2017
SAMSUN
TİCARET VE SANAYİ ODASI
İKTİSADİ RAPOR 2017
Yayın No:2017/1
SAMSUN
Eylül 2017
©Bu eserin tüm telif hakları Samsun Ticaret ve Sanayi Odası’na aittir.
Samsun Ticaret ve Sanayi Odası’nın ismi kaydedilmek koşulu ile yayından alıntı yapmak mümkündür. Ancak Samsun Ticaret ve Sanayi Odası’nın yazılı izni olmaksızın yayının tamamı veya bir bölümü kopyalanamaz,
çoğaltılamaz, ticari amaçlarla kullanılamaz.
1.BASKI Eylül 2017, SAMSUN
SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI Hançerli Mahallesi Abbasağa Sokak
No:8 – 55020 / İlkadım SAMSUN
Tel:0.362.432 36 26 Faks:0.362.432 90 55 E-Posta: [email protected]
Web: www.samsuntso.org.tr
H a z ı r l a y a n:
İbrahim ÇELİK, Endüstri Mühendisi
Samsun TSO, Genel Sekreter Yardımcısı
Cilt-Baskı:
Bu Yayın 1200 Adet Basılmıştır.
S UNUŞ
Üyelerimizin ve bölgemizin ihtiyaçları doğrultusunda politikalar üreterek, sınai, ticari ve sosyal bakımdan ülke kalkınmasına destek sağlamayı misyon olarak belirleyen Odamızın en önemli amacı Samsun’un kalkınmasına yönelik projeler üreterek kentimizin ekonomik bağlamda gelişmesini sağlamaktır.
Şüphesiz bu gelişim sürdürülebilir olmalıdır. Bu da rasyonel bir bakış açısıyla sağlanabilir. Sorunların doğru ve yerinde tespitinin, üretilen çözümlerin uygulanabilirliğinin sağlanması güvenilir bilgi ile mümkündür. Potansiyeli, mevcut kaynakları, ihtiyaçları, sağlayacağı faydayı doğru ölçmek gerekir.
Bu anlayışa ve gerekliliğe istinaden her yıl kentimize ilişkin istatistiki verileri derleyip bir kaynak haline getiriyoruz.
Tabiri caizse kentin bir sayısal fotoğrafını çekiyor, ilimizin ve iş dünyamızın yaşadığı sorunlara doğru tespitler konulması için aracı oluyoruz.
Kentimizin sayısal bir fotoğrafı niteliğinde olan bu kaynak farklı birçok kurumca hazırlanan verilerin titiz bir çalışma sonucu detaylı olarak bir araya getirilmesiyle oluşturulmaktadır. Çalışmamızda şehrimize ait toplumsal ve kültürel yapı, ekonomik yapı ve makroekonomik göstergelere yer verilmiştir.
Raporumuzun başta üyelerimize, karar vericilere, iş dünyasına, akademisyenlere, kısacası toplumdaki bütün kesimlere yönelik bir yol haritası oluşturacağı inancıyla, “Samsun İktisadi Rapor 2017” çalışmasının hazırlanmasında odamız çalışanları başta olmak üzere emeği geçen, katkısı olan tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederim.
Salih Zeki MURZİOĞLU
Yönetim Kurulu Başkanı
TOBB Yönetim Kurulu ÜyesiİÇİNDEKİLER
SAYFA KONU 1 GİRİŞ
19 DÜNYA EKONOMİSİ
23 ULUSLARARASI ENDEKSLER VE TÜRKİYE 27 TÜRKİYE EKONOMİSİ
45 TARİHÇE 49 COĞRAFİ YAPI 55 NÜFUS
65 DEMOGRAFİK GÖSTERGELER 79 İÇ GÖÇ
83 SAMSUN’UN EN FAZLA NET GÖÇ ALDIĞI VE VERDİĞİ İLLER 84 SAMSUN İLİNDE EĞİTİM DURUMUNA GÖRE İÇ GÖÇ 87 KISACA İLÇELER
93 EKONOMİK YAPI
95 GAYRI SAFİ YURTİÇİ HASILA
98 SEKTÖRLER İTİBARİYLE GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA 101 KİŞİ BAŞINA GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA 105 GELİŞMİŞLİK
109 KAMU YATIRIMLARI
112 KİŞİ BAŞINA DÜŞEN KAMU YATIRIMLARI 115 YATIRIM TEŞVİKLERİ
121 KİŞİ BAŞINA YATIRIM TEŞVİK 123 SANAYİ
125 SANAYİ SİCİL KAYITLARINA GÖRE SAMSUN SANAYİ 127 KAPASİTE RAPORU İSTATİSTİKLERİ
129 ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ 137 KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ 139 İSO 500FİRMALARI 143 SAMSUN SERBEST BÖLGESİ
145 MARKA/PATENT/FAYDALI MODEL/ENDÜSTRİYEL TASARIM 151 SINAİ MÜLKİYET HAKKI TESCİLLERİ
153 FİRMA İSTATİSTİKLERİ 157 ODALAR (TİCARET/ESNAF SİCİL) 158 TİCARET VE SANAYİ ODALARI 164 ESNAF VE SANATKAR ODALARI 167 İŞ KAYITLARINA GÖRE GİRİŞİM 171 DIŞ TİCARET
172 İHRACAT
178 İTHALAT
185 KİŞİ BAŞINA İHRACAT VE İTHALAT RAKAMLARI 186 TİM İLK 1000İHRACATÇI FİRMA LİSTESİ 187 SAMSUN GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ İŞLEMLERİ 195 BANKACILIK
200 KREDİLER
206 MEVDUAT
212 SAMSUN KREDİ PERFORMANSI 214 KİŞİ BAŞINA MEVDUAT VE KREDİ 215 PROTESTOLU SENETLER
221 ÇEK İSTATİSTİKLERİ 222 KARŞILIKSIZ ÇEKLER 225 İBRAZINDA ÖNENEN ÇEKLER 227 VERGİ İSTATİSTİKLERİ
228 VERGİ TAHAKKUK VE TAHSİLATI 232 MÜKELLEF SAYILARI 235 İŞGÜCÜ/İSTİHDAM/İŞSİZLİK 241 SOSYAL GÜVENLİK
242 ÖNCELİKLİ YAŞAM GÖSTERGELERİ 255 İŞ KAZALARI
257 TARIM VE HAYVANCILIK 275 ULAŞTIRMA
289 ENERJİ VE MADENLER 295 EĞİTİM
309 YÜKSEK ÖĞRETİM 313 SAĞLIK 321 KÜLTÜR 327 TURİZM 335 SPOR
339 KONUT VE YAPI İSTATİSTİKLERİ 347 YAŞAM ENDEKSLERİ 349 SAMSUN KOSGEB 351 İŞKUR
353 ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI
355 TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU 357 AVRUPA BİRLİĞİ HİBELERİ
361 İCRA VE İFLAS 365 SUÇ İSTATİSTİKLERİ
367 SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI 373 SAMSUN KAÇINCI SIRADA? 377 KAYNAKÇA
GİRİŞ
GİRİŞ
Bu çalışmamızda kısaca dünya ekonomisinden bahsettikten sonra uluslararası endekslere göre Türkiye’nin durumu incelenmiş, sonrasında Türkiye ekonomisi ana başlıklar altında kayda alındıktan sonra Samsun ili, eğitimden sağlığa, dış ticaretten turizme kadar bir çok alanda analiz edilmeye çalışılmıştır.
DÜNYA EKONOMİSİ
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) her yıl düzenli olarak yayınladığı ve 2016 yılı Ekim ayında yayınlanan Dünya Ekonomik Görünümü raporuna göre küresel büyümede yavaş büyüme tuzağı etkisini sürdürmektedir. 2014 yılında %3.4 büyüyen dünya ekonomisi büyümesi, 2015 yılında %3.2 olarak gerçekleşmiştir. 2016 yılı büyümesinin ise %3.1 seviyesinde olacağı tahmin edilmektedir.
2016 yılı, Dünya ekonomisi için ilk yarıda yavaş geçilen ve geçmişten gelen problemlerle boğuşulan bir yıl olurken, ikinci yarısı gelecek hakkında politik ve ekonomik belirsizliklerin arttığı, küresel olarak ülkelerin ekonomik tutumlarının yakın zamanda değişebileceğinin öngörüldüğü bir yıl olmuştur.
IMF’nin 2016 yılı Ekim ayında yayınlanan “Dünya Ekonomik Görünümü” raporu sonuçlarına göre kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasıla değeri tahminleri daha önceki yıllara benzer olarak kişi başına milli geliri en yüksek ülke 57 Bin 294 dolar ile ABD olmuştur. ABD’yi 48 Bin 190 dolar ile Almanya, 46 Bin 294 dolar ile Kanada, 42 Bin 514 dolar ile İngiltere, 42 Bin 384 dolar ile Fransa, 38 Bin 894 dolar ile Japonya ve 36 Bin 451 dolar ile İspanya takip etmiştir. SGP’ye göre kişi başına milli geliri en düşük olan ülkeler ise 6 Bin 658 dolar ile Hindistan, 15 Bin 211 dolar ile Brezilya ve 15 Bin 424 dolar ile Çin olmuştur.
Finansal kriz sonrası küresel ekonomideki durgunluk enflasyon oranlarını da etkilemiştir. 2015 yılında tüketici fiyat enflasyonu 2008 krizinden beri en düşük seviyesini görmüş, 2016 yılında ise hafif bir artış göstermiştir. Küresel enflasyon 2016 yılında %2.9 olarak gerçekleşerek 2015 yılına göre 0.1 puanlık bir artış göstermiştir. Gelişmiş ülkelerde bu oran 0.5 puanlık bir artışla %0.8 olmuş, gelişmekte olan ülkelerde ise 0.2 puanlık düşüşle %4.5 olarak gerçekleşmiştir.
Dünya ekonomisindeki durgunluk, küresel dış ticareti de etkilemektedir. 2015 yılında canlanan gelişmiş ekonomiler 2016’da tekrar yavaşlarken, hız kaybeden gelişmekte olan ekonomiler ise toparlanma eğilimi göstermiştir. Toplam küresel büyümenin yavaşladığı 2016 yılında, küresel ticaret de bu yavaşlamayla birlikte hız kaybetmiştir. 2014 yılında %3.8 büyüyen dış ticaret hacmi, 2015 yılında hızlı bir düşüşle %2.5 büyümüştür. 2016 yılında ise bu oranın %2.3’e gerileyeceği tahmin edilmektedir.
ULUSLARARASI ENDEKSLER VE TÜRKİYE
Bu bölümde Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayınlanmış 22 adet seçilmiş uluslararası endekse göre Türkiye’nin durumu incelenmiştir. Türkiye; Avrupa 2020 Rekabet Endeksine göre 28 ülke içinde 26’ncı sırada, Özet Yenilik Endeksine göre 36 ülke arasında 32’nci sırada, Lojistik Performans Endeksine göre 160 ülke arasında 34’üncü sırada, Bilgi ve İletişim Teknolojileri Gelişmişlik Endeksine göre 167 ülke arasında 70’inci sırada, İnsani Gelişme Endeksine göre 188 ülke arasında 71’inci sırada, Dünya Ekonomik Özgürlük Endeksine göre 159 ülke arasında 90’ıncı sırada bulunmaktadır.
TÜRKİYE EKONOMİSİ
Türkiye ekonomisi 2015 yılında küresel ekonomideki belirsizliklere, ana ticaret ortaklarımızdaki durgunluk ve jeopolitik gerginliklere rağmen, özellikle özel tüketimin desteği ile birçok dünya ülkesinin üzerinde % 6,1 büyüme göstermiştir.
2016 yılında da küresel ekonomideki durgunluk süreci tam olarak aşılamamış, büyüme oranları düşük seyrini korumuştur.
Jeopolitik riskler ve siyasi belirsizlikler küresel ekonomiyi olumsuz etkilemeye devam etmiştir. Türkiye ekonomisinde de dünya ekonomisindeki gelişmelere paralel olarak durgunluk devam etmiş, ekonomi büyük ölçüde iç talep kaynaklı olarak vasat bir büyüme göstermiştir.
2016 yılında zincirlenmiş hacim endeksine göre; tarım sektörü %4.1, hizmetler sektörü %0.8 küçülürken, sanayi sektörü
%4.5, inşaat sektörü %7.2 büyümüştür.
2014 yılında 12 Bin 112 dolar olan kişi başına milli gelir, 2015 yılında 11 Bin 14 dolara, 2016 yılında da 10 Bin 807 dolara gerilemiştir.
2015 yılında %1.5 azalan dış borç stoku, 2016 yılında %2.1 artış göstermiştir. Böylece 2015 yılında 396.05 milyar dolar olan brüt dış borç stoku, 2016 yılında 404.18 milyar dolara yükselmiştir.
SAMSUN
Binlerce yıllık tarihi ile birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir şehir olan Samsun halen bölgesinin sosyoekonomik açıdan en büyük kentidir.
Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin Karadeniz’e döküldükleri deltalar arasında yer alan Samsun 9,364 Km² yüz ölçüme sahiptir. Coğrafi konum olarak 40° 50’ - 41° 51’ kuzey enlemleri, 37° 08’ ve 34°
25’ doğu boylamları arasındadır. Kuzeyinde Karadeniz’in yer aldığı ilimizin komşuları; doğusunda Ordu, batısında Sinop, güneyinde Tokat ve Amasya, Güney batısında ise Çorum illeridir.
Samsun genellikle ılıman bir iklime sahiptir. Ancak sahil şeridi ve iç kesimlerinde iklim iki ayrı özellik gösterir. Aynı gün içerisinde havanın bir kaç kez değiştiği görülür.
NÜFUS
Türkiye nüfusunun 13 Milyon 648 Bin 270 kişi olduğu 1927 yılında nüfusu 260 Bin 868 kişi olarak tespit edilen Samsun, nüfus büyüklüğü açısından 63 il arasında 17’nci sırada yer almaktaydı. Samsun ili 2016 yılsonu itibariyle 1 Milyon 295 Bin 927 kişilik nüfusu ile 81 il arasında 16’ncı sırada yer almıştır. 2016 yılında Samsun’un nüfusu bir önceki yıla göre 16 Bin 43 kişi artmıştır.
İlin yüzölçümü 9083.39 km² (göller hariç) ile Türkiye yüzölçümünün yaklaşık %1.2’sini oluşturmaktadır. Samsun’da kilometrekareye düşen nüfus 1927 yılında 29 kişi iken, 2016 yılında 143 kişiye yükselmiştir. 1927 yılında Türkiye’de kilometrekare başına nüfus 18 kişi iken, 2016 yılında 104 kişiye yükselmiştir.
Samsun ilinin nüfus payı sürekli azalma eğilimindedir. Samsun ilinin nüfus payı 1927-1965 döneminde artmış, 1965 yılından itibaren kesintisiz azalarak 2016 yıl sonunda %1.62’ye kadar gerilemiştir.
Grafik: Samsun TSO
DEMOGRAFİK GÖSTERGELER
2016 yılında Türkiye’de gerçekleşen 1 Milyon 309 Bin 771 adet doğumun 16 Bin 921 adedi Samsun’da gerçekleşmiştir.
2009 yılında %1.47 olan Samsun’un doğum sayısı payı 2016 yılında %1.29 olarak gerçekleşmiştir. Samsun ilinin doğum sayısı payı düşüş eğilimindedir.
Türkiye’de 2016 yılında gerçekleşen 422 Bin 135 adet ölümün 8 Bin 427 adedi Samsun ilinde gerçekleşmiştir. 2009 yılında
%1.92 olan Samsun’un ölüm sayısı payı 2016 yılında %2.00 olarak gerçekleşmiştir. Samsun’un ölüm sayısı payı artış eğilimlidir.
2016 yılında Türkiye’de gerçekleşen 594 Bin 493 adet evliliğin 9 Bin 430 adedi Samsun ilinde gerçekleşmiştir. 2002 yılında evlenme sayısı payı %1.98 olan Samsun’un 2016 yılında payı %1.59 olarak gerçekleşmiştir.
2016 yılında Türkiye’de gerçekleşen 126 Bin 164 adet boşanmanın Bin 794 adedi Samsun ilinde gerçekleşmiştir. 2002 yılında boşanma sayısı payı %1.62 olan Samsun’un 2016 yılında payı %1.42 olarak gerçekleşmiştir.
İÇ GÖÇ
2000 genel nüfus sayımına göre 51,644 kişi ile (toplam iç göçün %5.1’i) en fazla net göç veren Samsun 2008-2015 yılları arasında aldığı göçten daha fazla göç vererek sürekli net göç vermiştir. 2016 yılında Samsun net göç almıştır.
Samsun ili 2009 yılında 707 kişi, 2010 yılında 9,407 kişi, 2011 yılında 8,305 kişi, 2012 yılında 9,312 kişi, 2013 yılında 3,860 kişi, 2014 yılında 3,462 kişi, 2015 yılında 2,909 kişi net göç vermiş, 2016 yılında ise 500 kişi net göç almıştır.
Grafik: Samsun TSO
EKONOMİK YAPI
Samsun, ekonomisi ve nüfusu ile Karadeniz Bölgesi'nin halen en büyük kentidir. Karadeniz havzasında önemli bir coğrafi konuma sahip olan Samsun, deniz, kara, hava ve demiryolu ulaşım imkânları ile büyük potansiyele sahiptir.
Şehirde kamuya ait sanayi tesisleri ile başlayan sanayileşme süreci 1980 sonrası dönemde Organize Sanayi Bölgelerinin kurulması ve özel sektör yatırımları ile devam etmektedir. Samsun ilinde dördünde üretim faaliyetleri devam etmekte olan, biri tahsis aşamasında biri de kuruluş aşamasında toplam 6 adet Organize Sanayi Bölgesi mevcuttur.
Bafra ve Çarşamba ovalarında yetiştirilen ürünler öncelikle bölge ihtiyacını gidermekle birlikte, yurdun dört bir yanına da pazarlanmaktadır. Tarım ürünlerinin İhracat imkânları şehrin ekonomisine ciddi katkı sağlayacak potansiyele sahiptir.
Samsun' da yapılan hayvancılık ailelerin kendisini geçindirmesine yönelik olmakla birlikte gelişmeye müsait ve yatırım yapılabilecek bir alandır.
Turizmin Samsun ekonomisindeki payı az olmakla birlikte il merkezinde olduğu gibi ilçe ve köylerde de gezip görülmeye değer çok sayıda tarihi ve turistik yerler mevcuttur.
GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA
2004 yılında toplam 7 milyar 40 milyon TL gayrisafi yurtiçi hasılaya sahip olan Samsun, 2014 yılında toplam 24 milyar 335 milyon Türk Lirası gayrisafi yurtiçi hasılaya sahip olmuştur. Samsun’un toplam gayrisafi yurtiçi hasıla payı 2004 yılında
%1.22 iken 2014 yılında bu pay %1.19 olarak gerçekleşmiştir. Samsun ilinin kişi başına gayri safi yurtiçi hasılası 2004 yılında 4 Bin 61 ABD doları iken 2014 yılında 8 Bin 790 ABD doları olarak hesaplanmıştır.
Grafik: Samsun TSO
GELİŞMİŞLİK
Samsun, İllerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması (1996) raporunda (eksi) -0.04224 olan gelişmişlik endeksi ile 76 il arasında 35’inci sırada yer almıştır.
Samsun ili, Devlet Planlama Teşkilatının hazırlamış olduğu “İllerin ve Bölgelerin Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (2003)” raporuna göre Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında (81 il içinde) (artı) +0.08791 olan endeks değeri ile 32’inci sırada yer almıştır.
İllerin ve Bölgelerin Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (2003) raporunda 32’inci sırada yer almış olan Samsun, 2011 Yılı sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi çalışmasında 81 il arasında bir sıra gerileyerek 33’üncü sırada yer almıştır.
KAMU YATIRIMLARI
Kamu yatırımları, yatırım ortamının iyileştirilmesi, yatırımların ve istihdamın artırılması, şehrin sosyoekonomik durumunun iyileşmesi için büyük önem arz etmektedir. 2005-2010 döneminde Samsun’un toplam kamu yatırımlarından almış olduğu payda önceki yıllara göre önemli bir artış olmakla birlikte 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 ve 2016 yılları kamu yatırım payında önemli bir düşüş mevcuttur.
Samsun 2016 yılı programında bir önceki yıla göre %35.3 oranında artışla 408 milyon 19 bin TL kamu yatırımı almıştır. Aynı dönemde Türkiye’de toplam kamu yatırımları %23.1 oranında artmıştır. Samsun 2016 yılında kamu yatırımlarından en fazla pay alan 23’üncü il durumundadır.
2002-2016 döneminde kamu yatırım tutarı Türkiye’de %393.2 artarken Samsun’da %570.5 oranında artmıştır.
Grafik: Samsun TSO, grafikte gösterilen paylar muhtelif illere yapılan yatırımlar hariç hesaplanmıştır.
Türkiye’de kişi başına düşen kamu yatırımı 2015 yılında 790.TL iken 2016 yılında %21.4 oranında artışla 960.TL’ye yükselmiştir. 2015 yılında kişi başına düşen kamu yatırımı 236.TL olan Samsun ilinin 2016 yılı kişi başı düşen kamu yatırımı
%33.7 oranında artarak 315.TL’ye yükselmiştir.
2007-2016 döneminde kişi başına düşen kamu yatırımı Türkiye’de %214.9 oranında artarken Samsun ilinde %74.4 oranında artmıştır. Samsun ilinin kişi başına düşen kamu yatırımı artış oranı Türkiye ortalamasının altında kalmaktadır. Türkiye’de kişi başına kamu yatırımı (muhtelif iller hariç) 2007 yılında 179.TL iken 2016 yılında 509.TL’ye yükselmiştir.
YATIRIM TEŞVİK
Yüksek Planlama Kurulunun 16 Ekim 1997 tarih, 97/88 sayılı kararı ile 1. Derecede kalkınmada öncelikli yöreler kapsamına alınan ve halen kalkınmada öncelikli yöre statüsünde bulunan Samsun, 19 Haziran 2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile desteklerin uygulanması açısından altı bölgeye ayrılan yatırım teşvik sisteminde 3. Bölgede yer almaktadır.
Samsun ili, 2016 yılında toplam sabit yatırım tutarı 341 milyon Türk Lirası olan 1 adedi yabancı sermayeli olmak üzere toplam 41 adet yatırım teşvik belgesi almıştır. Bu 41 adet yatırım teşvik belgesinin istihdam rakamı Bin 10 kişidir. Samsun ilinin 2002 yılında %1.02 olan yatırım teşvik belge sayısı payı 2016 yılında %0.79 oranında, 2002 yılında %1.11 olan sabit yatırım tutar payı 2016 yılında %0.35 oranında, 2002 yılında %0.87 olan istihdam sayısı payı 2016 yılında %0.71 oranında gerçekleşmiştir.
SANAYİ
Samsun ilinin coğrafi konumu ve yapısı sanayi yatırımları için diğer Karadeniz illerine göre daha avantajlı durumdadır.
Şehrin bu özelliği başta bakır, gübre ve sigara fabrikaları olmak üzere büyük sanayi işletmelerinin bölgede kurulmasına zemin hazırlamıştır.
Şehirde kamuya ait sanayi tesisleri ile başlayan sanayileşme süreci 1980 sonrası dönemde Organize Sanayi Bölgelerinin kurulması ve özel sektör yatırımları ile devam etmektedir.
2015 yılında Samsun’da tüketilen elektriğin %42.55’i Sanayi işletmeleri tarafından tüketilmiş, Türkiye’de ise elektriğin
%47.64’ü sanayi işletmeleri tarafından tüketilmiştir.
ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ
İlimizde Merkez Organize Sanayi Bölgesi, Kavak Organize Sanayi Bölgesi, Gıda İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, Bafra Karma&Medikal İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, tahsis aşamasına kadar gelen Havza Tarımsal Ürün İşleme ve Tarım Makinaları İhtisas Organize Sanayi Bölgesi ve kuruluş aşamasındaki Çarşamba Organize Sanayi Bölgesi olmak üzere toplam 6 adet Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır.
Samsun Merkez Organize Sanayi Bölgesinde boş parsel bulunmamaktadır. Kavak Organize Sanayi Bölgesinde parsellerin tahsisi devam etmektedir. Bafra Organize Sanayi Bölgesinin unvanı 08.06.2016 tarihinde Samsun-Bafra Karma ve Medikal İhtisas Organize Sanayi Bölgesi şeklinde değiştirilmiştir. Bafra Organize Sanayi Bölgesinde yatırımcılar için arsa tahsisleri devam etmektedir. Gıda ihtisas Organize Sanayi Bölgesinde boş parsel bulunmamaktadır. Havza Tarımsal Ürün İşleme ve Tarım Makinaları İhtisas Organize Sanayi Bölgesinde arsa tahsis aşamasına kadar gelinmiştir. Çarşamba Organize Sanayi Bölgesinin kuruluş çalışmaları hızla devam etmektedir.
Samsun’da Üretim ve İhracatın büyük bir kısmı başta Merkez Organize Sanayi Bölgesinde olmak üzere Organize Sanayi Bölgelerinde gerçekleşmektedir.
Samsun Merkez Organize Sanayi Bölgesinde üretimde olan 76 işyerinde 5 Bin 36 kişi istihdam edilmekte, Kavak Organize Sanayi Bölgesinde üretimde olan 25 işyerinde 721 kişi istihdam edilmekte, Bafra Organize Sanayi Bölgesinde üretimde olan 22 işyerinde 600 kişi istihdam edilmekte, Samsun Gıda Organize Sanayi Bölgesinde üretimde olan 14 işyerinde 195 kişi istihdam edilmektedir. İl genelindeki Organize Sanayi Bölgelerinde üretimde olan 137 işletmede toplam 6 Bin 552 kişi istihdam edilmektedir.
Grafik: Samsun TSO
KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ
Samsun ilinde Nisan 2017 itibariyle toplam 15 adet küçük sanayi sitesi mevcut olup bu sanayi sitelerinde toplam 7 Bin 817 adet işyerinde 22 bin 445 kişi çalışmaktadır.
Tekkeköy ilçesinde 3 adet, Canik ilçesinde 2 adet, Çarşamba ilçesinde 1 adet, Bafra ilçesinde 2 adet, Terme ilçesinde 1 adet, Ondokuzmayıs ilçesinde 1 adet, Alaçam ilçesinde 1 adet, Vezirköprü ilçesinde 1 adet, Havza ilçesinde 2 adet ve Ladik ilçesinde 1 adet küçük sanayi sitesi mevcuttur.
TÜRKİYE'NİN 500BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU
İstanbul Sanayi Odası’nın yapmış olduğu Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu anketine göre 2016 yılında ankete katılan ilk 500 sanayici arasına 5 adet, ikinci 500 sanayici arasına da 5 adet Samsun firması girmiştir.
Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu anketine göre ilk bin sanayici arasına 2005 yılında %0.70 pay ile toplam 7 adet Samsun firması girmişken 2016 yılında %1.00 pay ile 10 adet Samsun firması girmiştir.
SAMSUN SERBEST BÖLGESİ
Samsun Serbest Bölgesi Samsun Liman sahası içinde 20 Mart 1998 tarihinde Resmi açılışı yapılarak hizmete girmiştir.
Samsun Serbest Bölgesinin yer ve sınırları 27 Kasım 1995 tarih ve 95/7523 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenmiş ve 73.150 m²’lik bir alanda TCDD’den devralınmak suretiyle kurulmuştur.
Samsun Serbest Bölgesinin toplam ticaret hacmi 2015 yılında 120 Milyon 919 Bin 752 dolar iken bu rakam 2016 yılında 80 Milyon 897 bin 235 dolar olarak gerçekleşmiştir.
2002-2016 döneminde Samsun Serbest bölgesinin toplam ticaret hacmi %579.4 oranında artmıştır. Samsun Serbest bölgesinin 2016 yılında bir önceki yıla göre toplam ticaret hacmi %33.1 oranında azalmıştır.
2016 yılında Samsun Serbest Bölgesi toplam ticaretinin %12.46’sı bölgeden yurtdışına, %44.13’ü bölgeden Türkiye’ye,
%4.09’u Türkiye’den bölgeye, %39.32’si yurtdışından bölgeye şeklinde gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
SINAİ MÜLKİYET HAKKI
2016 yılında Samsun’dan 611 adet Marka başvurusu, 22 adet Patent başvurusu, 31 adet Faydalı Model başvurusu, 61 adet (tasarım) Endüstriyel Tasarım başvurusu yapılmıştır.
Samsun ilinin 5 adet tescilli coğrafi işareti bulunmaktadır. “Bafra Pidesi” (18.11.2009), “Terme Pidesi” (02.03.2010),
“Samsun Kaz Tiriti” (27.12.2011), “Samsun Simidi” (09.09.2013), “Bafra Zembili” (23.03.2016) Samsun ilinin Tescilli Coğrafi İşaretleridir.
AÇILAN KAPANAN FİRMALAR
Samsun’da 2016 yılında 490 şirket, 9 kooperatif, 469 gerçek kişi ticari işletme kurulurken, 85 şirket, 23 kooperatif, 205 gerçek kişi ticari işletme kapanmıştır.
TİCARET VE SANAYİ ODALARI
İlimizde 6 adet Ticaret ve Sanayi Odası mevcuttur. Bu Odalara kayıtlı toplam faal üye sayısı 20.06.2017 tarihinde 10,598 adettir. Firmaların Bin 604 adedi Anonim şirket, 4 Bin 995 adedi Limited Şirket, 3 Bin 666 adedi gerçek kişi ticari işletme, 229 adedi kooperatif, 56 adedi kollektif şirket, 47 adedi iktisadi işletme, 1 adedi de komandit şirket tipindedir.
20.06.2017 tarihinde firmaların %64.6’sı Samsun TSO, %13.3’ü Bafra TSO, %9.9’u Çarşamba TSO, %4.9’u Terme TSO,
%3.8’i Vezirköprü TSO, %3.5’i de Havza TSO üyesidir.
SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI
2016 yılında bir önceki yıla göre faal üye sayısı %2.16 oranında artan Samsun Ticaret ve Sanayi Odası’nın 2002-2016 döneminde toplam faal üye sayısı %15.6 oranında artmış ve 6 Bin 845 adede ulaşmıştır.
2016 sonu itibariyle üyelerin Bin 259 adedi Anonim Şirket, 3 Bin 691 adedi Limited Şirket, Bin 723 adedi gerçek kişidir.
Grafik: Samsun TSO
ESNAF VE SANATKAR ODALARI
31.12.2016 tarihi itibariyle Samsun ili 35 Bin 402 adet esnaf sayısı ile 13’üncü sırada, %2.73 olan esnaf/nüfus oranı ile 27’nci sırada, 72 adet oda sayısı ile 12’nci sırada, 469 olan oda başına düşen esnaf sayısı bakımından 29’uncu sırada yer almaktadır. Türkiye’de 31.12.2016 tarihi itibariyle 1 Milyon 674 Bin 390 adet esnaf bulunmaktadır. Samsun’un esnaf sayısı payı %2.11 olup nüfus payı olan %1.62 oranının üzerindedir. 31.12.2013 tarihi itibariyle 32 Bin 520 esnaf ile %2.16 paya sahip olan Samsun, 31.12.2016 tarihi itibariyle 35 Bin 402 esnaf ile %2.11 paya sahiptir. 2013-2016 döneminde esnaf sayısı Türkiye’de %11.07 oranında artarken Samsun’da %8.86 oranında artmıştır.
İŞ KAYITLARINA GÖRE GİRİŞİM
İş kayıtları toplam girişim sayısına göre 2015 yılında Türkiye’de 3 Milyon 584 Bin 832 adet girişimci var iken 2016 yılında bu rakam 3 Milyon 652 Bin 521 adet olarak gerçekleşmiştir.
İş kayıtları toplam girişim sayısına göre 2015 yılında Samsun ilinde 53 Bin 395 adet girişimci var iken 2016 yılında bu rakam 54 Bin 69 adet olarak gerçekleşmiştir.
İHRACAT
2016 yılında Türkiye’de 66 Bin 953 firma toplam 142 milyar 544 milyon 457 bin dolar ($) ihracat gerçekleştirmiştir. Türkiye’de 2016 yılında bir önceki yıla göre ihracat tutarı %0.90 oranında azalmış, İhracatçı firma sayısı %2.84 oranında artmış, firma başına ihracat tutarı %3.64 oranında azalmıştır.
2016 yılında Samsun’da yerleşik 247 firma toplam 358 Milyon 688 Bin dolar ($) ihracat gerçekleştirmiştir. Samsun 2016 yılı ihracat tutarı rakamına göre 26’ncı sıradadır. 2016 yılında bir önceki yıla göre Samsun’da ihracat tutarı %9.98 oranında azalmış, ihracatçı firma sayısı %1.98 oranında azalmış, firma başına ihracat tutarı %8.15 oranında azalmıştır.
Grafik: Samsun TSO
İTHALAT
2016 yılında Türkiye’de 68 Bin 635 firma toplam 198 milyar 617 milyon 392 bin dolar ($) ithalat gerçekleştirmiştir. Türkiye’de 2016 yılında bir önceki yıla göre ithalat tutarı %4.2 oranında azalmış, ithalatçı firma sayısı %1.1 oranında azalmış, firma başına ithalat tutarı %3.1 oranında azalmıştır.
2016 yılında Samsun’da yerleşik 271 firma toplam 580 Milyon 733 Bin dolar ($) ithalat gerçekleştirmiştir. Samsun 2016 yılı ithalat tutarı rakamına göre 21’inci sıradadır.
Samsun’un 2002 yılında %0.17 olan ithalat tutar payı 2016 yılında %0.29 olarak gerçekleşmiştir. Samsun’un 2002 yılında 138 olan ithalatçı firma sayısı %96.4 artışla 2016 yılında 271 olmuştur. Samsun’un 2002 yılında 648 Bin 119 ABD doları olan firma başına ithalat tutarı %230.6 artarak 2016 yılında 2 milyon 142 bin 928 ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Samsun’un 2002 yılında 89 milyon 440 bin ABD doları olan toplam ithalatı %549.3 oranında artarak 2016 yılında 580 milyon 733 bin ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
SAMSUN GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜ İŞLEMLERİ
Samsun Gümrük Müdürlüğünce yapılan toplam ihracat işlemi 2002 yılında 330 milyon 398 bin dolar iken 2016 yılında 837 milyon 479 bin dolar olarak gerçekleşmiştir. Samsun Gümrük Müdürlüğü’nün ihracat işlem payı 2002 yılında %0.92 iken 2016 yılında %0.59 olarak gerçekleşmiştir. Samsun Gümrük Müdürlüğü’nün ihracat işlem payında 2013 yılından sonra belirgin bir gerileme görülmektedir.
2002-2016 döneminde Samsun Gümrük Müdürlüğünün İhracat İşlem hacmi %153.5 oranında artarken Türkiye’nin ihracatı
%295.3 oranında artmıştır. 2016 yılında bir önceki yıla göre Samsun Gümrük Müdürlüğünün İhracat İşlem hacmi %17.7 oranında azalırken Türkiye’nin ihracatı %0.9 oranında azalmıştır.
Samsun Gümrük Müdürlüğünce 2002 yılında 413 milyon 809 bin dolar ithalat işlemi yapılmışken 2016 yılında 1 milyar 760 milyon 661 bin dolar ithalat işlemi yapılmıştır. Samsun Gümrük Müdürlüğü’nün ithalat işlem payı 2002 yılında %0.80 iken bu rakam 2016 yılında %0.89 olarak gerçekleşmiştir.
BANKACILIK
Samsun’da 31.12.2016 tarihi itibariyle 19 bankanın toplam 142 adet şubesi bulunmaktadır. 2016 yılsonu itibariyle Türkiye’de toplam 10 Bin 701 adet banka şubesi mevcuttur.
Türkiye’de Katılım Bankaları Birliğinin 6.6.2017 tarihli raporuna göre toplam 1005 adet katılım bankası şubesi bulunmaktadır. Samsun’da 4 katılım bankasının toplam 10 adet şubesi bulunmaktadır. Samsun’un katılım bankası şube sayısı payı %1.00 kadardır.
31.12.2016 tarihi itibariyle Samsun toplam 142 adet banka şubesi ile %1.3 paya, 53 adet kamusal sermayeli banka şubesi ile %1.45 paya, 53 adet özel sermayeli banka şubesi ile %1.29 paya, 35 adet Türkiye’de kurulmuş yabancı banka şubesi ile
%1.21 paya sahiptir.
KREDİLER
2007 yılında 799 milyon TL tüketici kredisi ve %1.18 pay ile 15’inci sırada olan Samsun, 2016 yılında 4 milyar 469 milyon TL tüketici kredisi ve %1.32 pay ile 17’nci sırada yeralmıştır. 2007 yılında 651 TL kişi başına tüketici kredisi ile 34’üncü sırada olan Samsun 2016 yılında 3 Bin 449 TL kişi başına tüketici kredisi ile yine 34’üncü sırada yer almıştır.
Grafik: Samsun TSO
2007 yılında 2 milyar 151 milyon TL nakdi kredi ve %0.89 pay ile 16’ncı sırada olan Samsun, 2016 yılında 13 milyar 639 milyon TL nakdi kredi ve %0.79 pay ile 18’inci sırada yeralmıştır. 2007 yılında Bin 750 TL kişi başına nakdi kredi ile 35’inci sırada olan Samsun 2016 yılında 10 Bin 525 TL kişi başına nakdi kredi ile 40’ıncı sırada yer almıştır. 2007 yılında 2 milyar 186 milyon TL toplam nakdi kredi ve %0.87 pay ile 16’ncı sırada bulunan Samsun, 2016 yılında 14 milyar 470 milyon TL toplam nakdi kredi ve %0.81 pay ile 18’inci sırada yeralmıştır. 2007 yılında Bin 779 TL kişi başına toplam nakdi kredi ile 35’inci sırada olan Samsun 2016 yılında 11 Bin 166 TL kişi başına toplam nakdi kredi ile 38’inci sırada yer almıştır.
2007 yılında 380 milyon TL gayri nakdi kredi ve %0.40 pay ile 16’ncı sırada olan Samsun 2016 yılında 2 milyar 466 milyon TL gayri nakdi kredi ve %0.45 pay ile 17’nci sırada yer almıştır. 2007 yılında 310 TL kişi başına gayri nakdi kredi ile 22’nci sırada olan Samsun 2016 yılında Bin 904 TL kişi başına gayri nakdi kredi ile 26’ncı sırada yer almıştır. 2007 yılında 35 milyon TL takipteki alacak ve %0.35 pay ile 26’ncı sırada olan Samsun 2016 yılında 831 milyon TL takipteki alacak ve
%1.43 pay ile 12’nci sıradadır. 2007 yılında 29 TL kişi başına takipteki alacak ile 51’inci sırada olan Samsun, 2016 yılında 641 TL kişi başına takipteki alacak ile 11’inci sırada yer almıştır.
MEVDUAT
2007 yılında 2 milyar 612 milyon TL toplam mevduat ve %0.78 pay ile 17’nci sırada olan Samsun, 2016 yılında 8 milyar 989 milyon TL toplam mevduat ve %0.62 pay ile 19’uncu sırada bulunmaktadır. 2007 yılında 2 Bin 126 TL kişi başına toplam mevduat ile 35’inci sırada olan Samsun 2016 yılında 6 Bin 937 TL kişi başına toplam mevduat ile 43’üncü sırada yer almıştır.
Grafik: Samsun TSO
2007 yılında 2 milyar 178 milyon TL tasarruf mevduatı ve %0.97 pay ile 16’ncı olan Samsun, 2016 yılında 7 milyar 3 milyon TL tasarruf mevduatı ve %0.81 pay ile 18’inci sırada yeralmıştır. 2007 yılında Bin 773 TL kişi başına tasarruf mevduatı ile 36’ncı sırada olan Samsun, 2016 yılında 5 Bin 404 TL kişi başına tasarruf mevduatı ile 39’uncu sırada yer almıştır.
PROTESTO EDİLEN SENETLER
Samsun’un 2002 yılında %0.72 olan protestolu senet tutarı payı 2016 yılında %1.41 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında
%1.19 olan protestolu senet sayısı payı ise 2016 yılında %1.88 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun, Protestolu senet adedine göre 2002 yılında 16’ncı sırada iken 2016 yılında 11’inci sıraya, protestolu senet tutarına göre ise 2002 yılında 17’nci sırada iken 2016 yılında 12’nci sıraya yükselmiştir.
Grafik: Samsun TSO
KARŞILIKSIZ ÇEKLER
2015 yılında Samsun ilinde toplam 267 Milyon 31 Bin Türk Lirası tutarında 11 Bin 999 adet çeke karşılıksız işlemi yapılmışken, 2016 yılında toplam 307 Milyon 251 Bin Türk Lirası tutarında 11 Bin 797 adet çeke karşılıksız işlemi yapılmıştır. 2016 yılında bir önceki yıla göre karşılık işlemi yapılan çek adedi Samsun ilinde %1.68 oranında azalırken, Türkiye ortalaması %0.65 oranında artmış, karşılıksız işlemi yapılan çek tutarı ise Samsun ilinde %15.06 oranında artarken Türkiye ortalaması %0.34 oranında artmıştır.
2015 yılında Türkiye’de toplam 27 Milyar 318 Milyon 415 Bin Türk Lirası tutarında 772 Bin 930 adet çeke karşılıksız işlemi yapılmışken, 2016 yılında toplam 27 Milyar 412 Milyon 231 Bin Türk Lirası tutarında 777 Bin 946 adet çeke karşılıksız işlemi yapılmıştır. 2016 yılında karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bankalara ibraz edilen toplam çeklere oranı, Adet bazında Samsun ilinde %4.18 iken Türkiye ortalaması %3.67 oranında, tutar bazında ise Samsun ilinde %4.74 iken Türkiye ortalaması %3.88 oranında gerçekleşmiştir.
VERGİ TAHAKKUK VE TAHSİLATI
2006-2016 döneminde Samsun’un vergi tahsilat nispetinin Türkiye ortalamasının altında kaldığı görülmektedir. 2016 yılında tahsilat nispeti Türkiye ortalaması %81.20 iken Samsun’da bu oran %77.42 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun; tahsilat nispeti sıralamasına göre 2006 yılında 37’nci iken 2016 yılında 15’inci, tahsilat artışı sıralamasında 2006 yılında 30’uncu iken 2016 yılında 68’inci, toplam tahsilat içindeki pay sıralamasında 2006 yılında 18’inci iken 2016 yılında 15’inci, tahakkuk artışı sıralamasında 2006 yılında 32’nci iken 2016 yılında 73’üncü, toplam tahakkuk içindeki pay sıralamasında 2006 yılında 19’uncu iken 2016 yılında 16’ncı sıradadır.
Grafik: Samsun TSO
İŞSİZLİK
Samsun’da işsizlik oranı 2008 yılında %7.8 iken 2013 yılında %6.6 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de işsizlik oranı 2008 yılında %11.0 iken 2013 yılında %9.7 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun’da işgücüne katılım oranı 2008 yılında %56.6 iken 2013 yılında %50.5 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de işgücüne katılım oranı 2008 yılında %46.9 iken 2013 yılında %50.8 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun’da istihdam oranı 2008 yılında %52.2 iken 2013 yılında %47.2 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de istihdam oranı 2008 yılında %41.7 iken 2012 yılında %45.9 olarak gerçekleşmiştir.
ÖNCELİKLİ YAŞAM KALİTESİ GÖSTERGELERİ
Samsun’un Aralık 2016 itibariyle öncelikli yaşam göstergeleri incelendiğinde; Toplam Sosyal Güvenlik kapsamı kişi sayısı bakımından %1.60 pay ile 16’ncı sırada, Toplam Sosyal Güvenlik kapsamı dışında kalan nüfus bakımından %2.53 pay ile 7’nci sırada, Sosyal Güvenlik Kapsamında Aktif Çalışan Kişi Sayısına göre %1.39 pay ile toplam nüfus payının çok altında ve 17’nci sırada Sosyal Güvenlik Kapsamsında aylık Alan Kişi Sayısına göre %1.99 pay ile toplam nüfus payının çok üzerinde ve 11’inci sırada olduğu görülecektir.
Aralık 2016 itibariyle Samsun ilinde Sosyal Güvenlik kapsamı dışında kalan nüfus 46 Bin 62 kişi, Sosyal Güvenlik Kapsamında Aktif Çalışan Kişi Sayısı 294 Bin 744 kişi, Sosyal Güvenlik Kapsamsında aylık Alan Kişi Sayısı 234 Bin 424 kişidir.
Grafik: Samsun TSO
Samsun’da 2008 yılında %79.46 olan Sosyal güvenlik kapsamının toplam il nüfusuna oranının 2016 yılında %85.57 olarak gerçekleştiği, 2008 yılında %18.90 olan Sosyal güvenlik kapsamındaki aktif çalışanların toplam il nüfusuna oranının 2016 yılında %22.74 olarak gerçekleştiği, 2008 yılında %14.51 olan Sosyal güvenlik kapsamındaki emeklilerin toplam il nüfusuna oranının 2016 yılında %18.09 olarak gerçekleştiği, 2008 yılında %46.04 olan Sosyal Güvenlik Kapsamındaki bakmakla yükümlü tutulanların oranının 2016 yılında %44.74 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
İŞ KAZALARI
2002 yılında toplam 16 adet iş kazası sonucu ölüm sayısı ile %1.83 paya sahip olan Samsun ilinin 2015 yılında toplam 15 adet iş kazası sonucu ölüm sayısı ile payı %1.20 olarak gerçekleşmiştir.
2015 yılında Samsun’da meydana gelen 15 adet iş kazası ölümünün 14’ü erkek, 1 tanesi kadın çalışandır. Türkiye’de 2015 yılında meydana gelen Bin 252 iş kazası sonucu ölümün 33 adedi kadın çalışandır.
2002-2015 döneminde toplam iş kazası sonucu ölüm sayısı Türkiye’de %43.6 oranında artarken, Samsun’da %6.3 oranında azalmıştır. 2015 yılında bir önceki yıla göre toplam iş kazası sonucu ölüm sayısı Türkiye’de %23.1 oranında azalırken, Samsun’da %50.0 oranında artmıştır.
TARIM
Samsun 2002 yılında 341 Bin 453 hektar toplam işlenen tarım alanına sahipken 2016 yılında bu rakam 280 Bin 788 hektara gerilemiştir. 2002-2016 döneminde toplam işlenen tarım alanı Türkiye’de %14.5 oranında azalırken Samsun’da
%17.8 oranında azalmıştır. 2016 yılında toplam işlenen tarım alanı bir önceki yıla göre Türkiye’de %1.0 oranında azalırken, Samsun ilinde %0.1 oranında azalmıştır.
Samsun ilinin bitkisel üretim değeri 2002 yılında 913 Milyon 694 Bin TL iken 2016 yılında 2 Milyar 872 Milyon 216 Bin TL olarak gerçekleşmiş, canlı hayvanlar değeri 2002 yılında 196 Milyon 349 Bin TL iken 2016 yılında 1 Milyar 335 Milyon 895 Bin TL olarak gerçekleşmiş, hayvansal ürünler değeri 2002 yılında 196 Milyon 817 Bin TL iken 2016 yılında 387 Milyon 681 Bin TL olarak gerçekleşmiştir. Samsun’un 2002 yılında %2.83 olan bitkisel üretim değeri payı 2016 yılında %2.41, 2002 yılında %1.88 olan canlı hayvanlar değeri payı 2016 yılında %1.49, 2002 yılında %2.09 olan hayvansal ürünler değeri payı 2016 yılında %0.62 olarak gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
Samsun’un 2002 yılında %2.79 olan inek sütü üretim payı 2016 yılında %1.68 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında %12.81 olan manda sütü üretim payı 2016 yılında %13.92 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında %0.77 olan koyun sütü üretim payı 2016 yılında %0.71 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında %0.23 olan keçi sütü payı 2016 yılında %0.21 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında %2.17 olan bal üretim payı 2016 yılında %0.96 olarak gerçekleşmiştir.
ORMAN VARLIĞI
2012 yılında toplam orman alanı payı %1.79 olan Samsun ilinin 2015 yılında payı %1.74 olarak gerçekleşmiştir. Samsun 2015 yılı itibariyle toplam 388,821 hektar orman alanı ile %1.74 paya, 317,653 hektarlık normal orman alanı ile %2.50 paya, 71,168 hektar boşluklu kapalı orman alanı ile %0.74 paya sahiptir.
ULAŞTIRMA
Samsun kara, deniz, hava ve demir yolları şeklinde her türlü ulaşım imkânını sunan ve Karadeniz Bölgesini iç ve batı Anadolu’ya bağlayan önemli bir ulaşım merkezidir. Samsun uluslararası hava alanının tamamlanması ile ulaşım konusunda çok önemli bir merkez haline gelmiştir. İlimiz karayolu ile Samsun-Ankara, Samsun-Amasya-Tokat, Samsun-İstanbul, Samsun-Trabzon-Rize istikametleri ile yurdun her yönüne dağılım imkânına sahiptir.
Samsun’da 2015 yılı itibariyle 796 km il ve devlet yolu, 148 km demiryolu bulunmaktadır. Samsun ilinin 2002 yılında demiryolu payı %1.72 oranında iken 2015 yılında %1.46 olarak gerçekleşmiş, 2002 yılında %1.26 olan il ve devlet yolu payı 2015 yılında %1.24 olarak gerçekleşmiştir. Samsun’da otoyol bulunmamaktadır.
Samsun ili 2016 yılında trafik kazası sayısı bakımından 3 Bin 668 kaza ve %1.98 pay ile 16’ncı sırada, trafik kazalarında hayatını kaybeden insan sayısı bakımından 152 kişi ve %2.08 pay ile 14’üncü sırada, trafik kazalarında yaralı sayısı bakımından da 6 Bin 124 yaralı ve %2.02 pay ile 16’ncı sırada yer almaktadır.
Samsun, 2016 sonu itibariyle bin kişi başına özel otomobil sayısı bakımından 117 araç ile Türkiye ortalaması olan 142 aracın epey altında ve 47’nci sırada bulunmaktadır.
2016 sonu itibariyle Türkiye’de motorlu araçların %53.7’si otomobil iken Samsun’da bu oran %47.2, Türkiye’de motorlu araçların %8.4’ü traktör iken Samsun’da bu oran %15.4’tür.
HAVAYOLU
Samsun hava meydanına iniş-kalkış yapan toplam uçak sayısı 2004 yılında 3 Bin 389 adet iken bu rakam 2015 yılında 17 Bin 97 adede yükselmiştir.
Samsun hava meydanından taşınan toplam yolcu sayısı 2004 yılında 294 Bin 716 kişi iken, 2015 yılında bu rakam 1 Milyon 713 Bin 247 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun hava meydanından taşınan yük miktarı 2004 yılında toplam 4 Bin 915 ton iken, 2015 yılında bu rakam 15 Bin 568 ton olarak gerçekleşmiştir.
DENİZCİLİK
2004 yılında Bin 481 adet geminin uğradığı Samsun’a 2016 yılında 2 Bin 349 adet gemi uğramıştır. Samsun liman başkanlığına uğrayan gemi sayısı payı 2004 yılında %1.99 iken 2016 yılında %3.30 oranında gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
Türkiye limanlarında toplam 430 Milyon 201 Bin ton yükün elleçlendiği 2016 yılında Samsun limanlarında 10 Milyon 3 Bin ton yük elleçlenmiştir. 2016 yılı toplam elleçleme miktarı bir önceki yıla göre Samsun’da %2.3 oranında azalırken, Türkiye’de
%3.3 oranında azalmıştır.
Samsun Ro-Ro hatlarında taşınan araç sayılarının payına baktığımızda 2003 yılında 14 Bin 582 araç ile %6.62 paya sahip olan hatların, 2016 yılında 9 Bin 621 araç ile payının %2.13 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Samsun Ro-Ro hatları en yüksek araç taşıma payı 2005 yılında %9.75 olarak gerçekleşmiştir. Samsun Ro-Ro hatlarında en fazla araç taşıması 2007 yılında 29 Bin 598 adet ile gerçekleşmiştir. 2016 yılında Samsun-Kavkaz hattında 150 araç, Samsun-Novorossısky hattında 3 Bin 447 araç, Samsun-Tuapse hattında 116 araç Samsun-Gelincik hattında 5 Bin 908 araç taşınmıştır.
2016 yılında Türkiye’de elleçlemesi yapılan toplam 5 Milyon 806 Bin 875 adet konteynerin 41 Bin 937 adedi Samsun ilinde yapılmıştır. 2016 yılında bir önceki yıla göre elleçlenen konteyner sayısı Türkiye’de %7.8 oranında artarken Samsun ilinde
%9.95 oranında azalmıştır.
ELEKTRİK TÜKETİMİ
2014 yılında 2 Milyon 665 Bin 874 (MWh) toplam elektrik kullanan Samsun, 2015 yılında %3.80 artışla 2 Milyon 767 Bin 184 (MWh) toplam elektrik kullanmıştır. 2014 yılında 1 Milyon 118 Bin 961 MWh sanayide elektrik tüketen Samsun, 2015 yılında %5.23 artışla 1 Milyon 177 Bin 464 MWh sanayide elektrik tüketmiştir.
2002-2015 döneminde Türkiye’de toplam elektrik tüketimi %111.1 oranında artarken Samsun’da %142.7 oranında artmış, sanayi elektrik tüketimi Türkiye’de %105.1 oranında artarken Samsun’da %234.9 artmıştır.
2007-2015 döneminde kişi başına toplam elektrik tüketimi Türkiye’de %25.6 artarken Samsun’da %43.3 artmış, kişi başına sanayi elektrik tüketimi Türkiye’de %25.8 artarken Samsun’da %45.1 oranında artmıştır.
EĞİTİM
Samsun ilinde 2016/2017 eğitim öğretim döneminde 562 okulda, 1210 derslikte 1422 öğretmen ve 21253 öğrenci ile okul öncesi eğitim, 477 okulda, 3838 derslikte 5266 öğretmen ve 68784 öğrenci ile ilkokul eğitimi, 313 okulda, 3392 derslikte 5972 öğretmen ve 81826 öğrenci ile ortaokul eğitimi, 87 okulda, 1504 derslikte 2587 öğretmen ve 51356 öğrenci ile Genel ortaöğretim, 88 okulda 1622 derslikte 3608 öğretmen ve 43124 öğrenci ile mesleki ve teknik eğitim görmüştür.
Grafik: Samsun TSO
YÜKSEK ÖĞRETİM
Samsun’da 2016-2017 döneminde bir üniversite eğitim faaliyetinde bulunmaktadır. Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1975 yılında kurulmuş olan bir devlet üniversitesidir. 2010 yılında vakıf üniversitesi olarak kurulan Canik Başarı Üniversitesi 2016 yılında çıkarılan bir Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılmıştır.
2016 yılında Samsun ili yükseköğretiminde 387’si profesör, 258’i doçenç, 360 adedi yardımcı doçent olmak üzete toplam 2 Bin 190 öğretim görevlisi bulunmaktadır.
Samsun’un toplam öğretim elemanı sayısı payı 2002 yılında %1.56 oranında iken 2016 yılında %1.44 oranında gerçekleşmiş, profesör sayısı payı 2002 yılında %1.57 oranında iken 2016 yılında %1.72 oranında gerçekleşmiş, doçent sayısı payı 2002 yılında %1.83 oranında iken 2016 yılında %1.82 oranında gerçekleşmiş, yardımcı doçent sayısı payı 2002 yılında %1.94 oranında iken 2016 yılında %1.04 oranında gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
2016 yılında Samsun ilinde yeni kaydolan lisans ve önlisans öğrenci sayısı 10 Bin 879 kişi, okuyan lisans ve önlisans öğrenci sayısı 45 Bin 928 kişi, mezun lisans ve önlisans öğrenci 8 Bin 978 kişidir.
SAĞLIK
2015 yılında Samsun ilinde Bin 435 uzman hekim, 634 pratisyen hekim, 480 asistan hekim olmak üzere toplam 2 Bin 649 hekim, 368 diş hekimi, 472 eczacı, 3 Bin 123 sağlık memuru, 3 Bin 73 hemşire ve Bin 41 ebe hizmet yapmıştır.
Grafik: Samsun TSO
2002 yılında 3 Bin 658 adet toplam hastane yatak sayısı ile %2.46 paya sahip olan Samsun ili 2015 yılında 4 Bin 364 adet toplam hastane yatak sayısı ile %2.08 paya sahip olmuştur. Samsun ilinde 2002 yılında 18 adet olan toplam sağlık kurumu sayısı 2015 yılında 28 adede ulaşmıştır.
Samsun ilinin yüzbin kişi başına hastane yatak sayısı Türkiye ortalamasının üzerindedir. 2007 yılında yüzbin kişi başına düşen toplam hastane yatak sayısı Samsun’da 319 adet iken Türkiye’de 230 adet, 2015 yılında ise yüzbin kişi başına düşen toplam hastane yatak sayısı Samsun’da 341 adet iken Türkiye’de 266 adet olarak gerçekleşmiştir.
KÜLTÜR
2016 yılında Türkiye’de toplam 721 adet tiyatro salonunda 26 Bin 816 adet gösteri yapılmış ve bu gösterileri toplam 6 Milyon 16 Bin 762 kişi izlemiştir. Aynı yıl Samsun ilinde 7 adet tiyatro salonunda toplam 266 adet gösteri yapılmış ve bu gösterileri toplam 65 Bin 832 kişi izlemiştir.
Grafik: Samsun TSO
2016 yılında Türkiye’de toplam 2 Bin 483 adet sinema salonunda 53 Bin 443 adet gösteri yapılmış ve bu gösterileri toplam 55 Milyon 260 Bin 300 kişi izlemiştir. Aynı yıl Samsun ilinde 25 adet sinema salonunda 487 adet gösteri yapılmış ve bu gösterileri toplam 682 Bin 529 kişi izlemiştir.
2002 yılında 21 adet halk kütüphanesi ile %1.65 paya sahip olan Samsun, 2016 yılında 15 adet halk kütüphanesi ile %1.32 paya sahiptir. 2002 yılında 190 Bin 58 adet kitap sayısı ile %1.53 paya sahip olan Samsun 2016 yılında 275 Bin 171 adet kitap ile %1.46 paya sahiptir. 2002 yılında 419 Bin 776 adet yararlanma sayısı ile %2.08 paya sahip olan Samsun 2016 yılında 525 Bin 881 adet yararlanma sayısı ile %2.26 paya sahiptir.
TURİZM
2004 yılında 6 adet turizm yatırımı belgeli konaklama tesisinde 815 adet yatak kapasitesine sahip olan Samsun 2016 yılında 5 adet turizm yatırımı belgeli konaklama tesisinde 842 adet yatak kapasitesine sahiptir.
2004 yılında 6 adet turizm işletmesi belgeli konaklama tesisinde 711 adet yatak kapasitesine sahip olan Samsun 2016 yılında 26 adet turizm işletmesi belgeli konaklama tesisinde 3 Bin 407 adet yatak kapasitesine sahiptir.
SPOR
Samsun ilinde lisanslı sporcu sayısı 2015 yılında 64 Bin 811 kişi iken 2016 yılında bu rakam 71 Bin 592 kişi olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de lisanslı sporcu sayısı 2015 yılında 3 Milyon 479 Bin 502 kişi iken 2016 yılında bu rakam 3 Milyon 826 Bin 414 kişi olarak gerçekleşmiştir. Samsun ilinde faal sporcu sayısı 2015 yılında 7 Bin 257 kişi iken 2016 yılında bu rakam 9 Bin 573 kişi olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de faal sporcu sayısı 2015 yılında 500 Bin 171 kişi iken 2016 yılında bu rakam 479 Bin 131 kişi olarak gerçekleşmiştir. yılında %2.00 olarak gerçekleşmiştir.
Grafik: Samsun TSO
KONUT VE YAPI
Türkiye’de toplam 1 Milyon 341 Bin 453 konutun satıldığı 2016 yılında Samsun ilinde toplam 22 Bin 225 konut satılmıştır.
Samsun’un konut satış adedi payı 2013 yılında %1.60 iken bu rakam 2016 yılında %1.66 olarak gerçekleşmiştir.
Samsun’da 2014 yılında yapı kullanma izni alınan bina sayısı 2 Bin 158 iken bu rakam 2016 yılında Bin 714 adet olarak gerçekleşmiştir. Samsun’da 2014 yılında yapı kullanma izni alınan daire sayısı 14 Bin 715 iken bu rakam 2016 yılında 13 Bin 697 adet olarak gerçekleşmiştir.
Samsun’da 2014 yılında yapı ruhsatı alınan bina sayısı Bin 712 adet iken bu rakam 2016 yılında %26.05 oranında artarak 2 Bin 158 adet olarak gerçekleşmiştir. Samsun’da 2014 yılında yapı ruhsatı alınan daire sayısı 10 Bin 490 iken bu rakam 2016 yılında %74.72 oranında artarak 18 Bin 328 adet olarak gerçekleşmiştir. Samsun’un yapı ruhsatı alınan bina sayısı payı 2014 yılında %1.24 oranında iken 2016 yılında bu oran %1.64 olarak gerçekleşmiştir.Samsun’un yapı ruhsatı alınan daire sayısı payı 2014 yılında %1.03 oranında iken 2016 yılında bu oran %1.86 olarak gerçekleşmiştir.
YAŞAM ENDEKSLERİ
Samsun 2015 yılı yaşam endeksleri incelendiğinde 0.5746 Genel endeks değeri ile 33’üncü sırada, 0.7942 Konut endeks değeri ile 31’inci sırada, 0.5804 Çalışma Hayatı endeks değeri ile 41’inci sırada, 0.4495 Gelir ve servet endeks değeri ile 40’ıncı sırada, 0.6801 Sağlık endeks değeri ile 18’inci sırada, 0.6332 Eğitim endeks değeri ile 22’nci sırada, 0.6193 Çevre endeks değeri ile 38’inci sırada, 0.6271 Güvenlik endeks değeri ile 40’ıncı sırada, 0.4599 Sivil katılım endeks değeri ile 26’ncı sırada, 0.4848 Altyapı hizmetlerine erişim endeks değeri ile 30’uncu sırada, 0.4590 Sosyal yaşam endeks değeri ile 29’uncu sırada, 0.5334 Yaşam memnuniyeti endeks değeri ile 37’nci sırada bulunduğu görülmektedir.
SAMSUN KOSGEB
Samsun Kosgeb tarafından destek verilen firma sayısı 2015 yılında 487 adet iken 2016 yılında %19.9 artışla 584 adet olmuştur. Samsun Kosgeb tarafından verilen toplam destek miktarı 2015 yılında 4 milyon 354 bin 787 TL iken 2016 yılında
%98.7 artışla 8 milyon 655 bin 97 TL olarak gerçekleşmiştir. Firma başına ortalama destek miktarı 2015 yılında 8 Bin 942 TL iken 2016 yılında bu rakam %65.7 artışla 14 Bin 820 TL olarak gerçekleşmiştir. Samsun Kosgeb tarafından 2016 Aralık- 2017 Şubat döneminde başvuruları alınan krediler kapsamında 5 Bin 566 işletmeye 135 Milyon 222 Bin 275 Türk Lirası faizsiz kredi kullandırılmıştır.
İŞKUR
İşkur, Samsun’da 2004 yılında toplam Bin 613 kişiyi açık işe yerleştirmişken 2016 yılında bu rakam 9 Bin 731 kişi olarak gerçekleşmiştir. İşkur, Türkiye’de 2004 yılında 76 Bin 257 kişiyi açık işe yerleştirmişken 2016 yılında bu rakam 789 Bin 133 kişi olarak gerçekleşmiştir. 2016 yılında bir önceki yıla göre İşkur tarafından açık işe yerleştirme sayısı Türkiye’de %11.3 oranında azalırken Samsun ilinde %20.4 oranında azalmıştır.
ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI
Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı, 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun çerçevesinde “Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma planı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak” amacıyla, 10.11.2008 tarih ve 2008/14306 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuş bir kamu kurumudur. Merkezi Samsun’da yer alan Ajansımız bugün Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerinde bulunan Yatırım Destek Ofisleri ile bölgesine hizmet etmektedir.
TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU
Kırsal kalkınma; tarım sektörünün sürdürülebilir gelişmesi ile kırsal kesimdeki insanımızın refah düzeyinin yükseltilmesine ve ülkemizin kalkınmasına büyük katkılar sağlayan önemli bir yapı taşıdır. TKDK, Avrupa Birliği (AB) kriterlerine uygun tarımsal üretimin yaygınlaşmasında kritik bir rol üstlenerek Türkiye’nin birliğe üyelik sürecine katkı sunmaktadır. Kırsal dinamikleri hayata geçiren TKDK, bu alanda olumlu dönüşümün öncü aktörlerinden biri olmayı ve ülkemizin kırsal potansiyelini geliştirmeyi istikrarlı bir şekilde sürdürmektedir.
AVRUPA BİRLİĞİ HİBELERİ
Samsun Avrupa Birliği hibe programları çerçevesinde gerçekleştirilen projeler bakımından hem proje sayısı bakımından hem de hibe tutarı bakımından önemli bir paya sahiptir. 31.7.2017 tarihi itibariyle Türkiye’de 59 program başlığı altında toplam 3 Bin 484 hibe projesine 423 Milyon 885 Bin 506.88 Avro hibe verilmiştir. Samsun ili, 18 program başlığı altında toplam 138 adet hibe projesi hazırlayıp 15 Milyon 867 Bin 605 Avroluk hibe sözleşmesine imza atmıştır.
Grafik: Samsun TSO
İCRA VE İFLAS
Türkiye’de 2016 yılı içinde İcra ve İflas Dairelerinde 1 Milyon 163 Bin 680 adet ilamlı, 7 Milyon 206 Bin 839 adet ilamsız, 603 adet iflas, 492 Bin 739 adet talimat dosyası açılmıştır. Aynı yıl Samsun ilinde 23 Bin 585 adet ilamlı, 206 Bin 277 adet ilamsız, 8 adet iflas, 10 Bin 179 adet talimat dosyası açılmıştır. Samsun ilinin 2016 yılı içinde açılan dosya bakımından;
ilamlı dosya sayısı payı %2.03 oranında, ilamsız dosya sayısı payı %2.86 oranında, iflas dosyası sayısı payı %1.33 oranında, talimat dosya sayısı payı %2.07 oranında gerçekleşmiştir.
SUÇ İSTATİSTİKLERİ
Suç işlendiği il ve suç türüne göre ceza infaz kurumuna giren hükümlü sayılarına göre 2015 yılında Türkiye’de toplam rakam 168 Bin 726 adet olup Samsun ilinde bu sayı 2 Bin 999 adet ve payı da %1.78 oranındadır.
DÜNYA
EKONOMİSİ
