1 T U R İ Z M
EKONOMİSİ
Ö Z A Y Y I L D I Z
1. Turizm Olayı 2. Turist ve Turistik Talep 3. Çekim Unsuru ve Hedef Bölge 4. Turistik Üretim ve Turizm Endüstrisi 5. Turizm Piyasası
6. Turizmin Moneter Ekonomik Etkileri 7. Turizmin Reel Ekonomik Etkileri 8. Turizmde Dengeyi Etkileyen Unsurlar 9. Türkiye Turizmi
10. Dünya Turizmi
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 3
9.1. Türkiye Turizminin Yakın Tarihi 9.2. Türkiye’de Dış Aktif Turizm 9.3. Türkiye’de Dış Pasif Turizm 9.4. Türkiye’de İç Turizm
9.5. Türkiye Turizm Endüstrisi ve Sorunları
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 4
• 1982 TURİZMİ TEŞVİK KANUNU
• Balıkesir – Antalya arasındaki sahil şeridinin Turizm Bakanlığı tarafından öncelikli turizm yatırımı bölgesi olarak belirlenmesi
• “Döviz kaynağı turist” algısı
• “Daha çok turist”
• Daha çok tesis = daha yüksek kapasite = daha çok turist = daha fazla döviz (?)
• 5 yıldızlı / lüks konaklama tesisleri
• Hedef pazar?
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 6
• Plansız gelişimin sonuçları:
• Artan turist sayısı
• Altyapı ve insan kaynakları artan talebi karşılayamaz
• Yabancı tur operatörlerine bağımlılık, düzensiz rekabet, işletmelerin pazar payını artırma isteği sonucu fiyatlar düşer
• Fiyatlarla birlikte kalite de düşer
• 5 yıldızlı tesisler 5 yıldızlı talebi karşılayamaz
• Turist profili “ucuzlar” ve birim başına gelir düşer
• Yarar / zarar dengesi bozulur
• Turistik arz verileri yıpranır ve çekim unsuru kaybolur
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 8
3
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 13
11. Thailand 12. Turkey
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 14
11. Thailand 12. Turkey
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 15
11. Australia 31m 12. Turkey 28m
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 16
11. Australia 32m 12. Turkey 29,5m
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 17
11. Australia 29,4m 12. Turkey 26,6m
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 18
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 19 12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 20
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 21 12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 22
5
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 25
Kişisel Harcamalar 18.495.977 0,837
Yeme içme 5108647 0,231
Yerli Uluslararası Ulaştırma 3269461 0,148
Konaklama 2507120 0,113
Ulaştırma (Türkiye içi) 1772267 0,080
Sağlık 715438 0,032
Tur Hizmetleri 55804 0,003
GSM Dolaşım Harcamaları 96007 0,004
Spor, eğitim, kültür 295109 0,013
Marina Hizmet Harcamaları 55199 0,002
Diğer Mal ve Hizmetler 4.620.925 0,209
Giyecek ve Ayakkabı 2607763 0,118
Hediyelik Eşya 1024129 0,046
Halı, Kilim vb. 87053 0,004
Diğer Harcamalar 901980 0,041
Paket Tur Harcamaları (Ülkemize kalan
pay) 3.611.461 0,163
Turizm Geliri 22.107.438 1,000
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 26
24.835.356
6.583.641 4.150.479 3.544.120 1.779.404 772.901 325.296 163.627 176.695 62.892 7.276.302
3.428.138 1.887.446 368.090 1.592.6277.473.635 32.308.991
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 27 12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 28
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 29
Okur yazar (bir okul bitirmedi) 0,45%
İlkokul (5 yıllık) 6,09%
Orta okul veya ilköğretim (8 yıllık) 12,91%
Lise ve dengi okul 32,63%
Fakülte veya yüksekokul 34,86%
Yüksek lisans veya doktora 13,07%
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 30
Çok yüksek gelir 1,92%
Yüksek gelir 15,46%
Orta gelir 71,11%
Düşük gelir 10,21%
Çok düşük gelir 1,29%
2016 2015
Almanya 3.928.954,00 Almanya 5.580.792,00
Gürcistan 2.192.582,00 Rusya Federasyonu 3.649.003,00
İngiltere 1.720.787,00 İngiltere 2.512.139,00
Bulgaristan 1.696.645,00 Gürcistan 1.911.832,00
İran 1.657.005,00 Bulgaristan 1.821.480,00
Ukrayna 1.043.951,00 İran 1.700.385,00
Hollanda 915.643,00 Hollanda 1.232.487,00
Rusya Federasyonu 855.714,00 Irak 1.094.144,00
Yunanistan 593.852,00 Fransa 847.259,00
Azerbaycan 585.644,00 ABD 798.787,00
Fransa 561.982,00 Yunanistan 755.414,00
Suudi Arabistan 534.086,00 Ukrayna 706.551,00
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 31
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 34
• İnsanların sürekli yaşadığı ülke sınırları içinde yaptıkları seyahatler.
• İç turizm ödemeler dengesini doğrudan etkilemez.
• Türkiye’de iç turizm yoğun olarak termal tesislere, ikinci konutlara yönelik veya arkadaş ve akraba ziyareti; kıyı turizmi ve kamu kampı, öğrenci turizmi gibi sosyal turizm kapsamında gelişmektedir.
• 2015: 24,4 Milyar TL
7
• 2015:
• Bakanlık:
• 3309 işletme belgeli konaklama tesisi, 850089 yatak kapasitesi
• 1125 yatırım belgeli konaklama tesisi, 314194 yatak kapasitesi
• Belediye:
• 7000 tesis, 400.000 yatak kapasitesi (2006)
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 38
2015
TURİZM YATIRIMI BELGELİ TURİZM İŞLETMESİ BELGELİTÜRÜ SINIFI Tourism Investment Licenced Tourism Operation Licenced
Type Class TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI
Number of Number of Number of Number of Number of Number of
Establishments Rooms Beds Establishments Rooms Beds
5 YILDIZLI / 5 Stars 200 58 783 128 629 523 166 998 354 641
4 YILDIZLI / 4 Stars 305 38 932 81 134 700 103 210 214 504
OTELLER (Hotels) 3 YILDIZLI / 3 Stars 316 18 535 37 348 877 53 155 107 236
2 YILDIZLI / 2 Stars 35 1 327 2 928 400 15 013 29 494
1 YILDIZLI / 1 Star 28 772 1 526 49 1 737 3 377
TOPLAM - Total 884 118 349 251 565 2 549 340 113 709 252
1.SINIF / 1st Class 1 13 25
MOTELLER (Motels) 2.SINIF / 2nd Class 2 78 159
Motel / Motel 7 223 447
TOPLAM - Total 10 314 631
1.SINIF / 1st Class (5 YILDIZLI / 5 Stars) 19 4 841 10 893 67 26 142 58 389
2.SINIF / 2nd Class (4 YILDIZLI / 4 Stars) 15 3 978 9 660 17 2 992 6 208
TOPLAM - Total 34 8 819 20 553 84 29 134 64 597
5 YILDIZLI / 5 Stars 17 6 330 13 542 28 7 107 15 120
4 YILDIZLI / 4 Stars 20 2 551 5 316 20 2 056 4 302
TERMAL OTELLER (Thermal Hotels) 3 YILDIZLI / 3 Stars 5 493 1 145 16 1 066 2 236
2 YILDIZLI / 2 Stars 1 YILDIZLI / 1 Stars
TOPLAM - Total 42 9 374 20 003 64 10 229 21 658
TATİL KÖYLERİ (Holiday Villages)
TURİZM YATIRIMI BELGELİ TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ
TÜRÜ SINIFI Tourism Investment Licenced Tourism Operation Licenced
Type Class TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI TESİS SAYISI ODA SAYISI YATAK SAYISI
Number of Number of Number of Number of Number of Number of
Establishments Rooms Beds Establishments Rooms Beds
TERMAL TATİL KÖYLERİ 5 YILDIZLI / 5 Stars 1 129 310
(Thermal Holiday Villages) 4 YILDIZLI / 4 Stars 1 99 198
TOPLAM - Total 2 228 508
TERMAL MÜSTAKİL APART OTEL (Thermal Apart Hotel) 2 81 171
PANSİYONLAR (Boarding Houses) 1 20 40 58 774 1 574
KAMPİNGLER (Campings) 8 438 1 184 6 631 2 005
OBERJLER (Inns) 3 442 942
APART OTELLER (Apart Hotels) 2 167 334 125 5 902 13 905
ÖZEL TESİS (Special Establishments) 23 699 1 381 308 9 849 20 503
GOLF TESİSLERİ (Golf Facilities with Accommodation) 1 60 228 2 201 424
EĞİTİM VE UYGULAMA TESİSLERİ (Training and Practice Establishments)
TURİZM KOMPLEKSİ (Tourism Complex) 6 3 696 8 622 4 3 164 6 668
BUTİK OTEL (Boutique Hotel) 108 3 761 7 700 79 3 004 6 064
B TİPİ TATİL SİTESİ (B Type Holiday Site) 2 378 1 710 3 266 984
BUTİK TATİL VİLLALARI (Boutique Holiday Villa) 1 70 140
DAĞ EVİ (Mountain House) 1 35 90 2 98 272
ÇİFTLİK EVİ / KÖY EVİ ( Ranch / Village House ) 7 59 118 7 52 103
YAYLA EVİ ( Mountain Pasture House) 2 52 104 1 15 30
HOSTEL ( Hostel) 2 27 54 1 123 166
T O P L A M / T o t a l 1 125 146 162 314 194 3 309 404 462 850 089
2015
12:23 41
TESİS SAYISI Number of Facilities
KAPASİTE (Kişi) Capacity (Person)
TESİS SAYISI Number of Facilities
KAPASİTE (Kişi) Capacity (Person)
111 24 017 491 155 935
LÜKS LOKANTA Lux Restaurant 1. SINIF LOKANTA
1 st Class Restaurant 110 23 937 401 140 896
2. SINIF LOKANTA
2 nd Class Restarurant 1 80 89 14 439
LOKANTA - DÜKKAN
Restaurant - Shop 1 600
1 150 7 895
4 499 278 61 685
27 8 963 57 19 197
1 405 27 11 886
2 1 132
13 6 220
4 250
1 840
T O P L A M / T o t a l 151 36 256 873 255 818
TERMAL KÜR TESİSİ Thermal Cure Facility TEMALI PARK Theme Park MOLA NOKTASI Service Station and Restaurants KIŞ SPORLARI VE KAYAK MERKEZLERİ MEKANİK TESİSLERİ Mechanical Facilities of Winter Sports &
Skiing Centers LOKANTALAR Restaurants
KAFETERYALAR Cafeterias
ÖZEL TESİS Special Facilities GÜNÜBİRLİK TESİSLER Facility for Daily Use YÜZER TESİSLER Floating Establishments KAFETERYA-DÜKKAN Cafeteria-Shop
TURİZM YATIRIMI BELGELİ Tourism Investment Licenced
TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ Tourism Operation Licenced TÜRÜ VE SINIFI
Type and Class of Facilities
• TÜRSAB:
• 9255 A
• 65 B
• 135 C
12:23 42
TESİS SAYISI Number of Facilities
KAPASİTE (Kişi) Capacity (Person)
TESİS SAYISI Number of Facilities
KAPASİTE (Kişi) Capacity (Person)
111 24 017 491 155 935
LÜKS LOKANTA Lux Restaurant 1. SINIF LOKANTA
1 st Class Restaurant 110 23 937 401 140 896
2. SINIF LOKANTA
2 nd Class Restarurant 1 80 89 14 439
LOKANTA - DÜKKAN
Restaurant - Shop 1 600
1 150 7 895
4 499 278 61 685
27 8 963 57 19 197
1 405 27 11 886
2 1 132
13 6 220
4 250
1 840
T O P L A M / T o t a l 151 36 256 873 255 818
TERMAL KÜR TESİSİ Thermal Cure Facility TEMALI PARK Theme Park MOLA NOKTASI Service Station and Restaurants KIŞ SPORLARI VE KAYAK MERKEZLERİ MEKANİK TESİSLERİ Mechanical Facilities of Winter Sports &
Skiing Centers LOKANTALAR Restaurants
KAFETERYALAR Cafeterias
ÖZEL TESİS Special Facilities GÜNÜBİRLİK TESİSLER Facility for Daily Use YÜZER TESİSLER Floating Establishments KAFETERYA-DÜKKAN Cafeteria-Shop
TURİZM YATIRIMI BELGELİ Tourism Investment Licenced
TURİZM İŞLETMESİ BELGELİ Tourism Operation Licenced TÜRÜ VE SINIFI
Type and Class of Facilities
• Pazarlama ve tanıtım eksikliği
• Altyapı
• İşletmecilik
• Mali düzenlemeler
• Konaklama tesislerinin yanlış yapılanması
• Çevre kirliliği ve kültürel peyzaj
• Turizmin çeşitlendirilmesi
• Yoğunlaşma
• Ulaştırma
• Turizm politikasının oluşturulamaması
• Örgütlenme
• Sosyo-ekonomik ve siyasal gelişmeler
• Tur operatörlerine / pazarlara bağımlılık
• Krize yatkınlık
12:23 TURİZM EKONOMİSİ - ÖZAY YILDIZ 43
•Timur, A., Turizm Ekonomisi ders notları
•Goeldner, Charles R., J.R. BrentRitchie & Robert W. McIntosh, Tourism, Principles, Practices, Philosophies, John Wiley & Sons, NY, 2000
•Lickorish, Leonard & Carson L. Jenkins, An Introduction to Tourism, Butterworth-Heinemann, Oxford, 1999
•www.tdk.gov.tr
•www.unwto.org
•Yıldız, Ö. Türkiye’de Şarap Turizmi: Çeşme Örneğinde Ürün Geliştirme Modeli, yayınlanmamış yüksek lisans tezi, T.C.Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı Turizm İşletmeciliği Programı, İzmir, 2009.
•Yıldız, Ö. Turistik Çekim Unsuru Olarak Yerel Yiyecek – İçecek Üretiminin Ekonomik Sürdürülebilirliği – Kazdağı Örneği, yayınlanmamış doktora tezi, T.C.Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı Turizm İşletmeciliği Programı, İzmir, 2015
•İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, BM Genel Kurulu, 10 Aralık 1948 tarih ve 217A(III) sayılı karar
•International Recommendations for Tourism Statistics 2008, UNWTO
•Toskay, T. Turizm Olayına Genel Yaklaşım, 2. Baskı, Der Yayınları, İstanbul, 1983
•Olalı, H. ve Timur, A. Turizm Ekonomisi, Ofis Ticaret Matbaacılık, İzmir, 1988
•Kozak, N. vd, Genel Turizm (7. Baskı) İlkeler – Kavramlar, Detay Yayıncılık, Ankara, 2008
•İçöz, O. (ed), Genel Turizm – Turizmde Temel Kavramlar ve İlkeler, Turhan Kitabevi, Ankara, 2007
•Özgüç, N., Turizm Coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1984
•Richards, G., Raymond, C., Creative Tourism, Atlas News, sayı: 23, 2000, ss. 16 – 20
•Tan, Siow-Kian, Shiann-Far Kung, Ding-Bang Luh, A Model of ‘Creative Experience’ in Creative Tourism, Annals of Tourism Research, 2013, Cilt: 41
•Hacıoğlu, N. Ve Avcıkurt, C. (editörler), Turistik Ürün Çeşitlendirmesi, Nobel Yayınevi, Ankara, 2007.
•Bramwell, B., Coastal Mass Tourism: Diversification and Sustainable Development in Southern Europe, Channel View Publications, UK, 2004
•İçöz, O., Turizm İşletmelerinde Pazarlama, Turhan Kitabevi, Ankara, 2001.
•İçöz, O., Turizm Ekonomisi, 3. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2005
•Doğan, Hasan Zafer, Turizmin Sosyo-Kültürel Temelleri, Detay Yayıncılık, Ankara, İkinci Baskı, 2004
•Olalı, Hasan, Turizm Politikası ve Planlaması, İstanbul, 1990
•Rıdvan Karalar (ed.), Genel işletme, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, 2001
•Timur, A., Turistik Ürün Politikası Ders Notları
•Victor Middleton, Overall Tourism Product, Tourism Marketing and Managment Handbook, Der: Stephen F. Witt ve Luiz Mountinho, Prentice Hall Inc., New Jersey, 1989
•kultur.gov.tr
•tuik.gov.tr
