Parlaklık (Lustre)
Bir mineralin parlaklığı yüzeyinin ışığı yansıtma şeklidir. Parlaklığı renk ile
karıştırmamak gerekir. Parlaklığı etkileyen faktörler mineralin kırılma endeksi ve yüzey karakteristiğidir. Bu değerlendirmeyi numunenin temiz bir yüzeyinden yapmak gerekir. Parlaklık yüzeylere göre değişiklik gösterebilir. Yani önce mineral
olabildiğince temizlenmelidir. Bilimsel bir özellik olmadığı için herkesin algılaması ve sınıflandırması farklı olabilir.
Parlaklık sınıflandırması şöyledir:
1. Metalik (metallic); parlatılmış metal görünümünde. Bu mineraller opaktırlar, ışığı geçirmezler. Genellikle metal elementler, sülfidler ve bazı oksidlerde görülür.
Metalik parlaklık, hematite
Metalik parlaklık, stibnite
Metalik parlaklık, gold
Yarı metalik (submetallic); hava şartlarından ve korozyondan matlaşmış metal görünümü. Bu mineraller genelde opaktır ancak çok ince bir dilim kesilirse yarı saydam veya saydam denebilecek kadar ışık geçirirler.
Yarı metalik parlaklık, chromite
Yarı metalik parlaklık, alabandite Yarı metalik parlaklık,pyrargyrite
3. Ametalik (non-metallic); kesinlikle metal görünümlü ve opak olmayan mineraller. Bu grubun alt grupları vardır:
a. Elmasımsı (adamantine); bir elmasta olduğu gibi keskin pırıltılı. En parlak minerallerdir. Kırılma endeksleri yüksektir. Genelde kurşun, civa, antimon gibi elementlerden oluşan minerallerde görülür.
Ametalik parlaklık - Elmasımsı, diamond
Ametalik parlaklık - Elmasımsı, anglesite Ametalik parlaklık - Elmasımsı, eulytine
b. Reçinemsi (resinous); kehribar gibi. Genelde yüksek kırılma endeksli ve sarı, turuncu, kahverengi minerallerde görülür. Bal dokusu gibidir. Çoğunlukla yarı
saydamdırlar.
Ametalik parlaklık - Reçinemsi, amber
Ametalik parlaklık - Reçinemsi, sphalerite
Ametalik parlaklık – Reçinemsi, parisite
c. Camsı(Glassy/Vitreous); Kırılmış cam parlaklığına benzer. Genelde kırılma endeksleri 1,5-2 arasındadır ve silikat grubu minerallerdir. Karbonat, fosfat, sülfat ve hidroksit grubu minerallerinin çoğunu kapsar. En çok rastlanan parlama türüdür.
Ametalik parlaklık - Camsı, selenite
Ametalik parlaklık - Camsı, topaz
Ametalik parlaklık - Camsı, pollucite
Sedefsi (pearly); bir inci gibi yanardöner görünüşlü. Genellikle yarı saydam ve opak minerallerde görülür. Mükemmel kırılım özelliğine sahip mineralin yüzeylerindeki çatlaklardan kaynaklanır. Midye kabuğunun içindeki gibi parlaklık oynamaları görülür.
Mikalarda sık görülür.
Ametalik parlaklık - Sedefsi, stilbite
Ametalik parlaklık - Sedefsi, muscovite
Ametalik parlaklık - Sedefsi, setellerite
e. Yağlı (greasy/oily); yüzeyi yağ ile kaplanmış gibi görünen. Genellikle çok
sayıda yabancı madde içeren mineraller yağlı parlaklığa sahiptir.
Ametalik parlaklık - Yağlı, opal Ametalik parlaklık - Yağlı, chrysocolla
Ametalik parlaklık - Yağlı, nepheline
f. İpeksi (silky); ipek görünüşlü, ışığın mineral içerisindeki ince paralel lif agregalarından yansımasıyla oluşur.
Ametalik parlaklık - İpeksi, quartz (Tiger’s eye)
Ametalik parlaklık - İpeksi, selenite (Satin spar)
Ametalik parlaklık - İpeksi, actinolite
g. Mumsu (waxy); Yağlı ve reçinemsi parlaklığa benzer ancak bu minerallerin yüzeyleri daha düzensizdir. Mesela salkımsı formdaki minerallerin çoğu mumsu parlaklığa sahiptir.
Ametalik parlaklık - Mumsu, variscite
Ametalik parlaklık - Mumsu, quartz (chalcedony)
Ametalik parlaklık - Mumsu, jade
h. Donuk (earthy; dull); toprak veya kil görünüşlü, yarı metalik olmayan donuk bir görüntü. Çok az ışık yansıtırlar ve parlamazlar. Genellikle ya küçük grenli
agregalardan oluşan yada yüzeyleri çok girintili çıkıntılı, kaba olan minerallerde görülür.
Ametalik parlaklık - Donuk, azurite
Ametalik parlaklık - Donuk, amazonite
Ametalik parlaklık - Donuk, kaolinite
Bazı reçinemsi veya elmasımsı parlaklıklı mineraller, sphalerite ve cinnabar gibi, yarı metalik görünebilir. Mineral tanımlamada ilk önemli adım parlaklık türünü tanımlamak olduğu için emin olmadan bu basamağı geçmeyin. Ancak bazı minerallerin parlaklık türünü tam kestirmek mümkün olmayabilir. 2 tür arasında tereddütte kalırsanız her ikisini de kaydedip bir sonraki teste geçin. Doğru tanımlama yapmak için yüzeyin temiz olması gereklidir. Üstüne yapışık materyaller temizlenmeli ve gerekiyorsa su ve fırça yardımıyla temizlenip kuruduktan sonra değerlendirme yapılmalıdır. Bunları yapsanız bile bazı minerallerin parlaklığı iki türe girebilir veya iki türün arasında kalabilir. Bu durumda her iki türü de göz önüne alarak diğer testlere geçilir.
Tüm minerallerin parlaklık dağılımı tablo 4’de gösterilmiştir. Tüm minerallerin yarısının parlaklığı metalik veya camsıdır.
Tablo 4
