HÂDİSELER
u —. . . .
-K it abın tarihi...
ilk defa olarak Sumerlerin taş, tahta veya tuğla üzerine kazmak suretile bir dil kitabı yaptıkları nı öğreniyoruz: bu kitap her say fası bir iki kilo ağırlığında ol mak üzere kimbilir kaç ton tu tuyordu.
Bundan beş bin sene evvel Kaideliler, hukukî kararlan, he sap usullerini çamurdan voğu - rulmuş ve pişirilmiş levhalar ü- zerine kazdılar. Bunlar büyük küpler içine konuyor: küpler ra f lara d zilivordu: her küpün üs tünde ,iç;ndeki yazıların cinsini bildiren tuğlalar bulunuyordu; bunlar şimdiki kitap kaplamım vahut etiketlerin yerini tutuyor du. Ninova kıralı Şaryonun bu şekilde bir edebî kütüphane mey dana getirmesi 2700 senelik hâdi sedir. Sareonun dünvanm yara dılışını anlatmak için yazdırdığı tuğlalar şimdi Londrada Britan ya müzesindedir.
Mısırlılar daha kullanışlı bir şekil bulmuşlardı; papirüs deni len ve yalnız Nil kıyılarında ye tişen bir nebatın yapraklarına yazıyorlardı. Bundan kırk asır evveline ait olan ve bugün Luvr müzesinde bulunan “P tah - Ho- tep’in nasihatleri” meşhurdur ve tomar halindedir. Yazı yazmak için papirüsün kullanılması her tarafa vavılan bir âdet oldu; hat tâ yedi asır evveline kadar h ır s tiyan kilise idaresi, emirlerini papirüs üzerine yazmakta devam etti.
On sekiz asır evvel Brgama kıralı İkinci ömenes. deri üzeri ne yazı yazmak usulünü buldu veya buldurdu; çünkü papirüs tedariki güçtü; Bergamada ye - •tiştirmek de mümkün olmadı. Bu veni çeşit vazı vasıtasına Pergamentom adı verildi; deriyi taklid suretile meydana getirilen ve simdi kâğıdm en iyi cinsle - rinden olan parşmen adı Perga- mentom kelimesinden gelmiştir. Bundan bin yüz sene evvel şark tan gelerek Avrupava yayılan bugünkü kâğıda paper adını ver diler ki papirüs kelimesinden a- lınmıstır. Avrunada kâğıt fab - rikalarmm kuruluşu Milâdın on ikinci asrına tesadüf eder
Kitapların tomar şeklinden bugünkü sekle girişi ancak bes altı asırlık meseledir. îlk zaman larda kitabın adını, muharririn ismini jnerede yazıldığrnı veya basıldığını bildiren birinci sayfa yoktu; bunun için eski kitaplar arasında, muharrirleri ve basan ları meçhul kalmış olanlara tesa düf <riic değildir. Bu çeşit bil ile rin ilk olarak görülmesi 1470 de, Kolonva şehrindedir.
Birçoklarımızın sık sık elleri mizde görülen kitaplar, bugünk“’ ucuzluk, temizlik, güzellik ve bol luk inin verilen emeklerle mev- dana gelmiştir Kitap devip gen- mivelim ve onun kıymetini bile lim.
________ KA DÎRCA N KA WT1
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
