 % veya (20-40 ms).

0 0

Çevre sýcaklýðý: -25 C .... +55 C ve Frekans : 47-62 Hz. Arasýnda deðiþirse:

Akým hatasý : 3 % Zaman hatasý : 2 % veya (20-40 ms).

DC Yardýmcý gerilim : Vx (V) Çalýþma aralýðý (V) 24/54 19-60

48/125 37-150

110/250 80-300 Bu aralýklardaki çalýþmalarda:

Akým hatasý 1 %

Zaman hatasý 2 % veya (20-40 ms).

Genel hatalar

Aþýrý akým elemaný ( ) 5 %

Ani açma elemaný ( ) 7.5 % Çalýþma karekteristikleri hatalarý:

Standard inverse

Very inverse 5 % veya (20-40 ms) Long time inverse

Extremely inverse 7.5 % veya (20-40 ms)

Definite time 3 % veya (20-40 ms)

Tekrarlama hatasý

Akým hatasý 1 % den küçüktür.

Zaman hatasý 2 % veya 30 ms hangisi büyük ise.

Termik dayanýklýlýk

Sürekli dayaným 2 x veya 2.6 hangisi küçük ise Kýsa süreli dayaným 1 s. süreyle 100 x ( 400 A maximum) 3 s süreyle 57 x (230 A maximum)

Zaman baþlatma akým deðeri Eðer çalýþma sabit zamanlý ise 1 ters zamanlý ise 1,05 den sonra üst led flaþör yapar ve zaman saymaya baþlanýr.

Resetleme akýmý %95 den büyüktür

Çýkýþ rölesinin tutma zamaný Yaklaþýk akým kesildikten 100 ms. sonra röle býrakýr.

Ýhbar LED göstergeleri Her ölçü ünitesinde iki adet led gösterge vardýr. Eðer giriþ akým deðeri sabit zamanlý çalýþmada skala deðerinin 1 katýný, ters zamanlý çalýþmada ise 1,05 katýný geçmiþ ise üsteki led flaþör yapar, zaman dolunca düz yanar. Aþaðýdaki led ani açmanýn olduðunu gösterir. Giriþ akýmý ani açma skala deðerini geçince yanar. Yanmýþ olan her iki led arýza

akýmý gidince reset butonu ile söndürülebilir.

Otomatik reset Daha önce yanmýþ olan ledler reset edilmemiþ ise yeni I_s

I>>

I_s I_n

I_n I_n

I_s I_s

(13)

Iþletmeci reset yapmayý unutsa bile son arýza görülebilir.

Çýkýþ kontaklarý: Fazlar için: Gecikmeli açmada baðýmsýz 2 kapayan Ani açmada baðýmsýz 2 kapayan

Toprak için: Gecikmeli açmada baðýmsýz 2 kapayan

Ani açmada baðýmsýz 2 kapayan kontak mevcuttur.

Kontak kapasitesi: Nominal deðerler: 8A , 250 VAC (omik) Nominal kesme kapasitesi: 2000 VA

Max.DC omik yük: 30VDC, 8A veya 110VDC, 0,5A.

max. Kesme voltajý: 440VAC / 300VDC

Elektriki ömür 1,5x10 çalýþma (4A, 230VAC, cos j =0,6)5

Mekaniki ömür 30x10 çalýþma6

Ýzalasyon testi: 2000V, 50Hz, 1 dakika. (veya 2200V, 50Hz, 1 darbe)

0 0

Çalýþma sýcaklýðý: -25 C...+55 C

Cihaz kutusu koruma tarzý: IP 51

18,5 201 22

178

25

146

YAN GÖRÜNÜM

A

ÖN GÖRÜNÜM

PANO KESÝM ÖLÇÜLERÝ (PANO KAPAK MONTAJ DETAYLARI)

4,85 149,5

4,85

B C 4,5 M4

Bütün ölçüler mm. cinsindendir.

KUTU VE PANO KESÝM ÖLÇÜLERÝ :

MCR010 MCR100 MCR210 MCR300 MCR310

KUTU TÝPLERÝ

A 96 96 144 144 173

B 53 53 101,5 101,5 130

C 91,4 91,4 139,5 139,5 168

DRK144 DRK144 DRK173 DRK96 DRK96

(14)

Normal Inverse Eðrileri I/IB

Very Inverse Eðrileri I/IB

(15)

RÖLE TÝPLERÝ :

MVR100 Tek üniteli aþýrý / düþük gerilim rölesi

MVR200 Ýki üniteli aþýrý / düþük gerilim rölesi

MVR300 Üç üniteli aþýrý / düþük gerilim rölesi

MVR400 Dört üniteli aþýrý / düþük gerilim rölesi

(16)

UYGULAMA YERLERÝ :

Düþük ve aþýrý gerilim röleleri tesislerdeki besleme geriliminin limit deðerleri aþmasý durumunda görev yaparlar. Özellikle alçak gerilim motorlarý gerilim düzensizliðinden fazlaca etkilenirler. Düþük gerilim durumunda aþýrý akým çekerek gövdeleri ýsýnýr. Güç trafolarý, motorlar ve diðer elektriki tesisler gerilim darbelerinden etkilenir ve izolasyonlarý zarar görebilir. Bu durumlarý önlemek için gerilim röleleri kullanýlýr.

KULLANMA AVANTAJLARI:

Seçilebilir üç tip sabit zaman gecikmesi olan mikroiþlemcili elektronik röle.

Ayarlanabilir gerilim reset oraný.

Küçük adýmlarla ayarlanabilir geniþ gerilim ve zaman skalasý.

Her ölçü ünitesinin isteðe göre aþýrý veya düþük gerilim rölesi olarak çalýþabilmesi.

Düþük ölçme devresi yükü.

Kolay deðiþebilen ölçü üniteleri (yedekleme ve deðiþebilme için).

Röleyi servise alýrken fonksiyon testi kolaylýðý (Röle test cihazý kullanmadan) Geniþ aralýklý yardýmcý DC besleme giriþi.

DC VAR led göstergesi.

Cihaz iç kýsmý, kullanýcýya manevra ve testlerde yardýmcý olabilecek, kutusundan dýþarý alýnabilen soketli ve kýzaklý bir yapýdadýr.

Saðlam mekanik tasarým.

Çýkýþ klemenslerine yakýn bir yerde bulunan cihaz baðlantý þemasý, montaj kolaylýðý saðlamaktadýr.

Cihaz kutusu koruma tarzý IP 51 dir.

RÖLENÝN FÝZÝKÝ ANLATIMI :

Ýç kýsmý sökülebilir soketli ve kýzaklý rölede aþaðýdaki özellikler vardýr:

Fazlardaki gerilim hatalarý modüler ölçme üniteleri ile tesbit edilir.

Her bir ünite üzerinde gerilim, zaman, gerilim reset oraný, fonksiyon(düþük/aþýrý gerilim ve zaman) skala switcleri ve çalýþmalarýn izlenebildiði iki adet LED öngörülmüþtür.

DC/DC çevirici ünitesi üzerine DC VAR ledi, test ve reset butonlarý yerleþtirilmiþtir.

AC giriþ ünitesi üzerinde, röle tipi, çalýþma fonksiyonlarý gösterilmiþtir.

Modüler tasarým avantajý ile her ünite kolaylýkla yerine takýlýp çýkartýlabilmektedir.

Gerekli hallerde yetkili personel tarafýndan cihazýn iç kýsmýnýn kolayca sökülebilmesi için röle soketli ve kýzaklý bir yapýda tasarlanmýþtýr. Rölenin mekanik yapýsý güvenli ve saðlam bir yapýdadýr.

Harici baðlantýlar için cihazýn arka tarafýna, kolay montaj saðlayan sýra klemens bloku öngörülmüþtür.

Kablo montaj kolaylýðý için, klemens blokuna yakýn iç baðlantý þemasý öngörülmüþtür.

DC beslemenin kesilip gelme ihtimaline karþýlýk her ölçü ünitesindeki ledlerin yanma konumlarý hafýzada tutularak reset edilinceye kadar gösterilmektedir.

Ölçü ünitelerinde, giriþ gerilimi ayar deðerinin üzerine çýkmýþsa üsteki( <U<) ledi flaþör yapar, zaman dolunca led düz yanar, röle çeker ve aþaðýdaki (t) ledi de düz yanar. Gerilim normal deðerine dönünce (t) ledi söner, röle býrakýr ve (<U<) ledi düz yanmaya devam eder. Bu led, reset butonu ile söndürülebilir.

Eðer zaman dolmadan gerilim normale dönerse hiç bir led yanýk kalmaz.

Zaman dolduðunda rölenin çekmesine raðmen aþýrý veya düþük gerilim durumu devam ediyorsa (<U<) ledi flaþör yapmaya, (t) ledi ise düz yanmaya devam eder.

Röle, üzerindeki test butonuna bir defa basýlarak test edilebilir. Bu test sýrasýnda röle test cihazý olmadan, röleye aþýrý veya düþük gerilim gelmiþ gibi bir iþlem gerçekleþir bu sayede zaman gecikmeleri, çýkýþ rölesinin kontaklarý ve seçilmiþ röle fonksiyonun doðruluðu kontrol edilebilir.

Cihaz kutusu korozyona dayanýklý elektrostatik toz boya ile boyanmýþtýr.

Mode switch 0/0/0 konumuna alýnýrsa ledler flaþör yaparlar, böylelikle saðlamlýklarý kontrol edilebilir.

(17)

mode%voltage resettime delay

2 4 8 16 32 64

0 0 0 0 0 0

0 0,05

0 0 0

0 0 0 0 0

0,1 0,1 0,2 0,2 0,4

0,5 1 2 4 8

1 1 1

0 0 0

voltage set unit

%U =1+SR

t=kxS sec U =40+S V_s

t

2

>u>

RÖLE SKALA AYARLARININ YAPILMASI :

Her ölçü ünitesinde aþýrý/düþük gerilim, gecikme zamaný, gerilim reset ve mode seçme dip switch’leri ayrý ayrý bulunmaktadýr. Aþaðýda örnek bir ölçü ünitesinin þekli görülmektedir.

Aþýrý/düþük gerilim skalasý 10 - 73V 1 V adýmlarla 40 - 166V 2 V adýmlarla 150 - 276V 2 V adýmlarla

280 - 469V 3 V adýmlarla ayarlanabilir dört tip gerilim rölesi vardýr.

Sabit zaman gecikmeleri 0,05 .... 1 s. 0,05 s. adýmlarla 0,5 .... 10 s. 0,5 s. adýmlarla

2,5 .... 50 s. 2,5 s. adýmlarla ayarlanabilir.

Gerilim reset oraný 1% ... 16.5% ve %0,5 adýmlarla ayarlanabilir.

1 0 1

0 0 1

1 1 0

0 1 0

1 1 1

0 0

1 0

1 1 1

0 0 0 Dip-switch konumlarý

O1 U1 O10 U10 050 U50 LED

test Aþýrý/düþük gerilim göstergesi

Gecikme sonu ve röle çekme göstergesi

1- Çalýþma karekteristiklerini seçme :

Çalýþma karekteristikleri en alttaki 3’lü mode switch ile yapýlmaktadýr. Her bir ölçü ünitesi ya aþýrý veya düþük gerilim fonksiyonuna ayarlanabilir. Bu ayarlar mode switch tablosunda görülmektedir.

O= over voltage ( aþýrý gerilimi gösterir) U= under voltage (düþük gerilimi gösterir)

Aþýrý 1s Düþük 1s Aþýrý 10s Düþük 10s Aþýrý 50s Düþük 50s

(18)

21

22

RL1

RL1-2 RL1-1 DC BESLEME ÜNÝTESÝ

Çýkýþ

devresi Gerilim hatasý

gecikmeli açma çýkýþ kontaklarý A

B

C

Tr.

4

6 5 1

3 2 27

28

AC/DC Us

MODE TEST

SÝNYAL RESET Mode

seçme

Mikro iþlemci kontrol Zaman ayarý

Gerilim ayarý <U<

t Ünite 1

%UR

#1 #1

2- Gecikme zaman skalasý:

Sabit zamanlý çalýþma karekteristikleri t=k x S þeklinde gösterilmiþtir. S iþareti belirli deðerleri olan

bütün switch pozisyonlarýnýn toplamýný göstermektedir.

Sabit zamanlý karekteristikler 3 aþýrý ve 3 düþük olmak üzere 6 adettir. Detaylarý aþaðýda belirtilmiþtir.

Mode switch çarpan S (skala) t (s) ayar adýmý (s)

U1/O1 k=1 0.05 ... 1 0.05-1 s. 0.05 s. adýmlarla U10/O10 k=10 0.05 ... 1 0.5-10 s. 0.5 s. adýmlarla U50/O50 k=50 0.05 ... 1 2.5-50 s. 2.5 s. adýmlarla 3- Gerilim skalasý ve ayarý:

Gerilim skalasý Us= 40+S þeklinde gösterilir. Burada 40 rakamý (40-166V) tipi gerilim rölesindeki skala baþlangýç gerilimidir. S ise karþýsýnda çeþitli deðerleri olan kademelerin toplamýdýr. Ve deðeri volt cinsindendir. Us nin aþýrý veya düþük gerilim ayarý olduðunu mode switch belirler. Gerilim ayar aralýklarý dört çeþittir. Kullanýcý gerilim trafosunun durumuna göre uygun birisini seçer.

10 - 73 V 1 V adýmlarla 40 - 166 V 2 V adýmlarla 150 - 276 V 2 V adýmlarla

280 - 469 V 3 V adýmlarla ayarlanabilir.

4-Yüzde voltaj reset skalasý ve ayarý: (%U =%1....16,5 arasýnda ayarlanabilir)_R

Aþýrý veya düþük gerilim durumunu normal duruma getirebilen gerilimin limit deðerine reset gerilimi denir.

Ünite üzerinde %U =1+S olarak gösterilmiþtir. Us ile U arasýnda þu baðýntýlar vardýr:_R _R

U = %U x Us Us = Gerilim skalasý (ünite üzerinde) _{R R} Us - U = reset gerilim sýnýrý (aþýrý gerilimde) %U =Yüzde reset skalasý (ünite üzerinde)_R _R Us + U = reset gerilim sýnýrý ( düþük gerilimde) U = Reset gerilimi (hesapla bulunur)_R _R Örnek:Aþýrý gerilim çalýþmada Us=100V ve %U =%5 ayarlanmýþ olsun. Bu durumda reset gerilim sýnýrý:_R U =%5x100=5V. Ve buradan Us -U =100-5=95V bulunur. Yani aþýrý gerilim 100V’un üzerinde baþlar _R _R 95V sýnýrýna düþünce reset olup normale döner.

UYGULAMA ÞEMALARI:

Gerilim röleleri ile ilgili örnek baðlantý þemalarý þekil 1...4 ‘te verilmiþtir.

+ -

Þekil 1: Uygulama þemasý: MVR100 modüler bir üniteli aþýrý/düþük gerilim rölesi

(19)

Þekil 2: Uygulama þemasý: MVR200 modüler iki üniteli aþýrý/düþük gerilim rölesi

Þekil 3: Uygulama þemasý: MVR300 modüler üç üniteli aþýrý/düþük gerilim rölesi

27

28

21

22

AC/DC

29

30

AC/DC

31

32

AC/DC Us Us Us

MODE TEST

+ +

- -

RL1

RL1-2 RL1-1 Mode

seçme

Mode seçme

Mikro iþlemci kontrol

Mode seçme

Mikro iþlemci kontrol Gerilim ayarý

Gerilim ayarý

<U<

t

<U<

t

<U<

t Ünite 1

Ünite 2

Ünite 3

Çýkýþ

B

C

%UR

#3 #3

#2 #2

#1 #1

Tr.

4

6 5 1

3 2 27

28

21

22

AC/DC

29

30

AC/DC Us Us

MODE TEST

RL1

RL1-2 RL1-1 Mode

seçme

Zaman ayarý

Mode seçme

Mikro iþlemci kontrol Gerilim ayarý

Gerilim ayarý

<U<

t

<U<

t Ünite 1

Ünite 2

Çýkýþ

B

C

%UR

#2 #2

#1 #1

Tr.

4

6 5 1

3 2

(20)

Þekil 4: Uygulama þemasý: Modüler dört üniteli aþýrý/düþük gerilim rölesi Tip: MVR400

TEKNÝK BÝLGÝLER :

Nominal deðerler

Nominal AC ölçme gerilimleri

Gerilimler(Un) :57, 63, 69,100, 110, 120, 230, 400V Frekans : 50/60 Hz. (47....62 Hz.)

Nominal yardýmcý DC gerilimler

Nominal gerilimler (Vx) Çalýþma aralýðý 24/54 19...60 VDC 48/125 37....150 VDC

110/250 80....300 VDC

Çekilen güçler AC devre gücü

(Bir devre için) Un (VAC) Ayar aralýðý(Us) Max. güç 57, 63, 69 (10-73) V < 0,2 VA 57, 63, 69, 100, 110, 120 (40-166) V < 0,4 VA 230 (150-276)V < 0,8 VA

27

28

21

22

AC/DC

29

30

AC/DC

31

32

AC/DC

33

34

Us Us Us Us

AC/DC

MODE TEST

+ -

RL1

RL1-2 RL1-1 Mode

seçme

DC BESLEME ÜNÝTESÝ Mikro

iþlemci kontrol Zaman ayarý

Mode seçme

Gerilim ayarý Gerilim ayarý

Gerilim ayarý

<U<

t

<U<

t

<U<

t

<U<

t Mikro iþlemci kontrol Zaman ayarý

Mode seçme

Ünite 4 Ünite 1

Ünite 2

Ünite 3

Çýkýþ

gecikmeli açma çýkýþ kontaðý A

B

C

%UR

#4 #4

#3 #3

#2 #2

#1 #1

Tr.

4

6 5 1

3 2

(21)

DC Kaynaktan çekilen güçler:

Nominal gerilimler MVR 100 MVR 200 MVR 300 MVR 400 24/54 (60 VDC’de) 1.0 W 1.2 W 1.6 W 1.8 W 48/125 (150 VDC’de) 1.9 W 2.0 W 2.6 W 2.8 W 110/250 (300 VDC’de) 2.6 W 2.9 W 3.3 W 3.6 W

Çýkýþ rölelerinin çekmesi durumunda, her çeken röle baþýna 1,1W ilave edilmelidir.

Ölçme gerilim ayar aralýklarý:(Us) (Aþýrý veya düþük gerilim modunda )

AC nominal gerilimler ( VAC ) Ayar aralýklarý (Us) adýmlar ( V )

57, 63, 69 10-73 VAC 1

57, 63, 69,100,110,120 40-166 VAC 2

230 150-276 VAC 2

400 280-469 VAC 3 Gecikmeli açma ayar aralýðý:(t=kxS )

(Aþýrý ve düþük gerilim modunda geçerli olup k=skala çarpaný ve S ise skala deðeridir) Modlar Gecikmeli açma skalasý(t) Adýmlar k S U1 / O1 0,05 -1 s. 0,05 s. 1 0,05-1

U10 / O10 0,5 - 10 s. 0,5 s. 10 0,05-1 U50 / O50 2,5- 50 s. 2,5 s. 50 0,05-1

%’de gerilim reset:(%U )_R

Ayarlanabilir yapýdadýr, aþýrý veya düþük gerilim modlarýndaki skala deðeri % 1 ... % 16,5 dir.

Skala %U =1+S þeklinde olup 1 deðeri toplam skala kademelerine ilave edilir._R

Çýkýþ rölesinin býrakma zamaný: Yaklaþýk 100 ms.

Referans koþullardaki hatalar:

AC ölçme gerilim skalalarý (10-73) V (40-166) V (150-276) V (280-469) V

Yardýmcý DC besleme gerilimleri 24/54, 48/125, 110/250 V

Ölçme devre frekansý 50/60 Hz

Çevre sýcaklýðý 20 ‘de iken aþaðýdaki hatalar geçerlidir:

Yukarýdaki þartlardaki hatalar:

Ölçme gerilim hatasý %3 (ayarlanan skalaya göre hata)

Zaman hatasý %3 veya 30 ms hangisi büyükse

o hata geçerlidir.

Tekrarlama zaman hatasý 1% veya 10 ms hangisi büyükse O hata geçerlidir.

(22)

Hatalarýn bazý faktörlerden etkilenme miktarlarý:

Frekans deðiþmesinde ölçü gerilim hatasý: ölçü gerilim hatasý 1% dir.

Çalýþma frekans aralýðý : 47-62 Hz aralýðýnda DC yardýmcý gerilim deðiþimindeki

gecikme zamaný hatasý: 1% veya 30 ms hangisi büyükse o deðer geçerlidir.

Çýkýþ kontaklarý: Ýki enversör kontak mevcuttur.

Kontak kapasitesi:: Nominal deðerler: 8A , 250 VAC (omik)

Nominal kesme kapasitesi: 2000VA.

Max. DC omik yük: 30VDC,8A veya 110VDC, 0,5A max. Kesme voltajý: 440VAC / 300VDC

Elektriki ömür: 1,5x10 çalýþma (4A, 230VAC, cos j =0,6)5 6

Mekaniki ömür: 30x10 çalýþma

Ýzalasyon testi: 2000V, 50Hz, 1 dakika. (veya 2200V, 50Hz, 1 darbe) Çalýþma sýcaklýðý: -25 C...+55 C

Cihaz kutusu koruma tarzý: IP 51

18,5 201 22

178

25

146

YAN GÖRÜNÜM

A

ÖN GÖRÜNÜM

PANO KESÝM ÖLÇÜLERÝ (PANO KAPAK MONTAJ DETAYLARI)

4,85 149,5

4,85

B C 4,5 M4

Bütün ölçüler mm. cinsindendir.

KUTU VE PANO KESÝM ÖLÇÜLERÝ :

MVR100 MVR200 MVR300 MVR400

KUTU TÝPLERÝ

A 96 144 144 173

B 53 101,5 101,5 130

C 91,4 139,5 139,5 168

DRK144

DRK144 DRK173

DRK96

(23)

Modüler Mikroiþlemcili Koruma Röleleri