PROJE UYGULAMA EL KİTABI

i

f

MURAT NEHRİ HAVZASI REHABİLİTASYON PROJESİ

PROJE UYGULAMA EL KİTABI

Mart 2013, ANKARA

ii

SAYFA

PARA BİRİMİ EŞDEĞERLERİ vi

AĞIRLIK VE ÖLÇÜ BİRİMLERİ vi

KISALTMALAR vii

BÖLÜM A: PLANLAMA 1

I. Giriş 2

II. Proje Çerçevesi 4

a. Öğeler 4

b. Proje Hedef Kitlesi 5

III. Uygulayıcı Taraflar ve Sorumluluklar 5

a. Sağlayıcılar ve Finansörler 5

b. Uygulayıcı Taraflar ve İşbirliği Tarafları 6

BÖLÜM B: UYGULAMA İLKELERİ VE PROSEDÜRLERİ 7

I. Projeye Yönelik Uygulama Düzenlemeleri 8

A. Merkezi Uygulama Birimi 9

b. Saha Faaliyetleri Birimi 9

c. Proje İl Ekipleri 10

d. Proje Yürütme kurulu 11

II. Proje Masraflarının Finansmanı 11

a. Proje Maliyetleri ve Finansman 11

b. Özel Hesap 13

c. Fon Akışı 14

d. IFAD Ödeme Prosedürleri 15

e. Kredi Çekme Başvuruları 15

İÇİNDEKİLER

iii

f. Mali Denetim Prosedürleri 16

g. Mali İzleme Raporları (MİR’ler) 16

h. Mali Yönetim Denetimi 17

i. Projenin Tamamlanması 17

III. Yıllık Çalışma Planları ve Bütçe 19

IV. Öğelere Göre Ayrıntılı Faaliyet Tanımı ve Uygulama Süreci 19

Öğe 1. Doğal Kaynaklar ve Çevre Yönetimi 20

a. Giriş 21

b. Farkındalık Yaratma 22

c. MH Seçme Süreci 23

d. MH Planı Kavramı 25

e. Katılımcı Araç ve Süreç 26

f. Uygulama Düzenlemeleri ve Tedarik 27

Öğe 2. Doğal Kaynaklara Yönelik Yatırımlar 31

a. Giriş 32

b. Yatırım Menüsü 33

 Toprak Koruma 33

 Bozuk Ormanların Rehabilitasyonu 34

 Bozuk Otlakların Rehabilitasyonu 36

 Otlatma Alanı Altyapısına Yönelik Yatırımlar 36

c. Uygulama Düzenlemeleri ve Tedarik 39

Öğe 3. Geçim Koşullarının İyileştirilmesine yönelik Yatırımlar 41

a. Giriş 42

b. Etkiler ve Bağlantılar 42

c. Yatırım Menüsü 43

 Buğday ve arpa veriminin arttırılması 44

 Yem mahsullerinin altındaki alanın genişletilmesi 44

 Ahır koşullarının iyileştirilmesi 45

iv

 Modern meyveliklerin kurulması 45

 Sebze üretiminin geliştirilmesi 45

 Su depolama havuzları 46

 Mevcut sulama altyapısının rehabilitasyonu 47

 Tarla içi Düşük Basınçlı Damla Sulama 47

 Sözleşmeli fide üretimi 48

 Enerji tasarruflu teknolojilerin teşvik edilmesi 49

d. Bilgi ve Becerinin Geliştirilmesi 50

e. Uygulama ve Tedarik Düzenlemeleri 55

BÖLÜM C: RAPORLAMA, İZLEME, DENETLEME VE DEĞERLENDİRME 57

I. Giriş 58

II. İlerleme Raporlaması 58

III. İzleme ve Değerlendirme 59

VI. Başlangıç Değerlendirmesi 62

V: Proje Etkilerinin Değerlendirilmesi 62

BÖLÜM D: IFAD DENETİM MİSYONLARI 64

I. Giriş 65

II. Saha Ziyareti 66

III. Misyon Raporu (Aide Memoire) 70

VI: Ek Bilgiye yönelik Referanslar 71

TABLOLAR

Tablo 1. Merkezi Uygulama Biriminin Yapısı 9

Tablo 2. TUB/Elazığ Yapısı (TUB) 10

Tablo 3. Kredi Anlaşması Ek II 12

Tablo 4. Öğelere göre Finansman Planı 12

Tablo 5. Gider Hesaplarına göre Finansman Planı 13

ŞEKİLLER

v

Şekil 1. Proje Organizasyon Şeması 8

Şekil 2. Fon Akışı 14

Şekil 3. Sonuçlar ve Etkinin Ölçülmesi 60

KUTULAR

Kutu 1. MH Seçimine Yönelik Kriterler 24

Kutu 2. MH Plan Hazırlama Adımları 26

EKLER

Ek 1. İş Tanımı Sekreter/Tercüman

72

Ek 2. İş Tanımı- Proje Yöneticisi Yardımcısı 73

Ek 3. İş Tanımı- Proje İl Ekipleri (PİE’ler) 75

Ek 4. Kredi Alana Mektup 78

Ek 5. Ödeme Dönemleri ve Hükümet Nakit Akışı 79

Ek 6. Kredi Çekme Başvurularına yönelik Kontrol Listesi 80

Ek 7. Mali Bilanço Formatı 82

Ek 8. Denetmenlere Yönelik İş Tanımı 83

Ek 9. YÇPB Formatı 88

Ek 10. Katılımcı ve Bütünleşik MH Planlarının Hazırlanmasına yönelik

Kılavuz İlkeler 89

Ek 11. SOR-SAP-ÇÖZ 96

Ek 12. İş Tanımı- MH Planlama Ekibi (MHPE) 99

Ek 13. Başarılı Örnek Uygulamalara yönelik Kılavuz İlkeler

102

Ek 12. Mantıksal Çerçeve

109

vi

Para Birimi = Türk Lirası TL

1 USD (ABD Doları) = 1.8 TL

1 TL = 0.56 USD

1 kilogram (kg) = 2.204 pound

1 000 kg = 1 metrik ton (mt)

1 kilometre (km) = 0.62 mil

1 metre (m) = 1.09 yarda

1 metre kare (m²) = 10.76 fit kare

1 dekar (da) = 0.1 hektar (ha)

1 hektar (ha) = 2.47 akr

PARA BİRİMİ EŞDEĞERLERİ (Mart, 2013)

AĞIRLIK VE ÖLÇÜ BİRİMLERİ

vii

AD Ara Değerlendirme

AGM FMPSPÇ

Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü Faydalanıcı Merkezli Problem Sayımı Problem Çözümü BD Bireysel Danışman (tedarik yöntemi)

CBS Coğrafi Bilgi Sistemi

ÇEM Çölleşmeyle Mücadele ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü

DKY Doğal Kaynak Yönetimi

GB Gider Beyanı

GTHB Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı HBA Hane Halkı Bütçe Araştırması

HH Hane Halkı

HZ Havza

İ&B İşletme ve Bakım

İ&D İzleme ve Değerlendirme

PİE Proje İl Ekibi

TİM Tarım İl Müdürlüğü

KİK Kamu İhale Kanunu

KÖO Kamu-Özel Ortaklığı

MUB Merkezi Uygulama Birimi

MH Mikro-Havza

MHP Mikro-Havza Planı

MHPE Mikro-Havza Planlama Ekibi

MİR Mali İzleme Raporu

MNHRP MNHKP

Murat Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi Murat Nehri Havzası Kalkınma Projesi

KISALTMALAR

viii

MZ Mutabakat Zaptı

OBM Orman Bölge Müdürlüğü

ODOÜ Odun Dışı Orman Ürünleri

OGM Orman Genel Müdürlüğü

OİM Orman İşletme Müdürlüğü

ORKÖY Orman-Köy İlişkileri Dairesi Başkanlığı OSİB Orman ve Su İşleri Bakanlığı

PTD/ED Proje Tamamlama Değerlendirmesi/Etki Değerlendirmesi PUEK Proje Uygulama El Kitabı

PY Proje Yılı

SEYS Sonuç ve Etki Yönetimi Sistemi

TUB Taşra Uygulama Birimi

SİD Standart İhale Dokümanı

SOR-SAP-ÇÖZ Sorunlar Saptamalar Çözümler

STK Sivil Toplum Kuruluşu

TAB Tıbbi ve Aromatik Bitki

TD Teknik Destek

UKKP Ulusal Kırsal Kalkınma Planı UKKS Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi

UKSMS Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları ULRDİ Ulusal Rekabete Dayalı İhale

URDİ Uluslararası Rekabete Dayalı İhale

UY Uygulama Yılı

YÇPB Yıllık Çalışma Planı ve Bütçe

1

BÖLÜM A

PLANLAMA

2 1.

Mevcut Murat Nehri Havzası Kalkınma Projesi (MNHKP) tasarımı, başta sürdürülebilir doğal kaynak yönetiminin kırsal yoksulluğun azaltılmasında gerekli bir unsur olduğu yönünde önemle vurgulanmış beyan olmak üzere, 2006 Sonuç Temelli Ülke Stratejik Fırsatlar Programı (COSOP) ve bu programın 2011-12 Eki’nde ortaya konulan hedefler ile uyum içindedir. 2006 yılında yayımlanan COSOP, IFAD’ın sağladığı desteğin, uygulanabilir olduğu hallerde esasen ekonomik faaliyetlerde iş olanakları yaratabilen ve yoksul kırsal halkın gelirlerini arttırabilen daha geniş tabanlı büyümeyi teşvik etme amaçlı öz hedefleme önlemleri ile yoksul köylerde yaşam kalitesini iyileştirmek üzere tasarlanan hedeflenmiş müdahaleleri birleştirmeyi amaçladığını belirtmektedir. 2011-2012 Eki temelde 2006 COSOP ile ilgili güncel bilgiler ve analizler sağlamada ve bozuk ormanlar ve tarım arazilerinin katılımcı rehabilitasyonuna ve yoksul orman sakinlerine yönelik gelir sağlayıcı fırsatlara özellikle vurgu yapmakla birlikte, IFAD ülke programı odağını doğal kaynak yönetiminin daha iyi hale getirilmesine doğru kaydırmada yardımcı olmuştur.

2.

MNHKP Kredi Anlaşması 5 Kasım 2012’de imzalanmıştır. Projenin sona erme tarihi

…….. 2018 ve finansmanın sona erme tarihi ………. 2016’dır.

3.

Projenin genel hedefi, Murat nehri havzasının yüksek kesimlerinde yerleşik olan bölge halkları arasında yoksulluğun azaltılmasıdır. Hükümetin havza bozulmalarını kontrol etme ve yüksek kesimlerdeki köylerde geliri arttırma ve geçim koşullarını iyileştirme yöntemi olarak doğal kaynak temelini geliştirme çabalarına destek verilmesi hedeflenmektedir. Proje, yüksek kesimlerde yerleşik bölge halkları arasında güçlü bir sahiplik anlayışı yaratır ve böylelikle yatırımların sürdürülebilirliğini sağlarken, özellikle köy sakinlerinin mevcut doğal kaynakların rehabilitasyonu ile ilgili uygulama süreçleri ve karar alma süreçlerinde yer almalarına odaklanacaktır.

4.

MNHKP’nin tasarımını şekillendiren unsurlar şunları içerir: (i) hükümetin Uzun Vadeli Stratejisi (2001-2023), Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007-2013), Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi (2010-2013), Ulusal Orman Programı (2004-2023) ve Çölleşmeyle Mücadele Ulusal Eylem Planı ve Ulusal İklim Değişikliği Stratejisi (2010-2020) başta olmak üzere, hükümet stratejileri ve politikalarına uyum (ii) Stratejik Çerçeve 2011-15;

Hedefleme Politikası – Yoksullara Ulaşma; Toplumsal Cinsiyet Stratejisi; Orta Gelirli Ülkeler ile Anlaşma; İklim Değişikliği Stratejisi; Çevre ve Doğal Kaynak Yönetimi Politikası; Denetim ve Uygulama Desteğine ilişkin Politika; ve Çevresel ve Sosyal Değerlendirme Prosedürleri dahil olmak üzere IFAD stratejileri ve politikaları ile uyum; iii) IFAD’ın Türkiye’ye yönelik 2006 Ülke Stratejik Fırsatlar Belgesi (COSOP) ve 2011-2012 Eki; (iii) yüksek düzeyde çevresel kötüleşme ve yüksek kesimlerdeki köylerde yaygın olarak görülen yoksulluk ile karakterize Murat Nehri havzasındaki kırsal yoksulluk ve doğal kaynak bozulumu arasındaki kısır döngüyü kırma yönündeki acil ve iyi bilinen ihtiyaç; iv) bölge halkının ifade edilen ihtiyaçlarının yanı sıra seçilen faaliyetlerin fiziksel ve ekonomik uygulanabilirliği; vi) proje müdahalelerinin kriter temelli hedeflemesi; v) dışarıya göçün azaltılması ve belki de tersine

I. GİRİŞ

3

çevrilmesi; vii) Türkiye’deki süregelen iki IFAD tarafından finanse edilen projenin [(Sivas- Erzincan Kalkınma Projesi (SEKP) ve Diyarbakır, Batman ve Siirt Kalkınma Projesi (DBSKP)]

tamamlayıcıları ve bunlardan çıkartılan dersler,

4. MNHKP’ye yönelik bu Proje Uygulama El Kitabı (PUEK), önemli paydaşların sorumlulukları, proje stratejisi, operasyonel faaliyetler, adımlar ve prosedürleri ortaya koymaktadır. PUEK aynı zamanda bir İzleme ve Değerlendirme (İ&D) operasyonel planını da içermektedir.

5.

IFAD 1982’den bu yana Türkiye’de sekiz projeyi desteklemiştir. Genel uygulama kaydı karıştırılmıştır. Yüksek düzeyde merkezileşmiş ve bürokratik devlet idaresi tabiatı ve gelişime yönelik arza dayalı tutumun mevcut olması nedeniyle zorluklar ortaya çıkmıştır.

Geçmişte söz konusu sorunlara değişken ve olumsuz makro ekonomik koşullar eşlik ederken, son dönemlerde ekonomide sağlanan istikrar ve hızlı büyümenin yanı sıra yapılan mali ve yapısal reformlar genel yatırım ve kalkınma iklimini önemli derecede iyileştirmiştir.

Bununla birlikte, bürokratik prosedürler, projelerin sorunsuz ve başarılı bir şekilde uygulanmasını kısıtlamaya devam etmektedir. Buna karşın, son altı yılda söz konusu zorluklar şunlar dahil olmak üzere bir dizi önlem ile ele alınmıştır: fonların tedariki ve akışında destek için UNDP ile işbirliği; IFAD tarafından verilen doğrudan denetim ve uygulama desteği; daha hedefe odaklı yatırım tasarımı ve proje uygulamasına yönelik net bir şekilde tanımlanmış usuller ile kurumsal sorumluluk. Söz konusu girişimler, etkinlik beyanı için gerekli olan sürede azalma ve hali hazırda uygulanmakta olan üç projeye yönelik ödemelerin hızlandırılması ile sonuçlanmıştır. Belirli sorunlar, projelerin etkinlik beyanlarında gecikmelerin olması, düşük ödeme hızı ve fon akışının yönetilmesinde yaşanan zorlukları kapsamıştır. Bazı durumlarda, portföyün yeniden yapılandırılması, kısmı kredi iptali veya kaynakların yeniden tahsisi gerekli olmuş; bunlar da proje idaresi sisteminde ve kredi anlaşmalarında düzenlemelerin yapılmasına yol açmıştır.

6.

Türkiye’de teknik veya finansal uygulanabilirlik veya ürünlerin pazarlanabilirliğine ilişkin endişeye dayanmayan tarihsel bir arza dayalı kalkınma ve gerekli bürokratik prosedürlerden dolayı IFAD projelerinin uygulanmasında bir takım kısıtlarla karşılaşılmıştır.

Yalnızca Türkiye’de 1982’den beri sekiz projeye destek veren IFAD değil, Dünya Bankasının da içinde bulunduğu diğer bazı kurumların da yaşadığı zorluklar şunları kapsamaktadır:

(i) proje etkinliğinin ilan edilmesinde yaşanan büyük gecikmeler; (ii) düşük ödeme hızı ve (iii) fon akışının muhafaza edilmesinde zorluklar. Aynı zamanda başarılı uygulamaların önündeki engelleri azaltmak için yeni projelerde uygulanması gereken bazı dersler çıkartılmıştır. PUEK’te kilit paydaşların sorumlulukları ile uygulama adımları ve prosedürlerinin tanımlanmasında şu dersler göz önünde bulundurulmuştur: i) idarenin bir kolunu projenin uygulanmasının gözetlenmesi ile görevlendirerek kurumsal sorumluluğu düzene koymak ve böylece devlet aygıtı içerisinde koordinasyona yönelik ihtiyacı asgari düzeye indirme gerekliliği; ii) uygulama ile ilgili karar alma konusunda belirli yetkilere sahip olacak şekilde proje yönetiminin il düzeyine indirgenmesi gerekliliği ve iii) Türkiye’de Fon tarafından finanse edilen projelerin sık takibini ve uygulama taraflarına destek verilmesini gerekli kılması.

4 7.

MNHKP üç öğeden oluşur: (i) Doğal Kaynaklar ve Çevre Yönetimi; (ii) Çevresel Varlıklar ve Doğal Kaynaklara yönelik Yatırımlar ve (iii) Geçim Koşullarının İyileştirilmesine yönelik Yatırımlar.

8.

Öğe 1: Doğal Kaynaklar ve Çevre Yönetimi (yaklaşık 3.18 milyon USD): Bu öğe, doğal kaynakları planlama ve yönetme kabiliyetine ve çevre bilincine sahip bölge halklarının oluşturulmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Planlama ve yönetimi daha insan odaklı hale getirme ve Türkiye’nin doğu bölgesinde yüksek kesimlerde yer alan havza yatırımlarına yönelik programlarına mülkiyet ve sürdürülebilirlik unsurlarını dahil etme çabalarında devlet kurumlarına yardım sağlamaya odaklanır. Projenin en önemli öğesi yaklaşık 25 adet uygulanabilir ve yinelenebilir mikro-havza planının üretilmesi, müzakere edilmesi, hazırlanması ve uygulanmasıdır. Proje, köy halkının geçim stratejilerinin kamu/paylaşımlı doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve geliştirilmesi ile uyumlaştırıldığı katılımcı ortaklaşa yönetim usullerini teşvik etmeye çalışacaktır. Sözleşmeli Mikro-Havza Planlama Ekipleri (MHPE), seçilen MH’lerdeki köylülerin bozuk doğal kaynaklarını (kısa vadede) rehabilite etme ve onları sürdürülebilir şekilde yönetme (orta ve uzun vadede) konusunda OGM ile çalışma konusunda bilgiye dayalı kararlar vermelerine yardım edecektir. Katılımcı planlama, gerek DKY yönetimi gerekse geçim koşullarının geliştirilmesi meselelerini ele alan köy planlarının hazırlanması ile sonuçlanacaktır. Köy planları orman arazisi, mera, tarım arazisi, su ve enerjiye yönelik alt planları içeren bir bütünleşik Mikro-Havza Planının yapı taşlarını teşkil etmektedir.

9.

Öğe 2: Çevresel Varlıklar ve Doğal Kaynaklara yönelik Yatırımlar (yaklaşık 15.6 milyon USD). Bu öğe, kamu arazilerindeki (otlatma alanlarını da kapsayan orman olarak tescillenmiş arazi) bozuk alanların rehabilitasyonu ve korunmasına yönelik MHP’lerde belirtildiği şekilde gerçekleştirilen faaliyetler aracılığıyla yatırımlar yapacaktır. Bozulmanın tersine çevrilmesi ve erozyon kontrolü, yüksek kesimlerde yaşayan bölge halklarında sürdürülebilir ekonomik kalkınma ve yoksulluğun azaltılması yönünde bir temel teşkil edecektir. Köy halklarından yardım almak suretiyle Orman Genel Müdürlüğü (OGM) yönetiminde doğal kaynaklar rehabilitasyonu önlemleri uygulanacaktır. Arazi, bitki örtüsü ve su yönetimine yönelik yatırımlar şunları kapsayacaktır: (i) toprak koruma yatırımları;

(ii) bozuk ormanların rehabilitasyonu; (iii) bozuk otlak/otlatma alanlarının rehabilitasyonu ve sürdürülebilir yönetimi ve (iv) hayvansal sulama yapıları.

10.

Öğe 3: Geçim Koşullarının İyileştirilmesine yönelik Yatırımlar (yaklaşık 18.5 milyon USD). Özel arazide küçük ölçekli mahsul ve hayvan üretimi yoluyla yaşam koşullarının iyileştirilmesi bu öğenin çıktısıdır. Proje, rehabilitasyon faaliyetlerinin daha fazla benimsenmesini sağlayarak MH bölgesi halkının gelirini arttırmak üzere maliyet paylaşımı temelinde fırsatlar sunacaktır. Sözleşmeli çok disiplinli Proje İl Ekipleri (PİE’ler), faaliyetlerin uygulanmasında köylülere yardım edecektir. Orman İşletme Müdürlüğünden (OİM) bir

II. PROJE ÇERÇEVESİ

a. Öğeler

5

orman uzmanı, OİM, PİE ve yerel topluluklar arasında sağlanacak irtibat için odak noktası olarak her bir PTE’ye atanacaktır. Proje illerindeki valilikler, yaygınlaştırma ve eğitim desteği için Proje ile Tarım İl Müdürlüklerinin (TİM’ler) kaynakları arasında gerekli koordinasyon ve bağlantıları sağlayacaktır. Geçim koşullarının iyileştirilmesine yönelik yatırımlar şunları hedefleyecektir: (ii) yem mahsulü üretimi; (iii) ahırların iyileştirilmesi; (iv) meyvelik tesisi;

(v) sebze üretiminin iyileştirilmesi; (vi) küçük ölçekli sulama; (vii) sözleşmeli fide üretimi ve viii) enerji tasarruflu teknolojilerin teşviki. Seçilen yatırım alanları her bir köydeki tarımsal- ekolojik ve sosyo-ekonomik koşulların yanı sıra, MH planına yönelik köy planında ifade edildiği şekilde çiftçilerin kaynak, ihtiyaç ve isteklerini temel alacaktır.

11.

MNHRP’nin temel hedef kitlesini Elazığ, Bingöl ve Muş illerinde yer alan seçilmiş MH’lerin yüksek kesimlerde yaşayan yoksul kadın ve erkek küçük toprak sahipleri oluşturmaktadır. İkincil hedef kitleyi ise, mikro havzadaki fiziksel çevre ve yaşam standartlarındaki iyileştirmelerden yarar sağlayacak olan bölgedeki diğer tarım dışı paydaşlar teşkil etmektedir. Bu gruplar birlikte genellikle hedeflenen MH’lerde ikamet eden tahmini 80 000 çok yoksul potansiyel doğrudan faydalanıcıya (12 500 hane halkı) ulaşmaktadır. Çoğunluk Türkiye içinde ve dışına kalıcı olarak göç etmek veya yerel olarak yeterli düzeyde ek gelir kazanmak suretiyle yoksulluktan kurtulma olanaklarına sahip değildir. Üçüncül dolaylı faydalanıcılar da nehrin aşağı kesimlerinde yaşayan genel nüfustur.

12.

Yaşadıkları yere, yerel doğal kaynak temelinin durumuna ve hane halkının yoksulluğuna istinaden tüm köy halkı arasında nesnel bir seçim yapılması kapsamında, müteakip tüm Proje müdahaleleri talebe dayalı ve öz hedeflemeli olacaktır. Yüksek kesimlerde yaşayan tüm köylüler kamu mallarına yapılan önemli yatırımlardan, bazıları da hane halklarına yönelik bireysel enerji tasarruflu teknolojilerinin temininden yarar sağlarken, küçük ölçekli tarım teşvikine katılım tamamen bireysel ve gönüllülük esasına dayalı olacaktır.

13.

MNHKP’nin başlıca sağlayıcıları/finansörleri: i) IFAD ve ii) Türkiye Hükümeti (aynı zamanda kredi alan). Söz konusu taraflar, yerel faydalanıcılar ile istişarede bulunmak suretiyle proje kavramını işbirliği içerisinde geliştirmiştir. Daha sonra, ayrıntılı proje tasarımı taahhüt edilmiştir. Köylerde gerçekleştirilen Odak Grup Toplantıları ve yerel paydaşlarla

III. Uygulayıcı Taraflar ve Sorumluluklar b. Proje Hedef Kitlesi

a. Sağlayıcılar ve Finansörler

6

yapılan bireysel görüşmeler, kendi bakış açılarından kırsal geçim kaynaklarının potansiyeli ve darboğazları konusunda bilgiler sağlamıştır.

14.

Proje, yalnızca IFAD ve Türkiye Hükümeti değil, aynı zamanda Proje faydalanıcıları tarafından da finanse edilecektir. IFAD, Türkiye Cumhuriyetine sırasıyla yaklaşık 27.2 milyon USD ve 410.000 US$ tutarında kredi ve hibe vermiştir. İkinci finansman olarak Türkiye Hükümetinin katkısı nakdi şekilde yaklaşık 1.5 milyon USD’ye ve IFAD finansmanını içine alan tüm proje girdileri ile ilintili vergi ve harçları karşılamak üzere de yaklaşık 6.4 milyon USD’ye denktir.

15.

MNHKP desteğinin faydalanıcı katkısına oranı öğeler ve öğe faaliyetlerine göre değişiklik gösterir. Nakdi veya ayni (iş veya arazi) olabilir ve faaliyetlere bağlı olarak %5 ve

%30 arasında değişiklik gösterir.

16.

Finansman ayrıntıları II numaralı başlıkta – Proje Masraflarının Finansmanı- yer almaktadır.

17.

MNHKP’nin uygulayıcı tarafları: i) merkez ve il düzeyinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı (OSİB) aracılığıyla Türkiye Hükümeti ve ii) faydalanıcılar. OSİB’de iki genel müdürlük uygulamadan sorumludur:

o Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Altı departman aracılığıyla: i) Ağaçlandırma; ii) Toprak Koruma ve Havza Rehabilitasyonu; iii) Orman- Köy İlişkileri; iv) Strateji Geliştirme; v) Veri İşlem ve vi) Fidanlık ve Tohumlama Faaliyetleri.

o Çölleşme ile Mücadele ve Erozyon Kontrolü (ÇEM) Genel Müdürlüğü: Havza Planlama ve Arazi Rehabilitasyonu Departmanı aracılığıyla.

18.

Merkezi Uygulama Birimi (MUB) ve Saha Faaliyetleri Birimi (TUB) ile OSİB’nin rolü ve sorumluluklarına ilişkin ayrıntılar Bölüm B’de yer almaktadır.

19.

Projenin Bakanlık ve faydalanıcılar tarafından uygulanma sürecinde IFAD krediyi yönetecek, projeyi denetleyecek ve proje uygulamasında destek sağlayacaktır.

20.

Denetim: Proje doğrudan IFAD tarafından denetlenecektir. IFAD denetim misyonları (bir uzman ekibi) yılda en az bir kere veya arzu edildiğinde daha sık olarak gerçekleştirilecektir. Bu konudaki ayrıntılar bu El Kitabının D Bölümünde yer almaktadır.

b. Uygulayıcı ve İşbirliği Tarafları

7

BÖLÜM B

UYGULAMA İLKELERİ VE

PROSEDÜRLERİ

8 21.

MNHKP’yi yönetme ve uygulama sorumluluğu OGM aracılığıyla OSİB’ye ait olacaktır (Şekil 1). MNHKP önderliğinde aşağıdaki yönetim yapısı tesis edilecektir: i) Merkezi Uygulama Birimi; ii) Saha Faaliyetleri Birimi ve iii) Proje Yürütme kurulu.

Şekil 1. Proje organizasyon şeması

I. PROJEYE YÖNELİK UYGULAMA DÜZENLEMELERİ

OSİB

Proje Yönlendirme Komitesi

MUB

Sözleşmeli hizmet sağlayıcılar

MHPE

TUB

İON

İON

İON

PİE

PİE

PİE

Faaliyetler/yatırımlar

Faydalanıcılar

9 22.

Birim, Ankara’da OGM bünyesinde kurulacaktır. Projenin uygulanmasında ve günlük

ve genel yönetiminde yardım sağlamaktan sorumlu olacaktır.

23.

MUB’nin temel işlevleri: i) planlama, programlama, bütçeleme, izleme ve dokümantasyon süreci dahil olmak üzere geniş tabanlı yönetim desteği sağlamak;

ii) yürütme kurulu aracılığıyla öğrenilmiş dersleri ve deneyimleri politika düzeyine çıkarmak;

ve iii) Bakanlık düzeyinde, genel müdürlük düzeyinde ve IFAD’a raporlama yapmak.

24.

MUB yapısı: bir Proje Yöneticisi, bir Merkezi Odak Noktası (MON), teknik ekip ve bir sekreter/tercümandan oluşur (Tablo 1).

Tablo 1: Ankara’daki Merkezi Uygulama Biriminin (MUB) Yapısı

Projedeki Pozisyon OGM’deki Pozisyon İşe Alım Şekli

Proje Yöneticisi (PY) Genel Müdür Yardımcısı Atama

Merkezi Odak Noktası (MON) Başkan, Ağaçlandırma

Departmanı Atama

Teknik Personel

 Yüksek Orman Mühendisi

 Tedarik Uzmanı

 İ&D Uzmanı

 Tedarik Yetkilisi

 Finans Yetkilisi

Tüm OGM orman

mühendisleri ve idari personel Atama

Sekreter/Tercüman - Sözleşme

25.

Teknik personel (atanan) zamanının yaklaşık %20’sini (yıllık ortalama) MUB ile ilintili işlere harcayacaktır. MUB’ye yönelik uygun iş yerleri ve altyapı OGM tarafından sağlanacaktır. Sekreter/tercümana yönelik İş Tanımı Ek 1’de yer almaktadır.

26.

MUB, Ağaçlandırma, Toprak Koruma ve Havza Departmanı (1. ve 2. öğeler) ve Orman-Köy İlişkileri Departmanı (ORKÖY) (3. öğe) aracılığıyla teknik destek alacaktır. Her iki departman da Genel Müdürlüğe raporlama yapan OGM’nin bağlı birimleridir.

27.

IFAD tarafından yapılacak ön incelemeye dayanılarak ve ulusal bir rekabete dayalı işe alım süreci sonunda istihdam edilecek bir Proje Yöneticisi Yardımcısından destek alınmak suretiyle, OBM’den atanacak personel ile Orman Bölge Müdürlüğünde (OBM) kurulacaktır.

28.

TUB’nin temel işlevleri: (i) saha düzeyinde yönetim sağlamak; (ii) Ankara’da OGM, OBM ve Orman İşletme Müdürlükleri (OİM) arasında yapılacak raporlama ve planlamayı koordine etmek ve (iii) projenin uygulanmasını ve günlük yönetimini idare etmek. TUB, saha

a. Merkezi Uygulama Birimi (MUB)

b. Taşra Uygulama Birimi (TUB)

10

faaliyetleri ile ilintili tüm inşaat işleri, mal ve hizmetler ile teknik desteğin tedarikinde önderlik yapacaktır.

29.

TUB’nin yapısı: Bir idari ekip (Tablo 2), her bir il için Odak Noktalar, Proje Saha Yöneticisi (PSY) ve Proje Yöneticisi Yardımcısından (PYY) oluşur.

Tablo 2: TUB/Elazığ yapısı

Projedeki Pozisyon OBM/Elazığ’daki Pozisyon İşe Alım Şekli Proje Saha Yöneticisi (PSY) Bölge Müdürü Yardımcısı Atama Proje Yöneticisi Yardımcısı (PYY) TUB ve MUB’ye destek Sözleşme

İl Odak Noktaları (İON’ler) OİM orman mühendisleri Atama

İdari Personel

 Yüksek Orman Mühendisi

 İ&D Uzmanı

 Finans Yetkilisi

 Tedarik Yetkilisi

Tüm OBM orman mühendisleri ve

idari personel Atama

30.

Proje Saha Yöneticisi (PSY): Elazığ’daki OBM Bölge Müdürü Yardımcısı PSY pozisyonunu üstlenir. Kendisine sözleşmeli PYY destek sağlar.

31.

Proje Yöneticisi Yardımcısı (PYY): Görev yeri Elazığ olacak ve PSY’ye destek sağlayacaktır; ancak Ankara’da MUB ile sık sık çalışmalar yapacaktır. Ankara’daki MUB’nin PY’si ve baş denetmen olarak PSY’ye raporlama yapar. PYY’nin İş Tanımı Ek 2’de yer almaktadır. Kendisi danışman niteliklerine dayalı hizmet alımı yöntemiyle istihdam edilecektir.

32.

İl Odak Noktaları (İON’ler): Her bir OİM’de bir orman mühendisi İON olarak atanacak ve kendi OİM’lerinde görev yapmaya devam edecektir. Görevleri şunlar arasında koordinasyon sağlamaktır: i) kendi OİM’leri ve Elazığ’daki PYY ii) 3. öğenin uygulanması için yerel halk, OİM ve Proje İl Ekipleri (PİE).

33.

İdari personel (atanan) zamanının yaklaşık %20’sini (yıllık ortalama) MUB ile ilintili işler için harcayacaktır.

34.

Ekiplerin görev yeri Elazığ, Bingöl ve Muş OİM’leri olacak ve ekipler, onaylanan MH planlarına göre OİM’ye gerekli desteği sağlamak üzere Elazığ’daki Orman Bölge Müdürlüğüne (OBM) düzenli ziyaretler gerçekleştireceklerdir.

35.

Ekip yapısı: her bir ekip bir orman mühendisi, bir ziraat mühendisi (arazi ve su yönetimi alanlarında kapasiteye sahip bilimsel tarım uzmanı) ve bir hayvancılık uzmanını (zooteknisyen veya veteriner) içerecektir.

c. Proje İl Ekipleri (PİE’ler)

11 36.

Temel görevler: İş Tanımı Ek 3’te belirtildiği üzere şunları kapsar: i) projenin tasarım ve Türkiye Hükümeti (OSİB/OGM) ve IFAD ile yapılan anlaşmalara uygun bir şekilde uygulanmasını sağlamak; ii) Proje İ&D Sistemine yönelik girdi olarak kullanılmak üzere ilgili veri ve bilgileri toplamak; iii) MH planlama süreci başlamadan önce farkındalık yaratma kampanyasını başlatmak; iv) katılımcı süreç sürecinde MHPE’ye teknik ve lojistik destek vermek; v) 3. Öğenin ve belirli ölçüde 2. Öğe (bozuk otlakların rehabilitasyonu) ve 1. Öğenin (çiftçi değişim ziyaretleri) etkili ve verimli bir şekilde uygulanmasına yönelik MH planlarına dayanarak her bir köy için eylem planları geliştirmek ve vi) çok sektörlü, müşteri odaklı, eşgüdümlü, talep temelli ve katılımcı danışmanlık hizmetleri aracılığıyla MH planlarında yer alan proje faaliyetlerini gerçekleştirmek.

37.

OSİB bünyesinde kurulacak ve başkanlığını Ormancılık Müsteşar Yardımcısı yapacaktır.

38.

YK’nin Yapısı: Üyeler OGM Genel Müdürü ile aşağıdaki departmanların başkanlarından oluşur: (i) Ağaçlandırma; (ii) Toprak Koruma ve Havza; (iii) Orman-Köy İlişkileri; (iv) Strateji Planlama; v) Veri İşlem ve (vi) Fidanlık ve Tohumlama Faaliyetleri. PYY sekreter olarak hareket edecek ve kararların yayılmasından ve takipten sorumlu olacaktır.

39.

YK’nin rolü: i) genel politika rehberliği ve gözetimi sağlamak, ii) Yıllık Çalışma Planı ve Bütçeleri ile Program Uygulama Planını onaylamak ve iii) genel proje çalışmalarının Hükümet ile IFAD tarafından üzerinde mutabakata varılan yasal ve teknik çerçeve kapsamında olmasını sağlamak.

40.

Üç öğeye yönelik ayrıntılı uygulama düzenlemeleri bu belgenin Ek IV’ünde şu başlık altında yer almaktadır: Öğeye Göre Ayrıntılı Faaliyetler ve Uygulama Prosedürleri.

41.

Proje IFAD, Hükümet ve Proje faydalanıcıları tarafından finanse edilecektir. Tablo 3, IFAD Kredisi ve IFAD Hibesi tarafından finanse edilecek Uygun Masraf Kategorilerini, her bir kategori için tahsis edilen IFAD Kredisi ve IFAD Hibesi meblağını ve her bir Kategoride finanse edilecek kalemlere yönelik masraf oranlarını ortaya koymaktadır.

d. Proje Yürütme Kurulu (YK)

II. PROJE MASRAFLARININ FİNANSMANI

a. Proje Maliyetleri ve Finansman

12

Tablo 3. Kredi Anlaşması Çizelge II (SDR)

Kategori

Tahsis edilen IFAD Kredi

Meblağı (SDR cinsinden)

Tahsis edilen IFAD Hibe Meblağı (SDR

cinsinden)

Finanse edilecek Masrafların %’si (vergi hariç)

1. İnşaat İşleri 10 194 162 Vergiler, faydalanıcı ve Hükümet

katkısı hariç net %100 2. Taşıtlar, Ekipmanlar ve

Mallar 4 261 000 Vergiler ve faydalanıcı katkısı hariç

net %100 3. Teknik Destek, Eğitim,

Çalışmalar ve Çalıştaylar 2 991 000 280 000 Vergiler ve Hükümet katkısı hariç net %100

4. Tekrarlanan Maliyetler a. maaşlar

257 000 Net faydalanıcı katkısı ve vergiler

hariç net %100

b. tekrarlanan maliyetler b. diğer işletim masrafları

252 000 Vergiler ve Hükümet katkısı hariç

net %100

TOPLAM 17 955 162 280 000

42.

Tablo 4 ve 5, sırasıyla öğelere ve gider hesaplarına göre finansman planını sunmaktadır.

43.

IFAD Katkısı: 27.2 USD’lik IFAD kredisi, 1. Öğenin (Doğal Kaynaklar ve Çevre Yönetimi) maliyetlerinin %75’ini, 2. Öğenin (Doğal Kaynaklar ve Çevresel Varlıklara yönelik Yatırımlar) maliyetlerinin 74.8’ini ve 3. Öğenin (Geçim Koşullarının İyileştirilmesine Yönelik Yatırımlar) maliyetlerinin %68.2’sini finanse etmek için kullanılacaktır. Diğer taraftan Kredi, Yürütme Birimi ile ilgili harcamaların %81.4’ünü finanse edecektir. Yaklaşık 410.000 USD tutarındaki IFAD Hibesi, teknik destek, çalışmalar ve çalıştaylar için tahsis edilmiştir.

Tablo 4. Öğelere göre Finansman Planı (bin USD)

IFAD IFAD Hibesi Hükümet: Bütçe Hükümet: Vergiler Faydalanıcılar Toplam

Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ % Döviz

Öğeler

1. Doğal Kaynak

ve Çevre

Yönetimi

2,394.8 75.4 315.0 9.9 - - 466.4 14.7 - - 3,176.2 8.2 143.2

2.Doğal Kaynaklar ve Çevre

Varlıklarına yönelik Yatırımlar

11,698.1 74.8 - - 1.153.0 7.4 2,721.7 17.4 63.2 0.4 15,636.1 40.5 -

3.Geçim Koşullarının İyileştirilmesine yönelik yatırımlar

12,617.1 68.2 - - 126.0 0.7 2,854.3 15.4 2,905.5 15.7 18,502.9 47.9 -

4. Yürütme Birimi

1,081.0 81.4 115.0 8.7 126.0 9.5 5.6 0.4 - - 1,327.6 3.4 106.1 Toplam Proje

Maliyeti

27,791.0 71.9 430.0 1.1 1,405.0 3.6 6,048.1 15.7 2,968.7 7.7 38,642.9 100.0 249.3

13

Tablo 5. Gider Hesaplarına Göre Finansman Planı (bin USD)

IFAD IFAD Hibe Hükümet: Bütçe Hükümet: Vergiler Faydalanıcılar Toplam

Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ % Meblağ %

A. İnşaat İşleri 1. Bozuk araziyi iyileştirmeye yönelik inşaat işleri

15,776.2 76.6 - - 637.6 3.1 3,709.6 18.0 485.4 2.4 20,608.8 53.3

Alt toplam inşaat işleri

15,776.2 76.6 - - 637.6 3.1 3,709.6 18.0 485.4 2.4 20,608.8 53.3

B. Taşıt, Ekipman ve Mallar

1. Çoğu taşıt, ekipman ve mallar

6,390.2 59.1 - - - - 1,947.8 18.0 2,483.3 22.9 10,821.4 28.0

2. Enerji tasarruflu ekipman ve materyaller

205.0 82.0 - - - - 45.0 18.0 - - 250.0 0.6

Alt toplam Taşıt, Ekipman ve Mallar

6,595.2 59.6 - - - - 1,992.8 18.0 2,483.3 22.4 11,071.4 28.7

C. Teknik Destek, Eğitim, Çalışma ve Çalıştaylar

4,629.6 83.3 430.0 7.8 126.0 2.3 337.5 6.1 - - 5,523.1 14.3

D. Tekrarlanan maliyetler

1. Maaşlar 399.0 76.0 - - 126.0 24.0 - - - - 525.0 1.4

2. Diğer işletim masrafları

391.0 42.8 - - 515.5 56.4 8.1 0.9 - - 914.6 2.4

Alt toplam

tekrarlanan maliyetler

790.0 54.9 - - 641.5 44.6 8.1 0.6 - - 1,439.6 3.7

Toplam PROJE MALİYETLERİ

27,791.0 71.9 430.0 1.1 1,405.0 3.6 6,048.1 15.7 2,968.7 7.7 38,642.9 100.0

44.

Hükümet katkısının vazgeçilen vergi ve harçlar şeklinde yaklaşık 1.5 milyon USD olduğu tahmin edilmektedir. IFAD kredisi gelirlerinden vergi ve harçların finanse edilmemesi ilkesi gereğince, gelecekte vergi ve harçların yapıları ve oranlarında gerçekleşecek herhangi bir değişiklik geçerli olacak ve dolayısıyla vazgeçilen gelirlerin meblağını etkileyecektir. 1.

Öğenin yaklaşık %7’si (1.5 milyon USD) Hükümet tarafından finanse edilecektir. Söz konusu oran 2. Öğe için %0.7’dir. Yürütme Biriminin harcamaları için, Hükümet katkısı %9.5 oranındadır.

45.

Öncelikli Faydalanıcı Katkısı: faydalanıcılar yaklaşık 3.0 milyon USD sağlayacaktır. Söz konusu katkı nakdi veya ayni (iş veya arazi) olabilecek ve öğelere veya öğe faaliyetlerine göre değişiklik gösterecektir:

 1. Öğe: faydalanıcılar tarafından katkı yapılmaz

 2. Öğe: ortak kullanıma yönelik basit barınaklar, hayvan su içme yapıları ve geçici kapatma dahil olmak üzere bozuk otlakların rehabilitasyonu için oran

%5’tir,

 3. Öğe: i) su depolama havuzları ve toprak kanallarının rehabilitasyonu için oran %5’tir ii) geriye kalan yatırımlar için oran %30’dur.

b. Özel Hesap (ÖH)

14 46.

Kredi Hesabından proje uygulamasını desteklemek üzere avans likidite alma amacıyla Merkez Bankasında Hükümet (Hazine Müsteşarlığı) tarafından ABD Doları (USD) cinsinden bir Özel Hesap (ÖH) açılacaktır. OGM’nin Strateji Dairesi (SD) bu hesabı işletme yetkisine sahip olacaktır. SD, onaylanmış Yıllık Çalışma Planı ve Bütçelerine (YÇPB) dayanarak OGM’nin kurumsal hesabı aracılığıyla fonları yöneltecek ve özel olarak atanmış kodlar yoluyla fonları takip edecektir.

47.

ÖH açıldıktan sonra, kredi alanın talebi üzerine, IFAD bir ‘Kredi Hesabından’ bütün olarak bir veya daha fazla sayıda çekim yapar. ÖH, Genel Hükümlerin (Özel Hesap) 4.08 Bölümüne uygun şekilde idare edilecek ve talep üzerine zaman zaman IFAD’ın tebligat yoluyla Kredi Alan’a belirtebileceği asgari meblağlarda takviye edilecektir.

48.

Fon akış düzeni Şekil 2’de yer almaktadır.

Figure2. Flow of funds

c. Fon Akışı

Hükümet Katkısı

IFAD Kredisi Faydalanıcı Katkıları

OGM Özel Hesabı

YB

TD için tedarikçilere doğrudan ödemeler TUB

İş

Sözleşmeleri

Taşıtlar

- Mallar - Ekipmanlar Fonlar

Kontrol/İzleme

15 49.

IFAD’ın 17.955.162 (yaklaşık 27.2 milyon USD) Özel Çekme Hakkı (ÖÇH) tutarındaki Kredisi 7 yılda ödenecektir. Kredinin kapanış tarihi projenin yürürlüğe girdiği tarihin 7.

yıldönümüdür. Projenin sona erme tarihinden sonra mallar, hizmetler veya yapılan diğer masraflar ile ilgili olarak krediden ödeme yapılamaz.

50.

Tüm Yürütme Birimleri (MUB ve TUB) ile ilgili masraflar, MUB ve TUB’nin çalışmaları için gerekli olan ek maliyetler de dahil olmak üzere IFAD Kredi Gelirleri ve Hükümet katkılarından ortak olarak finanse edilecektir. IFAD kredisinin, arazi satın alımı ve gümrük vergileri veya harçları ödemesi için kullanılamayacağını unutmayınız.

51.

Kredi Anlaşması Ek 2’ye göre, kredi gelirleri Bölüm I’in 1. paragrafında gösterildiği üzere ödenecektir. IFAD tarafından gönderilen Borçluya Gönderilen Mektup (Ek 4), fonları çekmeye başlamak için Borçlu’nun yapması gereken eylemleri ve mali rapor ve denetim raporu gerekliliklerinin yanı sıra fonların çekilmesi ve malların, işlerin ve danışmanlık hizmetlerinin tedarik edilmesine yönelik prosedürleri ve yöntemleri açıklamaktadır.

52.

IFAD kredisi yedi yıllık bir sürede ödenecektir. Hükümet nakit akışı ve dönemlere göre ödemeler Ek 5’te yer almaktadır. Ek kredi ve ………. USD’den düşük harcamalara yönelik IFAD ödemeleri, onaylanmış gider beyanları karşılığında yapılacaktır. PYB ilgili belgeleri muhafaza edecek ve denetim misyonları ve denetmenler tarafından yapılacak denetim ve incelemeler için hazır bulunduracaklardır. ………. USD’yi aşan sözleşmeler tam dokümantasyon gerektirecektir. IFAD kredi gelirlerinden hiçbir vergi ve harç finanse edilmeyecektir. Özel Hesap fonları tüm IFAD ödemesi kategorilerini finanse edebilir.

53.

Merkezi düzeyde oluşan maliyetler için, OGM’deki Yürütme Birimi (YB) ödemelerin onaylanması ve çıkartılmasından sorumludur. İl düzeyinde satın alınan işler, mallar ve hizmetlere yönelik ödemeler, saha uygulamasından sorumlu olan Orman Bölge Müdürlüğü (OBM) tarafından gerçekleştirilecektir. İl düzeyinde yapılan ödemelere (OİM’ler), onaylanmış çalışma planları ve ilgili bütçeler karşılığında Hükümet tarafından finanse edilen projelere yönelik uygulama doğrultusunda Valilik tarafından izin verilecektir.

54.

Finansmanın çekilmesi için dört adet standart ödeme prosedüründen yararlanılabilir:

i) avans çekme; ii) doğrudan ödeme; iii) özel taahhüt ve iv) geri ödeme.

55.

Uygulanan prosedür ne olursa olsun, ödeme Kredi Alan tarafından yapılacak olan kredi çekme başvurusuna bağlı olacaktır. Her bir kredi çekme başvurusu iki bütünleşik kısımdan meydana gelir. Bunlardan ilki, çekilecek olan toplam meblağı belirten ve gerekli beyanlar ve anlaşmanın yanı sıra Kredi Alanın imzasını içeren mektup şeklindeki kredi çekme başvurusunun kendisidir. İkincisi ise uygun yardımcı dokümantasyon ile birlikte bir veya daha

d. IFAD Ödeme Prosedürleri

e. Kredi Çekme Başvuruları

16

fazla icmal tablosunu içerir. Kredi Çekme başvurusuna yönelik kontrol listesi Ek 6’da yer almaktadır.

56.

IFAD geri ödemeler, doğrudan ödemeler ve özel taahhütlere yönelik kredi çekme başvurularını kabul edecektir. Özel Hesabın IFAD’daki kredi hesabından takviye edilmesi, MUB tarafından hazırlanan, Maliye Bakanlığı tarafından tasdik edilen ve onay ile ödeme için IFAD’a gönderilen uygun dokümantasyon veya onaylı gider beyanları ile desteklenen kredi çekme başvuruları yoluyla gerçekleşecektir.

57.

Finansal tablolar, Proje’nin başlangıcından itibaren mevcut raporlama dönemi ve kümülatif döneme yönelik faturaları, ödemeleri (ödeme kategorisine göre) ve fon bilançosunu yansıtan Uluslararası Denetim Standartları (ISA) gereğince muhasebe tahakkuk esasına göre hazırlanacaktır. Finansal Tablolara ilişkin format Ek 7’de yer almaktadır.

58.

Projeye yönelik yıllık finansal tablolar, IFAD ile üzerinde mutabakata varılan İş Tanımı kapsamında ve Uluslar arası Denetim Standartlarına uygun bir şekilde Hazine Müsteşarlığı tarafından denetlenecektir. Denetimler aynı zamanda Proje illeri tarafından yapılan masrafları kapsayacak ve her bir ilin mali yönetim düzenlemelerine yönelik belirli görüşleri içinde barındıracaktır.

59.

Denetmenler, illerdeki hesaplar da dahil olmak üzere, finansal tablolar, MİR’ler ve belirlenen hesabın yönetimini kapsayan ayrı ayrı görüşler hazırlayacaktır. IFAD’ın Mali Denetmen İş Tanımına yönelik genel şablonu rehberlik amacıyla Ek 8’de yer almaktadır.

60.

Denetlenen finansal tablolar ile mali denetim raporları IFAD’a ve Hükümete ibraz edilecektir. Mali denetim raporları finansmanın kapanış tarihinden sonra ve her bir mali yılın sonunda altı ay içerisinde IFAD’a ibraz edilecektir. Buna ilaveten, herhangi bir iç kontrol zafiyetini ortaya koyan yönetim mektupları mali denetmen tarafından hazırlanır.

61.

MİR’ler muhasebe tahakkuk usulünde yararlanılarak MUB tarafından yarı yıllık bazda hazırlanacaktır. MİR’ler izleme aracı olarak kullanılacağından dolayı şunları özetleyecektir: i) proje ilerlemesi ve belirlenen bütçe-gerçek sapma analizi; ii) fon kaynakları ve kullanımına ilişkin mali bilançolar; iii) projenin mali konumu; iv) planlarla kıyaslandığında harcamalar ve fiziksel ilerleme; v) satın alım ve sözleşme izleme raporları. Bu tür raporlar zamanında hazırlanacak ve ilk ödemenin yapıldığı tarihten başlayarak her bir 6 ayın tamamlanmasının ardından 45 gün içerisinde MUB tarafından IFAD’a ibraz edilecektir.

62.

Yıllık finansal tablolar bireysel olarak TUB’ler tarafından hazırlanıp, MUB tarafından bütünleştirilecektir. Projeye yönelik yıllık mali bilançolar, bir dış mali denetmen tarafından yıllık denetime tabi tutulur.

f. Mali Denetim Prosedürleri

g. Mali İzleme Raporları (MİR’ler)

17 63.

Dünya Bankası tarafından finanse edilen Anadolu Havzası Rehabilitasyon Projesi kapsamında hazırlanan Mali Yönetim El Kitabı, MNHRP için de kullanılacaktır. Söz konusu el kitabı, IFAD’a gönderilecek olan yarı yıllık proje raporlarına dahil edilecek Mali İzleme Raporlarına (MİR’ler) yönelik formatları içerir. İlgili rehberlik, başlangıç eğitimi şeklinde sağlanacak; ancak aynı zamanda Borçluya Gönderilen Mektupta da ayrıntılı olarak belirtilecektir.

64.

MİR’lere destek niteliğindeki tam dokümantasyon, Finansmanın Kapanış Tarihinden itibaren en az on yıl OGM tarafından muhafaza edilecektir. Söz konusu bilgiler, özellikle MİR ödemelerinin uygunluğu ve ilintili kayıt tutma kalitesi konusunda yorum yapılması gereken yıllık mali denetimler ile IFAD personeli tarafından gerçekleştirilen denetim sırasında yapılan incelemeler için hazır bulundurulacaktır.

65.

Bu, mali yönetim düzenlemelerine yönelik risk temelli denetim ile uyumlu hale getirilecektir. Her yıl en az bir ya da gerekli görüldüğünde daha fazla sayıda “yerinde güven odaklı ziyaret” gerçekleştirilecektir.

66.

Son uygulama yılında, IFAD tarafından gerekli kılınan Proje Tamamlama Raporunun (PTR) hazırlanmasının bir parçası olarak, uygulama sırasında toplanan İ&D verileri, özellikle doğal kaynaklar konusunda belgelendirilen gelişmelerin yanı sıra hedeflenen MH alanlarında yaşayan köylülerin geçim koşullarındaki değişiklikler bakımından da proje edinimlerine ilişkin genel değerlendirmenin temelini teşkil edecektir.

67.

Paydaş Çalıştayı: PTR süreci, paydaşların kendilerine performans değerlendirmesi yapma, hesap verilebilirliği teşvik etme, sürdürülebilirliği geliştirecek olan etmenleri belirleyip bunları ayrıntılandırma ve kilit başarı ve eksiklikleri ortaya koyma fırsatı sağlamak için her bir proje iline bir çalıştay dahil edecektir. Farklı ilgi gruplarının eşit bir şekilde temsili teşvik edilmelidir ve paydaş çalıştayında kadınların temsil edilmesi zorunludur. Gerekli olması halinde, kadın paydaşlar ayrı bir değerlendirme sürecine sahip olabilirler.

68.

Proje Etkisinin Değerlendirilmesi: Yıllık raporlamada yer alan izleme verilerine dayalı olacaktır. İzleme verileri, program öncesi erozyon seviyesi ve yaşam koşullarına ilişkin mikro- havza planlarında yer alan veriler ile mukayese edilecektir. Proje sonrası mukayese yapmaya olanak sağlamak için projenin son yılında önceki yılların uygulamasından seçilen köylerde bir etki çalışması yapılacaktır. Yalnızca Proje faaliyetlerinin dördüncü uygulama yılına kadar başlamış olduğu köyler mukayese amacıyla kullanılacaktır. Temsili olarak proje-sonrası etki değerlendirmesi, bu üç ilin her birinde Projenin desteklemediği bir mikro-havzayı (MH) kapsayacaktır.

h. Mali Yönetim Denetimi

i. Projenin Tamamlanması

18 69.

Planlama evresinde toplanacak ve Proje etkisini değerlendirmek üzere kullanılacak temel bilgi kategorileri MH Planı kılavuz ilkelerinde ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur.

Söz konusu kategoriler, bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla aşağıdakileri içerir:

(a) Sosyo-ekonomik özellikler: köydeki hane sayısı, hane halklarının yapısı, istihdam ve göç verileri, hane halkının gelir ve gider düzeni (özellikle yiyecek ve enerji konusunda);

(b) Fiziksel özellikler: köyün yeri (boylam ve enlem), il merkezine uzaklık ve erişim, konut ve çatı malzemeleri, sağlık hizmetleri ve içme suyu;

(c) Tarım ve Hayvancılık: Köylülerin sahip olduğu hayvan sayısı (hane başına ortalaması ve tipi), otlak/otlatma alanı büyüklüğü, işler durumdaki hayvan su içme noktası ve gölgelik yapı sayısı, hayvan üretkenliği, yağmur suyuyla beslenen alan (mahsule göre), sulanan alan (mahsule göre), hane arsalarının boyutu (sulanan ve yağmur suyuyla beslenen), mahsul verimi,

(d) Doğal kaynaklar: ormanlık alan, erozyona uğramış arazi ve otlak/otlatma alanının durumu. Tamamlamanın ardından seçilen MH için CBS haritaları hazırlanacak ve planlama evresinde hazırlananlar ile karşılaştırılacaktır. Bunlar doğal kaynakların iyileştirilmelerine ilişkin delil sağlamaktadır. Tamamlayıcı bir yöntem olarak, yazılı bilgilere ek olarak tarih/saat ve GPS koordinatlarının işaretlenmiş olduğu fotoğraflar belirli aralıklarla çekilmeli ve CBS sistemiyle ilişkilendirilmelidir.

70.

Bitki örtüsü, akarsu oyuğu, toprak kayması ve MH’deki fiziksel değişiklikleri tespit etmek üzere kullanılabilen hava fotoğrafları ile birleştirilen bütünleşik GPS işlevli kameralar gibi yenilikçi izleme yöntemlerinin kullanımı öngörülmektedir. Tipik MH özelliklerini barındıran birkaç yerde fotoğraflar çekilmelidir. Fotoğraflar mümkün olduğunca yılın aynı zamanında çekilmelidir. 64. O zaman kapatılabilecek olan PYB adına hareket eden TÜKGM, IFAD’a Proje Tamamlama Raporu/Etki Değerlendirmesini (PTR/ED), projenin sona erme tarihi olan 30 Eylül 2015’ten itibaren en geç altı ay içerisinde sunacaktır. Söz konusu rapor, uygulama süreci ile projenin nihai sonuçlarını inceler. Dolayısıyla, projenin hem başarılı hem de başarısız yönlerini resmi olarak belirlemede yardım sağlar. IFAD, kredi verme operasyonlarının başarısını değerlendirmek amacıyla, kendi iç proje değerlendirme süreci ile birlikte proje tamamlama raporunu kullanır ve çıkartılan dersleri yeni kredi verme faaliyetlerinde uygular. PTR’nin asgari olarak şunları ele alması gerektiği belirtilmelidir: i) i) proje maliyeti ve faydaları; ii) hedeflerin gerçekleştirilmesi; iii) TUGEM ile İ/İLTM’lerin performansı iv) çıkartılan dersler.

71.

Proje uygulama döneminde toplanan İ&D verileri, özellikle ilgili öğelerin hedeflediği faydalanıcıların gelir ve geçim statüsünde yaşanan değişiklikler ve kalkınma ile ilgili bilgilerin ve çıkartılan derslerin paylaşılması açısından, proje edinimlerine dair genel değerlendirme için destekleyici olacaktır. PTD/ED süreci, paydaşların kendilerine proje performansını değerlendirme, hesap verilebilirliği teşvik etme, sürdürülebilirliği geliştirecek olan etmenleri belirleyip bunları detaylandırma ve kilit başarı ve eksiklikleri ortaya koyma fırsatı sağlamak için paydaş çalıştayların düzenlenmesini kapsayacaktır.

19 72.

Ülke düzeyinde etki değerlendirmesinin gerekli olması halinde, proje başladığı ve sona erdiği zaman çeşitli kaynaklardan tüm ülke çapında bilgilerin takip edilmesi gerekecektir.

73.

Hedeflenmiş her bir MH için geliştirilmiş Mikro-Havza Planları (MHP’ler) ile Proje Uygulama Planı (PUP) yapılacak tüm planlamaların temelini teşkil etmektedir. Koordinasyon Birimleri (TUB/MUB) tarafından desteklenen OGM, IFAD ile üzerinde mutabakata varılan ve PUEK’de detaylandırılan prosedürlere uygun şekilde Yıllık Çalışma Planı ve Bütçelerini (YÇPB’ler) hazırlar. YÇPB formatı Ek 9’da yer alır. YÇPB’lere yönelik girdiler, Mikro-Havza Planları (MHP) doğrultusunda OBM ve Proje Yöneticisi Yardımcısı (PYY) tarafından sağlanacaktır. TUB/MUB, inceleme için OGM’ye ibraz edilecek, Yürütme kurulunda resmi olarak onaylanacak ve itirazın söz konusu olmaması için IFAD’a sunulacak olan YÇPB’lerin oluşturulmasında yardım sağlayacaktır.

74.

Söz konusu YÇPB’ler, bir sonraki yılda hangi faaliyetlerin gerçekleştirileceğini net bir şekilde belirtecektir. YÇPB’ler, önceki yılların edinimlerini göz önünde bulundurmak suretiyle, teklif edilen bütçe zarfını elde edilecek fiziksel sonuçlar ile bağlantılayacaktır. TUB, il YÇPB’lerini inceleyip onaylayacak ve bütünleştirilmiş versiyonunu Ankara’daki MUB’ye gönderecektir. MUB katkılarını ilave edip YÇPB’yi tamamlar. Proje Yönetici Yardımcısı YÇPB hazırlama sürecini hem TUB hem de MUB düzeyinde destekler. Son olarak, Proje Yürütme Kurulu, proje faaliyetlerinin normal hükümet bütçeleme sürecine dahil edilmesi için YÇPB’yi zamanında inceler, onaylar ve mali yılın başlamasından en az altmış gün önce IFAD’a ibraz eder.

75.

Bir sonraki bölümden başlamak üzere, proje faaliyetleri, uygulama süreç ve prosedürleri ile faydalanıcı hedefleri öğelere göre ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmaktadır.

III. YILLIK ÇALIŞMA PLANLARI VE BÜTÇE (YÇPB)

IV. ÖĞELERE GÖRE AYRINTILI FAALİYET

TANIMI VE UYGULAMA USULLERİ

20

C1. DOĞAL KAYNAKLAR VE

ÇEVRE YÖNETİMİ

21 76.

Bu öğe, ülkenin doğusunda yüksek kesimlerdeki havzalarda yapılacak çevre iyileştirme çalışmalarına ilişkin büyük Hükümet yatırım programının hem usullerine hem de yönetimine odaklanmıştır. Otlatma alanlarının ve hassas ormanların sürdürülebilir ve ekonomik kullanımına yönelik yetersiz düzeydeki geçmiş düzenlemeler, gerek beşeri yerleşimlere yakın yerlerde gerekse daha yüksek rakımlarda peyzajın kötüleşmesine ve yoksullaşmasına neden olmuştur.

77.

Proje alanındaki verimli doğal kaynakların belirlenmesi, planlanması, uygulanması ve daha sonra da muhafaza edilmesinde kazanılan tecrübenin, ulusal çevre hedeflerine ulaşmada katkı sağlaması beklenmektedir. Arazi kullanımı yönetiminin etkinliğinin kademeli olarak değişmesi, yüksek kesimlerdeki havzalardaki doğal kaynak temeli ve bununla ilgili geçim koşullarının kötüleşme sürecini tersine döndürmede gerekli bir koşuldur. Pahalı rehabilitasyon çalışmaları, yerel halkın sürece daha fazla katılımını sağlamadan yoksulluğun azaltılması veya fiziksel koşullar bakımından sürdürülebilir olmayacaktır.

a. Giriş

yağmur Arazi akışı

nehir ORMANLAR

VE HAVZA

Yer altı nehirleri nüfuz

Yer altı suyu

22 78.

MH Kavramı: Proje, en küçük müdahale birimi olarak bir mikro-havza (MH) alanına dayanan, talep temelli ve katılımcı bir yaklaşımı benimsemektedir. Bir MH, belirli bir drenaj sistemine (dere, nehir veya göl) yüzey veya yüzey altı akımı ile su sağlayan bir havzadaki küçük hidrolojik birimdir.

79.

Projeye yönelik MH sayısı: Proje, Murat Havzasının tahmini 100 MH’sinin dörtte biri (yaklaşık 25 MH) üzerinde çalışmayı amaçlamaktadır. Müdahaleler, her biri için hazırlanan yöreye özgü katılımcı rehabilitasyon ve yatırım planlarına dayanılarak seçilecek ve uygulanacaktır.

80.

Öğe, hedef faydalanıcılarda (erkekler, kadınlar ve gençler) ve diğer paydaşlarda (yerel idareler, il kurumları, OGM saha personeli ve okula devam eden çocuklar) proje yaklaşımı ve MH gelişimine katılım koşulları konusunda farkındalık yaratma faaliyetlerini finanse eder.

b. Farkındalık Yaratma

23

81.

MH planlamasına başlamadan önce MH bölgesi halkının, bozuk doğal kaynaklarını rehabilite etmek (kısa vadede) ve onları sürdürülebilir bir şekilde yönetmek (orta ve uzun vadeli) amacıyla OGM ile birlikte çalışma konusunda bilinçli bir şekilde karar vermesi özellikle önem taşımaktadır. Bunu yapmak için farkındalık yaratma kampanyasından ve köyler arasında yapılan ziyaretlerden yararlanacaklardır. Söz konusu ziyaretler, daha önceden diğer projeler yoluyla rehabilite edilmiş bölgedeki MH’leri onlara göstererek ve böylelikle bu MH’lerde köylülerle etkileşim kurulmasını sağlayarak, esasen ormancılık faaliyetleri konusunda sahip oldukları peşin hükümlü fikir ve eğilimleri değiştirmek amacıyla düzenlenecektir. Bu tür faaliyetler, proje uygulamasında şeffaflığın arttırılmasına ve proje faaliyetlerine katılma ve bunlara yönelik taleplerini dile getirme konusunda faydalanıcıları teşvik etmeye yardım edecektir. Aynı zamanda 2. ve 3. Öğeler kapsamında üstlenilen yatırımların etkinliğini ve sahipliğini de tamamlayacak ve geliştirecektir.

82.

Farkındalık yaratmanın ardından, Proje personeli kendi illerindeki MH’leri seçecek ve Mikro-havza Planlama Ekipleri (MHPE) tarafından uygulanmak üzere katılımcı bir şekilde

“bütünleşik MH planları” hazırlanacaktır.

83.

Seçim süreci üç adımdan oluşur ve kriter temellidir (Kutu 1) Söz konusu sürecin nesnel ve şeffaf olmasının sağlanması önem arz etmektedir.

84.

Birinci adım: Proje alanındaki mevcut MH’leri gösteren bir harita ve Valilikten alınan istatistiksel bilgiler mevcuttur. Üç ilin her birindeki OİM’ler 100 MH (proje alanındaki tahmini MH sayısı) arasından ön eleme yapar ve kendi illerindeki muhtemel adaylar için uzun bir MH listesi çıkartırlar. Bu uzun liste ileride yapılacak MH tetkikinin temelini teşkil edecektir.

85.

İkinci adım: Üç uzun listedeki MH’ler OBM’de tartışılacaktır. Daha sonra da gözlem yapmak ve arazi araştırması verilerini toplamak için OBM ve her bir ilin OİM temsilcilerinden oluşan bir ekip tarafından ziyaret edilecektir.

86.

Üçüncü adım: Her bir ildeki uzun listelenmiş MH’lere yönelik mevcut bilgiler ve saha gözlemleri, her bir il için bir kısa liste oluşturmak amacıyla MH’lerin değerlendirilmesi ve 1-5 puanlık ölçekte derecelendirilmesi için OBM’de aynı ekip tarafından kullanılacaktır. Eleme için

c. MH Seçme Süreci

24

bir dizi kriter kullanılacaktır (Kutu 1). Bölge halkları arasındaki sinerjinin sağlayacağı fayda göz önüne alınarak, komşu MH’lerin seçilmesi de mümkün olduğunca tercih edilecektir.

Kutu 1. MH Seçimine Yönelik Kriterler

Doğal kaynak bozulmasının şiddeti: şiddetli olarak derecelendirilmelidir; iyi tanımlanmış bir yoksulluk nedeninin olması; alanın halihazırda sel ve toprak kaymalarına maruz kalmış olması; nehrin aşağı kesimlerindeki sulama ve drenaja yönelik yatırımları etkileyen yüksek sedimantasyon seviyeleri,

Bozulmanın tersine çevrilebilirliği: doğal kaynak bozulmasını sürdürülebilir ve ekonomik bir şekilde tersine çevirme imkanı; yatırımlar, bozuk doğal kaynakların sürdürülebilir rehabilitasyonu ile sonuçlanmalıdır.

Doğal afet riski: sel, toprak kaymaları ve kaya düşmeleri yoluyla

MH’nin erişilebilirliği: proje personeli ve yükleniciler/nakliyeciler için yeterli erişim düzeyi gerekmektedir. Aynı zamanda başkalarına görünebilmesi bakımından da önem taşır; bir MH’nin çok uzak olması, onun diğer bölge halkları tarafından görülme şansını azaltır.

Gelir getirici faaliyetleri uygulamaya sokma potansiyeli: daha iyi doğal kaynak yönetimi için manivela olarak kullanılmak üzere gelirlerin arttırılabileceği yerlerde mahsul ve hayvanlara yönelik yeterli kaynak temelinin (meralar, tarım arazisi, su) mevcudiyeti

Kırsal yoksulluk seviyesi: Kırsaldan dışarı yapılan göçün ortaya koyduğu ve tahmini yıllık gelirler aracılığıyla ölçüldüğü gibi

Kırsal bölge halkının projeye katılma konusundaki istekliliği: nakdi ve ayni katlkılar yapmaya, belirli faaliyetler (örn. küçük altyapı yatırımları, mera yönetimi, yeni ekili alanların korunması ve sulama suyu kullanımı) için sorumluluk almaya ve doğal kaynakları kullanma şeklini değiştirmeye hazır olma

MH köylerinde ve bu köyler arasında sosyal uyumluluk: çatışmalar (örn. su veya meralar konusunda) projenin başarısı önünde engel teşkil edecektir.