Hipertansif Hastalarda Sol
Ventrikül Hipertrofisi ile
Ventriküler Aritmiler Aras›ndaki ‹liflki
Say›n Editör,Anadolu Kardiyoloji Dergisi’nin Aral›k 2002 say›-s›nda Özdemir ve arkadafllar›n›n (1) “Sol Ventrikül Hi-pertrofisi Hipertansif Hastalarda Ventriküler Aritmi S›kl›¤›n› Art›r›yor” isimli makalesini ilgi ile okudum. Hi-pertansiyonla sol ventrikül hipertrofisi ve sol ventrikül hipertrofisi ile ventriküler aritmiler aras›ndaki iliflki uzun zamandan beri bilinmektedir (2, 3). Araflt›rma-c›lar bu çal›flmalar›nda daha önceki çal›flmalara ben-zer flekilde sol ventrikül hipertrofisi ile ventrikül arit-mileri aras›nda anlaml› bir iliflki oldu¤unu bildirmifller-dir. Bu çal›flmada aç›klanmas› gereken baz› noktala-r›n oldu¤u kan›s›nday›m. Ayn› say›da, say›n Güne-ri’nin editöryel yorumundaki kontrol grubunun ve hi-pertansif hastalar›n önemli bir k›sm›nda görülen ek-santrik hipertrofili hastalar›n olmad›¤› yönündeki elefltiriye de kat›lmamak mümkün de¤ildir (4).
Yöntemler k›sm›nda Pulsed-wave Doppler yönte-mi ile ölçümlerin yap›ld›¤› ve baz› parametrelere ba-k›ld›¤› bildirilmifl; ancak bulgular k›sm›nda sadece hastalar›n %82’sinde diyastolik fonksiyon bozuklu¤u oldu¤u belirtilmifl; hatta tart›flma k›sm›nda konuya hiç de¤inilmemifltir. Halbuki, çal›flman›n amac› hipert-rofi, ventrikül aritmileri ve QTc ve QTd aras›ndaki ilifl-kiler oldu¤una göre diyastolik parametreler veya h›z-lar›na bak›ld›¤› metinde belirtilmiflse yukar›dakilerle aras›ndaki iliflki de verilmeli ve tart›fl›lmal› idi. Böyle yap›lsayd› belki de flu anda klasik bilgileri teyit etmek-ten ileri gitmeyen bu çal›flma daha enteresan sonuç-lar›n ortaya ç›kmas›na sebep olabilirdi.
QT ölçümleri ve de¤erlendirilmesi son derece komplekstir. Farkl› derivasyonlarda farkl› de¤erler de ölçülebilir. Hatta ölçüm s›ras›nda T dalgas›n›n nere-sinden ölçülece¤i hakk›nda bile fikir birli¤i yoktur. U dalgas› ile T dalgas›n›n k›smen üst üste gelmesi de ay-r› bir sorundur. Bu nedenle yöntemler k›sm›nda QT ölçümleri hakk›nda daha ayr›nt›l› bilgi verilmesi ve bir-den fazla kardiyolog taraf›ndan ölçümler yap›lmas› daha sa¤l›kl› bilgi verebilirdi. QT ölçümlerinin
25mm/sn h›zla kaydedilmesinin uygun olaca¤›, 50 mm/sn gibi daha h›zl› kay›tlar›n bir avantaj sa¤lama-d›¤› hatta ölçüm hatalar›na neden olabilece¤i bildiril-mektedir (5). Araflt›rmac›lar›n QT(sn)/R-R(sn) olarak kulland›¤› Bazzet formülü klasik kitaplarda ve farkl› kaynaklarda de¤iflik olarak bildirilmektedir (6,7). E¤er araflt›rmac›lar yukar›daki formülü kullanm›fllarsa so-nuçlar›n›n önemli bir k›sm› yanl›fl demektir.
Bulgularda ve Tablo 1’de konsantrik hipertrofi grubunda 30 hastan›n oldu¤u bildirilmiflken, hasta gruplar›n›n aritmi yönünden karfl›laflt›r›ld›¤› Tablo 3’de konsantrik hipertrofi grubunda Lown 2 ve 3 arit-mi 25 hastada, Lown 4a ve 4b aritarit-mi ise 14 hastada, yani konsantrik hipertrofi grubunda toplam 39 hasta-dan bahsedilmektedir. E¤er bask› hatas› de¤ilse izah edilmesi gereken bir çeliflki vard›r. Tablo 5’deki QTd ile ventriküler aritmiler aras›ndaki iliflki bildirilirken Lown 2-3 aritmi ile Lown 0-1 aritmi grubu karfl›laflt›-r›lm›fl, Lown 4a ve 4b aritmisi olanlar hakk›nda aç›k-lama yap›lmam›flt›r. Oysa bu grupta toplam 17 hasta bulunmaktad›r ve ihmal edilmeyecek kadard›r. Bu gruptaki hastalarla di¤er gruplar aras›nda QTd ve QTc ars›nda fark olup olmad›¤› bildirilse daha ayd›n-lat›c› olurdu.
Prof. Dr. Emrullah Baflar
Erciyes Üniversitesi T›p Fakültesi
Kardiyoloji Anabilim Dal›, Kayseri
Kaynaklar
1. Özdemir A, Telli HH, Temizhan A, ve ark. Sol ventrikül hipertrofisi hipertansif hastalarda ventriküler aritmi s›k-l›¤›n› art›r›yor. Anadolu Kardiyol Derg 2002; 4: 293-9. 2. Mc Lenachan JM, Henderson E, Morris KL, Dargie HJ. Ventricular arrhythmias in patients with hypertensive left ventricular hypertrophy. N Eng J Med 1987; 317: 787-92. 3. Levy D, Anderson KH, Savage DD. Risk of ventricular arrhythmias in left ventricular hypertrophy. The Fra-mingham Heart Study.Am J Cardiol 1987; 60: 560-5. 4. Güneri S. Hipertansiyon ve ventriküler aritmiler.
Ana-dolu Kardiyol Derg 2002; 4: 300-1.
5. Locati EH. QT interval duration and adaptation to he-art rate. In: Zareba W, Maison-Blanche P, Locati EH,
ED‹TÖRE MEKTUP
LETTER TO THE EDITOR
Anadolu Kardiyoloji Dergisi
Anadolu Kardiyol Derg, Cilt: 3, Say›: 2, Haziran 2003
Anatol J Cardiol, Vol: 3, No: 2, June 2003 T h e A n a t o l i a n J o u r n a l o f C a r d i o l o g y
editors. Noninvasive Electrocardiology in Clinical Prac-tise. New York: Futura Publishing Company; 2001. p.71-96.
6. Mirvis DM, Goldberger AL. Electrocardiography. In: Braunwald E, Zipes DP, Libby P, editors. Heart Disease. 6th edition. Philadelphia: W.B.Saunders Company; 2001. p.82-128.
7. Lüderitz B, Lewalter T. Repolarization: Historical Pers-pectives. In: Oto A, Breithardt G, editors. Myocardial repolarization. From Gene to Bedside. New York: Fu-tura Publishing Company; 2001. p.3-20.
Yazar›n Yan›t›
Say›n Editör,Aral›k 2002 say›s›nda yay›mlanan “Hipertansif hastalarda sol ventrikül hipertrofisi ile ventriküler arit-miler aras›ndaki iliflki” bafll›kl› yaz›m›z ile ilgili yönelti-len elefltirilere olan cevaplar›m›z flu flekildedir:
1. Eksantrik hipertrofili hasta say›s› az oldu¤u için bu grubu çal›flmaya dahil etmedik.
2. Çal›flman›n amac› esas olarak sol ventrikül hi-pertrofisi ile ventriküler aritmi aras›ndaki iliflki oldu¤u için diyastolik disfonksiyona tart›flma k›sm›nda de¤in-medik.
3. QT ölçümleri U dalgas› olmayan derivasyonlar-da QRS kompleksinin bafl›nderivasyonlar-dan T derivasyonlar-dalgas›n›n sonuna, U dalgas› olan derivasyonlarda ise QRS kompleksinin bafl›ndan U dalgas›n›n sonuna kadar olan mesafe öl-çülerek elde edilmifltir. QT ölçümleri hastalar›n
eko-kardiyografi sonucunu bilmeyen bir kardiyolog tara-f›ndan yap›lm›flt›r. Bu da QT ölçümlerinin di¤er para-metreler taraf›ndan etkilenmesini engellemifltir.
4. 25 mm/sn h›zda yap›lan QT ölçümünün 50 mm/sn h›za göre daha do¤ru olaca¤› görüflüne kat›l-m›yoruz. Çünkü hem EKG hem de pulsed-Doppler ekokardiyografi gibi spektral incelemelerde kay›t or-tam›ndaki zaman ekseni ne kadar h›zl› ise kay›t orta-m›n›n rezolüsyonunun o kadar artaca¤›n›, dolay›s›yla ölçümün daha hassas olaca¤›n› düflünüyoruz.
5. Çal›flmam›zda kulland›¤›m›z Bazett formülü: QTc=QT/(R-R)1/2 (tüm ölçümler saniye cinsinden). Makalemizdeki “QTc=QT(sn)/R-R(sn)” ifadesi bir ba-s›m hatas›ndan kaynaklanmaktad›r.
6. Tablo 1’de bildirilen konsantrik hipertrofi gru-bunda 30 hastan›n oldu¤u bilgisi do¤rudur. Tablo 3 ve Tablo 5’te “Lown 2 veya 3 aritmi” olarak yaz›lan k›s›m asl›nda “Lown 2 ve üzeri aritmi” olacakt›. Bu durum ifade hatas›ndan kaynaklanm›flt›r. Tablo 3 ve Tablo 5’te “Lown 2 ve üzeri aritmi” olarak bildirilen sonuç Lown 2, 3, 4a ve 4b aritmileri olan hastalar› içermektedir. Bu aç›dan bak›ld›¤›nda sonuçlar›m›zda çeliflki yoktur.
Sayg›lar›mla
