• Sonuç bulunamadı

İç Geçerlik – Dış Geçerlik

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "İç Geçerlik – Dış Geçerlik"

Copied!
9
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

(1)

İç Geçerlik – Dış Geçerlik

Yrd. Doç. Dr. Ömer KUTLU

(2)

İç ve Dış Geçerlik

İç geçerlik: Bağımlı değişkende gözlenen değişmelerin, bağımsız değişkenle açıklanabilirlik derecesidir.

Dış geçerlik: Sonuçların deneklerin seçildiği büyük gruplara, evrene genellenebilirlik derecesidir.

(Büyüköztürk vd., 2013)

(3)

İç Geçerliği Etkileyen Faktörler

(Büyüköztürk vd., 2013; Karasar, 2012)

Zaman: Denenen bağımsız değişken dışında kalan önemli diğer bazı değişkenler, zamanla denenen değişken gibi etkili olabilmektedir. Zaman uzadıkça bu tür istemedik değişkenlerin kontrolü de güç olmaktadır.

Denek Seçimi: Deneklerin gruplara yansız atanmaması ya da eşleştirmenin olamaması durumunda daha başlangıçta ayrı grupların oluşması söz konusu olacaktır.

Deneklerin Olgunlaşması: Özellikle zamana bağlı yürütülen çalışmalarda, örneğin boylamsal çalışmalarda, deneysel uygulamalar arasında değişim ya da olgunlaşmaya bağlı olarak, deneklerin deneyin sınırları dışındaki yaşantılarında farklılaşma olabilir.

(4)

İç Geçerliği Etkileyen Faktörler

Veri Toplama Aracı: Araç etkisi, ölçme araçlarının deneysel koşullarda farklılaşması durumunda ortaya çıkar. Bu tehdit, deneklere verilen testlerin farklı olması, farklı gözlemcilerin birey ya da objeleri değerlendirmeleri gerektiği durumlarda ortaya çıkabilir.

Deneklerin Geçmişi: Deney süresince “geçmiş” olarak tanımlanabilen ve bilinmeyen bir değişken, denekleri etkileyebilir. Araştırmacılar deneklerin geçmişlerinin yol açacağı etkiden kurtulmak için, deneysel manipülasyon dışında, aynı deneyimlere sahip denek grupları seçerler.

(5)

İç Geçerliği Etkileyen Faktörler

Denek Kaybı Etkisi: Denekler deney başladıktan sonra çeşitli nedenlerle deneyden ayrılabilirler. Yansız atama ya da eşleştirme ile oluşturulan gruplarda denek kaybının olması, sonuçlar üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle başlangıçta grupların büyük tutulması yararlı olabilir.

Öntest (Deney Öncesi Ölçüm) Etkisi: Aynı testin aynı deneklere belirli aralıklarla iki kez uygulanması, kişinin testin formuna ve içeriğine aşina olması nedeniyle sontest puanları üzerinde belli bir etkiye sahip olabilir.

(6)

İç Geçerliği Etkileyen Faktörler

Etkileşim Etkisi: Bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen iki ya da daha fazla değişkenin kombinasyonu, bu değişkenlerin birbirinden bağımsız bir şekildeki etkilerinden farklı bir etkiye sahip olabilir. Bu durum özellikle yansız atamanın olmadığı durumlarda önemli olabilir.

Beklenti Etkisi: Deneklerin ya da araştırmacıların deneysel koşullar hakkında oluşan beklentileri, sonuçları ya da performansları beklenti yönünde etkileyebilir.

İstatistiksel Regresyon: Özellikle performans testleri için geçerlidir.

Regresyon ortalamaya doğru çekilme ya da gerilemelidir.

(7)

Dış Geçerliği Etkileyen Faktörler (Büyüköztürk vd., 2013)

Örnekleme Etkisi: Sınırlı bir alandan seçilen kişilerin, başka yerlerdeki kişileri temsil etmesi çok olası değildir. Bu durumda sonuç, araştırmaya dahil bireyler için geçerli olur.

Tepkisellik Etkisi ya da Beklentilerin Etkisi: Bir deneye katıldığını bilen deneklerin ölçme aracı ya da deneysel işleme dair edindikleri bilgiler, bu tür bilgiye sahip olmayanlara göre deneysel koşullardaki davranışlarını farklılaştırabilir.

(8)

Dış Geçerliği Etkileyen Faktörler

Öntest/Deneysel Değişken Etkileşim Etkisi: Deney öncesi ölçme ile deneysel değişkenin etkileşimi, sadece deneysel değişkene bağlı bir değişmeden farklı bir etki ortaya çıkartabilir. Öntest uygulanmayan bir durum ile, ön testin uygulandığı bir deneyde oluşacak değişkenlik farklıdır.

(9)

Kaynakça

Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. ve Kılıç, E. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Ankara: Nobel Yayınevi

Referanslar

Benzer Belgeler

Yapı geçerliği için açıklayıcı faktör analizi ve iki ölçek puanları arasındaki korelasyon (Pearson), ölçüt geçerliğinde, İNÖ puan ortalamaları ile

bağımsız değişkenin birbirinden bağımsız iki kategoriye sahip olması ve her bir bağımsız değişken kategorisi için bağımlı değişkenin normal dağılması gerekir.

• Hata, ölçülen özelliğin gerçek değeri ile ölçme sonucunda elde edilen (gözlenen) değeri arasındaki farktır (Atılgan, Kan ve Doğan, 2011)... Hata Kaynakları (Atılgan

Geçerlik Kanıtlama Yöntemleri 2 Geçerlik Yapı Geçerliği Ölçüt Dayanaklı Geçerlik Uygunluk Geçerliği Kapsam Geçerliği Yordama Geçerliği 10.4.2018 Dr...

• Bir ölçüte dayalı geçerlik belirlenirken, ölçütten elde edilen puanlar, ölçme aracından elde edilen puanlarla aynı zamanda veya daha önceden elde edilmişse bu

Bir veya daha çok bağımlı değişken, bir tek bağımsız değişken ve bağımlı değişkenin (veya değişkenlerin) bir tek bağımsız değişkene göre türevlerini

Oran (ratio): Sıfır başlangıç noktası mutlak ve yokluğu gösterir (eşit, eşit değil, büyük, küçük, aralıklar eşit, katsal ilişkiler).. Ağırlık (kg), nüfus,

• Araştırma Sonuçlarının deneklerin seçildiği büyük gruplara, evrene genellenebilirlik derecesi dış geçerlik olarak adlandırılır.. XXXXX0X0X0X0X