240 MİMAR
21. 11. 1927 de tekâmül etmiş bir hakkı in- şa kanunu çıktı. Onda deniyor ki: Kârgir yapı yaptıran eşhas yapılarını 65 sene müddetle, ahşap yapılır ise 50 senet müddetle kullanır veya kiraya verebilirler. Bu müddet hitamında yapı arsanın ait bu'.unduğu şehrin ma'ı olur. Prensip itibariyle Kommünizm mirası kaldırmışsa da bu (65) veya (50) sene zarfında ev inşâ.ettiren tara- fından bir başkasına veya ailes'ne devredilebilir,
înşa kanununda yapının yüzde(75) i mesknn ola- bilecek tarzda olması şarttır.
Yapı yaptıran da ma kontrol a'tında olduğun- dan ilk Komünizm prensiplerinin tayyett'ği mül- kiyetin tekrar iad? olunduğu veya olunacağı zan- ni hatasa da (65) senenin hitamında yapı şehre dsvrolunduk ta da beled'ye bu yapıyı kullandığı müddetçe b'r kira verir. Burada da kemali hay- retle şahsî mülkiyetin nazarı itibara alındğmı görüyoruz.
Az da o'sa, san'at noktasından yep yeni, çok güzel b'r tarzı inşanın Rusyada tekâmül et :ğini inkâr etmek büyük bir haksızlıktır.
Mihveri Meııazır
Mimar; vücude getireceği eserin resimleri m e y a n m a bir de manazır resmini ilâve etmesi zaruridir. Projesine kat'iyet vermezden evvel m a n a z ı r resmini de yapması, b u n u n üzerinde de t e t k i k a t t a bulunması icap etmekte ve h a t t a bu- n u n l a da iktifa etmiyerek mücessemen küçük bir modelini y a p m a ğ a mecburiyet görülmekte- dir. Mimarî resimlerinin « h a t t î m a n a z ı r » k a - idelerine tevfikan yapılmasında bir m a h z u r vardır. Bu da resimlerden hakikî buudları ölç- mek için bazı tersimi ameliyenin icrasıdır.
M a h r u t î mürtesemden ibaret olan « h a t t î manazır» d a n gaye ise cisimlerin mücessemen görünüşünü temindir.
Cisimlere m a h d u t bir mesafeden b a k a r a k göründükleri halile resmini y a p m a k t a n elde edilecek netice uzak bir mesafeden b a k a r a k gö- ründükleri halile yani üstüvanevî m ü r t e s e m ile resmini yapmakla da elde edilir.
Esasan m i m a r l a r vücuda getirecekleri b i n a - nın, y a k ı n d a n bakıldığı haldeki şeklinden, gö- r ü n ü ş ü n d e n ziyade uzaktan bakıldığı z a m a n göründüğü şfeklile a l â k a d a r olurlar.
Manazır resimlerinin de binaya uzaktan bakılmasına n a z a r a n yapılmasını yani üstüva- nevî mürteseminden ibaret «aksonometrik m a - nazırı» nı tercih ederler.
Hattî m a n a z ı r d a firar noktaları ekseriya lâvha haricine tesadüf ettiğinden müvazi m ü s - takimler tersimi az, çok fazla emek ve vakit s a r f ı n a m e y d a n verdiği halde üstüvanevî m ü r - tesemde yani «aksonometrik manazır» da m ü - vazî müstakimlerin mürtesimlerinin de yekdi- ğerine muvazi olması tersimatı kolaylaştırmış olur.
Aksonometrik manazırda binanın hakikî tullerini de Ölçmek m ü m k ü n olması m ü h i m bir istifade temin eyler. Bu faidelere b i n a e n m i - m a r l a r gerek heyeti umumiyeyi gösterir resim- lerinin, gerek tafsilât resimlerinin m a n a z ı r a n görünüşlerini «aksonometrik manazır» usulile tersim eylemektedirler.
Binalarda, en, boy ve irtifa istikametleri, vecihleri kaim zaviyeli üç vecihli mücessem bir zaviyenin mücessem dılılarını teşkil ederler.
Binaların manazır resimlerinde, manazır lâvhası, bu mücessem zaviyenin vecihlerine n a - zaran mail bir müstevi olarak alınır, göz nok- tası da n a m ü t e n a h i d e farzedilirsje binanın m a - nazırı lâvha üzerinde kaim mürteseminden iba- ret olur. Bu kaim mürteseme binanın [mihveri manazırı — aksonometrik manazırı] ismi verilir.
Mihveri m a n a z ı r a dair Türkçe bir eser bu- l u n m a d ı ğ ı n d a n b u n a ait nazari ve amelî m a l û - matı tefrika şeklinde okuyucularımıza takdim etmeği düşündük. Bu tefrika mecmuamıza ilâve suretilç neşredilecek ve bu ilâveler bir araya getirildiği z a m a n küçük bir eser elde edilmiş olacaktır.
Tefrikamız okuyucularımızın m e m n u n i y e t i - ni mucip olduğu halde zamanın tarakkiyatı ne- ticesi olarak sahai tatbika muvaffakiyetle ko- n u l m a k t a olan yeni i n ş a a t malzemeleri ve sureti istimalleri; inşaatın muhtelif kısımları; basit usuller ve cetvel Ve grafiklerle m u k a v e m e t ve beton a r m e h e s a p l a n ; teshin usulleri gibi mi- marları ehemmiyetle a l â k a d a r eden mebahise dair küçük, amelî tefrikalar takdimi esbabına tevessül edilecektir. -
Mihveri manazır ilâvemize bu nüshamız- dan itibaren başanılmıştır.
