SAĞLIKLI DİŞİ KÖPEKLERİN GENİTAL KANALINDAN AEROBİK BAKTERİ İZOLASYONU ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR

Vet.

"

il

.

Derg. (2007), 23,3-4;39-43

SAGLlKLI

Dişi

KÖPEKLERI N GENITAL

KANAlıNDAN

AEROBIK BAKTERI

ıZOLASYONU

ÜZER

iNDE

ARAŞTIRMALAR'

Metin ÇAKMAK'

Yahya KUYUCUO(;LU

'

Eva

lua tion

o

r

Ae

ro bic B

acteri a

Is

ola tion Irom

R

eprodu ctlve T

rac k

or

lI

ealth

y

Blt

ehe

s

Oıel:Buçalışmada.Gemlik AskeriVeterinerOkuluveEgitim Meı1ı.eziKomutanhOmdabuıunandeğişikırk, yaşve siklusevresindeki 66adetsaQlı kll damlZl ıkdişikö~i nvaginasındanalı na nsvablardanaerobikbakteriıZolasyonveIdentiflkasyonuyap ı ldı.Örneklerin alınmasındansonra siklus dönemlerinin belirlenmesiiçin her birk~vaginalsilolojiuygulanclı .Çeşitli1ı1ı.lardan66 adetköpe{ıi n62

(%93.94)'sinden 75 adeteıxenIzole edildi.IzOıatların20'slE.coIi(%26,67),21)'sI Staphylococcusspp.(%26,67).12'siSalmoneılaspp.

(%16.0),S'iCandid aspp.(%6,67).5'1Micrococcu s

soo

.

(%6 ,67) ,4'0Sıreotcccccessee.(%5.33) ,4'0AcLnelobaeterspp.(%5,33),3'0 Neisseriaspp.(%4).1'iBacillus spp.(%1,33).1'1s.eareus(%1,33 )olarak identırıyeedildi. Sonuç olarak;köpekleri n vagin as ı ndan larldısiklus dönemlelinde Izoleedilenbakterilerin infertiliteyesebepoImadlQı.inlertilköpelderde vaginanmmikrobiyolojikmuayenesinin

yapılmasınınyararı, oIa~i kanı sınavarıldı,

Anahta r Kelimeler: DişikOpek.vagina ,mikrobiyolojikmuayene.

Summary:Thisstudy wasperfomıedforisolatiorıandloenunceuonol theaerobiebacıeriafrommaterialswhictı conecıeclromthe56

bealthybreeding bitehes' vaginaindifferentrace.ageandestrous cycl e atthe MilitaryVeleıinarySchooland Training Center CommandershipGemiikiTurtı.ey. Aftef the samples taken,vaginalcytolQgyis appliedtoeach dog to detenn ine dog'seslrouscycle

period.Sevenıyfivemicroorgani5m$isotatedfrom52(%93.94)of66bilehesindifferentraces.TwentyE.coH(25.67%),21)Staphykx:occus spp. (26,67%). 12Sal moneılaspp.(16.0%) ,5Candida spp.(5,67%).5Mierococc us spp.(6,67%),4Streptococcus spp. (5,33%),4 Atinetobacterspp.(5,33%).3Neisseriaspp.(4.0%),1 Bacillusspp. (1.33%), 1$.aurou s(1,33%)weeeIdenlified.This sludyconfinns

thaıaerobicbaeteria Isol ated fromgenital traet ol healthybitcbesatdifferentestrouscycleperioddonotcause infert ilily.Thef efore microbiologiealexaminalionof vaginalswaps maybenecessaryininferlil dogs.

K.VWord. : Biten,vagina ,microbiologiealexamination.

Giriş

Köpeklerde vaginal doku ve bakteriyel flora

oldukçaduyarlı birsistem olup.endojenve ekzojen pek çok faktörünetkisi altında deqişkenlikgösterir

(Feldman ve Nelson, 1996), Bu faktörlerden en belirieyid olanı,honnonaletki ve siklikdöngOnünilgili evresiolup(FeldmanveNetson.1996).bunundışında hastalıklar.ilaçtedavisi,immün sistemve mikrobiyel

etkileşim lerd ir. Ayrıca ırkla r aras ında ki genetik

farklıhklar,oksijen.basınç,pH.nem ve epiteldökümü

miktarıdaflorayıetkileyendi~ervaginal karakterlerdir (Bjumstrom,1993),

Dişiköpeklerdevaginauterusa göredaha zengin mikroflorayasahiptir(Babave ark.,1983). Vaginanın idrarvedtşkıilekontaminasyonu,çiftleşmeesnasında

penisintüy,deri ve anOs çevresi ile geçici temas ı bakterilerin vaginayataşınmasına sebepolmaktadır (Alien veDaqnall. 1982), Köpeklerde güç doğum sıras ında uter us, serviks ve vagin ada oluşa n

yaralanmalar, puerperal bozukluklar.hormonaltedavi.

hijyenik olmayan bakım şartları, beslenme yetersizlikle ri, parazitizm, yaşıllık ve çevresel

de~işikliklerin uterus ve vagina nın lokal bağışıklık

sistemini bozmaktadır (Arbeite rve Geiqenmülter. 1969;Laznickave ark" 1995;Feldman and Nelson. 1996).

Yapılançalışmalarda(Arbeiterve Geigenmüller. 1969; Hirsh ve Wiger.1977;Alienve Oagnall,1982; Watts ve ark.,1996;Kı rşanve ark.,2000;Günayve ark.,2004). sa~lıkh dişiköpeklerin vaginalflorasında

E.coIi,

Salmoneıla spp.,Listeria spp. Chlamidiaspp.• Klebsiella spp., hemolitik Streplococcus spp., Staphylococcusspp.,Pasteurella spp.,Proleus spp.,

Pseudomonas spp.. Corynebacteri um spp.• Mycoplasma spp.ve Ureaplasmaspp.Enterobacter

spp.gibi bakterilerinizole edildi~i bildirilmektedir.

Köpeklerde vaginalsnotop ve vaginoskopinin yanısıra vaginal bakteriyel floranın incelenmeside önem taşımaktadır. Enfeksiyon durumunda dişi kö pek ler de Ostrus ara lık la r ın ın etkitendiğ!

I.GemlikAskeriVetermer OkuluveEğtnmMerkeziKomul;l.rılı gı .Gemlik.BURSA

2.Afyonkarabisar Ko<:"IC'J'I<:ÜniversitesiVcıcrill('r Fakıllıesi .Mıkrobiyoloj iAnabilimDa lı ,Kampu.s,AfYONKARAHI SAR • BuçalışmaaynıisimliYüksekLisansIc:zindcnözc1lo:nmişl1r.

ÇAKMAK,KUYUCUOGlU

bildirilmektedir (Linde,1983). Fındıkve ark. (2003), Kangalırkı dişiköpeklerde; siklusun bütün evrelerinde E.coli, östrus ve erken metaöstrusta hemolitik Streptococcus spp., diğerevrelerde ise a hemolitik Streptococcus spp.ürediği,östrusunfarklıdevrelerinde Enterobacter spp., Acinetobacter spp.,Neiseria spp.,

geç östrusta Pasteurella spp.ve preproöstrusta

Shigella spp.izole edildiğini bildirilmişlerdir (Fındık ve ark.,2003). Bjurnstrom (1993), siklik döngüyle ilişkiliolarak proöstrusta en çokPasteurella mu/tocida,

hemolitik Streptococcus spp.,

E.

colive Mycoplasma spp., östrusta ise

P

mu/tocidave

E.

co/iizoleedildiğini

belirtmişlerdir

Bu çalışmada, değişik ırk, yaş ve siklus evresindeki sağlıklı damızlık dişiköpeklerin genital kanalından aerobik bakteri izolasyonu arnaç land ı.

Materyal ve Metot

Hayvan Materyali: Buçalışmada Gemlik Askeri

Veteriner Okulu Köpek Uretim ve Eğitim

Komutanlığ ında bulunan, yaşları 2-10 arasında değişen, 20 (%30,3) Alman Çoban Köpeği, 16 (%24.24)Labrador, 9 (%13,64) Belçika Malinoisi,6 (%9.09)Pointer, 4 (%6,06)Kangal,4 (%6,06) Golden Retriewer,4 (%6,06)AkbaşÇobanKöpeği,2 (%3,03) Border Collie,1 (%1,52)TürkTazısı ırkıolmak üzere klin ik olarak herhangi bir problemi bulunmayan, pubertaya erişmiş ,düzenli siklus döngüsüne sahip, aynı bakımve beslenmekoşullarınasahip vesağlıklı

toplam 66 adet damızlıkdişi köpek kullanıldı. Mikrobiyolojik Muayene Için ÖrnekAlınması : Vaginal svablar,köpeklerin vulva ve çevresi bir pamuk

yard ı mıyla temizlenip alkol ile dezenfekte edildikten

sonra steril bir spekulum vaginaya tatbik edilerek vagina açıld ı ve steril bir svap vaginanın anterior kısmında 360 derecelikbir çevirme hareketi yapmak suretiy le alındı ( Stockner ve ark., 1979). Alınan

örnekler.sterilkoşullarda,transport medium içerisinde, soğukzincirdeAfyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi Mikrob iyolojiAnabilim Dalı laboratuarına getirild i.

Vaginal Sitoloji : Bakteriyolojik inceleme için svabların alınmasından sonra,siklus dönemlerinin belirlen mesi için her bir köpeğe vaginal sitoloj i uygulandı. Vaginal preparatlar Papanicolaou (Papanicolaou,1942) BoyamaTekniğinegöreboyandı, x 40 objek tifaltında ışı kmikroskobu kullanılarak, her birpreparatta 100 hücre sayıldı, hücre oranları % olarak değ erlendirilereksiklus evreleri belirlendi. MikrobiyolojikMuayene: Svap örneklerinden, Kanlı Agar ( (%5-7 koyun kanlı, CM271- Oxoid),

MacConkey Agar (CM0109- Oxoid), EMB Agar

(CM0069-0xoid )ve CamphylobacterAgar'a (CM0689-Oxoid) ekilerek aerobik ve mikroaerofilik şartlarda 370 C de 1-3günsüreyle inkübe edildi. Besiyerlerinde

üreyen kolonilerden bakteri izolasyon ve

identifikasyonu klasik yöntemlere göreyapıldı (Holt ve ark.,1994).

Bulgular

Yapılanbuçalışmada, değişik ırkıarda66 adet köpeğe vaginalsitoloji yapıldı ve bu köpeklerden 9'unun(%13,64)proöstrusta, Tsinin (%10,61)östrusta, 18'inin (%27,27) metöstrusta ve 32'sin in (%48,48) Tablo 1. Köpek lrkl a rı n m Siklus Dönemlerine Göre Dağılımı .

SIRA SİKLUS DÖNEMLERİ

NO KÖPEKIRKI _{.Proöstrus gsınıs Nelösın~ t\nöstr ns} TOP LA~I ~,~

AlmanÇoban 4 3 3 10 ZO 30.3

Z Labrador 3 II 16 Z4,Z4

3 Belçika~Ial inoisi 3 1 ~ O 9 p.64

4 _~ O O 3 3 6 9.09

~ Türk Çoban 1 O 2 4 6,06

6 GoldenRetriewer O O 3 4 6,06

7 AklınşÇoban O O 3 4 6.06

8 BorderÇollie O O 2 3,03

9 Türk Tazısı O O O 152

TOPLAM 9 7 18 32 66 100

~~ 13.64 10.6 1 27.27 48A 8 100

Sa~hklıDişiKöpt'kl n in GtnilaL.

T

ablo

2

.

K

öpeklerden S

iklu

s

Evre

lerine

Göre

İzole

E

d ilen

Ba

kteriler

*

SIKLUS

DÖNEMLERI

ETKEN

ETKENİN

ADI

_{Pı~l1!!S Q.~tı1L1 ~i~19§-'!1ls ~'\Jw,ştı~ıs}

Sa)-1

•

,

i '

.

Sa)1

.

'

_•

Sayı % Sayı ~o Sayı

.

,

'

.

E

.Ç.qf!..

,

22.22

2

25

3

14,29

13

3

5,13

2

0

26 .67

Ş!.ap!J.l!qc_OEÇU~!Pp·

2

22.22

3

3

i.5

6

28 5 8 9 24.32

2

0

26,6 7

Şglp'2~leI[aspp.

L

U

i i 12.5

2

95 2 S 21.63

12

1

6

·~[iEI:2E.c?(Ç~~s.spp i

U

i

O

O

2

9.52

2

5,41

5

6,67

ç

aııdidaspp.

L

U

i i 12.5

3

14,29

O

O

5

6.67

~:tı.:epf-.o.qQ~S.!!~ ~l'p.

2

22,22

O

O

i 4,76 i 'o,o, 4 5.33 -:I:~!!!_~!.t2.b.!'sıel;spp.

O

O i 12.5

O

O

3

8

,

11

4 5.33 .Y!,jc!~ı:tj(l, sıp:

O

O

O

O

2

952 i

2

.7

3

4 s.aw·PIIs

O

O

o

O

i 4.i6

O

O

i 1,33 BaÇ.,.tl!!lf.PP:

O

O

O

O

i 4,i 6

O

o

i

U3

TOPLAM

9

10

0

8

100

2

1

1

00

3

7

100

75

1

0

0

IZOLE

EDİLEMEYE N

O

O

O

O

i

2

5

3

iS 4

1

0

0

• (

P

>Q

,Q

5)

ise anöstrusdönemindeolduğu tespitedildi.Köpek

ırkıarının siklus dönemlerinegöre dağılımı Tablo t' de verildi.

Çeşitli ırkıarda n 66 adet köpeğin 62

(%93.94)'sinden 75adet etken izoleedildi.Bunların

zo'st

E.

cou

(%26.67),2D'si Staphylococcus spp. (%26,67), 12'siSalmoneıla spp.(%16).5'iCandida spp. (%6,67).

s

-t

Micrococcus spp. (%6,67). -ı'ü Streptococcusspp.(%5,33),

a'ü

Acinetobacterspp. (%5,33),

au

Neisseria spp.(%4.0), 1'iBacillus spp.

(%1,33),1'i S.aureus(%1,33)olarak identifiyeedildi,

Köpekler den slklus evrelerine göre izole edilen

bakterilerTablo 2'deverildi.

Tartışma veSonuç

Dişiköpeklerdevagina uterusa göredahazengin

mikroflorayasahiptir(Babaveark.,1983). Vaginan ın

idrarvedışkıile kontaminasyonu,çiftleşme esnasınd a penisin tüy,deri veanüs çevresiile geçici temas ı bakterilerin vaginayataşınmasına sebepolmaktad ır (Alien ve Dagnall, 1962). Yapılan çalışmala rda (Arbeiter ve Geigenmül1er, 1969; Hirsh ve Wiger. 1977: Alien ve Dagnall, 1962:Walls ve ark.,1996; Kırşa nve ark..2000;Günayve ark.,2004), sağlıklı dişiköpekterinvaginal florasmda E.cori,Salmonella

spp.,Listeriaspp.,Chlamidia spp., Klebsiella spp.,

hemolitikStreplococcus spp., Staphylococcus spp.,

Pasteurellaspp.,Proteus spp.,Pseudomonasspp.,

Coıynebacteriumspp.,Mycoplasma spp.,Ureaplasma

spp.ve Enterobacterspp. gibi bakterilerinizoleedildiği bildirilmektedir.

Bj urnst rom (19 93 ), inf er til 42 köpe ğin

41

vaginası ndan hemoliti k Strep tococcus spp.. Pasteurell a mu/toocida,

Eo

co/i, Staphyfococeus

intermedius, Proteus mirabilis ve a hemolitik Streptococ cus spp. izo le ettiklerini, vaginitisli 76 köpeqin vaginasınd a n ise

Eo

cotl, hemol itik Streptococcus spp., Staphylocoecus intermedius ,

eesıeurene mu/toocidB, Profeus m;rabilis ve Enterococcusspp.izole ettiklerinibild irmişlerdi r.Bu çalış mada;

E.

coli %26,67, Staphylococcus spp.

%26,67,Salmoneılaspp.%16, Candidaspp.%6,67, Micrococcus spp. %6,67, Streptococcusspp. %5,33, Acinetobaeterspp. %5,33,Neisseriaspp.%4,Bacillus spp. %1,33, S.aureus %1,33 oran ları nda izole edilmiştir. Buçalışmadaelde edilen izotasyonoranları bazı araştırmac ıları n (Dujkeren, 1992:Bjurnstrom, 1993;Laznickaveark., 1995;Walts ve ark.,1996;

Fındıkve ark.,2003)bulgularıilefarklılık gösterirken,

bazıaraştırıcıların(Babave ark.,1983;Ling veRuby,

1978: Fındık ve ark., 2003: Günay ve ark.,2004) bulgu larıile uyumlubulundu.

Köpeklerde vaginal sitoloji ve vaginoskopinin

yanıs ıra vaginal bakteriyel floranı n incelenmeside

önemtaşımaktadır. Enfeksiyonların dişiköpeklerde

östrusaralıklarınıdaetkilediğibildirilmektedir (linde, 1983). Dişi köpeklerde östrus siklus safhaları nı n

bakteriyel florayı etkileyebildiği (Alien ve Dagnall,

1982; Baba, 1983; Linde, 1983;Bjurnstrom, 1993;

Fındık ve ark., 2003; )ve bakteri sayı sın ın östrus boyuncareprodüktifaktivitenin diğer safhalarından önemliölçüde yüksekolduğu belirtil miştir(Olsonve Mather,1978:Baba ve ark.,1983). Alien veDagnall (1982)ile Babave ark.(1983),proöstrusve östrusta

ÇAKMAK.KUYUCUoGLU

bakter i sayısında belirgin bir artış olduğunu ifade etmişlerdir.

Fındıkve ar1c;.(2003).Kangalır1c;1dişiköpeklerde. siklusun bütün evrelerindeEcoli, östrusun fa rkl ı devrelerinde Enterobacterspp.,Acinetobaeterspp., Neiser ia spp.. geç Ostrusta Pasteurelta spp.ve

preproöstrusta Shigella spp.türlerinin izoleedildiğini bildirilmişti r. Bjurnstrom (1993), proöst rusta,

Pasteurelfa multocida, hemolitikStreptococcus spp.,

E

cou

ve Myeoplasma spp., östrustaise sıklıkla

P

.

multocidaveE coüizoleedildiğini belirtmişlerdir. Bu çalışmada, proöstrus aşamasında e.coıı.

Staphylococcus spp.

ve

Streptococcus spp. izole edilirken, östrusta Staphylocoecus spp.. E.co/i..

Salmoneılaspp.,Candida spp.veAcınetooacterspp.,

metöstrus dönemindeStaphylococusspp.,Candida

spp., Ecoli anöstrus döneminde ise E.eoli,

Staphylococus spp.

ve

Salmoneıla spp.•slklusun de{ıişikevrelerinde ise daha az oranlardaMicrococcus spp.•Acinetobacter spp.•Neisseria spp. ,Bacillus

spp. ve

S.

aureus izole etmişlerdir. Farkl ı siklus

dönemlerinde izole edilen bakterile r araştırıcıların

(Bjurnslrom.1993:Fındıkve ark.. 2003) bulgularına

benzerbulunmuştur.

Yapılan çalışmalarda(Ungveruby,1978:Doig, 1981: Baba ve ark., 1993: Fındık ve ark" 2003; Günay

ve

ark.,2004). köpeklerinvaginalsvablarında

E.coliizolasyonoranının%16-76arasındadeğiştiOi

bildirilmiştir. Sunulan buçatışmada E,co/iizetasyon

aranı%26,7oranındasaptandıvedi{ıerçalışmalarla

uyumlu bulundu.

Bazıaraştırmacıtar (Kırşanveark.,2000;Fındık

ve ark" 2003 ) tarafında n köpeklerin vaginal

svablarındaStaphylocoecusspp.oranının % 17-38

arasında değiştiği bildirilmiştir. Sunulan çalışmada

izole edilen Staphylococcusspp.nln siklus evrelerine göre saptanma oranı; proöstrusta %22,2,östrusta

%37.5,metöstru sta% 28,5,anöstrusta% 24,3iken tüm svablardaortalama% 26,7 ora nı nda saptandı

ve araştırıcıların bulguları ile uyumlu bulundu.

Yapılan ça lı ş m a l a rd a (Hirsh ve Wiger, 1977; Alien ve Dagnall,1982;Ling ve Ruby,1982:Baba

ve

ark.,1983;Fındık

ve

ark.,2003:). köpeklerin vaginal sveblannda Streptoeoccu s spp.ora nı nı n % 6·63 arasındadeğiştiOi bildirilmiştir. Sunulanbuçalışmada; Streptococcus spp.'ni n siklus evrelerine göre saptanmaoranı: proöstrusta %22.2,metöslrusta % 4,7,anöstrusta % 2,7 iken tüm svabtardaortalama

% 5,3oranındaizole edildive elde edilen bulguların araştırıcıların bulgularından düşük olduğugözlendi. Osbaldiston (19 77 ), Candida spp.'nin dişi köpeklerdennadiren izoleedildiğinibelirtmiştir. Fındık

ve ark.(2003). sadeceproöstrustacandida spp.izole

edildiğini belirtirken, Günay ve ark.(2004)siklusun

42

her aşamasında candida spp. izole ettik le rini

bildirmişlerdir. Sunu lanbu çalışmada ise anOstrus dönemi hariç diğer dönemlerde %6,67 oranında

Candida spp.Izoleedilmiştir.

Sonuç olarak: köpekle rln vaginal Ilora

etkenlerininseksüelsiklusun her döneminde florada bulunduğu ve köpeklerin gebe kalm as ın ı olumsuz

yöndeetkilemediği, infertilite,vaginitis,pyometra ve endometritis gibi reprodüktif sistem bozu klu klarının teşhisindeklinik bulgularla beraber vaginalfloranın mikrobiyoloj ik muayesinin de yapılmasını n fayda lı clablleceğlkanısına varılmıştır.

Kay nakl ar

Alie n, W,E., Da gn all, G. J, R. (1982). Same observations on the aerobic bacteria l ücra of the

genitaltractof the dog and biteh..J.SmaIlAnim.Pract., 23,325-335.

Arbeiter, K., Geigenmülle r, H. (1969). Genitalerkrankungen der hündln-diaqnose und

therapie. WienerTlerarztl.Monatscrift.6.232-236. Baba.E.,Hata,H., Fibkata, T.,Arakawe.A. (1983)

Vaginal and uterine microfloraof adult dogs, Am J Vet Res.. 44,606-610.

Bj umstro m,lo (1993).Aerobic bacteria occuring in the vagina of bitches with reprodu cli ve dlsorders.

Acta Vet. Scand.:34,29·34.

Davidson, A.P.,Feldman, E.C.(1995). Overianand

EstrousCycle Abnonnalilies intheBiteh.In:Textbook ofVeterinary Internal Medicin eDiseasesofIhe Dog and CaL., (Eds.), Ettinger S.J.,Feldman E.C ., W.B Sa unders Company, London.• 1607-16 13. Dujkeren. E. (1992). Significance ofthe vagi nal baclerialüc ra inthe bitch:a review.Vet. Rec., 17, 367-369.

Farstad,W.(1982). Bacterialfindings inthe genilal

traet ofbirebeswith reproductive dieorders.Notdisk

Veterinaennedicin, 34 (12), 451456.

Feldman, E.C., Nelson, RW. (1996).Canine and Fellne Endocrinology and Reproduction. W.B .

Saunders Company,Philadelphia.

Fındık,M.,Meral. N.,Keskin,O.,Kalender,H.,Erde§er,

J.,Aslan,S.(2003). Kangal ırkı dişi köpekl erde

seksüelsiklusevreleri.gebelik vepostpartumdönem

ile vaginal floraarasındaki ilişki, TurkJ.Vet.Anim. ScL, 27,761-765.

Günay, U.,Günay. A.,Ülgen, M., Özel,A.E.(2004).

Köpeklerdefarklısiklus evrelerindekivaginalbakteriyel floranınincelenmesi, UludagUniv.J.Fac.Vet.Med.,

23(1-2-3), 15-19.

SallıklıDi1iKöp ekl eri n Genil...ı

.

..

the normal canine vagina compared wuh that of

vaginalexudates,J.Smail Anim.Pract.,18, 25-30 .

Holt, J.G., Krieg, N.R.,Snealh, P.H.A.,Staley,J.T.

William, S.T.(1994).Bergey's ManuarofDeterminative

Bact er iology , Nineth Ed., Williams and Wilkins, Baltimore,USA.

Kırşan, i., Akan,M.,Senünver, A.(2000). Sağlıklı

dişiköpekteringı;:nitalkanalındabakteriyel flora üzerine

araşt ırmala r, I.U.Vet.Fak.Derq.. 26(1), 235-24 1 Lazn ic ka, A., Huml. O., Nsanalo va. E. (1995).

Microflor a of genilal org ans of bltches and its relallonshiptoreproductlv e dlscrders.ii.vaçmıus.

Veterinarstvi45,210-212.

Linde, C.(1983). Partialabertionassociated with genital E.

cou

infectionin a bitch.Vet. Rec., 112,

454-455.

Ling,

o.

v,

Ruby, AL (1978).Aerobic

ba

cteriat

flora of theprepuce,urethra andvagina of adultdogs.Am

J

Vet Res..39(4),695·698.

Olsen. P.N.,Mather, E.C.(1978). Caninevaginal

and uterin ebacterlat ücra.J.Am.Vet.Med.Assoc.,

172.708-712.

Osbaldiston , G.w. (1977).Bacteriologica l studiesof

disorders of bitch e s. J. Uro logy., 118, 559-563.

Papanicolaou , G N.(1942). Anewprocedurefor

staining vaginal smears,Sclence .. 95, 438·4 39.

Stockner, P.K, Brudvik. A.M., Baker, O. (1979).

Canine vaginalflora:a technique for sampling and

c1inicalobserva tion, CaninePraclice.,6 (1),18-19.

Walts, J.R ., Wright, P.J., Whithear, K.C.(1996).

Uterine , cervical and vaginalrmcrofloraofthenomıal bitdıthroughout thereproduClivecycle,

J

.

SmailAnim.

Pract.,37(2),54-60