YURTTAŞLIK EĞİTİMİ
haftalık 1, yıllık toplam 37 ders saatiGİRİŞ
7. sınıf yurttaşlık eğitimi dersi programı saptanırken öğrencilerin ya- şı, önceki sınıflardan bu dersle ilgili elde edilen bilgi ile becerileri ve yur- ttaşlık eğitimiyle bağlılığı olan diğer derslerden elde edilen bilgiler de göz önünde bulundurulmuştur...
7. sınıftan çıkan tecrübeler, doğrusu bireysel ve topluluk kimliğin ge- lişmesi, sağlık ve sağlık korunması, kanunlar ve insan hakları, kültür ve çevre korunması, 7. sınıf ders programlarında işlenen konularla pratik bir şekilde bağ kurulabilir. Bu yaş grubundaki çocuklar kendilerini daha ye- tişkin (bilgili) hissetmekle birlikte, topluluklar veya değişik kuruluşlar kurmak için de büyük ilgi gösterirler. Bu topluluk ve kuruluşlar çerçe- vesinde de çocuklar bireysel ve topluluk kimliklerini geliştirirler. Bu yaş grubundaki topluluklar genelde müzik kulüpleri, şiir kolları, eğlence kulüpleri, yarışma kulüpleri, spor vb. olurken, kuruluşlar da çevrecilik, gönüllüler vb. dernekler olarak, öğrenciler bu ders çerçevesinde toplum- sal örgütlenmenin bu şekillerinde yetenek ve bilinçlenme etkinliklerini geliştirirler.
Bunun yanı sıra, 7. sınıf öğrencileri yurttaşlık eğitimi çerçevesinde yönetimi, iktidarı ve otoriteyi de öğrenirler. Öğrenciler değişik yönetim şekilleri hakkında olduğu gibi, yönetime katılımı ve etkinliği sağlayan şekiller hakkında da bilgilendirilirler. Kulüp, dernek veya sivil toplum kuruluşların örgütlenmesiyle öğrenciler, sadece kültürel eğitim alanın- daki gelişmelerini değil, gelecekte toplum içinde üstlenecekleri görev ve rolleri için de çok daha iyi bir şekilde hazırlanmış olurlar.
GENEL HEDEFLER
Okul ve toplulukta kulüp ve derneklerin kurulması, işleyişi ve etkin- liklerin geliştirilmesi konusunda daha etkin olmaları için, öğrencilere yar- dımcı olabilme.
Kamu kurumlarındaki yönetim organlarının kurulmasında vatandaş- ların etkin katılımları önemi hakkında bilinçlenebilme.
Grup üyeleri hak ve sorumluluklarına saygılı olma ve her çeşit (etnik, din, ırk, cinsiyet vb.) ayrımcılığın engellenmesinin önemi konusunda bi- linçlenebilme.
Kamu kuruluşları çeşitleri, yapıları ve görevlerini tanıyabilme
Grup ve kurumların çalışma kuralları olası ihlallerine karşı tepki (müdahale) gösterebilme
Toplumsal katılımın değişik tiplerini ve devlet otoritesi nezdinde yurttaş ve sivil toplum kuruluşlarının etkisini anlayabilme.
ÖZEL HEDEFLER
Yedinci sınıf Yurttaşlık Eğitimi dersi hedefleri aşağıdaki gibidir:
Tutum ve değerler açısından:
· Kulüp, dernek ve kurum çalışmalarıyla ilgili eleştirel tutum geliş- tirebilme
· Açık ve hoşgörülü olma cinsiyet, etnik, din, ırk ayrımı türlerine karşı gelebilme
· Kulüp, dernek ve sivil toplum kuruluşları etkinliklerine gönüllü ve istekli olabilme
Bilgi açısından:
· Kulüp, dernek, kurum, sivil toplum kuruluşu, merkezi yönetim, yerel yönetim gibi kavramları öğrenebilme
· Farklı yönetim şekilleri (demokratik yönetim, otoriter) öğrene- bilme
· Kosova’da ki sivil toplum etkinlikleri çeşitlerini öğrenebilme
· Karşılıklı vatandaş ve otorite etkileşimini öğrenebilme
Anlama açısından:
· Kulüp,dernek ve kurum çalışmalarında etkin katılımın önemini kavrayabilme
· Kulüp, dernek ve kurumlardaki çalışmaların gerektirdiği yetki ve sorumlulukları kavrayabilme
· Yönetime etkin katılım ve etki etme biçiminin önemini kavra- yabilme
Değerlendirme açısından:
· Kulüp, dernek, kurum ve genelde toplumun gelişmesi doğrultu- sunda demokratik yönetimin önemini değerlendirebilme
· Okul ve topluluklarda kulüp ve derneklerin kurulması olanak ve gereksinimlerini değerlendirebilme
· Okul ve topluluktaki diğer kulüp, dernek ve kurumlarla işbirliği gereksinimlerini değerlendirebilme
· Otoritelerin yönetimdeki sorumluluğu üstlenmesindeki rolünü değerlendirebilme
Uygulama açısından:
· Kulüp, dernek ve kurumlardaki kural ve prosedürlere uyabilme
Analiz açısından:
· Yönetim ile otoritelerin rolü ve demokratik kanunlar esasında işleyişinin önemini çözümleyebilme
· Okul ve topluluktaki kulüp ve derneklerin etkinliklerinden doğan sonuçların etkisi çözümleyebilme
Sentez açısından:
· Kosova toplumunda demokratik değerlerin gelişmesi ve ilerletil- mesinde sivil toplumun kaydettiği sonuçları birleştirebilme.
DERS BÖLÜMLERİ
KATEGORİLER ALT KATEGORİLER DERS SAYISI Gruplar ve
kurumlar
Kulüpler, dernekler ve kurumlar
20 ders saati
Yönetim ve yurttaşlık
Yönetim, iktidar ve otorite 17 ders saati
KULÜPLER, DERNEKLER VE KURUMLAR Ders İçeriği
Öğrenilecek konular:
Kulüpler ve çeşitleri. Kulüplerin kurulması ve kurulma süreçleri.
Grupta çalışması ve grupta alınan görevlerin yerine getirilmesinin önemiyle ilgili kulüp yönetimi ve çalışma ilkeleri.
Kulübün kimliğinin oluşturulması ve kimliğin ifade şekilleri (logolar, semboller, armalar...)
Dernekler ve çeşitleri ( kültürel, sanatsal, ekolojik, insani, profe- syonel )
Derneklerdeki etkinliklerin topluluklara ve topluma etkisi ( dernekler arası işbirliği ve etkinliklerin genişletilmesi).
Sivil toplum kuruluşları ve sivil toplum kavramı. Sivil topluma katılım. Sivil toplum kuruluşları ağı ve yerel / merkezi yönetime etkisi.
Aile kurumu. Aile değişimleri. Aile ve akrabalıkların rolü ve yapısı.
Toplumsal kurumların diğer şekilleri : eğitim kurumları ( okul ve okul düzeyleri, yaşam boyu eğitim vb. ), kültürel kurumlar (medyalar, tiyatro, sinema, sanat galerileri) Kosova ve dünyada kültürel değişmeler ve bu değişmelerin trendleri.
Dini kurumlar. İnanç şekilleri ve dini özgür yaşama hakkı.
Sağlık kurumları (hastane, sağlık ocağı, kamu sağlığı ve onu tehdit etmenler), kamu hizmetleri kurumları (posta, telekomünikasyon) ve yö- netim kurumları (mahkeme, polis, savcılık, sivil savunma, sosyal si- gorta).
Kazanımlar Öğrenci:
· Yaşadığı toplulukta ve Kosova’da faaliyet gösteren kulüp, dernek ve kurumların değişik şekillerini tanımlar.
· Gruptaki çalışmaSI ve sorumluluklarını betimler.
· Kulüp, d e r n e k v e y a kurumların zamana sürekli ayak uydurabilmeleri için, yeni etkinlik gereksinimlerini tanımlar.
· Diğer kulüp ve derneklerle işbirliğin önemini çözümler,
· Toplulukların ve toplumun gelişmesinde kulüp, dernek ve kurumların önemini değerlendirir.
YÖNETİM, İKTİDAR VE OTORİTE Ders İçeriği
Öğrenilecek konular:
Yönetim şekilleri ve demokratik yönetimin rolü
Yönetime katılım şekilleri, Seçim sistemleri ve özgür iradeyle verilen oyların değeri
Karar verici kurumlara yurttaşlıkların etkiyebilme şekilleri (şikayet- ler, kampanyalar, eylemler, protestolar…)
Yerel yönetim ve merkezi yönetim,Yerel yönetim fonksiyonları, yö- netime katılım ve etkiyebilme şekilleri.
Merkezi yönetim fonksiyonları, katılım ve etkileyebilme şekilleri.
Yönetim biçimleri ve kurumları (yasama, yönetim ve yargı)
Yönetim ve otorite. Otoriteye saygı, karşı gelme ve otoriteyi kötüye kullanma.
Kazanımlar Öğrenci:
· Yönetim şekillerini açıklar.
· Yönetime katılmanın önemini açıklar.
· Yönetim çeşitleri ve yönetim kurumları çalışma biçimini açıklar.
· Merkezi ve yerel yönetim arasındaki yetkileri ayırt eder.
· Yönetimin, yurttaşların çıkarlarını korumada rolünü açıklar.
· Olası ayrımcılık şekillerini kavrar, ayrımcı kanunlara karşı gelir ve eleştirel görüşünü dile getirir.
· Zıt çıkarları belirleyip uyum yolları arar.
DERSLER ARASI İLİŞKİ
Yurttaşlık eğitimi çok yönlüdür. Bu dersin diğer derslerle örneğin tarih, coğrafya, Türkçe, müzik, resim, teknik eğitimi, beden eğitimi vb.
bağlılığı vardır.
Yurttaşlık eğitimi Tarih dersiyle, devlet yönetimi ve düzenlemesiyle değişik konu ve şekillerle bağ kurar.Yurttaşlık eğitimi değişik kurumların kurulmasındaki içeriklerle olduğu gibi, kurumların değişmesini etkileyen olay ve süreçlerle, kanunlarla, hükümetlerle yada yönetim biçimleriyle de bağlılık kurar.
Coğrafya, yurttaşlık eğitimiyle toprakların yönetimine dair içerik- lerle, belirli yörelerde kulüplerin derneklerin ve kurumların gelişmesiyle ve etkinliklerinin planlanmasıyla da bağlar kurar. Ayrıca belediyeler arası toprakların bölüşmesine ait içeriklerde ve belirli bölgeler içersindeki yerel yönetimlerin işlevliği konusunda da yardımcı olur.
Türkçe dersiyle, yedinci sınıf öğrencileri değişik edebiyat ve tiyatro kollarını kurabilme durumundadırlar. Bu etkinliklerin gerçekleşmesinde öğrencilere Türk Dili ve Edebiyatından ve yurttaşlık eğitiminden edinmiş oldukları bilgiler önemli yardımdan olur.
Resim, müzik ve beden eğitimiyle, okul ve topluluklarda edebiyat kolları yanı sıra, müzik kulübü, resim kulübü, spor kulübü vb. kulüpler de etkin olabilirler. Dolayısıyla bu tür kulüplerdeki etkinliklerle öğren- ciler okul ve topluluktaki kültürel yaşamın zenginleşmesine katkıda bulu- nurlar.Yurttaşlık eğitiminde öngörülen projeler bölümü, özelikle bu tür etkinlikler sayesinde gerçekleşebilir. Örneğin, çevre koruması etkinliği sonucu hazırlanacak bir poster, yurttaşlık eğitimi ve resim dersi arasında bir bağın kurulmasını mümkün kılar.
Teknik eğitimiyle teknoloji araç ve gereçlerin teyp, diktafon, kame- ra, fotoğraf makinesi vb. görsel- işitsel araçlar kullanımı.
ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ
7. sınıf Yurttaşlık Eğitimi ders programının gerçekleşebilmesi öğret- menin bu ders çerçevesinde öğrencinin gerçekleştirmesi gereken ödevle- rine ders içeriklerine göre bir sürü yöntem ve teknik kullanmak zorun- dadır. Sınıfta açıklamalar, kitap okuma, tartışma, grupta çalışma, bireysel çalışma, projeler vb. etkinlikler, Internet kullanımı, sahne etkinlikleri, kitle iletişim araçlarının kullanılması, toplumsal izleme, kulüp, dernek ve kurumlara ziyaretler, derleme, düzenleme ve verilerin sunumu vb başarılı öğretimi sağlar.
Kulüp, dernek ve kurumlara ait konularda, kuruluş süreçleri, işlevleri ve etkinliklerin gelişmesine ait diğer şekillerde öğretmen, öğrencinin ku- lüp ve okul ile topluluktaki derneklerde faaliyetlerini etkinleştirmelidir.
Değişik etkinliklere katılmakla,öğrenciye kulüp ve derneklerin çalışması konusunda bilgilendirilmesi sağlanır. Bu şekilde öğrenciler okul ve topluluktaki sanat ve kültürel yaşamın da gelişmesinde katkılarını sunmuş olurlar.
Yönetim, hükümet ve otorite konularında öğretmen, kamu yönetimi, hükümet ve otoritenin anlamını ve önemini açıklar. Bunun ardından da, yönetim biçimleri, demokratik yönetimin önemi, yönetim düzeyleri,
hükümetin işlevi, yönetime gelebilme şekilleri ile otoritenin kuruluş esasları ve işlevi üzerinde tartışma, ortak görüşme ve grupları çalışmaları yapılmalıdır. Bu kategori konularının işlenmesi sırasında öğrenciler, bireysel ve grup projelerin üzerinde çalışmaları gerekiyor.
Bireysel projelerde öğrenci, merkezi ve yerel yönetim sonucu toplu- munda gözlenen bir sürü değişmeleri açıklar.
Nitekim grup çalışmalarında öğrenciler, yurttaşların günlük katılım- ları, katılım şekilleri ve yönetime olan etkileri hakkındaki kanıtları ileti- şim araçlarından ve günlük yaşamdan toplamış olacaklar.
DEĞERLENDİRME
Değerlendirme ile, 7. sınıf ders programında öngörülen kazanımların gerçekleşme düzeyleri onaylanır. Bu kazanımlar tanıma, açıklama, ana- liz, sentez yapabilme becerilerine göre değerlendirilir.
Bu şekilde ders programı ve öğretim yöntemleri uyumunun sonucu olarak öğrenim sürecinin başarılı gelişmesi veya gelişmeyi engelleyen zorluklar hakkında bilgiler sağlanmış olur.
Değerlendirme çok yönlü ve sürekli olmalıdır. Değerlendirme süreci şöyle gerçekleşir:
· İzleme
0 Öğrencinin bireysel çalışma becerileri, 0 Öğrencinin grupta çalışabilme becerileri, 0 Özel etkinlik ilgisinin olması.
· Ödevler
0 Doğru çözümler, 0 Zamanında yapma,
0 Sınıfta ve evde çalışma alışkanlıkları geliştirme.
· Projeler 0 Bireysel, 0 Grup.
· Testler
0 Deneme testi,
0 Dönem (periyodik) testi, 0 Final testi.
· Portfolyo 0 Yazılı,
0 Örnek resimli, 0 Kayıtlı.
· Öz Değerlendirme
0 Öğrencinin öğrenciyi değerlendirmesi, 0 Grubun grubu değerlendirmesi,
0 Sınıfın öğrenciyi değerlendirmesi.
Öğrencinin yurttaşlık eğitimindeki ilerlemesi sadece sorunun sorul- duğu anda ölçülemez, bu ancak bütün süreç içindeki katılımıyla ve sınıfta, okulda ve topluluktaki etkinliklerle yapılır. Değerlendirme sadece öğrencilerin tanımlama bilgilerine dayanmaz, değerlendirme çevredeki davranış, topluluktaki izleme bu dersin plan programıyla öngörülen ko- nuların açıklanması için gereken bilgi ve delillerin toplanması gibi de- ğişik pratik etkinliklerde gözlenen yeteneklerle gerçekleşir.
Değerlendirme tek yönlü (öğretmen-öğrenci) bir süreç değil, çok yönlü bir süreç olmalıdır. Öğrenciler de içerik ve ders yöntemleri hak- kında olduğu gibi değerlendirme hakkında da eleştirel alışkanlıklar geliş- tirmelidir. Okulun, topluluğun ve özelikle de öğrencinin iyiliği için okul, sadece öğrencilerin değerlendirilmeleri değil, onların da değerlendirme yapabilmeleri için imkanları sağlamalıdır.
DERS ARAÇ VE GEREÇLERİ
1. Bardhyl Musai, Metodologjia e mësimdhënies, Tiranë, 2003 2. Bardhyl Musai, Psikologjia e edukimit, Tiranë, 2003
