ÇOCUK EDEBİYATININ ÇOCUĞUN ÇEŞİTLİ GELİŞİMLERİ AÇISINDAN İŞLEVLERİ VE ÇOCUĞUN DUYARLIK EĞİTİMİNE KATKISI

Tam metin

(1)

ÇOCUK EDEBİYATININ ÇOCUĞUN ÇEŞİTLİ GELİŞİMLERİ AÇISINDAN İŞLEVLERİ VE ÇOCUĞUN DUYARLIK

EĞİTİMİNE KATKISI Çocuk Edebiyatı Nedir?

• Çocuk edebiyatı, “Erken çocukluk döneminden başlayıp ergenlik dönemini de kapsayan bir yaşam evresinde, çocukların dil gelişimi ve anlama düzeylerine uygun olarak duygu ve düşünce dünyalarını sanatsal niteliği olan dilsel ve görsel iletilerle zenginleştiren, beğeni düzeylerini yükselten ürünlerin genel adıdır” Sever (2012: 17). Okulöncesi zaman dilimi ile çocuğun ergenliğe ulaştığı döneme kadar olan bir zaman dilimini kapsayan; başka bir deyişle, 3-4 ile 12-13 yaşlar arasındaki çocuklara yönelik yazınsal ve düşünsel nitelikleri olan, çocuğun anlama düzeyi, dili, imgeleri ve eğitim gereksinimi de göz önüne alınarak yazılmış kitaplardır (Dilidüzgün, 2018: 19).

(2)

ÇOCUK EDEBİYATININ ÇOCUĞUN ÇEŞİTLİ GELİŞİMLERİ AÇISINDAN İŞLEVLERİ VE ÇOCUĞUN DUYARLIK

EĞİTİMİNE KATKISI

• Temel kaynağı çocuk ve çocukluk olan; çocuğun algı, ilgi, dikkat, duygu, düş ve düşünce dünyasına uygun; çocuk bakışını ve çocuk gerçekliğini yansıtan; ölçüde, dilde, düşüncede ve tiplerde çocuğa göre içeriği yalın biçimde ve içtenlikle gerçekleştiren; okuma alışkanlığını kazandırmasının yanında çocuğun edebiyat, sanat ve estetik yönden gelişmesine da katkı sağlayan, çocuğu duyarlı biçimde yetişkinliğe hazırlayan bir geçiş geçiş dönemi edebiyatıdır (Şirin, 2007b:

16).

(3)

ÇOCUK EDEBİYATININ YETİŞKİN EDEBİYATINDAN FARKI

• Şirin (2007a: 40-42)’e göre, çocuk ve gençlik

edebiyatı, edebiyat yönüyle bağımsız birer tür

değildir; bunların yetişkin edebiyatından farkı,

çocuğun ve gencin içinde bulunduğu büyüme ve

gelişme evresindeki gerçekliği algılama

biçiminden kaynaklanır.

(4)

ÇOCUK EDEBİYATININ YETİŞKİN EDEBİYATINDAN FARKI

• Aslan (2006, 2008a, 2008b)’a göre, çocuk edebiyatı yapıtları edebiyat yapıtlarının belirgin özelliklerinden olan “kurmacasallık ve gerçeğe uygunluk”, “dil”, “tek bir iletinin olmayışı”,

“iletinin örtüklüğü”, “metinlerarasılık” gibi

özellikleri taşır ve çocuğu yetişkin edebiyatını

anlamaya hazırlar.

(5)

ÇOCUK EDEBİYATININ YETİŞKİN EDEBİYATINDAN FARKI

• Baş (2015: 5-6), çocuk edebiyatının edebiyatın

küçültülmüş, kısaltılmış, yalınlaştırılmış, yazınsal

ve estetik yanları göz ardı edilmiş hâli olmadığını

belirtir. Ona göre çocuk edebiyatı, edebiyatın

temel değerlerini benimseyen bir edebiyattır.

(6)

ÇOCUK EDEBİYATININ İŞLEVLERİ

• Çocuk edebiyatı ürünlerinin çocuğun çeşitli gelişimleri açısından birçok işlevi bulunmaktadır.

Öncelikli amacı okur yetiştirmek olan bu

nitelikteki yapıtlar, en başta çocukların sözcük

dağarcıklarını geliştirir, kavram dünyalarını

zenginleştirir. Onların dilsel becerilerini

yetkinleştirir; düş ve düşüncelerinin gelişmesini

sağlar. Bilişsel, duyuşsal, devinişsel, kültürel ve

toplumsal yönlerden gelişmelerine, kendi

doğrularını/değerlerini oluşturmalarına katkıda

bulunur (Aslan, 2007; Sever, 2015).

(7)

ÇOCUK EDEBİYATININ İŞLEVLERİ

Dilidüzgün (2018: 27)’e göre çocuk ve gençlik edebiyatının okuma alışkanlığının kazanılmasından yazınsal duyarlığın gelişmesine ve bireyin kendi kimliğini oluşturmasına değin geniş bir etki alanı vardır.

Çocuklar ve gençler bu yapıtlar yoluyla hem bireysel hem de kültürel gelişimlerini tamamlayabilirler.

Şirin (2016: 41)’e göre çocuk edebiyatı; dil ve kişilik gelişimi, bilişsel ve toplumsal gelişim gibi eğitici özelliklere sahip olmasının yanı sıra duygu, düşünce, düş ve sanat-estetik eğitimi ile çocukların iç dünyalarını da zenginleştirir.

(8)

ÇOCUK EDEBİYATININ İŞLEVLERİ

• Sever (2012: 19)’e göre çocuk edebiyatının en

temel işlevlerinden biri çocuklara okuma sevgisi

ve alışkanlığı kazandırmaktır. Bu ürünler çocukları

nitelikli metinlere yöneltmeyi başarabilen, onlara

zamanla okuma kültürü kazandırabilen bir

sorumluluk üstlenmeli; çocuk-edebiyat-sanat

etkileşiminin kapısını aralayan etkili birer uyaran

olmalıdır.

Şekil

Updating...

Referanslar

Updating...

Benzer konular :