Kitap Tanitmalar:
Studies on Turkish-Jewish histoly: political and social relations,
literature and linguistics. The Quincentennial papers, 1996 XXI-244 sayfa.
Bas~ld~~~~ yer New York ise de, esas bas~ mevi ~stanbul'da olup, na~ir
Amerika'dad~r. A.V. 9623.
1992 y~hnda iki büyük olay~n y~ldönümü Akdeniz âleminde çok say~da eserin yarat~lmas~na yol açt~: Kristof Kolomb'un ilk Amerika seyahatinin yan~s~ra Musevilerin ispanya'dan ç~ kar~lmalar~~ ve bunlar~n çok büyük bir k~sm~n~n Osmanl~~ Devleti egemenli~i alt~ndaki topraklara hicretidir. ~imdi elimizde bulunan bu kitap, her zaman Türk dünyas~~ ile bir arada ya~ama ilkesini edinen Musevilerin, uzun ve geni~~ bir zaman/mekân~~ kapsayan olay~n~~ incelemekte ve çok çe~idi konulara de~inmekte ve bu arada çok de~erli bio/bibliografik bilgiler de ihtiva etmektedir. Bu bilgiler tarih, co~rafya, edebiyat, felsefe alanlar~nda yetinmeyip, günümüze kadar uzanmakta ve ~ki toplumun birarada ya~ama ilkesini benimseyen ve bunu ilmi yönden de inceleyen ki~ileri tan~tmaktad~r. Böylece geçmi~i inceleyen eser kadar sonraki nesillere de malzeme yaratacak bir özellik kazanm~~t~r.
Kitab~n esas çekirde~ini ara~t~rmalar te~kil eder. Bunlar muhtelif zamanlarda verilmi~~ konferanslar olup, bas~t' duruma getirilmeleri s~ras~ nda yeterli bibliyografik notlar da eklenmi~tir. Her bir tanesi de alan~nda yap~lm~~~ çal~~malar~~ de~erlendirip ara~t~rma yapacaklara malzeme kazand~rmaktad~r. ö~renilmesi zor diller aras~nda say~lan ~branice çok s~ n~rl~~ say~da ilim adamlar~~ taraf~ndan, özellikle din tarihi için kaç~n~lmaz oldu~u için modern zamanlar tarihi için bu dilde yaz~l~~ eserleri ancak Musevi as~ll~~ ki~ilerin eserlerinden takip etmek mümkündür. özellikle ticaret tarihi için önemli olan kay~tlar, iktisat tarihi üzerinde çal~~an musevi as~ll~~ ilim adamlar~ na özel bir imtiyaz kazand~nr. Elimizde bulunan eserde de böyle imtiyaza sahip ki~ileri buluyoruz. özellikle Türkiye'de konu~ulan ve ~branice ile birlikte ~spanyolca ve hatta Portekizce kelime ve kavramlarla dolu bir dili anlamak bu alan~ n mütehass~slann~n becerisine ba~l~d~r. Elimizdeki kitapta da 1-88. sayfalar aras~nda 1991 y~l~~ konferanslar' metinleri ve 112-192. sayfalar aras~ndaki 1992 y~l~~ konu~malan metinleri, Bizans devrinden ba~layarak Türkiye Cumhuriyeti dönemine kadar ~stanbul ve hinterland~ndaki Musevilerin muhtelif davran~~lar~n~~ ve bu arada Türk yönetimi ve toplumu ile olan ili~kilerine de~inir. Her birisinin ba~l~~~~ bile, ne kadar vazgeçilmez olduklar~n~~ gösterir. Dilcilik alan~nda bile yap~lan ara~t~rmalar ve günlük ya~am ile toplum ili~kilerini belirten özellikleri bizlere kazand~ran bu makaleler hak ettikleri yeri almaktad~r.
Kitapta ayr~lan özel bir bölüm ise manzum eserlere tahsis edilen gayretlerin ürünlerini ihtiva eder. ili~kilerin bir tek donuk görünü~lü vesika suretlerinden de~il, fakat s~cak ve samimi görü~leri yans~tan edebi ürünler ile süslenmesi, bu alana verilen de~eri gösterir. Bir tek Musevi as~ll~lar~n de~il fakat Yunus Emre gibi insan duygular~n~~ m~sralar~nda if~a eden ki~ilere de yer verilmi~, orijinalleri ile birlikte anla~~lmas~~ için ça~da~~ &Here de aktar~lm~~ur.
Elimizdeki eserin de~erli bir yan~~ da, bu alanlarda çal~~an ki~ilere de yer vermesi, 500 y~ll~k tarihi olay~~ yaratanlar kadar, yaz~l~~ ve bas~h hale gelmesini sa~layan ki~ilere de yer verilmi~tir.
Bu eser ilmi' çal~~malarda her zaman yerini alacakt~r, tek kusuru dilzenleyenlerin a~~r~~ bir ekonomik durumu ön plana al~p estetik de~ere yer vermemeleridir: 500. y~l vesilesi ile sanat
164 KITAP TANITMA
kitaplar~nda gösterilen titizlik yay~nc~lara yeteri kadar itibar kazand~rm~~~ ise bu, bu eserde bulunan resim ve di~er görsel malzemenin soluklu~u ho~~ kar~~lanmaz. Makalelerin s~ralanmas~nda da bibliyografik titizlik çok eksiktir. Bununla beraber yaratan ve yarmlayanlar~n gayretine te~ekkür etmekten de geri durmamahrz.
