6
16 Aralık 1975 Salı
'T T - Tolj ¿ ¡ İ l
Güney ve Güneydoğu'da
Politikacılar
37LERDEN BİR BAKAN: Tüm politikacıların ilgisini çekti. Ancak seçim bölgesine yararlı oldu mu?
ÇOBAN YURTÇU
Orhan V eli Kanık bir şii rinde" Hiçbir şeyden çekme - di, nasırından çektiği kadar" der.
Genç yaşta ve büyük ün yaparak ölen şairin bu m ısraı insanda is te r istem ez bir tit reşim yapıyor ve elim izde ol mayarak, feleğe kahrederek toplantılarda, aile sohbeple - rinde yakınarak diyoruz ki, "H iç kimseden çekmedik, şu politikacılardan çektiğim iz k ad ar." yalan mı ?Yan ı, yan lış mi ? isterseniz tüm g e r çekleri örnekler vererek ve Güneyin merkez şehri A d a - na'dan başlayarak biraz ser gileyelim . A D A N A 'L I PO LİTİK A C ILA R EN YÜKSEK MEVKİLERE KADAR GELMİŞ, F A K A T HİÇBİR ŞEY VEREMEMİŞLERDİR. Adana'lılar,Adana'lı po litikacıların ilin tümü ve il merkezinin başkenti olan A - dana'nın sorunları ile hiç a- ma hiç ilgilenmediklerinden yakınarak : "Rabbena, hep - bana,hepbana" der gibi dav ranışlar gösterdiklerini b elir terek onların ilgisizliğinden söz ederler. Parlam enter o- larak seçim i kazanır kazan maz Ankara'ya göç edenlerin seçmeni de seçmen k itle le ri
ATATÜRK dönemimin, Mersin Belediye Başkanlarından Mithat Toroğlu, akla gelen po litikacılardan biri olarak tanınır. Resim, Atatürk’ümüzün, sağlık durumunun bosulması üzerine Mersin’e geldiklerinde bir anıyı simgeliyor. (Soldan sağa doğru) Belediye Baş kam Nihat Toroğlu, Gaziantep Milletvekili Kılıç Ali, Rüknettin Nasuhioğlu, Büyük kur tarıcı Atatürk ve Tümen Komutam Orgeneral Hakkı Akoğus.
nin dertlerini de unuıuvel u ii
lerln i, y ılla r yılı yakınma ko nusu ed erler. Bunların için de yerel yönetimlerde görev alıp başarı sağlayanları da yok değildir. Örneğin İstan bul'un işgali sırasında Matta adasına sürgün gönderilen M eclisi Mebusan azalarından (M illet M eclisi Ü y e s i) Ali Münif Yegenağa, sürgünden Adana'ya döndükten sonra başladığı Belediye Başkanlı - gı görevini olanaklar içinde başarı, ile yürütmüştür. An cak, her başarılı Belediye Başkanlığı, parlamenterliğin basamak taşı olmuş Ankara' ya gittikten sonra Atatürk 'Un yerleştirm ek istediği ilk eler ve çalışm aların ötesinde ö- nemli yerel bir hizmet ola - nağı çalışm ası gösterm em iş le rd ir. Ancak en karanlık günlerde dahi karekterinden feda ederek kişiliğini zedele yecek b ir davranışta bulunma ması aynı zamanda da Adana Belediyesinin oluşma ve ge lişm elerinde gösterdiği başa rı nedeniyle Adana'mn zama nına göre m erkezi ve güzel caddelerinden birine (Ali Mü n if) adını verm iştir.
Adana bir taraftan da Dev let adamı yetiştirm e yönün den de eski deyim iyle (Velûd) sayılabilir. ~ Cumhuriyetten sonra İnönü Kabinesinde ilk M illi Eğitim Bakanlarından b iri de İsm ail Safa (ö z le r ) olmuştur. Bakanlığı kısa sür müş olmakla beraber-Kim se
alınmasın- Adana'yı bu san- delyeş^yardiği olanaklarla i
birsev getirm iş saplamaz. ı
B ir zamanlar Recep Pe ke r Başkanlığındaki 37 ' 1er- den oluşan kabinede Bakan olarak y er alan Kasım Gli- lek.C avit O ral,Kem al Satır, gibi genç kişilerden oluşan Adana'lı Bakanlar,tüm, poli tikacıların dikkatlerini ü zer lerin e çekmiş, ancak kendi seçim bölgelerine.bir şey verem em işlerd ir. Hatta, "Seçm enlerle temas " diye geldikleri. Adana'da salt bazı ailelerin konukları olmaktan öteye gidememiş,tabanla İliç ki kuramamış,bu nedenle de yapıt verm e yönleri sıfırdan yukarı çıkamamıştır. Nite kim de Kasım Gülek'in U laş tırm a Bakanlığı sırasında Adana m erkezini Cemalpaşa semtine bağlayan DDY üst geçidinden başka b ir eserine
daha rastlamak mümkün de ğ ildir. CHP'nin tek partili olarak ülke politikasına e g e men olduğu zamandan sonra da koalisyon kabinelerinde Başbakan Y ardım cısı olarak y er alan Dr. Kemal Sa tır'ı, T arım BsRsam olabilmek için bir keresinde AP'den istifa ederek B ağffnsızlığı deneyen, bunda umduğunu bulamayınca yeniden ikinci partisi A P 'y e dönen Cavit O ral,yin e İnönü Kabinesinde İç iş le r i Bakanı olarak y er alan ve Dem irel kabinesinde de M illi Savun ma Bakanı görevinde bulunan Ahmet Topaloğlu.bir devrin Gümrük ve Tekel Bakam İb rahim Tekin, Ecevit kabinesi nin Gençlik ve Spor Bakanı Muslihittin Y ılm azm ete,şim diki Bakanlardan Silahaddin K ılıç , seçim bölgelerine hiç mi ama hiç sahip çıkmamış - la rd ır. Esasen sahip çıksalar dı,Adana'mn y olla rı hiç kuş kusuz bugünkü gibi çamur dan ve tozdan çıkılm az hale gelm eyecek, üstelik Adana'da 50 yıldan fazla geçen bir za man içinde hiç olmazsa bir çevre yolu yapabilecek ve Adana'lı trafik tıkanıklığı i- çinde nefessiz bir hale geti - rilm eyecekti. Ama ne var ki, bu politikacılardan hangisine sorarsanız, tüm bu gerçekle re rağmen "V atan, M illet, Sa karya " dan söz edecek ve kendilerini haklı gösterm eye çalışacaklardır.
H A T A Y 'IN
PO LİTİK AC ILAR IN D AN BİR KAÇI.
Hatay'ın Anavatan'a bağ lanması yolunda büyük emek le r i dokunan politikacıların başında hiç kuşkusuz Tayfur Sökmen adı akla gelir.T ayfu r Sökmen'in sürdürdüğü müca delenin tem eli fese nice adsız kahramanlarla birlikte Se-; mih Azm i E zer'in Başkanlı ğında kurulan (Selam et-i Bel de) adlı kuruluşa dayanır. Bu kuruluşun Başkanı Semih E - ze r,F ra n sızla rın baskısına dayanamayarak Adana'ya kaç. tık tan sonra orada da (Antak ya ve İskenderun'u kurtarma C em iy eti) ni kurmuştur.
Semih Azm i E z e r , Tayfur Sökmen ile birlikte murahas aza oturak Bevlet Başkam Büyük kurtarıcı Mustafa K e m al'e H atay'lılarm çektiği ızdırabı anlatmak üzere An kara'ya g ittik leri zaman
« İ S ? * ATATÜRK’LE BERABER: Ali Münif Yeğenağa, Adana Belediyesinin oluşma ve gelişmesinde başar, göster miş palHDıacdanmırdandı. Atatürk’ün ilk elerini yerleştirmek işin tüm yaşamı boyunca çaba harcadı.
kurtuluşun İlk vaadini almış ve Adana'ya dönmüşlerdir. Büyük kurtarıcı Mustafa K e m al’in Adana'ya g e liş le r i sı rasında da (Antakya ve İsken derun'u Kurtarma Cem iyeti) olarak katıldıkları karşılama heyeti arasında bulunan e lle r i kelepçeli siyahlara bürün müş (Fıtnat) adındaki genç b ir k ız Mustafa K em a l'in a- yaklarına kapanarak " Paşam bizi de k u rta r" diye yalvar - mış ve Hatay'ın kurtuluşu da denilebilir ki,böyle b ir sahne ile başlam ıştır. Tayfur Sök men daha sonra bağım sızlığı na kavuşan Hatay Devletinin Başkanı olmuş, Semih A zm i' le r , Rasim Yurtm an'lar Sa lim Ç elen k'ler kendisine, öte ki mücadele arkadaşları ile birlikte büyük yardımlarda bu lunmuşlardrr. Ancak şu ger çek ortadadir k i,T a yfu r Sök men toprak reform u konusu ortaya atıldığı zaman başta İnönü olmak üzere kurtuluş mücadelesindeki arkadaşları nı ve bu mücadeleye canla başla k atılanları karşısına alm ış,bu kere de onlarla mücadele voluna gitm iştir.
M ALATYA'DAN BİRKAÇ İSİM
Malatya denilince politi - ka bakımından İsm et Paşa ak la g elir. B ir devrim Başbaka nı, uzunca bir devrin Cüm- hurbaşkanı olarak devlet yö netimini elinde tutmuş olan İsm et İnönü Malatya'nın.ade- ta sim gesi olmuş, Malatya' İh larda büvük b ir vefa borcu
olarak kahraman e v la tla rı a- dına büyük b ir anıt yaptırm ış l i r d i r .
M illi Eğitim Bakanı Mus tafa Necati de ulusal savaş dönemimizin en ünlü k işile - rinden ve Türk M illi Eğitim i ne büyük hizmet verm iş Ba kanlarından biri olarak Türk Devlet Adam ları arasına g ir m iş, yücelerden b irid ir. Bü yük b ir devlet ve devrim ada m ı olan Mustafa Necati ' yi Türk aydınları ve M illi E ğ i tim toplumunun kadir b ilir evlatları saygı ile anarlar. G A Z İA N T E P 'T E N BİRKAÇ İSİM
Gaziantep'te politikadan söz edilirken herhalde b ir dö nemin Devlet Bakam olan Ce m il Sait Barlas adı başta ge l i r sanırız. Ortanın solu da ha söz konusu edilniezken Barlas {M rtisl içinde dahi eylem leri ile hücuma ■ uğrar mış gözü pek kişilerdendi. Kendisine yandaşlık eden AH İhsar Göğüş'le birlikte G a zi antep olaylarından sonra Gar zlantep. Adana ve- Çorum ce zaevlerinde yaptım lardır. Bir trafik kazasında ölen zahmeti li Cem il Salt Barlas aynı za - manda gazeteci İdi.
Gaziantep'te adım saydı - ğ ım ız andıranlardan ve sür-: dürenlerden h lr i de Gedyiik ve Spor BakaaUğı yapmış olan Kam il Ocaktır.
GÜNEY VE GÜNEYDOĞUNUN ÖTEKİ POLİTİKACILARI
Güneydoğuda İsim yap - m ış başlıca politlkacılarAra- smda Diyarbakır'dan eski Sağlık Bakanı ve Y T P Genel Başkanı Yusuf A zizoğ lu ' nu sosyalizasyona hizmeti yö nünden anmaya değer bulu ruz. A y rıca CHP'nin 36'lar grubundan ve Recep Peker kabinesinin T ic a re t Bakan lığından Vedat D icleli İle E- cevlt kabinesinin Sağlık Baka m Selahaddin C izrelioğlu da İyi isim yapmış kim seler o - larak bilinm ektedir.
Son senelerin Başkanla - nndan F e r it Melen halen M illi Savunma Bakam ola rak Süleyman D em irel kabi nesinde y er almaktadır. MERSİN'DEN BİRKAÇ PORTRE
Atatürk'ümüzün sağlık durumunun bozulduğu son günlerini geçird iği M ersin ' de şimdiki Belediye Başkam Kşya Mutlu'nun babası Süley man F ikri,A tatü rk ilkelerine b ağ lılığı ile akla gelen poli - tikacılardan b iri olarak tanı nır.
Atatürk devrinin Beledi - ye Başkanlarından ve halen hayatta bulunan Mithat T o r oğlu da b ir devrin sim gesi olarak bilinir.
M ersin V alisi iken daha sonraları İç iş le r i Bakanlığı - na kadar politik görev alan
Rüknettin Nasuhioğlu'nun adı tüm İç e l'llle r c e halen sayğın lıkla anılmaktadır. Kendisi, Atatürk'ün doktorların tavsi yesi ile istirahat İçin geldiği M ersin'de büyük kurtarıcıya Devletin ve Hükümetin tem s ilc is i olarak ev sahipliği yef>
m ak olanağım bulmuştu. İç e l'e en çok hizmet et miş olan politikacılardan bi r i olarak da Demokrat P arti .¿öneminin Büyük M illet Meo- lis i Başkanlığını yapmış olan Refik K oraltan 'ı anmak bir k ad irb ilirlilik olur. En azın dan şimdiki M ersin Lim anı ve Toprak Mahsûlleri O fisi binaları ile birçok yapıtlar onun e s eri olarak sayılabilir. Bunun yanında şimdiki parlam enterlerden sez etme nin gereğin i duymuyoruz. Zi ra birçoğu seçim bölgelerine hizmetten ziyade seçim böl gelerindeki memur, İşçi gibi sın ıfla rı partizan düşünceler le tedirgin etmekten başka b ir hizmet gördükleri kani - sında değilim .
Yurdumuzu görmek, insanlarımızı tanımak İçin gelen
turistlere göstereceğimiz gttleryüz ve dürüst davranış
Türk misafirperverliğinin gereğidir.
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
