Ermeni Terörü
Cengiz
CANDAR
ASALA’yı çeşitli ülkelerin rejimleri
ve istihbarat örgütleri yönlendiriyor
-
6
-Lübnan’ın etkili Fransızca gazetesi L’Orient — Le Jour’ un yetkililerinden biriyle ko nuşuyoruz. «ASALA öyle faz la bir muamma değil» diyor, «¡Ben size açıklıkla söyleyebi
lirim İd, ASALA’ya destek
veren, onu silahlandıran, eği ten Ahmet Cibril’di.»
Ahmet Cibril, FKÖ bünyesi içinde yer alan küçük örgüt lerden birinin, Füistin Halk Kurtuluş Cephesi — Genel Komutanlık (FHKC—GK) ’m lideri, 1968’de George Hab- baş’tan koparak kurduğu kü çük örgütü Suriye ve Libya' mn desteğinde. Cibril, Ara fat'ın muhaliflerinden.
— ASALA’vı sadece Cibril
ilişkisiyle açıklamak müm
kün mü?
«Bir de Lübnanlı bir mil letvekili vardı. Zahir El—Ha tip. Troçldst eğilimlidir. Lüb nan Emekçiler Örgütü adın da küçük bir örgütün lideri. Radyo istasyonunu ASALA’ mn emrine vermişti.»
Tabii, ASALA’mn bunca
küçük örgütlerin desteğiyle
palazlandığına İnanmayaca
ğız. Bu örgütler sadece birer kanal. Söz konusu kişiler ve
örgütler aracılığıyla çeşitli
ülkelerin rejim leri ve istih
barat örgütlerinin ASALA
faaliyetini kontrol edip yön lendirdiğini sezebiliyoruz.
Ermeni kamuoyunda
A S A L A
Lübnan’daki Ermeni kamu oyunun ASALA’yı nasıl gör düğünü, genel Ermeni duygu larrnı yansıttığım ileri süren Ermeni gazeteciden dinliyo
ruz. «Bakın» diyor, «Şimdi
ben şu masada ASALA ile otursam, büyük bir ihtimal le 100 üzerinden 40 anlaşırız.
Yüzde 60 biç anlaşmayız.
Ama görüşlerini bir yana bı rakıp, eylemleri hakkında ne
düşündüğümü soruyorsanız
100 üzerinden 100 onlarla be ra berim.»
— Peki ama neden? «Ben öldürülen Türk dip lomatlarına karşı kişisel bir husumet duyan bir insan de ğilim. A s lı n d a İn s a n bayatı. Yazık da oluyor. Ama, bun dan birkaç yıl önce, örneğin
Amerika’da bizden birine
sen kimsin diye sordukların da, Erm eniyim yanıtıyla kar şılaşuıca, o da ne diye şaş kın şaşkın sorarlardı.
Şimdi, dünyanın neresinde olursa olsun, Ermeni oldu ğunuzu söyleyince, Haa, şu Türk diplomatlarım öldüren ler. Onlar da sizden 1,5 mil yon kişiyi öldürmüşler diye
tepki gösteriyorlar. Yani,
dünyada artık herkes Erme niliğin bir ulusal kimlik, Er- meallerin bir ulus olduğunu biliyor.»
îster ASALA imzalı, İster se ES AK (Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları) marka
lı olsun, teröre karşı Erme- nüerin genel yaklaşımı her halde bu sözlerde özetleni yor.
ASALA hâlâ Beyrut’ta mı? ASALA’yı kimlerin destek lediğini anlatan Lübnanlı Hı ristiyan gazeteci bu soruya
«Hücreleri duruyor tabii.
Ama karar merkezi Lübnan'
dan ayrıldı» yanıtını veri
yor.
ASALA’mn merkez karargâ hı artık Beyrut’ta değilse de, Ermenilerin en önemli örgü
tü Taşnak, diğer bir terör
örgütü ESAK ile Hmçak,
Ramgavar gibi belli başlı ör gütleri Beyrut’ta ve Lübnan' da.
Ermeniler için
Lübnan
Lübnan’ın ve özellikle Bey rut’un Ermeni hareketi açı sından çok özel bir yeri var. Bu özel yerin özelliği çokla rının sandığı gibi Beyrut’un «Uluslararası terör»ün mer kezi olmasından bir zaman lar FKÖ'ntin merkez karar
gâhının orada bulunmasın
dan ileri gelmiyor. Cenevre’ de tutuklanarak mahkemeye
çıkarılan Ermeni terörist
Ara Yenikomşuyan duruşma sında şunları söylemişti:
«Lübnan, Ermeni diaspora sının siyasî, kültürel ve d i n î
merkezidir.»
Fransız gazeteci • Yazar
Richardot, «Armeniens» adlı 1982 baskısı eserinde Ortado ğu’nun Ermeni kültürünün korunmasında çok önemli bir rol oynadığına işaret et tikten sonra, bunun nedeni ni Ermenilerin büyük çoğun luğunun bağlı olduğu Gregor yen Kilisesi’nin bölgede bu
lunmasından ileri geldiğini
ifade ediyor.
Gregoryen Kilisesi’nin Kar tolikosluğu Antelias’ta (Bey rut), iki Patrikhanesinden bi
ri Kudüs, diğeri ise İstan
bul’da. Antelias’taki Ermeni Katolikosiugu Ermeniler için dünya çapında bir kültürel ve dini merkez.
Ermeni camiasında siyasi örgütler ile Kilise içiçe geç tiği için, bu nedenden ötü rü, Beyrut özel bir önem
ka-zamyor. Ayrıca, Antelias,
aynı zamanda, Ermenilerara- sı siyasi çekişmelerin de mer keza durumunda.
Taşnak Partisi Eçmiyazin K ilisesi’ni reddetmeden sım sıkı biçimde Antelias’a bağlı ve Katolikos’u hararetle des tekliyor. Taşnak bünyesinde bir miktar Katolik de bulu nuyor. Protestan ise pek yok.
Liberal büyük burjuvazi
sinin partisi kabul edilen
Ramgavar ise bünyesinde ka- tolikleri ve protestanlan top lamış durumda. Antelias’a
karşı. Eçmiyazin’e bağlı.
Böylece, garip ama gerçek,
Ramgavar’in Sovyet Erme
nistan’ı ile çok sıkı ilişkileri
var. Sovyet Ermenistan’ım
destekliyor. Bir yandan da
sermaye bağlan ve protestan kurumlanyla arasındaki te
masları sayesinde ABD ile
de işlevsel ilişkilere sahip.
Ermenilerin yüzde 90’ı
Gregoryen. Yüzde 8’i Rum
Katolik ve yüzde 2’si protes tan. Ama protestanlık biraz da sanayi, ticaret ve banka cılık sektörü anlamına geldi ği için protestan Ermenilerin
rolü sayılan ile ters orantı lı. özellikle İncil dilini Er
menice kabul ettikleri için
kültürel faaliyetlerde büyük etkileri görülüyor.
ASALA, bu toplumsal do
ku üzerinde Beyrut’ta 1975
yılında doğmuş. Ermeni top lulukları dünyanın orasında burasında değişik toplumsal düzeylerde yaşayan a z ı n i ı k -
lar. Oysa, Lübnan’da Erme ni topluluğunun tüm toplum sal sınıflan aynı coğrafyada, birarada yaşıyor. Dolayısıy la, ASALA'mn Beyrut'ta doğ muş olması doğal.
A S A L A ’mn çizgisi
ASALA — amaçlarım ve si
yasi çizgisini bir zamanlar
Beyrut’ta yayınladığı Hay as tan (Ermenistan) dergisinde açıkça ortaya koymuş. Buna göre amacım şöyle ilân edi yor:
«Amaç Türk devletini ceza landırmak değildir. Mücade lemiz bir ulusal kurtuluş mü cadelesidir. Bu mücadele, Er meni soykırımın tanının « in .
dan geçer. Ancak, soykırı
mın kabulü kendi başına bir amaç değildir. Soykırımın
kabul edilmesi bir asgarî
şarttır. Siyasî amaç, doğru dan doğruya toprakların kur tanım asıdır.» (Pierre Terzi- yan — Günümüzde Ermeni Sorunu).
Terziyan’a göre, ASALA, genç bir örgüt olduğu için mücadeleyi şiddetlendirmek le kaybedeceği bir şey yok. Batılı güçlerle, onların olum lu tavrım elde etmek için gö rüşmeyi düşünmüyor. Tersi
ne, Sovyet Ermenistan’ını
bir «mücadele üssü» olarak değerlendiriyor. Ve, bu tah lil noktasında ASALA Sovyet
ler’e yöneliyor. Belki de
ASALA — Sovyetler İlişkileri —eğer kurulduysa— bu ze min üzerinde kuruldu.
Dört eylem cephesi
ASALA’mn organı Hay as
tan dergisinin 1980 yılı so
nunda yayınlanan 1—2 sayı
sında örgütün düşündüğü
dört eylem cephesi açıklanı yor;
« L Diaspora’daki s ila h lı
mücadeleyi şiddetlendirmek ve bunu işgal altındaki Er
meni topraklarına tayımair
(yani Türkiye'ye);
2. Diaspora’daki Ermeni
toplulukları arasında örgü
tün kitle temelini geliştir mek;
3. Ermeni halkının ulusal haklarını tanıyan devrimci
güçlerin İttifak kurmak
(Kürt PKK, Lübnan Emekçi ler Birliği, bir Ürdün örgü t ü . )
4. Sovyet Ermenistanı’m devrimci üs rolünü üstlen meye ikna etmek.»
Bu «dört eylem cephesi»ni
öğrendikten sonra ASALA’
mn 7 Ağustos 1982’de Esen- boga Havaalanında giriştiği kanlı eylemin önemi açığa çıkıyor. Besbelli ki, söz ko nusu eylem «dört eylem cep hesisnin birinci ma/ldaRİnin uygulamaya konması idi.
İkinci maddenin de uygu lanmakta olduğu, ASALA’nın kurdurduğu bilinen Fransa’ daki Ermeni Ulusal Hareke
ti adlı gruplaşma ile göze
çarpıyor.
Üçüncü madde ile de Tür kiye’de Apocular adıyla ta nınan gizli örgütle kurulan
bağın Türkiye’yi etnik te
meller üzerinde parçalama stratejüeriyle İlişkisini seze biliyoruz. Lübnan Emekçiler Birliği, Sovyet ve Suriye is tihbaratlarıyla birlikte çalış
tığı iddia edilen Lübnanlı
milletvekili Zahir El—Hâtib' in örgütü. «Bir Ürdünlü ör- güt»ün ne olduğunu bilem i yoruz.
ASALA’nm terörcü kapasi
tesini göz ardı etmemekle
birlikte, yine de, Taşnak’m
ve ESAK’ın üzerinde daha
önemle durulması gerektiği kanısını korumalıyız.
Y A R IN : Taşnak
ve Esak
44 Ortadoğu’nun ve özellikle
Beyrut’un Ermeni hareketi
açısından çok özel bir yeri
var. Fransız gazeteci-yazar
Richardot bunun nedenini,
Ermenilerin büyük
çoğunluğunun bağlı olduğu
Gregoryen kilisesinin
bölgede bulunmasından
ileri geldiğini ifade ediyor
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
