P iri R eis’in K u zey A m erika h aritası
Piri Reis in Haritası
"
40Ö" Y ıl Sonra
Topkapı'nın Tozları
Arasında Bulundu
•Kerim Boz - B ütün D ü n ya• nemli bir fizik olayının
gizini çözdüğünde se- vinçten "Evreka, evre- ka" (Buldum, buldum) diye bağırarak hamamdan fırlayan Arşimed’in, kalıplara sığmayan bu coşkusunun bir benzeri, 9 Ocak 1929 tarihinde Topkapı Sarayı’nda yaşanıyordu.
"Eski Eserler Müzesi"ne dönüş türülmesi kararlaştırılan Topkapı Sarayı’nda o günlerde, tarihsel ka lıntı yapıtların tek tek incelenmesi, denetlenmesi ve sınıflandırılması çalışmaları yapılıyordu.
Milli Müzeler Müdürü Halil El- dem o gün, sarayın loş bir köşe
sindeki sandığın kat kat birikmiş tozları arasından ellerini çıkarır ken, Arşimed’in coşkusundan hiç de geri kalmayan bir coşkuyla "Hazine buldum, hazine buldum" diyerek bağırıyordu.
Müdür beylerinin bu sevincini paylaşmak üzere yanına koşuşan çalışma arkadaşları, onun tozlu el leri arasında yalnızca tozlu iki ka ğıt parçası gördüler.
Halil Bey, kağıt parçalarından çok bir toz tabakası görünümün deki bu hâzinenin kenarında bu lunan yazıyı, büyük bir heyecanla ve yüksek bir sesle tüm çalışma arkadaşlarına da okudu:
B á t a n D ü n y a » E kim 2 0 0 2
"İşbu haritayı Kemal Reis’in er kek kardeşinin oğlu namıyla ta nınmış Hacı Mehmet’in oğlu Piri, 919 yılı muharreminde (1513 yılı 9 Mart - 7 Nisan günleri arası) Geli bolu’da çizmiştir."
Piri Reis’in "Kitab-ı Bahriye" (Denizler Kitabı) adlı yapıtında sö zü edilen "Birinci Dünya Haritası", çizildikten tam dört yüzyıl sonra, işte böyle bulunuyor, günışığına şimdi çıkarılıyordu.
P
iri Reis’in, nasıl çizdiği ni ve çizerken hangi haritalardan yararlandı ğını "Kitab-ı Bahriye" yapıtında anlattığı dünya haritası, yüzyıllar boyunca bulunamıyordu.Gerçek bir "hazine" değeri taşı yan bu haritanın bulunduğu haberi hemen Mustafa Kemal’e müjdelen di. Mustafa Kemal, haritanın çoğal tılarak, üzerinde inceleme yapmala rı için yurt dışındaki bilim adamla rına da gönderilmesini bildirdi.
O günlerde konuk olarak İstan bul’da bulunan Alman bilim adamı Prof. Kahle, harita üzerinde yaptığı incelemelerinin sonucu bilimsel bir bildiriyle tüm dünyaya açıkladı. Prof. Kahle’nin bildirisi önce İtal yanca’ya ve İspanyolca’ya olmak üzere çeşitli dillere çevrildi. Olay,
dünya bilim çevrelerinde büyük bir ilgi uyandırdı. Yabancı bilim a- damlarının olaya ilk yaklaşımları, bu haritanın, Kristof Kolomb’un kayıp haritası olması olasılığıydı.
Oysa "Kitab-ı Bahriye"de Piri Reis, bu haritayı çizerken, araların da Kristof Kolomb’un haritasının da bulunduğu yirmiye yakın hari tadan yararlandığını açıklıyordu. Bu haritaların sekizinin, müslü- manların Caferiye olarak tanınan bölümünün kullandığı haritalar, birinin Hint, birinin Arap ve biri nin de Kristof Kolomb’un çizdiği haritalar olduğunu bildiriyordu.
Piri Reis, bu haritalardan yal nızca yararlandığını belirtmekte, kendi haritasının çiziminin tümüy le kendine ait olduğunu ve bu ha ritasındaki bilgilerin, yaşadığı yüz yılda hiç kimsede bulunmadığını ileri sürmektedir.
Piri Reis, haritasını ceylan derisi üzerine renkli olarak çizmiştir. Bu lunan harita, haritanın tümünün yal nızca sol bölümüdür. Haritanın sağ bölümü ise, henüz bulunamamıştır.
Yeryüzünde o yüzyıla değin bilinen yerleri kapsayan bu harita, bilim çevrelerinde, daha önce çizi len haritalara oranla çok daha az hatalı ve gerçeğe en yakın olarak kabul edilmektedir.»
Bu Yazının Yazarıyla Tanışın
K erim B oz, 1972 yılında Zonguldak'ta doğdu. îlk. orta ve liseyi Kilim-li'de okudu. 1991 yılında Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Resim-İş Eği timi Bölüm ü’ne girdi. 1995yılında mezun olup Batman'da resim öğret meni olarak göreve başladı. 1996yılından buyana Bartın'ın Amasra il çesinde Çakraz Şehit Ahmet Telli İlköğretim Okulu’nda görevini sürdüren Kerim Boz, ayrıca dergi ve fotoğ raf çalışm aları ile uğraşmaktadır. Kerim Boz, evli ve aralık ayında doğacak bir çocuk babasıdır. •
Taha Toros Arşivi
