Başlık: EDEBİYATIMIZDA REGAİBİYYE VE SALAHİ'NİN MATLA'U'L-FECR'İYazar(lar):AKKUŞ, MehmetCilt: 32 Sayı: 1 DOI: 10.1501/Ilhfak_0000000769 Yayın Tarihi: 1991 PDF

i

EDEBİYATIMIZDA REGAİBİYYE VE SALAHİ'NİN

MATLA'U'L.FECR'İ

Yrd. Doç. Dr. Mehmet AKKUŞ

Türklerin İslam'ı kabul etmelerinden sonra meydana getirmiş ol. dukları edebi eserler arasında en önemli yeri dini m.ahiyet arzeden türler almaktadır. Bunlar içinde Hz. Peygamber'in hayatındaki önemli olay-ları anlatmak maksadıyla yazılmış olanları ilk sırada sayabiliriz. Dini ed~biyatımızın bu konudaki manzum türleri arasında bilhassa mevlid. nıi'rac~yyc, hilyc, na't ve esmilü'n-nebi başta gelmektedir. Bunlardan her biri üzerinde birçok' çalışma ortaya konmuşturl.

Hz. Peygambeıle ilgili edebi türlerden biri de Regaibiyye'dir. Edebiyat tarihi kaynaklarımızdan bir kısmında bu konuya temas edil-miş olmakla beraber Regaibiyye'nin mahiyeti, edebiyatımızdaki yeri ve önemi, hu konunun tek misaıi durumundaki Salahi'nin ı\1atla'u'1.Fecr'. inin m.etni ve nüslıaları hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Biz bu yazım.ızda Regaih kelimesi ve Regaib Gecesi ile ilgili bilgi verdikten sonra, Saliilıi'nin adı geçen eseri üzerinde durup, eserin mukayeseli met-niiıi vereceğiz.

i Dini edebiyatımızın türleri hakkında en geniş çalışmayı 'yapan Agah Sırn Levend'dir. O, bu krnuda müstakil bir eser yazmış ve basılm';" için Diyilnet tşleri Başkanlığı'na teslim et. miştir. (Bkz. Agah Sım Levend, Türk Edebiyatı Tarihı, TTK. Yayınlan, Ank. 1973, e.I,8.12l'in dipnotu). Ancak ne yazıkki eser bugüne kadar basılmamıştır. Bu husu.ta aynı müellifin, "Dint Edebiyatımızın Başlıe; Ürünleri", TDA Y. BeUcten, Ank. 1971, s. 35-80; "İsliimi Edebiyatın

Esaslan ve Kaynakları", TDAY., Ank. 1972, gibi çalışmaları da vardır. Ayrıca bkz: Amil Çelebioğlu, (Prof. Dr.), "Türk Edebiyatında Manzum Dini Eserler", Şükrii Elçin Armağanı, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını, Ank. 1983, s. 153-166.

Bunların yanında dinı edebiyatımızın türlerinden her biri hakkında da müstakiI çalışmalar yapılmıştır. Süleyman Çelebi Mevlidi üzerinde yapılan çeşitli neşirler yamnda, Prof. Dr. Hasibe !IIazıoğlu'nıın, "Türk Edebiyatı'nda Mc'vlid Yazan şairler", Türkoloji Dergisi, AÜDTCF. Ank. 1974, e. VI, Sayıl, s. 31-62: Dr. Metin Akar'ı.n Türk Edebiyat,'nda Manzum Mi'rac-nameler,

Kültür ve Tıırizm Bakanlığ~ Yayınları, Ank. 1985; Dr. Messad Siiveylim eş-Şı'iman, Türk Etkbi.

yaı,'nc1a Siyerler, (Basılmaınış doktora tezi), AüİF., Ank. 1982, gibi çalışmalar bunlardan sadece birkaçıdır.

130 MEHMET AKKUŞ

Regaib,

(Y.J)

ragibe kelimesinin çoğuluolup, sözlük anlamı

olarak, "çok rağbet edilen şeyler" demektir. Regaibiyye ise, Regaib Gecesi miinasebetiyle yazılmış olan manzum eserler hakkında edebiya-tınuzda kullanılan bir tabirdir. Tanınmış lugatlarımızda Regaib husu-sunda verilen bilgilerden bazıları şöyledir:

J, .

"Leyle-i Regaib bundandır ki, ataya-yı ceziIe ve mevahib-i celile gecesidir. Mader-i nebevi aleyhi's-selarn olan A.nıine cenabları,' peder-i valii-güher-i nebevi olan Abdullah ilc ol gece zifaf ve rahm-ı mfıma'iley-ha, sadef-i dürre-i nebıllet ittisaf olmuştur ki, evvel şeb.i Cum 'a-yı

Re-ceb.i şeriftir"2. voO

"Leyle-i Regaib, Fahr-ı kainat (s.a.s.) efendimiz hazıetlerinin ralım-ı madere düşdükIcri leyle.i mübarekeye müsadif gece ki, Receb'in ilk Cuma gecesidir"3.

f/

"O gecenin leyle-i Regaib olması hakkında efvah-ı avamda diiir ve sair olan söz ki, Seyyidü'l.kainat aIeyhi ezka's-salavat efendimiz haz-retlerinin, sulb-i pederden, ralım-i pak-i miidere nüzfıl buyurmuş olma-' larıdır ki, akl en ve naklen bi.asıldır"4. 1!

'ı,

Regaib gecesinde olduğu rivayet edilen bu olayın doğruluğu kay-, nakIarca doğrulanmamaktadır. Nitekim Mehmed Zihni Efendi bu

ko-nuya şöyle açıklık getirmektedir:

"Rasfıl.i Ekrem'in rahm-ı miidere bu gece intikiili suretiyle Leyle-i Regaib ıtliikı hakkında ne hir sahih hadis, ne de seleften nakledilmiş bir haber yoktur. YaIııız füyfızat-ı iliihiyyenin bol bol tecelli etiği, yapılan dua ve ibadetlerin kabul edildiği bir gece olarak tes'id edilmiştir"5 .

••.., O

Dini kültürümüzde özel bir' yeri olan üç aylar hakkında müstakil bir eser yazan Abdülkadir-i Geylani, Receb ayı ve Regiiib gecesinin fazi-letinden bahs etmekle birlikte, Hz. Peygamber'le alakalı olarak rivayet edilen hususa dair bilgi vermemektedir6• Regiiib gecesinde Hz.

Peygam-ber'in ana rahmine düşmesi kabul edildiği takdirde, doğum ayı olan Rebiuevvel'e kadar sekiz aylık bir süre kalma'ktadır ki, bu süre normal bir doğum için yeterli değildir. İşte bu hususu gözönünde bulunduran

'"

~

2 Tercümetü'l-Kamu5, Matbaa-yı Bahriyye, İ.t. 1304, c. I,s. 271.

3 Şemseddin Sami, Kamııs-ı Türki, İkdum Matbaası, Dersaadet 1317, c. I, s. 667.

4 Mehmed Zihni, Ni'met-i Islam, el-Mektebetü'I-İsliimiyye, Diyarbakır 1393, c. I, s. 390. 5 Prof. Kiiıİıil Miras, "Leyle-i Regaib", Sebilürreşad, İst. 1949, c. II, Sayı 41, s. 241. 6 Bkz: Abdülkiidir-i GeylRni.OçAylar ve Faziletleri, (Haz, Mustafa Güner), Nur Yayınları,

Ank. (tarihsiz).

ç

.ı

DiNİ EDEBIYATiMIZDA REGAIBİYYE 131

bazı müellifler, cahiliyye araplarının yaptıkları bir uygulamayı dikkate alaıak cıeseleyi bir başka açıdan izah etmeye

çalışmaktadıdar:-"Cahiliyyet arapları, o sene nesi usulüyle eşhuru lmrumdan sayılan Heeeb ayılHn hürmetini Cemaziyehihir'e nakletmişlerdi de, Cemiiziyel-ahir, Receb ittihaz edilmişti. BiliHıare İslam devrindı< eşhuru hurum yerlerini bulmuş ve Receb ayı da kendi mevkiini almış ise de, zifaf ta-rihi H.eceb olarak anılıp kalmıştır. Bu sebeble de müddet-i hamlin eksik-liği vahimesi ortaya çıkmıştır"7.

(3

Yukarıda kısaca ifade edildiği gibi, hakkında kesin bir emir ve kay-. Jlak bulunmadığı halde, Regaib Gecesi kutlamaları ülkemizin de dahil olduğu bazı müslüman beldelerde asırlardan beri sürüp gelmektedir. Bu kutlamalarm ilk defa ne zaman ve nasıl başladığı hakkında İsmet Par- . maksızoğlu şu bilgiyi vermektedir:

tJA

"Sünni müslümanlar arasında bu gecenin kandil sayılması 480 Hicri 1(1087-1088) tarihinde, önce Bağdad.'ta başlamıştır. Şiilerin Ey-yam-ı Aşilre, Iydü'z-Zchra, Viliidet-i cimme v.h. ünlü mehrecanlardaki taşkınlıklara karşılık olmak üzere sünni ulerna da ihya-yı leyiiIi ihdasına tcvcssüI etmişlerdir"8.

b'

" .. , şunu da ilave edelim ki, hicretin 12. asnnda tekkelerde Regaib ve l\'Iiracgcceleri için pek mükellef ihtifaller tertib edilmiştir ve her iki gece için manzumeler yazılmıştır. Miraciyye mam:umesi Galata Mev-levihanesi meşayıhından meşhur Niiyi ,Osman Dede tarafından nazm edilip bestclenmiştir. Türk Musikisi ve edebiyatı cihetiyle de hususi kıymeti haiz olan hu manzume basılm~ştır. Regaihiyye manzumesi de Osman Dede'nin muasırlarından ve Uşşiiki Tarikatı şeyhlerinden Ah. dullah Salahi Efendi'nindir."9

29

Menşei ne olursa olsun, kültür tarihimiz içinde yer almış çeşitli me-rasimIerIc kutlanmış bulunan Regaib gecesinde okunmak üzere yazılmış bulunan B.egaibiyye hakkmda bilgi edinmemiz, dini edebiyatımız ba-kımından önem arzetmektedir.

7 Prof. Kamil Miras, A.g.e.; s. 242. Koııu hakkında daha geniş bilgi için bkz. Mehmed Zrki Pakahn, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlü.~ü, MEB Yayınlan, İst. 1983, c. IJ, s..363-365. Cahiliyc döueminıleki bu uygulamalar için de bkz. Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dili

Kur'aıı Dili, l'ser Ne~riyat, İst. (tarihsiz), c. IV, s. 2528-2541.

8 lsmct Parmaksızoğlu, Trk Ansikloredısi, "Regaibiyyc" ~addesj, Ank. 1978, r. XXVII,

s. 259.

132 MEHMET AKKUŞ

Matla'u'I-Fecr'İu

Müellifi ve Yazılma Sebebi.

Matlau'l-F~cr'in

müellifi Abdullah Salahaddih-i Uşşiiki, 18. asrın

mutasavvıf şairlerindendil. Salahi malılasIı Şairimiz 1117

11705

tari. hinde - bugün Yunanistan sınırları içinde kalan kesriye/(Kastorya)'da doğmuş ve 1197

LL

782'de İstanbul'da "efat ederı!k Fatih 'teki Tiihir Ağa Tekkesi haziresinde defn: edilmiştir.

Salahi, yirmi yaşlarında iken geldiği İstanbul'da tahsilini tamamla-dıktan so~ra devlet hizmetine girmiş; başta Hekimoğlu Ali Paşa olmak üzere birçok mühim şahsiyetin yanında görev yapmıştır. Daha' sonra tasavvufa meyl eden SaliihJ'nin telif, tercüme ve şerh olmak üzere man. zum, mcnsur yüze yakın eseri bulunmaktadırlO.

Saliihi'nin eserleri arasında dini edebiyatımızm ürünlerinden mevlid mi'raeiyye, hilye ve na't gibi türle;e dair müstakil eserleri yanında bir de edebiyatımızda türünün tek örneği durumundaki Regaibiyye'si

var-dır. .

Bu Regiiibiyye'nin yazılma sebebi, bir eserde şöyle ifade edilmek-tedir:

"Hazret-i. SaHıhi ve Galata Mevlevihanesi şeyhi meşhur Osman Dede ve Üsküdar'da Mustafa Haşim Baba hazeratı bir gün Hz. Nasuhi Asİtanesi'nde şeyh AHt~ddin Ef~ndi nezdinde hem-sohbet iken: Bir mi'. raeiyye yazılsa da, o da manzume-i mevlid-i saadet gibi okunsa, diyc izhar-ı temenniyat olunmuş ve bu ise bi'l-ittifak Osman Dede hazret-lerinden rica edilmiş, () da bi'l-kabul bir hafta sonra elyevm okunagelen meşhur Mi'riiciyyc'yi bestesiyle ma' an ikmiil ederek Iıey'et huzururıda okunmuş ve fevk al iide istihsan olu~muştur.

Ba'dehu bir de regaibiyye yazılsa tem.ennisine karşı bu hizmet de bi'l.ittifak Hazret-i SaliiM'ye tevcih edilmiş ve Hazret-i Saliihi de Re-gaibiyye'yi yazmış ve okutmuştur"ll.

Regaibiyye'yi niçin kaleme aldığım müellifi S~lahi de şöyle açık-lamaktadır:

Hame-i ibret-nüma virmek diler Leyle-i Cum'a Regiiib'dür tıabeı

10 Saliihi'nin hayatı ve eserleri hakkında geniş bilgi için hkı.; Dr. "ehınet Akkuş, Abd"l.

lah Salahaddin-; Uşşiiki (Saltihi)'nin Hayatı ve Eserleri, A.

tl.

İliihiyat Fakülte,i, ,\Ilk. ı985. (Ra-. sılmamış doktora tezi).

II O,man-z;ide Hüseyin, Va,saf, S~"ine-i Ediya-y' Ebrlir, Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Bağışlar Bölümü i'o: 2308, e. LV, s. 263.

DiNI EDEBivATIMIZDA REGA.İBiYYE

Ya 'ni olmuş ba'Z-I a~val-i ki b i'u." Rütbe-i tal"l!5.i~ıa~öhret-şi'i'ır

Kim Il'şebde dün-i beyzil-yı Hasôl

Ha~.ım-i .pak-i madere itmiş niiz61 J:Iikmet ilc bu le£ı'li-i!'zam

Bulmamış bu ane dek silk-i ııiz<ım Galiba te'(,ir ik ol Kird-gar

İtınek istermiş fakiri hisse-dür

133

Gen;i naZm itin ek beniim J:addüm degil Lik anun feyzin ni~£ır eyler bu dil

Bu ifadelerden anlaşıldığına göre Sal£ıhi, keud. dÖQemine" kadar' m.anzum bir Regilibiyye'nin bulunmadığını dikkate alarak ilk defa Im konu?ahii eser ortaya koymuştur. O zamana kadar Hegilibiyye konus~n-/ da manztİnı bir eser meydana getirilmemiş olmasını da kendisi için bir -lutuf saymakta vl~onun feyZiyle bu niınet\~ erdi~ini dile getirmektedir.

Matla'ul-Fecr'iu Yazıldığı Tarih

ve

Bestekarı:

Salilhi bu eserini Türkçe oliııak yazmış daha sonra da aynı metni hazı ilavelerle Arapça ve Faısça'ya tercümeetmiştir. 211 beyiıten iba-re! olan Türkçe Regiıibiyye / Matla'u'l-Fea'in yazıldığı tarih helli ile- . ğildir.

Saliihi'nin Regaihiyye'yi, ~ayi Osman De"de'nin Mi'raeiyye'sinden sonra yazdığı bilinmekteyse de, bu eserin telif taıihi de heW olmadığın-dan, b~ndan kesin sonuç çıkarmak mümkün olamamaktadır. Ancak Sa-lahi, yukarıda isimleri geçen MUstafa Haşim Baha ve

Şe"yh

Alaaddin--Efendi'nin bulunduğu mecliste böyle bir es(~ryazmayı kararlaştırdığına, Alaeddin Efendi'nin 1165/1751, Msutafa Haşim Baba'nın 1166/1752'de, diger taraftan Nayi Osman Dde'nin ise 1142 /1729'da vefat ettikleri "göz-önünde bulundurulur ve ayrıca M. nüshasının istinsah tarihinin 1169/ 1755 olması dikkate alınırsa eserin 1729-1755 tariWeri aİ"asuıda yazılmış olabileceği düşünülebilir.

Regaibiyye'niu hestekarı hakkında da kesin bir işiu'et hulunma-makla birlikte, D. iıüshasının sonundaki şu beyitte La'liziit1e isimli bir bestekardan söz edilmektedir:

Tuhfe-i zeyn-i ma~i'ım iden edib La'li-zade ola maJi,biıl-ı J:Iabib

134 MEHMET AK KUŞ

Öte yandan Regaibiyye'nin daha sonra kaleme alınan Arapça ve Farsça'sında ise Şeyh İbrahim adlı bir zattan bahsedilmektedir ki bu Salahi'den böyle bir eser yazmayı taleb ed'en kişidir. Nitekim Arapça,

i;,:"JA

\;.0)

e:)

L::U

~ı;

1~i5' ~\~)

J> ()

J

.li

ve Farsça,

ili

l,)~J\j .,;~ . ~ ~

it;

($\ Ü~)

J>

o..,L;, l,)~

beyiderinden bu durum açıkca anlaşılmaktadır.

Bu bilgiler ışığında, Türk din musikisi bestekarları arasında gös-terilen Na'li.zfıde İbrahim Efendi

(ö.

17(6)'nin12 Mata'u'l-Fecr'in bes-tekarıolabileeeği sonucunu çıkarmak mümkündür. Adı geçen nüsha-daki La'li-zfıde ısını ise, müstensih hatasından dolayı sehven yazılmış olmalıdır.

Eserin notasyonu hakkında da bilgimiz olmamakla beraber, D.

nüshasında beyiderin kenarındaki makam isimleri bu hususta bir fikir vermektedir. Mesela, ilk altı beytin kenarındaki makam isimleri sırasıyla şöyledir: Uşşak, Uşşiik, Beyatı, Acem, Arazbar, Tahir ve Uşşak.

ıY.fatla'u'I-Fecr'iu Muhtevası:

Salfıhi'nin bu eseri 18. asırda ya7,ılmış dinı mesneviler arasına dahil edilmelidir. Eserde mesnevilerde takip edilen genel esaslara uyulmuş-tur13•

Bu mesnevinin vezni de diğer uzun mesnevilerdc olduğu gibi kısa vezinle Mefa'ilün, Mefa'ilün, Fe'ulün şeklinde yazılmıştır. Mesnevilerde görülen Giriş, Konunun İşlendiği ve Bitiş gibi bölümler Regaibiyye'de de vardır. Aneak Giriş'te olması gereken na't ve münacaat hatimeden önce yer almıştır.'

211 beyitten ibaret olan Matla'u'l-Fecr 'in ilk altı .beytİ Tevhid'. dir. Bunu takip eden kısımda eserin yazılma sebebi ve Regaib hakkında 12 Bkz. Yılmaz Öztunıı, TUr" M"si1<isi Ansi"wpedi"i, MEB Yayınlan, Ist. 1969,r:.1, 5.292.

13 Mesnevilerin tarihi gelişimi, şekil özellikleri ve edebiyatımızdaki başlıca me,nev;, ler hakkında bilgi için bkz.: Doç. Dr. İsmail Üİlver, "Me,nevi", Türk Dili, Türk Şiiri Özel Sayısı LI (Divan Şiiri), C. lll, Sayı 415, 416, 417, Temmuz, Ağustos, Eyliil 1987,5. 430-563.)

DiNi EDEBİYATlMIZDA REGAİBiYYE 135

kısa bilginin yer aldığı Mukaddime (7-17) gelmektedir.

Agaz-ı Kclanı

(18-54)'da alemlerin ve Hz. Peygamber'in ruhunun yaratılması, pey-gamberlerin tebliğlc görevlendirilmekri ve hu husustaki mücadeleleri anlatılmaktadır. Bahr-ı Sani'de (55-119), Hz. Peygamher'in doğumu peygamberlikle görevlendirilmesi, mucizeleri kısaca anlatılır. Bahr-i

Siilis'de

(120-156)'de mirac olayı detaya inilmeden ve miractaki motifler

üzerinde fazlaca durulmadan gayet öz hir .şekilde hikaye edilmiş; Avdet-i Mi'rac'da (156-173) da, Hz. Peygamber'in Mi'rac'da Cenab-ı Hak'la müliikat.ının mahiyeti ve JJU~larIDsahabeye anlatılm.ası üzerinde

durul-maktadır.

1-

C;;

Eserin kalan kısmında ise yirmiüçheyitlik bir na't. (174-196) ilc, yedi beyitlik Münaeaat (197-203) bulunm.aktadır. Eser sekiz beyidik Hatime ve Tesmiye ile son bulmaktadır.

Salahi bu son kısımda eseri uşşaka hcdiyye olarak yazllığını ve ken-dilerinden dua beklediğini ~fade ederek sözleri'ne şöyle .son vermektedir:

Eyledüm uşşa~a anı yadigftr Ola kim neşr eyleye Perverd-g[ır

i

Dil

Bu idi dilden Şaliil.ıi saniha

_ Ban~il.ıvfID o~ıya bir FatiÇ.3(

:J

ve Üslup Özellikleri:

/?

J

Şairlerin birbirlerinden dil ve üslup yönünden etkilenmeleri ve bunu eserlerine yansıtmaları doğaldır. Dini edebiyatılliızda önemli bir yeri olan Süleyman Çelebi'ninMevlid'ini Ahmedi'nin İskender-name'-sindendeki Mevlid bölümünden etkilenerek yazdığı üzerinde durulmak-tadırl4• Aynı şekilde Saliihi' de Reg£ıibiyye'yi yazarken Süleyman Çe-lebi'den etkilenmiştir. Ayrıca eserini yazma fikrini Niiyi Osman De-de'nin Mi'raciyye'sinden aldığı halde SaHihi'de lirizm ondan daha çok-tur. Sanat ve vezin yönünden Osman Dede'den daha başarılı ve ~slup bakımından da oldukça sadedir. Ara sıra rediflere rastlanmaktaysa da kafiyeIer tamdır. Bununla birlikte az da olsa imale ve zihaf vardır.

Sal£ıhi'nin Reg£ıibiyye'sinde Süleyman Çelebi'nin tesiri bilhassa mi'racla ilgili kısımda görülmektedir. Regaibiyye ile ilgili kısımda ise başka bir şairden etkilenmiş olabileceğini zannetmiyoruz. Çünkü tes-bitlerimize göre 1\tJatla'u'I-Fccr'in bu konuda yazılmış ilk eser olduğunu

11 İsmail Üuver, Abmedi'nin İskender-nfımesin.leki Mevlid Bölümü", 'ıDA Y Belleten, "nk. 1978, s. 367.

2/9-MEHMET AKKUŞ

daha önce böylemiştik. Şimdi Süleyman ÇelelJi Mcvlid'i ile SaLıM'nin IJcgaihiyye'si arasında benzerlik bulunan heyitlel"l~ biz göz atalım:

Süleyman Çelcbi:

BI-huruf il lafz u savt Padi~ah Mustafa'ya söyledi bi-iştibah

Didi ki matliıb il maksüdun benem Sevdügiii dın ile ma'hfıdun bcnem Gice gündüz turmayll.p istedügin N'ola kim görsem cem.alin didügin Salahi:

Bi-I)urüf u lafz u şav~ oldı I)ltah Ey J::Iabib'üm, aş~ ilc old ın yebab Söyle benden şimdi dil-hahuii nedür ~ice gündüz bı1'i~-i ahuii nedür Süleyman Çelebi:

Ne m.uradun var ıse itlem reva Eyleyem bir derde bin dürlü devi, Ya ilahi hazretündcn hacetüm

Bu durur kim olan makbul ümmetüm

Salahi:

İstegün her ncyse I)asıldur tamam Cümle ma~sfıdufi ile ol. şad-gfıııı Lik senden var niyazum, ey Hahim

Ya~maya ümmetlerüm nar-ı Cahim

Süleyman Çdcbi:

Hem di di ya Muhamm.ed sen heni Bilüreın gürmeye toymazslll beni Avdct idüp da'vet. it kullanımı Ta gelüben göreler did£ırumı ı5

15 Süleyman Çclcbi Mcvlidin,lcki Im mctiııler, Faruk Kadri Timurta'şın, Sii/evl1Ian' Çelebi Mev/id, II1EB Yayınlan, İ,l. 1970 adlı kitaptan alınmıştır.

DiNi EDEBIYATİMIZDA REGAİBiYYE

Salahi:

Didi uJ:ıir ey I:Jabibiiın sen hdi Bilürem didara doymazsın vdi Ümmetiiıı var da'vet eyle ~fıtuma İreler dtfıf-ı biogüyatuma

137

il1atla'u'/-Feer'in Nüshaları:

SaIahi'nin hir çok eseri _gihi Matlau'l-Fecr'i de basılmamıştır. Biz hu eserin tesbit edehildiğimiz yazma nushalarını kısaea tanıtmak is-tiyoruz:

D. Dil Vı: Tarih-Coğrafya Fakültesi' Kütüphanesi, Muzaffer Ozak Bölümü No. II /Tdeki nüsha.

Salahi'nin eserlerinden bazılalIDı ıçıne alan meemuanın VT.

190a-193a arasındadır. Meemua Akşehirli Seyyid Hafız Mehmed tMafındilll 1276/1859'da istinsah edilmiştir. Nesihle yazılmış olan bu nüshamn yazısı gayet güzel ve okunaklı olmakla beraber, imla bakımından çok yanlış ve eserin bir çok bı~yitleri eksik istinsah edilmiştir. Diğer iki nüs-ı~aya göre 97 beyit eksiktir.

t.

İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, T.Y. No. 1723'de kayıtlı mecmuanın vr. 92h-99a arasındadır. 2],5 x 16,5 (]4-,5x7,5) ehadında, II satır halinde nesihle yazılmıştır.

M. İstanbul Millet Kütüphanesi, Manzum No. 1395.

20x13,5 (13,5x7,5) ebadında harekesiz nesihle ve 13 satır halinde yazılmıştır. Tamamı on varaktır. D(~rviş İbrahim b. Halil tarafından

1169/1755'de istinsah edilmiştir.

Mevcut nüshaların tarih bakımından en ('ski ve inıla bakıllUndan en doğrusu olduğundan biz metin karşılaştırIllasında bu ııiishayı esas almış bulunuyoruz.

7

MEHMET AKKUŞ

Mat'laul-.Fecr'in Metni

ı.

Bj'sınihj'l-Fcttal~i i:!i'l-feyzi'l-azim Xnnehu'I-Fcyyazu min feyzin ~adini 2. I~amd o ?;at-I pake olsun ba-kem.al Kim O'dur sulran-İ gayh-ı Ia-yezal 3. Eyledi ol kenz-i mahfisiiı, ayfın

Ta ki zahir ola esrar-ı niMn

14.

Fatjl~-j kenz-i mutalsım bal~r-ı ciıd

Mivr-i M-kure-i na hl-i vüciJd S. Sa~a-i idaline yüz hin salfıt

Ola her dem kim odur mir'at-ı ~iit ö. Enhij;ı vü mürselin al-i kinlm

Cümleye ihdtı ola her dem selam Mu~addime

7. Difıle ey clıyende-i sırr-ı

IJ

uda Mest-i <aş~ olup ne söyler bu geda 8. Hame-i <ibret;nüma virmek diler

Leyle-i Cum'a Regaib'dür haber 9. Ya'ni olmuş ba';;.-ı a~val-i kihar

Rütbe-i tal.ı~i~la şöhret-şi'ar

10. Kim o şebde dürr-i beyza-yı Rasfil Ral)m-i pak-.i madere itmiş nüzfil ll. Hikmet ile bu leaB-i ızam

Bulmamış bu ane dek siIkoi riizam 12. Galiba te'tıir ile ol Kird-gar

!tmek istermiş fa~iri hisse-dar

13. Gerçi nazııı itmek benüm l.ıaddüm degil Lik anun fcyzin ni~ar eyler bu dil 14. Pes şeh-i ali:dem iken ol i:!at-ı pak

Enbiyadan sonra itdi <azm-i piik 15. ij:ikmet üzre hu mufa~şal ~ışşadıır

<Arife pes ~J~~adan bir l.ıissedür ,

t

Başlık: Hfı~,i Hegf,i!ıiyye'i (Ahdullııl~ Şaliiha'rl-din Efendi ~udrlise Sırrnlın D. 1 min: minhu D.

2 Enhiy,i ~iimürselin: Enhiya.j mürselin D. 7 Mu!!,addime: Onlıir heyit "Ian Im kısım D'de yok. 8 Regfıihdiir: Regayilıdür M.

DiNi EDERİYATIMIZDA REGAfBİYYE

16. Çiiıı kclilm oldı muatıl)ar miihtedfı L:ızım oldı ibtidadan ibtidi'ı 17. Feyzi ilc I~albiim olsa behre-ver

İdeyüm vaşfm miifid ii muIJtaşar

Agaz-ı

Kelam

18. OL ecnilb-ı Padişah-ı lcm-yezcl Tae-dar-ı ta~t-ı i~lim-i ezel 19. ıatı ferdiyyet ilc mevcud iken

Ya'ni Teng-i ma-siva na-hud iken 20. Batır-ı val.ıdet (aş~ ilc mevc urmadan

Bu zemin ii asmanı ~urmadan 21. Kenz-i ma!)fiydi devat-ı (ilm-i ı;at

Reşl.ıa-har .olmazdı alj;.lam-ı sımt 22. (llm-i ı;atm feyzi, lpldı i~tiza

Ki ola env:ar-ı şıfat r~-nüma 23. Zatıııa ~ıldı tecelli çünki ı;at

Cfışa geldi ba~r-ı esma vü Şıfat 24. İ~tiza itdi murad-ı ı;ü'l-minen

Kim sıfatı seyr ide ayİneden 25. Oldı mevcud (ayn-ı Fa!)r-ı ka inat

Eyledi ol ı;atı l:Ia~ mir'iıt-ı ı;at 26 .. Pertev-eniIaz oldı esma-ı

IJ

udi'ı

Cümle a 'yan oldı a.nda ru-nüm'a 27. Kıldı agaz-ı ta'ayyün ba'de z an

Ruh ile mümtaz olup Fal;ır-ı cihan 28. Anuiı içün dıh-ı a'zam didiler

(A~l-ı evvel nur-ı a~dem didiIer 29. (İlm-i I;Ia~'dan istifaza itmede

Cümle crvi'ıha ifaza itmede IR Başlık D'd" yok.

20 D'de yok.

21 keıız.j mabfiydi: keıız-İ malyfi di D. 22 Şıfi,t: şıfiitı D.

23 esnıii vü şıf.;t: esına-i Şıfat D.

24 muriid.ı ",ü'l-minen: mudidı ~ü'l.mineyn D. 25 ~iıtı: ~iit-I D.

28-30 D'de yok.

iii

HO MEHMET AKKUŞ

30. V;\şı~a oldı dinildi pes ~aleın Murtebi~ oldı 1.)lldu~ilc Ipdeın ~1. Cümle a'yaıı itdi. anunla nüzul Anlara da dindi ervfıl:ıil u~iil

~2. Tal:ıt-ı levlak'e eülus if.;di o şah Bende-i f,~nlliını ı,ldı mih,. ü maıı 33. Mu~teza-yı sahanat çekdi alem

Aldı erv<1hil melaYikden haşem

:H.

!:IükınÜn icra itıneye şah-ı vücud tIal~ olundı hep e~aliın-i şuhfıd 35. Çün vucüda geldi arz ilc sema

Aldılar erv;1l:ı ilc eşb;1ha CU 36. Ernr-i ~Ia~~ ile açıldı şeş-cilıfıt

Musta1).ar old, nüfUs-ı kain£ıt

:H.

İçıerine girdi şey tanı ii eli

Şah-rah iizre ~'odı bir sandalı 38. Azdırup yoldan çı~ard, ckserin

~ulmet..i nefse düşürdi her birin 39. Mu~teza-y' 'adl-i şah-ı dü-sera

Hah-ı l:Ia~~'a da'vet itdi iktiMı 4.0. Bal.ır-ı gayret eylçdi ol deın hurfış

Kıldı' ervaJı ilc tertib-i cuyiiş 4.1. Enbiya vü m.ürselinin her biri

Aldılar ncvbet ilc ser- 'askeri 42 .. Her birine feyzi imdad eyledi

Nür-ı icla ile dil-şfıd eyledi 43. Her hirinin meh-cebinindc .heınan

Nur-ı şemsi hedri~a olınuşdı san 30 ",isıta:. vaŞl1 M.

31 er"iil., u'ıı~iıl: er",,].ı-ı 'ıı~iıl D. :13 D'de yok.

39 'adl-i şah., dii'sera: şah.ı 'adı.; dü.sera D.

1.1 enbiya vii mijrseliniii: enbiya-ı ınürscJiniii D.

42-44 n'de yok. 43 olm'şdı: ohnışıd, Ü.

.DiNi EDEBİYATIMIZDA REGAİBİ¥YE

44. Fe~-z.i ma'nası o şah-ı serveriii Çeşme sariden yürüdü anlarıü. 45. Rah-ı l:Ia~~'a tıa:Ilp da'vet itdiler

Emr-i l:Ia~Jı:'a bezl-i ~udret itdiler 46. Enbiyanun ba'zı bii'emr-i Celil

Eyledi tevl:11d-iaşarı delil 47. Ba'zısında emr-i bezl itdi tüvan

Eyledi tev~id-i efali beyan

48. Şarf-ı himmet eyledi ba'z-ı kiram Kıldı tevl.ıid-i şıfilta ihtimam 49. Hikmet üzrc Hakk'a da'vet itdiler

MUkteza-yı aş~a 'hinket itdiler 50. Her biri ~avmiyle itdikar-zar

hdiler meydan-ı (aşıp ıaıe-zar 51. Çekdiler şemsir-i adli ser-te-ser

Dar-ı şirki itdiler zir ü zeber 52. Ba'zı a~vamın hidayet buldılar

Nar-ı tevJ:ı.idile ra~met buldılar 53. Da'vet ile nıır-ba\ış-ı kamat

Oldı a~ar ile efal ü şıfat 54. Ber-revan-ı enbiya-yı pak-zat

Fati~a ihda ola- ba 'd'e's-şalat

Ba~)r.ı

Sani

55. Kaldı çün ki da'vet-i tev~id-i zat Sürdi Sul!an-ı rusül meydana at 56. OL şeh-i bfııa-nişın-i tatıt-ı cııd

ltmege tesJ:ı.ır-i i~lim-i şühııd 44 çeşme-ssriden: çeşme-ssnDdan M.

47 Ba!zısı da emre be~1 itdi tüvan M,V; tevl:ıid.i ef'ali: tevl:ıid-i ef'sl D. 50 ~avmiyle:. ~avm ile V.

53 .'sl ü şıfst: ef'iil.i şıfat D.

142 MEHMET AKKUŞ

57. Ya'ni Sultan-ı semiiyat u zenı.ln Olmağa kişver-güşii-yı mülk-i din 58. Eyledi tertib-i teehiz-i euyUş

I:Iiiiır oldı 'asker-i deryii-huruş 59. Cem' olup erviih u emlak-ı berin

Payına yüz sürdiler ol serverin 60. <Avn-i I:Ia~~ ile o şah-ı mu'teber

Eyledi tertib-i fıla-yı sefer

61.

Cünd-i ervah oldı pişine reviin

Hem melaik old ı lıalfinden reva n 62. Meymene düşdi <ulpll-i şiifiya

Meysere geldi nüfUs-ı vafiya 63. Kalb-gah-ı eünd-i kerrubi hemin

Peykoi l.ıazret oldı Cibril-i. emin 64. Eyledi tevfi~-ı I:Ia~~'ı ra ha ıat

Bedri~a oldı hidayetle reşiid 65. Geldi nuşretle zafer çekdi <ale~

Yürüdü ral.ımetle ol şahib-kerem 66. lşbu tertib ile sancagm açup

Rah-ı efliik u<anaşırdan geçüp 67. Alem-i nasuta irdi çün ki şah

Şulb-i 'Abdullah'ı ~ıldı taht-giih 68. Devlet-i <izz ü şerefle ol hümam

Oldı kan-ı eevher-i Fa!)r-ı enam 69. Girdi çün mah-ı Receb şehr-i Uuda

Leyle-i Cum'a olınca ibtidil. 70. Miider-j piiki Emine I.ıazreti

Kıldı Abdullah ile çün lıa1veti 57, 59, 60. D'de yok.

62 Viifiye: viilp'a D. 64 ve 65 beyider D'de yok. 66 efliik II(aniişır: efliik-ıuniişır D.

DİNi EOEBiYATiMIZOA REGAtBİYYE

71. Burc-ı (ismetde bi.i?in~i Müste'an Kevkeb-i sa'deyn it~i i~tiriin 72. Oldılar çün dalıil-i beyt.i şeref

Eyledi ol dürı.i ilkil.yı şadef 73. Ya'ni ol şems-i .ijudil-yı pür-zıya

OL şeb-i raJ:ımet-feziida galiba 74. Burc-ı ral.ım-ı (işmete itdi niizul

ol gice ıyd itdi ervillı u (u~ul 75. Kudsiyan ol gİceye ragbet tamam

İtdiler andan ~egaib oldı nam 76. Afitilh-ı nur-bahşa-yı mecid

OLşeb-i zalmayı itdiruz-ı (ıyd 77. Arş-ı Ratıman çün nüzul itdi o nur

Maderine itdi 'çok !:ıalet zuhur 78. Glih ohrdı seyr-i man'ada görür

Kaİnat kendi zarf olınış durur 79. BalJr-ı mıra gar~ oldı kahice

K'anda far~ olmaz idi gündüz gic.e 80. Gahi kudstler me'nus idi

~em'-ı ?iata kendi bir fanus idi 81. Ya 'ni ol şem 'iii. idi kilşanesi

. Kim meleklerdi anuii. pervanesi 82. A.ıem-i ma'nadaki seyrin tamam

Eylemek mümkin degiI anı kelam 83. Oldı ol zatın çü teşrifi ~arlb

Zahire çı~dı aıamat-ı (acib 84. Çün Rebi'ulevvel irdi didiler

Leyle-i İBneyn idi ~ani'(aşer

71 bure-ı <işınetde: eve.i <işmetde D.; sa'deyn: sa'deyni D. 72 D'de yok.

73 ya'ni 01: ya'ni o D.

74 erviiJ:ı u u~frı: erviiJ;ı-ı u~frl D. 75 Regiilb: Regiiyib tr, D.

76 zalmayı: zalmatı D.

/s

6

72-82 D'de yok.

144 .

J

MEHMET AKKUŞ

85. Eyledi teşrif o şah-ı enbiya N ur-ı ral.ıınet <aleme virdi ziya 86. Şöyle rauşan oldı il.chalinde nur

Kim 'göründü Şam'da olan l.cuşur 87. VaJı:t-i t~şrifiD.de gör bu himmeti

Secdeye vardı didi va-ümmeti 88. Ma~demİnde mueiz-i 'ib.ret-eôer

Eyledi aşnamı hep zir üzebel' 89. Sava nehri yerlere geçdi o dem

Mu'eİzatı zamr oldı dem-be-dem

.90.

Şadme-i tub-ı l.cudumıyla heman Tak-ı kisra yiJı:ılup old. vİran

91.

Fey:i-i haram iriş di su-be-su Başına. ateş.gedenin Jı:oydı su

92 .

Döndi ferman ile şems-i tab-nak . Parmagıle l.cıldı mahı sine-çak

93.

.Oldı her engüşti mizab-ı

~aYth

Her benanı lüle.i ab-ı f.ıayat

94.

Mu'eizat-ı i~a:iretiii eneşheri

Süst-ider bu J:ıame-İ çiipuk-teri

- i

95.

Her ne denlü olmursa ihtimam Mu'eizatı deftere siğmaz tamam

96.

l:Iasıh ol padişah-ı Hm-kar ltdi ta~t-ı erbai'ne çün l~arar

97.

<AşJı:ile çaldırdı ku s-ı da'veti Açdı 'uşşa~ine kenz-i vaJ:ıdeti 98. Menzil-iıı.ullulıda ol şah-ı enam

ltdi ta'yin-i ve:iaif şuh\:ı.II şam

99. Lazım oldı çün mühimmat-ı eihad Eyledi tertib ü teehizini yad 85.nUr'! ral,ımet: niirı A/.ımed D.

86-95 D'de yok.

91 feyz.i bariim: feyzi baranı M.; mu'eizau: mu'eiziıt Ü. 98-110 D'de yok.

DINİ EDEBİYATTMIZDA REGAlBİYYE

100. Kar-zar-ı' dinde oldı çar-yar Çar-erkan-ı otag-ı şehriyar 101. Çün kuruldı IJayme-i zerrin ~bab

Her biri asl,ıahm oldi bir !ınab

102. Oldı pes evladı aş~ab-ı kibar Rab~, olındı barigah-] kar-zar 103. Da'vet içün ol şeh-i £ıli-tebar

Eyledi alat-ı rezme i'tibar 104. İtdi şemsir-i gazayı der-miyan

Cuşen-i şabr II ~ebatl hırz-ı din

105. Cünnetü'l-esınflyı her-dfı~ eyledi l\1ecma' -ı esınayı ser-pfış eyledi 106. Nize-i ~ahhiıra el mdı hernan

Len:e-nfik oldı nerimilv-ı znınan

ı

07. Eyiedi şemşır-i bazu-yi himem' (Alemin tesl.ıirine çekdi (alem 108. Payine cem' oldı asJ:ıfib-1kira m

Istimaletle didi şfih.ı en'am 109. La-tübalfı min cihadi'l-müşrikin

J:Iasbüna'lıahu'llezi ni'me'l-Mu'in llO. Oldı ebr-i !:ııfz-ı bayri'l-l.ı.£ıfızin

SayeMn-1 padişah-ı mülk-i din ,lll. Eşheb-i akdfima çiiıı oldı süvar

. Girdi meydan-ı gazaya şeh-süvar 112. Da'vet ile çekdi ti~-ı va!:ıdeti

Tarumar itdi diyar-ı şirketi ll3. Ba',zın iman itdi irsal-i na'im

Ba'zısın şirk itdi isal.i Cal;ıim II 4,. Fetı). u tesl.ıir oldı çün dar-ı cihan

Sırr-] val.ıdet oldı ke!iretde ayan 113 D'de yok.

114 daroı cihan: dii-cihaıı D.

146 _{MEHMET AKKUŞ}

LLS. Nur-ı veehi ya~dı şem-ı val.ıdeti Sürdi mal.ıv itdi zaIam-1 keBreti 116. Ya'ni mir'at-ı nebiden urdı dem

Mtab-ı eve-i lahut-ı ~ıdem II 7. Pertev-endaz oldı şems-i dil-firuz

Zulmet-£ıbad-ı sivayı itdi rib: II 8. Temşiyet virdi çü emr-i da 'vete

Da 'vet olundı Cenilh-ı J::Iazrcte II 9. Ey şefa'at isteyenler bcr-devam

Selliınu şallu (ala bayri'l-enam

Ba~r.ı

Silis:

Mi'riieiyye

120. Cezbe-i 'aş~ı :ffudfıYÜ 'a~l-ı kill Sildi Da~ş-ı ma-sivayı cüzz ü kül 121. Ma-sivadan eyledi ya'ni 'urue

Zirve-i balaya it di pes' vülue 122. Atdı kM-ı kevni ol an~ci heman

OIdı kM-ı "~abe lf:avseyn" aşiy.ın 123. !rdi çün ol menzile ci1İ-cencib

Dal;ıi yaJı;laş gel diyu irdi I;ııtab 124. Perde-i hestıyi ya~dı ol nida

İrdi "ev edna"ya Mal;ıbub-ı IJuda 125. Dcil;ıil oldı ya'ni bezm-i J::Iazret'e

Hem cülus itdi serır-i va~dete 126. Eyledi bir vechile arZ-ı cemal K 'am ta~rlr idemez

~ıı

ile ~ 127. Vaşf olınmaz anlamlmaz ~&l ile

Anlanursa anlanur bir !;ıal ile 115-117 D'de yok.

Başlık: BaJ;ıru mi'raciyyeti'n-nebi şulla'llabu 'aleyhi ve ~ellem D. 120 naJı:ş-ı ma-sivayı: naJı:ş-ı maye-i D.

122 Neem Süresi, 53/ 9. 124 Neem Süresi, 53/ 9.

DiNi EDEBiYATIMIZOA REGAİBİYYE

128. I:la~ılı ol mesned-a~a-yı vİ~al Oldı çün pervaııc-i şeın-ı cemal 129. Ya!).dı reng-i hestiyİ envaroı ı.rak

Oldı yek-rcng (aşı~ u ına'şuıı.: u 'aş!5. 130. Cam-ı lebriz-İ vi~ali itdi nuş

Daldı baJ:ır-ı val.ıdete oldı hamuş 131. Bezın-i ünsc irdi çün MaJ:ıbub-ı z;:1t

Pertcv-enda7. oldı envaroı ~ıffıt 132. Bi-hurüfu lafz u şav! oldı g.ıtab

Ey J:ıabibüm aş~ ile olduii yebab 133. Iştiyakuii oldı çün I.ıadde~ herun Eyledüm pes va~ill-ı bezm-i derun

\

134.

Söyle benden şimdi dil-.lJahuii nedir Gice gündüz ba'i~-i ahun nedir 135. lstegin hcr ne ise J:ıaşıldur tamam

Cümle malj:suduii ile ol şad-kam ] :36. Didi. ey danende-i sırr-ı nihiin

İstegüm scnsin benüm her dem heman

137. Lik senden var niyazum ey Ra4im

Yalj:maya ümmetlerüm nar-ı CaJ:ıim 138. Ciirm ile aliidedürler her zaman •

İşleri el!fıfına Ij:alrnış heman 139. Reh-nüma Ij:ıllu!fuiiı ey Zü ll-Celal

Olalar ta vaşıl-ı bezm-i Cemal 140. Dir I~abibüm bu mudur benden rica

Anları babş eyledüm ben 1.J.odsana 141. Zat.um içün ben seni IJallj: itmişem

Anları da saiia mülhalj: itmişem 128 pervane: pervene D.

129 hestiyi: hesti D.; <aşık ii maşıık u<aşk: aşık mu'aşşık <aşk D.

132 bi-I;ıurıifii lafz u şav~: bi-I;ıurıif lafz şav~ D. 110 hen bod şana: 1}od hen SaDa D.

148 _{MEHMET AKKUŞ}

142.

Bu nüfUs ile 'ukul-ı kainat Zatttn ile buldılar feyz-i ~ayat

143 ..

Hep senünçündür zemin ü usman

Hep senündür cümleten ins ile can_,

.

144.

Anları nammdan azad eylerem

Hem vişaıüm ile dil-şad eylerem

145.

ijatırun boş dut l;Iabibüm çekme ğam, Hep seiiünle ümmetünçündür ni' am

146.

l:Iil'at-1 esma-i l;Iüsna'yı .IJuda

Kamet-i balasına Ipldı 'ata

147.

Geldi ol bİl'at çü ~addi..ıle tamam Bir gül-i şad-berge döndiol hümam

148.

İsm-i a'zam tacını \.uldı 'ata

Bu bilMet tacıdur didi sana

149.

Başına giydi sa'adet tacını

Anda tebrik itdi l;Ial.cmi'racını

150.

Mul.cteza-yı J.Ukmet-i <ilm-i ezel

Feyz-babş oldı kelam-ı lem-yezel

151.

Didi a1)ir ey'l;Iabibüm sen beli

Bilürem didara doymazsın veli

152.

Ümmetüii var da'vet eyle ı:;atuma

İre~er eltilf-ı bi-gayatuma

153.

Armaganumdur salat-ı penc-gah Old! çün dar-ı Na'i,m'e şah-rah.

154.

Bu <ibadatın I.camu ser-tacıdur

Belki bu mü'minIernn mi'racıdur

155.

Da'vet ü tebligun oldı~da tamam

Kıl sara-yı ünsüme yine hıram 142-143. D'de yok.

144 eylerem: eyledim D. 149, 150, 153, 154. D'de yok.

'-DiNi EDEBİYATİMIZDA REGAiBiYYE

<Avdcı-j Mi'rac

156. Çünki me'mur oldı ol ı;;dı da'yctc <Avdet itdi yine hezm-i ke~retP

157.

Ba'zılar dir I!a~ıl olınca meriim

Varid oldı anda doJ;:san Lin ketim

158.

SaiiBi asar"ı şeri'at J;:avlidür,

Sali~i e~viir-ı ~ari15.aLfj'lidür

159.

Siiliızi esrar-ı '.ıal:-i~at '.•[tlidiir

Ma'rifet enviin re's-i malidür

160.

Biihirc oldr şeri'at feyz-h:ır

Buldı a~ıkam u feriiiz i'tihiir

161.

Hem ~arl~at ri'ıh-ı15.albe gitmedür

Zikr ilc tehzib-i atı1a15.itmedür

162.

Bil l!.al):iJ:;:atfeyzi dosta aJ;:madur

Ntır-ı 'aşı;: ile vücudın yaJ:;:madur

163.

Mii-'~aşal alıkam-ı şer'ı ol hümaın Eyledi teblig-i bezm.-i J..ıa~u 'am

164.

likr ü tclkin-İ !ariJ:;:at ıJa~şadur

Hem /:ıal;:iJ:;:atfeyzi başşu'l-başşadur

165.

Pes J:ı,aJ:;:iJ:;:atsırrını ol mu 'teber

itdi icmal ile gayet muhtaşar

166.

Zühde-i a~J:ı,iibına J:;:ıldıbeyan Didi siz de idüfi crbaha 'ayan

167.

Siz olun hu l,ıabJ:;:aha piş-J;:adem

Feyzüm imdad itmededür dem-he-dem

ı68.

Çün ki ya~t ola irt~ abiI' zaman Ola esrar-ı

'.1

aJi;.i\:at raye-gan

Başlık: <Avdetu Mi<raei'n-Nebi Şallalliihu 'aleyhi ve sellem D. 156 <avdet itdi: da'vet itdi O.

160 aJ:ıkiimII feraiz: ahkam-, feraiz Ü.

163 mii-J:ıa~al: mii-J:ıa~al D. 164 ~ikr Ü telkin: ~ikr-i telkiu D. 166-168. D'de yok.

150 MEHMET AKKUŞ

169.

İtdi ~'ün tekmil-i da'vel ol lıünıam Miirşidfıııı eyledi ~aim-nıalpıIll 170. (Aş~ ile can atdı hezm-i val.ıdı:te

Hem-nişin oldı Cpnah-! l:fa7.ret'e

171.

Ya 'ni sultan-ı mal.ıhüb-ı Yedüd

Atdı ~aydı itdi ı~la~a şu'ud

1

n.

Padişah-ı dü-sera-yı na~~ u 'ayb

Eyledi tıalvet-sarayın tal.ıt-ı gayb

173.

Ber-revan-ı pak-i Fatır-! ktıinat

F~til~a-tıanimazizan ba-şalat

Na't-ı

Şeı.jf

174.

Ey şeh-i halfı-nişin.i tal.ıt-I can Padişah-ı tal.ıt-gah-ı la-mekan .175. 1'al.ıt-1 ali bal.ıt-ı şahi-i cihan Pest-pfıy" bir seril'indir heman

176.

Tac-ı "levIak" ü "le-omrük" genc-i raz Zat-ı pakin eylemişdür ser-firfız

177.

Saltanat taet eya şah-ı baka

Mu 'teheree bir (ara~-çindür sana

178.

K amet-i bulana ey şa h-ı kerim

Rast geldi bıl'at-i tlUıı:--ı 'azinı

179.

Jj.il'at-i şahi YÜ zer-tar-ı dıra;>;

Mu!.;ıtaşar bir eübhe oldı boş-pra;>; 180. Salranat mülki seııüa her-mul..ıtaşar

Mezra'uadur ey ı;eh-i ali-nazar 181. Sal~anat çün kullugından nuşidür

. P£ıd;şaWar ravzanua ferraştdur 182'. Padişahlar pildişalıısufi tamam

Çıkeriadür cümleten !}us ile 'am 17l D'de yok.

173 Fi'ıti~a-!}aııinı: Faıi/.ıa-I.nİncnı. D. 175-180 D'de yok.

DiNi EDEBIYA TIMIZDA REGAİBiYYE

183. Zfıtıiiu hir vechile vaşf idemcm <Acz ilc terk eyleyüh de gidemcm 184. Her ne evee (;ll>sa~chhaz-ı bayal

Lınc-i evşafına irmek mul.ıal

185.

Zatına şayest(~ bir nam bularnam

Hem ne dirsem I.ıaddiiii(~tftm hulamam 186. Gilhiee sultan didüm k' tfte-dar

Gilhi deryü gahi dürr-i şüh-var 187. Kiih-ı an~ii ki şeh-i 'iilem-pcnah

t~

ayret ile giilıi direm şeıns ü mah 188. Ey şeh-i bayret-fez<'i mch-piiresi

Lu~fın oldı çaresizler çaresi 189. Pister-i mihnetde dinle zanmuz

Lurfına ~almışdıır anca~ karınıuz 190. <İllet-i 'isyan ilc olduk zchıın

EyIc tedbir-İ şefa'at sen bugün 191. Olmışuz iilııdc-i cürm ii IJa~a

Lu~f idüp ba~ma I]araya !5ıl 'a~a 192. Nal>d-i va~ti eyledük .şarf-ı heva

Ncfse uydu~ ömrümüz lpldu~ heb;ı 193. lIarc idüp sermayemüz düşdük fa~ir

Şııret ü ma'nada sen ol dest-gir 194. Cürm ile gayet perişan olmışuz

Silil-i mul~tile-ı il.ı.san olmışıız

19S. Geldi ~.ituİi "Ral,ımcten li'l'alemin" Merl,ıamet ~ıl ey şefi'a'l-müz;nibin 196. Dergehiiie

cl

utınışl\z ru-yı niyilz

,0l şefa 'at eyle her dem çfıre-silz 183-184 D'de yok.

187 şenl' Ü malı: şems-i malı D. 192, ı93. D'de yok.

195 EnLi ya Süresi 21{21.

152 _{MEHMET AKKUŞ}

. Münaca'at

197. OL ı.ıabibüii '.lurmetİnc ya ilah Derd-i 'ışyana oluruz çare-hah 198. Ço~dur İhsanun gan) Pcrverdİgfu

Nefs dinde ı~ııma bİzi bar uzar

ı

99. Gerçi ~uldan olıser sa'y u~aleh Lik tevfi~un olur ana sebeb 200. Eyle tevfi~un refi~-i rah-dan

Nur-ı vaJ:ıdetle münevver ola can 201. Bedri~a eyle hidayct şem 'ıDl

Bulavuz anuiila bezm-i cem'ını 202. Vaşla ire bu. dil-i pür-iştiya'~

Canı suzan itmeye nar-ı fıra~ 203. Eyle ya Rab layı~-ı bezm-i vişal

Olalım pcrvane-i nur-ı Cemal

tHitime vü Teamiye

204. Kevne teşrifi o şahun oldı rıiz Sahir oldı çün ki şems-i dil-firfız 2'05. RaJ:ıme teşrifinde ol mİhr-İ kemal

ŞubJ:ı-ı şadı~ ile feer oldı mİ~aI 206. Çün tulU 'ından maJı;ale açdı bab

Matla'ul-Fecr oldı pes nam-ı kitab 207. Aldı guya bir dirabt-ı mivc.dar

Menzilinden herkese bİr hiş~e var 208. Şahid-i boş-ma 'nı-i J.ıikmet-nişab

Ya'ni mal;ıbfıb-ı ı.ıaJı;il,catbu nil,cab 209. Çün liMs-ı şer' ilc ~ıldı I)ıram

.Zevl,c-yab olma~ gerekdur bas u' am 199 sa'y u ıaleb: sa'y" taleb D.

204-209 D'de yok. 204 o şAhun: ol şahıiii Ü.

DiNİ EDEBİYATIMIZDA REGAiB1YYE

210. Eylediim 'uşşa~a anı yadigar Ola kim Jlcşr eyleye Pcrvcrdigar 211. Bu idi dilden Şala~i saniha

Bana iljvan olpya hır Fati~a 212. O~ıdaııı o~yanı dinleyen

Olalar şan-ı lurf-ı ~Ü'l-minen 213. Tul.ıfe-i zeyn-i ma~am iden edib

La'Ii-zade ola ma~bı11-1 Hablb

212-213 M:. tJ.'de yok.

"