Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2014-2015 Güz Yarıyılı İş Hukuku I Dersi
Pratik Çalışma I
Olay:
Hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren Giydiren A.Ş. güvenlik işleri için ihaleye çıkmıştır.
Giydiren A.Ş.’nin İstanbul Sultan Hamam’daki işyerinde 27 kişi çalışmaktadır. İhaleyi Özgüven Ltd. Şti.’nin kazanmasıyla, daha önceki ihaleyi almış olan Tam Emniyet Ltd.Şti.’nin çalıştırdığı toplam 4 güvenlik görevlisinin iş sözleşmeleri sona erdirilmemiş, aynı işçiler Giydiren A.Ş.
işyerinde çalışmaya devam etmişlerdir. Özgüven Ltd. Şti. ihaleyi kazandığı tarihten 5 ay sonra güvenlik görevlisi Ümit’e “ Bugüne kadar yaptığınız hizmetler için teşekkür ederiz. Muhasebeye uğrayarak çıkış işlemlerinizi tamamlayın.” şeklinde bir bildirim yapılmıştır. Bunun üzerine Ümit işe iade davası açmaya karar vermiştir.
Giydiren A.Ş. işçilerine işyerinde öğlen yemeği sunmak istemiş, bunun için aşçı Hasan ile anlaşmıştır. Bununla birlikte yemek sektöründe de faaliyette bulunmak isteyen Giydiren A.Ş. , tekstil işyerinin yanına tamamlandığı zaman catering hizmeti verecek bir bina yaptırmaktadır.
Bina tamamlanıp faaliyete geçtiğinde, tekstil atölyesine öğlen yemeklerini temin edebileceğini düşünen işveren Giydiren A.Ş., aşçı Hasan ile, işe başlama tarihi 01.09.2012 olan ve 31.11.2013 tarihinde sona erecek olan bir belirli süreli iş sözleşmesi imzalar.
Bina yapımını üzerine alan Yapıyap A.Ş., binayı Ekim 2013’te tamamlamayı taahhüt etmiştir.
Fakat inşaat kararlaştırılan süreden önce, 20.08.2013’te sonlanır. Binanın beklediği süreden erken tamamlanmasıyla Giydiren A.Ş. catering şirketini 15.09.2013’te hayata geçirir. Giydiren A.Ş. aynı gün bundan sonra tekstil atölyesinin yemeklerinin catering şirketinden geleceği, ayrıca bir aşçıya ihtiyaç kalmadığı gerekçesi ile Hasan’ın belirli süreli iş sözleşmesini fesheder.
3 yıldır Giydiren A.Ş.’de muhasebe departmanı şefi olarak çalışan Aysel hastalığı nedeniyle rapor almıştır ve işyerine devam etmemektedir. Aysel, raporlu olduğu 25. gün işverenden iş sözleşmesinin ihbar öneli sonrasında sona ereceğini belirten bir e-posta almıştır.
Catering binasının yapımında çalışan işçiler, çalıştıkları süre içerisinde ödemelerinin düzenli yapılmadığı gerekçesiyle inşaat sona erdiğinde birikmiş bulunan 4 aylık ücret alacaklarını Giydiren A.Ş.’nden talep ederler.
Sorular:
1. Ümit’in hukuki durumu nasıl tanımlanabilir? Ümit’in iş sözleşmesinin fesih türü nedir?
2. Ümit işe iade davası açabilir mi?
3. Ümit kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin parasının eksik ödendiği düşüncesinde ise kime karşı hangi koşullarda dava açabilir?
4. Aşçı Hasan ile belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilir mi?
5. Sözleşmenin belirli süreli olduğu kabul edildiğinde, anılan sözleşmenin kararlaştırılan süreden önce sona erdirilmesi mümkün müdür? Sonuçları nelerdir? Sözleşmeyi süresinden önce sona erdiren Hasan olsaydı yanıtınız değişir miydi?
6. Hasan’ın sözleşmesi feshedilmeyip catering şirketinde çalıştırılmaya devam edilmesi mümkün müdür?
7. Aysel’in iş sözleşmesi raporlu olduğu dönemde feshedilebilir mi? Açıklayınız.
8. Yapıyap A.Ş. işçileri biriken alacaklarını Giydiren A.Ş.’nden talep edebilir mi?
Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2014-2015 Güz Yarıyılı İş Hukuku I Dersi
Pratik Çalışma II
Olay
Bütüncül Holding bünyesindeki İksir Kimya A.Ş.'nin Türkiye çapında 300 personeli bulunmaktadır. Şirketin finanstan sorumlu genel müdür yardımcısı Oya'nın iş sözleşmesi, çalıştığı pozisyonun genel kurul kararıyla lağvedildiği gerekçesiyle işverence feshedilmiştir. Bu arada belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan Şirketin finans departmanı şefi Basri'nin performansından memnun olmayan işveren, sözleşme süresinin bitiminden üç ay önce iş sözleşmesini sona erdirmiştir.
Genel müdür yardımcısı Oya ve finans departmanı şefi Basri işe geri alınmaları talebiyle dava açmışlardır. Ancak bu davalar, Mahkemece, Oya'nın üst düzey yönetici olduğu ve Basri'nin belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığı gerekçeleriyle reddedilmiştir.
İksir Kimya A.Ş.'nin Bursa’daki fabrikasına makineler alınmış; bu makinelerin kullanım ve bakımının işçilere öğretilmesi için yeni bir elemana gereksinim doğmuştur. Fabrika müdürü Sadık, Bütüncül Holding bünyesindeki diğer bir şirket olan Teknik A.Ş. işçilerinden Mehmet’in bu iş için uygun olduğunu düşünmektedir.
İksir Kimya A.Ş. laboratuarında çalışan on laborant İksir Kimya A.Ş.’nin; sekiz laborant ise alt işveren Çözelti Ltd.Şti.’nin işçisidir. Söz konusu sekiz laboranttan biri olan Fatma ücretinin eksik ödendiğini fark etmiştir. Fatma bu eksik ödemeden ötürü Çözelti Ltd.Şti.’nde ücretlerin hesabı ve ödenmesiyle görevli muhasebe bölüm amiri Ali’ye dava açmayı düşünmektedir.
İksir Kimya A.Ş. için yaşamsal önemdeki ürün takip programının, haftanın son çalışma gününde çalışma saatinin dolmasına yarım saat kala çökmesi üzerine, bilgi işlem bölümünde çalışanlar seferber olmuş ve sonunda programı tekrar çalıştırmayı başarmışlardır. Ne var ki, normalde saat 18.00’da paydos eden söz konusu çalışanlar, ancak 23.30’da işyerinden ayrılabilmiştir. Bilgi işlem bölümünde çalışanlar için haftalık çalışma süresi 42 saat olarak uygulanmaktadır.
5 yıldır İksir Kimya A.Ş. çalışanı olan Aysel 1.12.2011’da evlenmiş; 13.11.2012 tarihinde ise kocasının İksir Kimya A.Ş.’de çalışmasını istemediğini belirterek iş sözleşmesini feshetmiştir.
14.11.2012’de başka bir Şirkette işe başlayan Aysel kendisine ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı ödenmesini talep etmiştir. İksir Kimya A.Ş İnsan Kaynakları müdürü Arif bu taleplerin yönetim kurulunda değerlendirileceğini belirtmiş ancak her ihtimale karşı Aysel’e İksir Kimya A.Ş.
tarafından verilen ve son geri ödeme taksiti 01.11.2012’de muaccel olan ödünce karşılık kıdem tazminatı talebi için takas beyanında bulunmuştur.
SORULAR
1) 4857 sayılı İş Kanunu bağlamında genel müdür yardımcısı Oya ve finans departmanı şefi Basri'nin hukuki statüsü nedir? Açıklayınız.
2) Mahkemenin genel müdür yardımcısı Oya ile finans departmanı şefi Basri'nin işe iade davalarını reddinde dayandığı gerekçeler isabetli midir? Açıklayınız.
3) Mehmet’in Teknik A.Ş. işçisi olarak İksir Kimya A.Ş.'nin Bursa’daki fabrikasında çalıştırılması mümkün müdür? Hangi koşullarla?
4) Fatma’nın eksik ödenen ücreti için Ali’ye dava açması mümkün müdür? Neden? Eksik ödenen ücretten kim ne şekilde sorumludur?
5) Bilgi işlem bölümü çalışanlarının programı tekrar çalıştırabilmek için yaptıkları çalışmayı nitelendiriniz? Bu tür çalışmanın koşulları nelerdir? Bu çalışmanın karşılığı nedir? Açıklayınız.
6) Aysel’in talepleri yerinde midir? Açıklayınız.
7) Arif’in takas beyanı hüküm doğurur mu?
Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2014-2015 Güz Yarıyılı İş Hukuku I Dersi
Pratik Çalışma III
OLAY
Beyaz Sayfa A.Ş. özelleştirme kapsamında 500 işçinin çalıştığı bir kağıt fabrikasını 1.5.2012 tarihinde satın almıştır. İşyerinde yürütülen yeniden yapılanma çalışmaları çerçevesinde 60 işçinin iş sözleşmelerinin feshine karar verilmiş ve 18.7.2012 – 25.10.2012 tarihleri arasında yapılan bildirimlerle feshi ihbar sürelerine uymak suretiyle 60 işçinin sözleşmesi feshedilmiş ve feshi ihbar süresinin bitiminde hak kazananlara kıdem tazminatı ödenmiştir.
Aralarında iki genel müdür yardımcısının ve henüz işyerinde dört aydır çalışan Basri’nin de bulunduğu 60 işçi, yeniden yapılanma gerekçesinin gerçek olmadığını ve bu nedenle feshin geçersiz olduğunu ileri sürerek, işe geri alınmaları talebiyle dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılamada iki genel müdür yardımcısı ve Basri’nin açtığı dava reddedilmiş, ancak diğer işçilerin talebi yerinde görülerek, feshin geçersizliğine ve işe iadelerine karar verilmiştir. Bunun üzerine işçiler işe başlatılmaları için işverene başvurmuşlardır.
Fesihlere rağmen işçilik maliyetlerinin yüksek olduğunu görüşünde olan Beyaz Sayfa A.Ş., bir duyuru yayınlayarak, ücretlerin % 20 oranında indirildiğini ve ikramiyelerin kaldırıldığını duyurmuştur. Birkaç ay duruma ses çıkarmayan işçiler, bir süre sonra ücretlerinin eksik ödendiğini ileri sürerek işi durdurmuşlardır. İşverenin uyarılarına rağmen işbaşı yapmayan işçilerin iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilmiştir.
Beyaz Sayfa A.Ş., işyerindeki temizlik işlerini Pak Ltd.Şti.’ye vermiş ve temizlik işinde çalışan kendi işçilerine Pak Ltd.Şti.’ye geçirilme teklifinde bulunmuştur.İşçiler bunu kabul ederek Pak Ltd.Şti. işçisi olarak çalışmaya devam etmişlerdir. Pak Ltd.Şti geçen işçilerin ücretlerinde bir değişiklik olmamakla birlikte Beyaz Sayfa A.Ş.de çalışırken yılda iki kere aldıkları ikramiyeyi Pak Ltd.Şti. ödememektedir. Bunun üzerine; Pak Ltd.Şti.ye geçmiş bulunan işçiler, Beyza Sayfa A.Ş.’nin kendi işçilerine uyguladığı ikramiyeden yararlanmak üzere talepte bulunmuşlardır.
Türkan bir yandan U.Ü. Hukuk Fakültesinde okurken, diğer yandan haftalık 35 saatlik iş süresini içeren iş sözleşmesiyle işyerinde çalışmaktadır. Yaklaşan final sınavlarına hazırlanabilmek amacıyla 10 hafta boyunca haftada 60 saat çalışmış ve bu çalışmasının karşılığında izin istemiştir.
SORULAR
1) a)Beyaz Sayfa A.Ş. ile Pak Ltd.Şti. arasındaki ilişkiyi tanımlayınız. b) 4857 sayılı İş Kanununa göre işyerinde görülen temizlik işinin Pak Ltd.Şti.’ye devri mümkün müdür? Başka hangi işlerin bu şekilde devri mümkündür? Açıklayınız. c) Olayda Pak Ltd.Şti.’ne geçirilen işçilerin, Beyaz Sayfa A.Ş.’nin kendi işçilerine uyguladığı ikramiyeden yararlanması mümkün müdür? Neden?
Açıklayınız.
2) a)Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ne demektir? b) Türkan’ın yaptığı bu çalışmalar karşılığında izin talep edebilmesi mümkün müdür? c) Türkan’ın hak kazandığı izin miktarı ne kadardır? d) İşverenin bu izni ne şekilde kullandırması gerekir? Açıklayınız.
3) a) Beyaz Sayfa A.Ş.’nin yaptığı duyuruyla ücretleri indirmesi ve ikramiye uygulamasını kaldırması mümkün müdür? b) İşçilerin buna ses çıkarmamasının sonucu nedir? c) Bu işçilerin ücretlerinin eksik ödendiğini ileri sürerek işi durdurmaları hukuken mümkün müdür? d) Bunun sonucu nedir? Açıklayınız.
4) a)Genel olarak işçilerin iş sözleşmelerinin feshinde uyulması gerekli feshi ihbar süresi ne kadardır? b) Olayda işçiler kıdem tazminatına hak kazanmışlar mıdır? Açıklayınız. c) Genel olarak ödenmesi gereken kıdem tazminatının miktarı ne kadardır? Açıklayınız.
5) a) i. İşçilerin feshin geçersiz olduğunu ileri sürerek dava açmaları mümkün müdür? ii.Dava açma süresi ne kadardır ve hangi tarihten itibaren başlar? iii. İşverenin bu işçilerin
sözleşmelerini feshederken uyması gerekli ayrı bir prosedür var mıdır? iv. Bu prosedüre uyulmamasının yaptırımı nedir? Açıklayınız.
b) Diğer işçilerin davaları kabul edilirken, i. iki genel müdür yardımcısının işe iade talepleri neden reddedilmiş olabilir? ii.Basri’nin işe iade talepleri neden reddedilmiş olabilir?
c) i.İade talepleri kabul edilen işçilerin yeniden işe alınmaları için izlemeleri gereken bir yol var mıdır? ii.Beyaz Sayfa A.Ş.’nin bu işçileri işe başlatmasının sonuçları nedir? iii. Beyaz Sayfa A.Ş.’nin bu işçileri işe başlatmamasının sonuçlarını nedir?
Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2014-2015 Güz Yarıyılı İş Hukuku I Dersi
Pratik Çalışma IV
OLAY
Hızlı Gazetecilik A.Ş. tarafından çıkartılan günlük bir gazetenin muhasebe departmanında 8 yıldır çalışmakta olan Meltem gebedir. Doğuma üç hafta kala doktor raporunu ibraz edip tabi olduğu mevzuat uyarınca çalıştırılmamasının esas olduğu sürenin başladığını belirterek bu sürenin sonunda tekrar işbaşı yapmak üzere artık işyerine gelmeyeceğini beyan etmiştir.
Meltem, ilk ayın sonunda banka hesabını kontrol ettiğinde ücretinin yatırılmadığını fark etmiştir.
Bunun üzerine muhasebe departmanı şefi Serdar’ı arayan Meltem’e Serdar, gebelik nedeniyle işyerine devam etmediği süre boyunca ücret ödeme yükümlülüklerinin bulunmadığını, SGK’dan zaten ödenek alacağını belirtmiştir. Meltem kendi departmanında çalışan ve kendisinden önce doğum yapan yedi arkadaşına bu süre boyunca ücretlerinin tam ödendiğini kendisine neden ödeme yapılmadığını sorduğunda Serdar verdiği yanıtı tekrarlayarak telefonu kapatmıştır. Ne Meltem’in ne de kendisinden önce doğum yapan arkadaşlarının sözleşmelerinde gebelik ve doğum süresince ücret ödenmesine ilişkin hüküm bulunmamaktadır ve hepsinin ücreti her ay çalıştıkları saat üzerinden hesaplama yapılarak ödenmektedir. Meltem, Serdar’ın inisiyatifiyle kendisine ücret ödenmediğini işyerindeki arkadaşlarından öğrenmiştir. İşten ayrılma niyetinde olmayan Meltem, Serdar’a dava açarak ücretlerini tahsil etmek istemektedir.
Dokur Diker A.Ş.’nin tekstil işkolunda kurulu işyerinde 50 işçisi bulunmaktadır. Bu işyerinde çalışan Ahmet’in 3 yıl önce şirket tarafından geliştirilen kumaş boyama tekniğini rakip firmalardan birine sattığı tespit edilmiş ve bu tespitin üzerinden 10 işgünü geçtikten sonra sözleşmesi haklı nedenle derhal feshedilmiştir.
Dört buçuk yıldır bu işyerinde çalışan Ahmet fesih nedeninin haklı ya da geçerli bir sebep olmadığı iddiasıyla işe iade davası açmış ancak davayı kaybetmiştir. Bunun üzerine kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kullandırılmayan yıllık ücretli izin karşılığı için dava açmaya hazırlanmaktadır. Dokur Diker A.Ş. genel müdürü kendilerini sırtından bıçaklayan bir kişiye ödeme yapmak zorunda olmadıkları düşüncesindedir.
SORULAR
1. Gazetede çalışan Meltem’in iş ilişkisine hangi kanun hükümleri uygulanır?
2. a) Gebelik durumunda kadın işçilerin çalıştırılmamasının esas olduğu süre ne kadardır?
b) Kural olarak bu süre boyunca işveren ücret ödemekle yükümlü müdür? Meltem’in durumu bakımından farklı bir sonuca varmak mümkün müdür?
3. a) Serdar’ın iş hukuku bakımından hukuki statüsü nedir?
b) Meltem ücreti için Serdar’a dava açabilir mi? Neden?
c)Olayın özellikleri dikkate alındığında Meltem’in, kimden ne tür parasal talepleri olabilir?
4. a)Ahmet’in sözleşmesinin feshi ne kadar zaman içinde gerçekleştirilmelidir?
b)Olayın üzerinden üç yıl geçtikten sonra işverenin sözleşmeyi bu nedenle feshi kanuna uygun mudur?
5. a) Ahmet’in sözleşmesinin feshi haklı fesih niteliğini korumakta mıdır?
b)Ahmet işe iade davasını neden kaybetmiş olabilir?
6. a) Ahmet kıdem tazminatı ve ihbar tazminatını alabilir mi? Açıklayınız.
b) Çalıştığı süre boyunca 35 gün yıllık ücretli izin kullanan Ahmet’in kullanmadığı kaç günlük yıllık ücretli izni mevcuttur?
c) Ahmet kullanmadığı izinlere karşılık para talep edebilir mi?
Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2014-2015 Güz Yarıyılı İş Hukuku I Dersi
Pratik Çalışma V
Internet servis sağlayıcılığı yapan ve 99 işçisi bulunan Net A.Ş.'de dördüncü yılını tamamlayan ve daha önce hiç izne çıkmayan Mehmet, yıllık ücretli izne ayrılmıştır. Mehmet'in görevi abonelere Net A.Ş. işyerinde bulunan çağrı merkezinden telefonla teknik destek sağlamaktır. Aynı sektörde faaliyet gösteren daha küçük bir firma olan Siber Ltd. Şti.'nde yıllık ücretli izin süresi boyunca çalışmak üzere belirli süreli iş sözleşmesi yapan Mehmet, sözleşme süresi boyunca telefonla abonelik satışı yapmıştır. Yıllık ücretli izninin sonunda Net A.Ş.'de iş başı yapmayan Mehmet, Net A.Ş. insan kaynakları müdürü Ayşe'ye e-posta yoluyla işten ayrıldığını bildirmiştir. Yapılan araştırmada Mehmet'in Siber Ltd. Şti.'nde çalışmaya devam ettiği anlaşılmıştır.
Net A.Ş. yönetim kurulu yaptığı değerlendirme sonucunda çağrı merkezinin genişlemesi gerektiği sonucuna varmış ancak bu hizmetin doğrudan Net A.Ş. tarafından yürütülmesinin ekonomik açıdan külfet doğuracağı düşüncesiyle işyerindeki çağrı merkezi hizmetinin Alo A.Ş.
tarafından yürütülmesine karar vermiştir. Aralarında yapılan sözleşme uyarınca Alo A.Ş. kendi işçilerini Net A.Ş. işyerindeki çağrı merkezinde çalıştırmaya başlamış; daha önce Net A.Ş.
bünyesinde çalışan çağrı merkezi çalışanlarıyla da iş sözleşmesi yaparak onları da çalıştırmaya devam etmiştir. Çağrı merkezi işinin Alo A.Ş. tarafından üstlenilmesiyle Net A.Ş.'den Alo A.Ş.'ye geçen işçilerin ücretlerinde bir değişiklik olmamış ancak üç ayda bir aldıkları ikramiye ödemesini alamaz hale gelmişlerdir.
Net A.Ş. yönetim kurulu, çağrı merkeziyle ilgili değişiklik sürecini iyi yönetemediği gerekçesiyle altı yıldır Net A.Ş. genel müdür yardımcılığı görevini yürüten Ali'nin iş sözleşmesinin feshedilmesine karar vermiştir. Aynı gün gerekli tüm ödemeler yapılarak Ali'nin şirketle ilişiği kesilmiştir. Yapılan fesih bildiriminde performans düşüklüğü sebebine dayanılmıştır. İşten çıkartılma nedeninin performans düşüklüğü değil; SGK denetimi esnasında verdiği gerçeğe uygun dürüst ifade nedeniyle işverene kesilen idari para cezası olduğunu düşünen Ali işverene karşı dava açmaya hazırlanmaktadır
Alo A.Ş., 1.9.2013 tarihinde Fatma ve Aysel ile dört aylık deneme süreli bir iş sözleşmesi imzalamış ancak çağrı merkezi işine uygun olmadıkları gerekçesiyle Fatma'nın iş sözleşmesi 1.10.2013; Aysel'in iş sözleşmesi ise 1.12.2013 tarihinde kendilerine hiç bir ödeme yapılmaksızın feshedilmiştir.
SORULAR
1. a) Mehmet'in ne kadar yıllık izni bulunmaktadır? Açıklayınız.(5 Puan)
b) Yıllık ücretli izin sırasında Mehmet'in Siber Ltd. Şti.nde çalışması mümkün müdür? Bu durumu öğrenen işverenin başvurabileceği hukuki yollar nelerdir? Açıklayınız. (10 Puan)
c) Mehmet'in bu şekilde işten ayrılması durumunda Net A.Ş.'nin Mehmet'ten ne tür talepleri gündeme gelebilir? Açıklayınız. (7,5 Puan)
d) Net A.Ş., Siber Ltd. Şti.nden Mehmet'in çalıştırmaya son vermesini isteyebilir mi? (5 Puan)
2. Mehmet'in Siber Ltd.Şti. ile yaptığı sözleşme hukuka uygun mudur? Bu sözleşme dava konusu yapıldığında hakimin varacağı sonuç ne olmalıdır? Açıklayınız. (10 Puan)
3. a) Çağrı merkezi işinin Alo A.Ş.'ne verilmesi mümkün müdür? Açıklayınız. (10 Puan)
b) Alo A.Ş.nin kendi bünyesinde çalışmaya devam eden eski Net A.Ş. işçilerine ikramiye ödeme yükümlülüğü var mıdır? Bu ödemenin yapılmaması her hangi bir hukuki sonuç doğurur mu?
Açıklayınız. (10 Puan)
c) Söz konusu işçilerin kimden ne tür talepleri olabilir? (7,5 Puan)
4. a) Ali'nin sözleşmesinin feshinde işveren tarafından hangi ödemelerin yapılması gerekir?
Açıklayınız. (10 Puan)
b) Ali işverene karşı hangi davayı açabilir? Hangi koşullarla? Açıklayınız. (10 Puan) 5. a) Fatma'nın işverenden herhangi bir talebi olabilir mi? Açıklayınız. (7,5 Puan) b) Aysel'in işverenden herhangi bir talebi olabilir mi? Açıklayınız. (7,5 Puan)
