ÖĞRETİM İLKE VE
YÖNTEMLERİ
Öğretimin
Değerlendirilmesi
İçindekiler
- Öğretimin Ölçülmesi ve Değerlendirmesi Nedir?
- Öğretimin Değerlendirilmesi Taksonomisi
- Öğretimi Değerlendirme Yaklaşımları
- Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
- Yapılandırmacı Öğretimde Değerlendirme
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
1. Mutlak Ölçme
2. Bağıl Ölçme
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
1. Mutlak Ölçme
Bazı ölçme sonuçları herkes için kesin bir anlam taşıdığı halde, bazıları kesinlik göstermezler. Bir uzunluk veya
ağırlık söylendiğinde herkes tarafından aynı şekilde anlaşılır ve kesinlik ifade eder. Çünkü metre ve kilogram standart birimlerdir.
Bu tür ölçmelere mutlak ölçme denir.
Yine mutlak ölçmede başlangıç noktası sıfırdır. Bu nokta ölçülen niteliğin yokluğunu gösterir.
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
1. Mutlak Ölçme
Mutlak Ölçüt: Mutlak kelime anlamı itibariyle kesinlik ifade eder. Değerlendirilecek grup dikkate alınmadan önceden kesin olarak belirtilen ölçüte mutlak ölçüt adı verilir.
Başka bir deyişle kişiye, gruba göre değişmeyen, kesin ve net olan ölçüttür. Baraj puandır.
Örnek: Kimya dersinden geçmek için 60 almak gerekir. Bu dersi geçebilmek için konuların % 70'ini bilmek yeterlidir.
Mutlak ölçütle yapılan değerlendirme mutlak değerlendirmedir.
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
2. Bağıl Ölçme
Buna karşılık "İrem fen bilgisi testinden 55 puan almış" denildiğinde, anlam herkes tarafından bilinen bir kesinlik ifade etmez. Çünkü puan standart bir birim değildir. Testteki soru sayısı, diğer öğrencilerin puanlan, soruların güçlük dereceleri bilinmedikçe bu 55 puana bir anlam verilemez.
Bu nedenle, ölçme sonucu elde edilen puanlar, mutlak bir ölçme sonucu değil, bağıl bir sonuçtur.
Bağıl ölçmede sıfır yokluğu göstermez, izafi olarak kabul edilen bir başlangıç noktasıdır.
Ayrıca, mutlak ölçme, her yerde ve herkes tarafından aynı anlamı taşıdığı halde, bağıl ölçmenin herkesçe kabul edilen bir anlamı yoktur.
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
2. Bağıl Ölçme
Bağıl Ölçüt: Grubun ortalama başarısı gibi grubun başa- rısından çıkartılan ölçüte bağıl ölçüt denir. Yani bağıl ölçüt sınıfın başarısına, gruba ya da sınıf ortalamasına bağlı olan ölçüttür.
Örnekler:
Sınıf ortalamasının üstünde puan almak.
Bu sene İngilizce bölümünde en başarılı üç kişi yüksek lisans programına alınacaktır.
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
Sınav sonuçlarının yorumlanması ve karşılaştırılması iki değerlendirme türüne dayanmaktadır. Bunlar, mutlak değerlendirme ve bağıl değerlendirme için yapılan sınavlardır.
Mutlak değerlendirme
Mutlak değerlendirme, kriter temelli sınavlara dayalı olarak
yapılır. Kriter temelli sınavlar, adından da anlaşılacağı gibi, öğrenci performansının sabit kriterler veya standartlar yardımıyla
ölçülmesidir.
Öğretimi Değerlendirme Çeşitleri
Bağıl değerlendirme
Bağıl değerlendirme, norm temelli sınavlara dayalı olarak yapılır.
Norm temelli sınavlar, sınıftaki diğer bireylerin performansları dikkate alınarak karşılaştırma yapılan sınavlardır.
Genel olarak, ölçme ve değerlendirmenin eğitimdeki rolü, beş başlık altında incelenebilir:
Eğitim Sisteminin Kontrolü Davranış Değiştirme
Güdüleme Rehberlik
Öğretmenin Kendini Yenilemesi
Öğretimin Değerlendirilmesi Taksonomisi
e Öğretimde Karar a+b+c+d+e
d Eksiklik Analizi a+b+c+d
c Uygulama a+b+c
b Ölçme aracını hazırlama a+b
a Öğretim kazanımlarını belirleme a
Şekil 1. Öğretimin değerlendirilmesi taksonomisi
Öğretimi Değerlendirme Yaklaşımları
• Geleneksel değerlendirme
• Geleneksel değerlendirme, tanıma ve yerleştirmeye yönelik değerlendirme, biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik
değerlendirme ve düzey belirlemeye yönelik değerlendirmelerin ayrı ayrı yapıldığı değerlendirmelerdir.
Öğretimi Değerlendirme Yaklaşımları
• Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme
• Eğitim öğretimin başında ders konularının önkoşulu
niteliğindeki giriş davranışlarına sahip olma (Tekin, 1977, 9-10), bir başka deyişle, öğrencilerin derse ilişkin
hazırbulunuşluluk düzeylerinin belirlenmesidir.
Öğretimi Değerlendirme Yaklaşımları
• Bu durum sınıfta gruplama sorununu ortaya çıkarmaktadır.
Öğrencilerin dersle ilgili tanınması, onların hangi konuları ne düzeyde bildiklerinin ortaya konulmasını ve öğrencilerin grup ilgilerine göre konuların anlatılmasını gerektirir.
Öğrencilerin sınıfta daha çok spor, müzik, siyaset vb.
gruplamaları yapılabilir ve konu örnekleri bu bağlamda anlatılabilir.
Biçimlendirme ve Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme
Biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik değerlendirme, öğretim sürecinin bir parçasıdır (Tekin, 1977, 11).
Düzey (Seviye) Belirlemeye Yönelik Değerlendirme
Düzey belirlemeye yönelik değerlendirme (toplam
değerlendirme), eğitim öğretimin sonunda yapılır (Kelly, 1979, 106; Gronlund, 1985, 12).
Bu bir başarı ölçmedir. Öğrenciye bir başarı notu verilir.
Öğrenciye verilen bu başarı notu aynı zamanda öğretmenin sınıftaki öğretim performansının bir göstergesidir.
Tamamlayıcı değerlendirme
Tamamlayıcı değerlendirme bir tümel değerlendirme biçimidir.
Tümel değerlendirme, biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik değerlendirme ile düzey belirlemeye yönelik
değerlendirmenin birleştirilmiş halinin
üzerine inşa edilen bir değerlendirme
türüdür.
Yapılandırmacı Öğretimde Değerlendirme
Yapılandırmacı anlayışa göre, bilgi öğrenci tarafından pasif olarak alınmaz, yapılandırılır.
Bilgi keşfedilmez, yaratılır.
Bilgi kişisel ve duruma özgüdür.
Öğrenme dünyayı anlamlandırma sürecidir.
Yapılandırmacı Öğretimde Değerlendirme
Yapılandırmacı ortamda öğretmenler öğrencilere açık uçlu sorular sorarak onların düşünmelerine ve yanıt bulmaları için farklı kaynaklara yönlendirmektedir.
Öğrenciye ne öğretildiği değil neyin öğrenildiği
önemlidir ve bunun ölçülüp değerlendirmesi yapılır.
Yapılandırmacı Öğretimde Değerlendirme
Bu yaklaşımla yapılan ölçme ve değerlendirmelerde, bireylerin öznelliği, kişisel sınırları öğrenme gelişimi dikkate alınmaktadır.
Yapılandırmacı öğrenmelerin sağlandığı ortamlarda, öğrencilerin öğrenmeleri, öğrenme süreci bağlamında değerlendirilmektedir.
Yararlanılan Kaynaklar:
1. Yelken, T., Y. (Ed.) (2016). Öğretim İlke ve Yöntemleri. 4. Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık.
2. Duman, B. (Ed.) (2015). Öğretim İlke ve Yöntemleri. 4. Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık.
Güler, N. (2017). Eğitimde Ölçme Ve Değerlendirme. Ankara:PegemAkademi.
Çakan, M. (2004) Öğretmenlerin Ölçme- değerlendirme Uygulamaları Ve Yeterlik Düzeyleri: İlk ve Ortaöğretim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, yıl: 2004, cilt: 37, sayı: 2, 99-114
22
