Y EN İ M Ü L K İY E TA R İH İ
5
V E M Ü L K İY E L İL E R
İSMAİL BAHA SÜRELSAN
Ç
ok başarılı bir idareci, yo rulmak bilmez ıbir araştır macı milliyetçi ve değerli edibimiz ‘‘ALÎ ÇANKAYA” nın, YENİ MÜLKİYE TARİHİ ve MÜLKİYELİLER” adlı ve şimdi ye kadar yayınlanmış olan dört büyük cildini tetkik edebildiğim binlerce sahifelik muazzam kita bının, ancak insan üstü bir gay retle meydana getirilebilecek ö- lümsüz bir eser niteliğinde oldu ğunu ifâde ederken, bu hükmü müzde zerre kadar bir mübala ğa payı bulunmadığını, bu men- ba’dan içen her kadir bilenin tereddütsüz teslim edeceğinden kat’iyen emin bulunmaktayız.Pek muhterem ALİ ÇANKA YA, evvelce, on bir senelik çok yorucu ve yıpratıcı bir mesâi ne ticesinde meydana getirmiş ol duğu iki ciltlik ‘‘MÜLKİYE TA RİHİ ve MÜLKİYELİLER” adlı kitabını 1954 yılında neşretmişti. Fakat, "ÇANKAYA” gibi yüreği yurt aşkiyle çarpan ve içinde, zamanın asla söndüremiyeceği, bilâkis, her geçen gün daha da
artan bir şiddetle coşup taşmak isteyen mukaddes bir ateşin kay nadığı bir idealist için başarısını kâfi görüp bir kenara çekilmek mümkün mü..? Nitekim, aradan on-on iki sene geçtikten sonra A. ÇANKAYA, ‘‘MÜLKİYE TARİ Hİ ve MÜLKİYELİLER” i, hattâ milletlerarası bir müracaat kitabı niteliğinde olmak üzere, çok daha mütekâmil ve geniş öl çüde kaleme alma kararını ver miş, beş yıllık çok kesif ve gerçek ten pek yıpratıcı bir mesâinin çarkları araşma, hiç tereddüt göstermeden, büyük bir şevk ve heyecanla atılmıştır.
Memleketimizin son bir asır lık İdarî, siyasî, içtimai, iktisadi, bediî ve kültürel hayâtının henüz gün ışığı görmemiş birçok karan lık köşelerini aydınlatan bu "Mülkiye şeref kitabT’nı hazırla yabilmek için muhterem A. ÇAN- KAYA’nın - eserin ön sözünde de belirttiği gibi - 32800 mektup yaz mış olduğu, Devlet arşivini tara yarak 1859 dan 1922 ye kadar yer almış 1847 vesikanın
fotokopisi-ni çıkarttığı, Maliye Bakanlığı emekli işleri Müdürlüğünün bod rum katındaki mahzende mev cut 43618 dosyayı teker teker el den geçirdiği, Millî Kütüphane de, İl Halk Kitaplığında ve S.B.F. Kitaplığında 1859 dan 1966 ya ka dar çıkmış olan her çeşit matbua yı taradığı, 1909 dan 1966 ya ka dar çıkmış olan gazete ve dergi lerdeki ölüm, doğum ve evlenme ilânları üzerinde incelemeler ya parak - 1909 dan evvel bu kabil ilânların gazetelere verilmesi a- det değildi - Mülkiyelilerin ailele rini keşfe çalıştığı, azınlıklara mensup eski Mülkiye mezunlan hakkında bilgi alabilmek i- çin çeşitli Dînierin Patrik-hâne- lerine baş vurduğu ve Kiliselerin evlenme kayıtlanndan Mülkiye mezûnlarının hâl tercümeleri ve ya ailelerinin adreslerini tesbîte çalıştığı, aynca Arnavutluk, Af ganistan, İran, Irak, Mısır, Ür dün, Lübnan, Suriye, Yoguslavya ve Yunanistan Büyük Elçilikleri mize de mürâcaatla oralardaki Mülkiyelilerin kendilerinden veya hayatta değillerse ailelerinden lıâl tercümelerini getirttiği, sual varakalarına bir cevap verememiş olan Mülkiyeliler hakkında da Onların bulundukları sektörle rin Personel idârelerinden ve bu da mümkün olmazsa O’nların sı nıf arkadaşlarından malûmat toplamaya uğraştığı, diğer taraf tan bu maksatla Radyoların a- jans haberleri saatlerinde resmî demeçler yayınlattığı ve tirajla rı yüksek gazetelere ilânlar ver- dirttiği - dikkat nazarına alının ca, bu muazzam şeref kitabını te’lîf edebilme şerefine
mazhari-SESSİZLİĞE B Ü R Ü N Ü K ŞİİR?'
Sokaklar bir denize boşaltıyor sessizliği Gecenin saçlarını dağıtıyorum
İşçiler son vardiyada
Son uykunu kandırıyorsun sen Gene hazır kıta bekliyor Yorgun askerleri gönlümün
Sokaklar bir denize boşaltıyor sessizliği Kendimi kovalıyorum.
Tahsin Şentürk
E . Güney
yetin, ne büyük bir çabanın mah sulü olduğunu-bir dereceye ka- dar-takdir edebiliyoruz. Evet, bir dereceye kadar, diyoruz. Çünkü sayın A. ÇANKAYA’nın, pek mah- viyetkâr mizâcını yakından bildi ğimiz için - pek az bir kısmı bizim de malûmumuz olan - bu olağan üstü mesâisinin bütün te- ferrüâtmı sayıp dökmeğe lüzûm görmemiş olduğu kanâatındayız.
"YENİ MÜLKİYE TARİHİ ve MÜLKİYELİLER ”in,
I. Cildinde : Mekteb-i Mül kiye açılıncaya kadar Osmanlı İmparatorluğu devrinde genel idare elemanı yetiştiren kaynak lar (Enderun, Bâb-ı Ali, Bâb-ı Defterdârî, Mekteb-i Nüvvâb, Mekteb-i Muârif-i Adliyye, Mek teb-i Aklâm) incelendikten sonra Mülkiye'nin kuruluş sebebi, dersleri, ilk Müdür ve mezunlan, Siyasal Bilgiler Fakültesi olunca ya kadar geçirmiş bulunduğu bü tün tekâmül merhaleleri hakkın da geniş ölçüde mâlûmât ile bü tün bunlara dâir târihî vesikala rın fotoğrafları ve S.B.F. ne bağ lı enstitülere ait izahat yer almış bulunuyor.
II. Cildi : 1859-1949 Mülkiye târihi ile ilgili bahislerden sonra menşe’i Mülkiye olan veyâ ol mayan Müdür ve Dekanlar’la menşe’i Mülkiye olmayan Öğre tim üyeleri, Müdür muâvinleri, Sekreterler ve hattâ bâzı tipik müstahdemlerle Mülkiyeli . Ya- zar'lann kitaplarına ait bir en deks, S. B. F. Basın-Yaym Yük sek Okulu tarihçesi, Mülkiye mezunlan cemiyeti. Mülkiyeli ler Birliği ve Mülkiye Spor târihi bölümlerini ihtiva ediyor.
.III. Cildi : tik Mülkiye, MektebiMülkiyei Şâhâne ve Mekteb-i Mülkiye mezunlarını kapsıyor.
IV. Cildi de : Mekteb-i Mül kiye mezunlan kısmının devâmı- nı teşkil ediyor.
"YENİ MÜLKÎYE TARİHİ ve MÜLKİYELİLER”in, Mülkiye Mektebi ve Siyasal Bilgiler Okulu mezunlannı ihtiva edecek olan V. cildi ile, Siyasal Bilgiler Fakül tesi mezunlarını kapsayacak VI. cildinin de, önümüzdeki aylarda yayınlanacağını ıbüyük bir memnuniyetle öğrenmiş bulu nuyoruz.
Sayın müellifin, tamâmen iştirâk etmekte olduğumuz, dil konusundaki pek isâbetli mutâ- laalan üzerinde de kısaca dur makta fayda mülâhaza ediyoruz. Pek muhterem A.ÇANKAYA’mn, kökümüzle irtibâtımızm kesilme si neticesini doğuracak ve yeni nesilleri, müşterek mefahirimizi okuyup anlamaktan mahrum kılacak derecede aşın özleştirme ciliğe asla iltifât etmemiş oldu ğunu da burada şükrânla kaydet mek isteriz.
Diğer taraftan sayın müel lifin şu : (Tanzîmâttan sonra kurulan ve bir asırdan beri Türk
sosyal, politik, ekonomik ve kültürel hayâtında, Mülkiye gibi rol oynayan diğer müesseselerin de târihlerinin yazılmış olmasını, binnetice, bunlardan da Milletçe faydalanma derecesinin ortaya çıkarılmasını gönül çok isterdi.) temennisine can ve gönülden katılmamaya imkân var mı ?..
HAKK’ın rahmetine kavuş muş olan Mülkiyelilerin aziz hâ tıralarım derin hürmetlerimizle anarken, yedi bin sahifelik bu ö- lümsüz eserin yaratıcısı pek muh terem ALİ ÇANKAYA ile mesâî arkadaşlarına sonsuz minnet ve şükranlarımızı sunarız. Bütün aydınlarımızın bu çok değerli kaynaktan mutlaka büyük fayda lar sağlayacaklarına kanî bulurtr duğumuzu belirtmekle de, her halde ifâsı gereken Millî bir va zifeyi - kısmen olsun-yerine ge tirmiş olduğumuza inanıyoruz.
( * ) Mücellidoğlu Ali Çankaya, -Son asır T ü rk târihinin önemli o layları ile bir- Itikte-Yeni M ülkiye târihi ve M ü lk iye li ler, Ankara, Mars Matbaası 1968-1969
25
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi
