Gazi Üniversitesi
Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî
Araflt›rma Merkezi
K›fl
Winter
2009/49
Turkish Culture
and
Haci Bektash Velî
Research Quarterly
HACI BEKTAfi VELÎ
Türk Kültürü ve
T
Tüürrkk KKüüllttüürrüü vvee HHaacc›› BBeekkttaaflfl VVeellîî AArraaflfltt››rrmmaa DDeerrggiissii T
Tuurrkkiisshh CCuullttuurree aanndd HHaacc›› BBeekkttaasshh VVeellii RReesseeaarrcchh QQuuaarrtteerrllyy Y›l/Year: 16 • Say› / Issue: 49
O
Occaakk--fifiuubbaatt--MMaarrtt // JJaannuuaarryy,, FFeebbrruuaarryy,, MMaarrcchh 22000099 •
G
Gaazzii ÜÜnniivveerrssiitteessii TTüürrkk KKüüllttüürrüü vvee HHaacc›› BBeekkttaaflfl VVeellîî A
Arraaflfltt››rrmmaa MMeerrkkeezzii AAdd››nnaa
IInn BBeehhaallff ooff GGaazzii UUnniivveerrssiittyy TTuurrkkiisshh CCuullttuurree aanndd H
Haacc›› BBeekkttaasshh VVeellii RReesseeaarrcchh CCeenntteerr Y
Yaayy››nn SSaahhiibbiinniinn AAdd›› / Owner P
Prrooff.. DDrr.. RR››zzaa AAYYHHAANN
(Gazi Üniversitesi Rektörü/ President of Gazi University) •
S
Soorruummlluu YYaazz›› ‹‹flfllleerrii MMüüddüürrüü / General Manager Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. / Assistant Prof: GG››yyaasseettttiinn AAYYTTAAfifi •
G
Geenneell YYaayy››nn YYöönneettmmeennii / General Editor Ö
Ö¤¤rr.. GGöörr.. / University Lecturer ÖÖzzlleemm BBAAYYRRAAKK CCÖÖMMEERRTT •
D
Daann››flflmmaannllaarr / Advisory Board P
Prrooff.. DDrr.. AAbbdduurrrraahhmmaann GGÜÜZZEELL / (Baflkent Üniversitesi) P
Prrooff.. DDrr.. AAhhmmeett YYaaflflaarr OOCCAAKK / (Hacettepe Üniversitesi) P
Prrooff.. DDrr.. AAlleemmddaarr YYAALLÇÇIINN / (Gazi Üniversitesi) P
Prrooff.. DDrr.. BBeellkk››ss TTEEMMRREENN / (Ankara Üniversitesi) P
Prrooff.. DDrr.. FFiilliizz KKIILLIIÇÇ // (Nevflehir Üniversitesi) D
Dooçç.. DDrr.. YYaa¤¤mmuurr SSAAYY / (Anadolu Üniversitesi) D
Dooçç.. DDrr.. ÖÖzzggüürr SSAAVVAAfifiÇÇII Almanya Münih Üniversitesi Türkoloji Bölümü / Ludwig-Maximilians-Universität München D
E
Eddiittöörr / Editor Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. // AAssssiissttaanntt PPrrooff.. DDrr.. GG››yyaasseettttiinn AAYYTTAAfifi •
E
Eddiittöörr YYaarrdd››mmcc››llaarr›› // Assistants to Editor Ali Osman AKTAfi - Emrah GÖKÇE •
Y
Yuurrtt DD››flfl›› TTeemmssiillcciilleerrii / Representative of Foreign Country A
Allmmaannyyaa // GGeerrmmaannyy:: Doç. Dr. Özgür SAVAfiÇI, Ali Duran Gülçiçek, A
Arrnnaavvuuttlluukk // AAllbbaanniiaa:: Kastroit Qejya A
Azzeerrbbaayyccaann // AAzzeerrbbaaiijjaann:: Prof. Dr. Eldeniz ABBASOV B
Buullggaarriissttaann // BBuullggaarriiaa:: Veysel BAYRAM, Doç. Dr. Krassimira MUTAFOVA H
Hoollllaannddaa // HHoollllaanndd:: Mustafa Fuat DO⁄AN, Leyla ÖZ ‹‹rraann // IIrraann:: Prof. Dr. Ebul Hasan MÜNFER‹D ‹‹ssvviiççrree // SSwwiittzzeerrllaanndd :: Eraslan Örgün K
Kaazzaakkiissttaann // KKaazzaakkhhssttaann:: Prof. Dr. Dossay KENZHETAYEV M
Maaccaarriissttaann // HHuunnggaarryy:: Dr. Éva CSÁK‹ N
Noorrvveeçç // NNoorrwwaayy :: Yrd. Doç. Dr. Mehmet Dursun ERDEM S
Suurriiyyee // SSyyrriiaa:: Doç. Dr. Mehmet Yuva •
H
Haakkeemmlleerr / Referees P
Prrooff.. DDrr.. AAbbdduurrrraahhmmaann GGÜÜZZEELL-Baflkent Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. AAhhmmeett DDoo¤¤aann-Karadeniz Teknik Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. ÇÇaa¤¤aattaayy ÖÖZZDDEEMM‹‹RR-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. CCeemmââll KKUURRNNAAZZ-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. DDuurrssuunn YYIILLDDIIRRIIMM-Hacettepe Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. EEllddeenniizz AABBBBAASSLLII-Azerbaycan Bilimler Akademisi P
Prrooff.. DDrr.. FFaarruukk fifiEENN-Türkiye Araflt›rmalar Merkezi Vakf› P
Prrooff.. DDrr.. FFiikkrreett TTÜÜRRKKMMEENN-Ege Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. FFuuaatt BBOOZZKKUURRTT-Akdeniz Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. HHaammzzaa KKEELLEEfifi-Aksaray Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. HHaassaann OONNAATT-Ankara Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. HHüüsseeyyiinn BBAALL-Süleyman Demirel Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. ‹‹ssmmaaiill HHaakkkk›› AAKKSSOOYYAAKK-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. ‹‹ssmmeett ÇÇEETT‹‹NN-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. LLeeyyllââ KKAARRAAHHAANN-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. MMeehhmmeett AAKKGGÜÜNN-Pamukkale Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. MMeehhmmeett HH.. KKIIRRBBAAfifiOO⁄⁄LLUU-Ankara Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. MMeehhmmeett fifiEEKKEERR-Dokuz Eylül Üniversitesi P
P
Prrooff.. DDrr.. MMüürrsseell ÖÖZZTTÜÜRRKK-Ankara Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. MMuussttaaffaa SSAAFFRRAANN-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. NNaacciiyyee YYIILLDDIIZZ-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. ÖÖccaall OO⁄⁄UUZZ-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. OOssmmaann HHOORRAATTAA-Hacettepe Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. PPaakkiizzee AAYYTTAAÇÇ-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. RReeffiikk TTUURRAANN-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. SSöönnmmeezz KKUUTTLLUU-Ankara Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. YYaaflflaarr AAYYDDEEMM‹‹RR-Gazi Üniversitesi P
Prrooff.. DDrr.. ZZaaffeerr ‹‹LLBBAARRSS-Ankara Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. AAhhmmeett GGÜÜNNfifiEENN-Ahi Evran Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. AAhhmmeett TTAAfifi⁄⁄IINN-Dicle Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. AAllii SSiinnaann BB‹‹LLGG‹‹LL‹‹-- Atatürk Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. AAllii YYAAKKIICCII--Gazi Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. AAyyflflee YYÜÜCCEELL ÇÇEETT‹‹NN-Gazi Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. DDoossssaayy KKEENNZZHHEETTAAYYEEVV-Ahmet Yesevi Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. FFaattmmaa SSaabbiihhaa KKUUTTLLAARR-Hacettepe Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. KKrraassssiimmiirraa MMUUTTAAFFOOVVAA-Veliko T›rnova Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. MM.. FFaattiihh KKÖÖKKSSAALL-Ahi Evran Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. MMeehhmmeett YYUUVVAA-fiam Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. ÖÖzzggüürr SSAAVVAAfifiÇÇII- Ludwig-Maximilians-Universität München D
Dooçç.. DDrr.. TTuuffaann GGÜÜNNDDÜÜZZ-Gazi Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. ÜÜllkküü GGÜÜRRSSOOYY-- Gazi Üniversitesi D
Dooçç.. DDrr.. YYaa¤¤mmuurr SSAAYY-- Anadolu Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. AAhhsseenn TTUURRAANN-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. AAllii YYAAMMAANN-Bolu Abant ‹zzet Baysal Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. AArrmmaa¤¤aann EELLÇÇ‹‹-- Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. HHaammiiyyee DDUURRAANN-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMaarrkkuuss DDrreesssslleerr- ‹stanbul Teknik Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMeehhmmeett AAllii ÇÇAAKKMMAAKK-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMeehhmmeett TTEEMM‹‹ZZKKAANN-Ege Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMeehhmmeett ZZeekkii ‹‹BBRRAAHH‹‹MMGG‹‹LL-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMuussttaaffaa AALLKKAANN-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. MMuussttaaffaa TTAATTCCII-Gazi Üniversitesi Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. RR››zzaa YYIILLDDIIRRIIMM-TOBB ETÜ Y
Yrrdd.. DDooçç.. DDrr.. SSüülleeyymmaann SSOOLLMMAAZZ-Pamukkale Üniversitesi D
Drr.. AAyykkaann EERRDDEEMM‹‹RR-- Ortado¤u Teknik Üniversitesi D
Y
Yaayy››nn ‹‹ddaarree MMeerrkkeezzii AAddrreessii / The Address of Publication Centre Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî Araflt›rma Merkezi Gazi Üniversitesi Rektörlük Kampüsü, Araflt›rma Merkezleri Binas›, No 11 06502 Teknikokullar / ANKARA
• Y
Yaayy››nn ‹‹ddaarree MMeerrkkeezzii TTeelleeffoonnuu / The Telephone Number of Publication Centre 0 312. 222 70 16
• B
Beellggee GGeeççeerr / Fax / 0 312. 222 70 16 •
Elektronik Posta / E-mail [email protected] W
Weebb:: www.hbektas.gazi.edu.tr •
Y
Yaayy››nn››nn TTüürrüü / The type of publication U
Ulluussllaarraarraass›› SSüürreellii YYaayy››nn // IInntteerrnnaattiioonnaall ppeerriiooddiiccaall ((33 AAyyll››kk// QQuuaarrtteerrllyy)) T
Teekknniikk YYaarrdd››mmcc››llaarr / Technical Assistants E
Errggüünn CCiihhaatt ÇÇOORRBBAACCII (‹ngilizce Tercümeler) H
Haattiiccee ÜÜZZMMEEZZ Ö
Özzkkaann DDUUYYGGUU (Bilgisayar ve Teknik ‹fller) •
ISSN 1306-8253 •
T
Taassaarr››mm:: RReepprroottoonn Kaz›mkarabekir Cad. Baflkent ‹fl Merkezi 91/31 ‹skitler / ANKARA
B
Baasskk›› / Gazi Bas›mevi •
K
Kaappaakk FFoottoo¤¤rraaff››// The cover photograph Yrd. Doç. Dr. Mine AKTAfi •
T
Taarraannaann IInnddeekksslleerr// IInnddeexxeess
AHCI (Arts & Humanities Citation Index) – EBSCO HOST
Gönderilen yaz›lar yay›mlans›n veya yay›mlanmas›n iade edilmez.Dergimiz her üç ayda bir ç›kmaktad›r. Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî Araflt›rma Dergisi Uluslararas›-Hakemli Bir Dergidir.Yaz›lar›n bilimsel ve yasal sorumluluklar› yazarlar›na aittir.
The articles you send cannot be given back even if they are not published.Our magazine is published in every three month. Turkish Culture and Hac› Bektash Velî Research Quarterly is an international and refereed jour-nal. The owners of the article account for the legal and scientific responsibility.
Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî / 2009-49 7
‹‹Ç
Ç‹‹N
ND
DE
EK
K‹‹LLE
ER
R
Bir Bektaflî ‹cazetnamesi / G›yasettin AYTAfi-Furkan ASYA ...11
Mümin Baba Tekkesi Hakk›nda Baz› Belgeler / Sevim GÖREN- Furkan ASYA ...23
fiah ‹brahim Soyundan Seyyid Süleyman’a Verilen Bir ‹cazetname / Sevim GÖREN -Furkan ASYA ...37
Devletlik Pir; fieyh Safiyyüddin-i Erdebilî Vakf› / Ali Sinan B‹LG‹L‹ ...47
K›rka¤açl› Remzi’nin Bektaflîli¤e Ba¤lan›fl›na Dair Bir Rüyas› ve Bektaflilikle ‹lgili fiiirleri / Kenan ERDO⁄AN ...95
Birinci Dünya Savafl›’nda Yard›mlaflmaya Dair Örnek Bir Belge: “Sar›koz Karyesi’ne Ait Bir Yard›m Belgesi” / Güray KIRPIK ...117
fiah ‹smail Hatayî’nin “Pir ü Sultan-› Âlem” Fikri ve “K›z›l Taç” Simgesi / ‹rfan GÖRKAfi ...125
Girit – Kandiya Horasanl› Ali Baba Dergâh› Son Postniflini Halife Cafer Sad›k Bektafl Baba / Mehmet Reflat ATA ...157
Yaflat›lagelen Bir Kült Olarak Samsun ‹li Avut Köyü’nde H›d›rellez Gelenekleri / Ali Osman AKTAfi ...175
Yeniçeri Oca¤›n›n Bektaflîleflmesi Süreci ve Yeniçeri-Bektaflî ‹liflkileri / Metin Ziya KÖSE ...195
Safevî - Osmanl› Savafl›’ndan ‹tibaren Dinî Söylemin Siyasal Propaganda Arac› Olarak Kullan›lmas›: Dede Karg›n Örne¤i / Ahmet TAfi⁄IN ...209
Sözlü Kültür Ürünlerimizde Giyim Motifi / Asiye DUMAN ...225
Türk Kültürü Ve Hac› Bektafl Velî Vakf› Baflkan› U¤ur Sümer ‹le Alevîlik, Bektaflîlik Üzerine Bir Röportaj / U¤ur SÜMER ...237
XVI. As›rda Anadolu’da Alevîlik / Safa SEÇER ...249
Aflk Bir Günefle Benzer / Emrah GÖKÇE ...255
Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî / 2009-49
8
C
CO
ON
NT
TE
EN
NT
TS
S
A Bektashi Practising Certificate / G›yasettin AYTAfi-Furkan ASYA ...11
Some Documents About Mumin Baba Dervish Ladge...23
The Practising Certificate Given to Seyyit Süleyman, Who is From fiah ‹brahim’s Ancestor / Sevim GÖREN- Furkan ASYA ...37
The State Pir; Sheikh Safi-Ad-Din Ardabili Foundation / Ali Sinan B‹LG‹L‹ ...47
The Dream That Caused Kirkaflaçli Remzî to Become A Bektashi And His Poems About Bektashism / Kenan ERDO⁄AN...95
An Example Document For the Solidarity In The First World War: “An Aid Document From Sarikoz Village” / Güray KIRPIK ...117
The idea “Pir (Sheik) And Sultan-I Alam” And “The Red Crown” Symbol On Shah ‹smail Hatayî / ‹rfan GÖRKAfi...125
The Last Sheikh of Horasanli Ali Baba Dervish Lodge: Caliph Cafer Sadik Bektash Baba / Mehmet Reflat ATA...157
The Tradition Of Hidrellez in Avut Village of Samsun As A Cult / Ali Osman AKTAfi ...175
The Period of Being Bektashi of Janissary Corps And Relationship Between Janissary Corps And Bektashism / Metin Ziya KÖSE ...195
Use of the Religious Thoughts to Serve The Political Propaganda After The Safawid - Ottoman War: An Outline On Dede Qargin Case / Ahmet TAfi⁄IN...209
The Clothing Motif ‹in Our Oral Culture / Asiye DUMAN...225
An interview With The Head of the Turkish Culture and Haci Bektash Veli Association About Alevism And Bektashism / U¤ur SÜMER ...237
Alevism in Anatolia in 16th Century / Safa SEÇER...249
Love is Like The Sun / Emrah GÖKÇE...255
Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî / 2009-49 9
E
ED
D‹‹T
TÖ
ÖR
RD
DE
EN
N
Bilimsel dergiler, var olma gerekçelerini yerine getirmenin yan›nda, bu varl›klar›na ba¤l› olarak beklentileri de karfl›lamak sorumlulu¤unu yerine getirmekle yükümlüdürler. Bilimsel üretimlerin, tüketim arac› olan dergilerin bir di¤er sorumlulu¤u da tüketimin ay-n› zamanda üretime dönüflmesini de sa¤lamakt›r.
Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî Araflt›rma Dergisi’nin 1994 y›l›nda bafllayan yolcu-lu¤u, 2009 y›l›nda çok önemli bir ivme kazanmas›n› sa¤lam›fl, dergimiz, hem ulusal hem de uluslararas›nda sayg›n yay›n organlar› aras›ndaki yerini alm›flt›r. Bu baflar›y› elde et-mesi pek tabi kolay olmam›fl, ulafl›lan baflar› uzun soluklu ve kararl› çal›flmalarla elde edil-mifltir. Geliflen bu süreçte, pek çok kimsenin katk›s› olmufltur. Bu katk›lar›n dereceleri ve önemlerini tek tek saymaya kalkarsak, derginin bir say›s›n› sadece onlara teflekkür etme-ye ay›rmam›z gerekecektir.
Dergimizin iki temel sorumlulu¤u bulunmakta ve bu sorumlulu¤unu yerine getirebme çabas›n› daima sürdürgetirebmektedir. Sorumluluklar›ndan biri ve en önemlisi, alan›m›zla il-gili bilgi, belge ve dokümanlar› temin ederek bunlar› araflt›rmac›lar›n ve okuyucular›n hiz-metine sunmakt›r. Bu kapsamda olmak üzere flu ana kadar yay›mlanan yaz›lar›n büyük bir k›sm›n› bu türden çal›flmalar oluflturmaktad›r. Di¤er bir sorumlulu¤umuz ise, elde edilen bilgi ve bulgular›n analizlerinin yan›nda, çeflitli konularda yap›lan de¤erlendirmele-ri okuyucular›yla paylaflmakt›r.
2009 y›l› bizim için ayr› bir önem arz etmektedir. Hac› Bektafl Velî’nin 800. do¤um y›l dönümünün kutlanaca¤› bu y›lda, merkez olarak birbiri ard› s›ra önemli projelere imza ataca¤›z. Bunlardan biri, 2009 Nisan ay› içinde düzenleyece¤imiz y›l dönümüne uygun aç›-l›fl program›, di¤eri de uluslararas› bir kongrenin düzenlenmesidir. Konu ile ilgili haz›rl›k-lar›m›z en genifl düzeyde devam etmekte ve 2009 y›l› bizim için yo¤un geçece¤e benze-mektedir. Konu ile ilgili bütün araflt›r›c› ve bilim adamlar›n›n desteklerini bekliyoruz.
Dergimizin 2009 sonbahar say›s›n›, geçenlerde Hakk’a yürüyen Iren Melikof’a ithaf etmek istiyoruz. Bu ithafa uygun olarak yaz› ve araflt›rmalara yer verece¤iz. Özellikle, Hac› Bektafl Velî’nin yaflam alan›, felsefesi ve onunla ilgili araflt›rmalar bu say›m›z›n ana eksenini oluflturacakt›r.
Bu say›m›zda da birbirinden de¤erli araflt›rma ve yaz›lar yer almaktad›r. Özellikle fieyh Bedrettin süre¤ini devam ettiren “Mümin Baba” ile ilgili önemli belgeleri yay›ml›yo-ruz. Di¤er yandan yay›nlad›¤›m›z iki icazetname de, hem ilgileri hem de orijinallikleri
ba-Türk Kültürü ve Hac› Bektafl Velî / 2009-49
10
k›m›ndan bu say›m›z içerisinde yer alan belgeler olarak karfl›m›za ç›kmaktad›r. Bunun ya-n›nda di¤er yaz›lar›m›z da okuyucular›m›z›n ilgisini çekecek nitelikte araflt›rma ve incele-melerden oluflmaktad›r.
Her yap›lan iflin mutlaka eksikleri olacakt›r. Önemli olan, eksiklerden ders ç›karmak ve daha iyiye ulaflmak çabas› içinde bulunmakt›r. Niyetimiz güzel olan›, do¤ru olan› ve bi-limsel olan› paylaflmakt›r. Bu konuda yap›lacak her türlü katk›ya haz›r oldu¤umuzu bil-menizi ister, sayg›lar sunar›z.
