O P E R A
m O n a s e b e t l l e . . .
Arada sırada sesini duyurup tekrar susan Semi-
ha Berksoy ilk opera sanatkârımızda. Acaba
niçin onu daima dinlemek mümkün olmuyor?
Yaza n'
Halide Nusreî
Zorlutuna
B
ir o p e r a t e n k i d i y a p m a ğ a ; y a h u t h e r h a n g i b i r s a h n e eseri h a k k ı n d a k a l e m o y n a t m a ğ a ni yetli o l m a d ı ğ ım ı p e ş i n e n h a b e r v e r m e liy im . Ben, sa d e ce , h a lk t a r a f ı n d a n ç o k sevilip a r a n d ı ğ ı h a ld e s a h n e d e m a a l e s e f p e k s e y r e k g ö r ü n e n - k u y r u k l u yıldız gibi b i r k a ç s e n e d e b i r şö yle b i r g ö r ü n ü p g e ç e n - d e ğ e r l i b ir s a n a t k â r d a n söz a ç m a k is tiy o ru m . T ü r k i y e ç a p ı n d a değil, b elk i d ü n y a ö l ç ü s ü n d e b i r d e v s a n a t k â r o l a n M u h s in E r t u ğ r u l u n d ik k a t i n i ç e k m e ğ e , p e k g e n ç y a ş t a m u v a f f a k o l m u ş b u l u n a n b u d e ğ e r l i o p e r a a r ti s t i ; A l l a h ı n p e k e n d e r k u l l a r ı n a b ağ ış la d ığ ı m u a z z a m , m u h t e ş e m b i r se se m a l i k ti r . B u n u n h a r ic in d e , - Y a n i b ü y ü k s a n a t k a b iliy e tin in işlen m esi b a k ı m ı n d a n - o n a ; “ M u h sin E r t u ğ r u l u n e s e r i “ d e m e k y a n lış o lm a z s a n ı y o r u m . S e m ih a B e r k s o y d a n b a h s e t t i ğimi sa y ın o k u y u c u l a r ı m h e r h a l d e a n la m ış la r d ır . O p e r a s a h n e m i z i n , ş ü p h e s iz h e r b i r i b i r a y r ı k ı y m e t o la n g e n ç s a n a t k â r l a r ı a r a s ı n d a b i r eşi d a h a b u l u n m ı y a n b u “ Y ü k s e k d r a m a t i k ’’ ses s ahibi, d e v le t t a r a f ı n d a n Al- m a n y a y a t a h s il e g ö n d e r i l m e d e n e v vel, I s t a n b u ld a Ş e h i r T i y a t r o s u n d a , altı yıl, d r a m , k o m e d i ve o p e r e t l e r d e b a ş r o l le r d e o y n a m ış tı. B u n d a n s o n r a d ı r ki, T e v f ik F i k r e t i n ; D i v a n e d e b i y a t ı n ın d e v ş a iri N e f ’î için d e d iğ i gi bi: “ ö y l e bir n e h r i m u a z z a m gibi c û ş e d e n ” bu h a r i k a se sin ; “ Ç o r a k y e r d e a k ıp g i tm e s i n i “ ö n l e m e k ü z e r e d ev le l; o n u A l m a n y a y a ta h s il e g ö n d e r d i. V e g e n ç T ü r k kızı o r a d a , b e y n e l milel ş ö h r e t v e s a l â h i y e t sah ib i p r o fe sö rleri d e r h a l , k e n d i h a r i k u l â d e sesine, y ü k s e k k a b il i y e t i n e h a y r a netti. O k a d a r ki, t a h s ilin i h e n ü z b i tird iğ i s ı r a d a o n a , " A n i a d a n e a u f N a x o s ” d a b a ş ro lü v e r d il e r . S e m i h a p e k g e n ç y a ş ta , Berlin gibi b ir s a n a t m e r k e z i n d e , T ü r k i y e y i ş e r e f le tem sil ett i ve k e n d is in e o r a d a y a p ıl a n c a z ip te k l i f le r e k u l a k l a r ı n ı t ı k a y a r a k , m e m l e k e t i n e k o ş tu .
İlk z a m a n l a r , m e m l e k e tt e , h a lk ı n c o ş k u n a lk ış la r ı a r a s ı n d a , m u v a f f a k iy e t li te m s i l le r v e r iy o r d u . Y etkili k a l e m l e r o n u n için güzel y a z ıla r y a z ı y o r la r d ı . S e m ih a y ı “ T o s k a ” d a d i n le m iş o l a n l a r ı n r u h l a r ı n d a , u z u n y ı l l a r d a n b e ri, h â lâ , o m u h t e ş e m s e sin a k is le r i ç a ğ l a m a k t a d ı r . F a k a t 1942 d e n s o n r a , b i li n m ez niçin, s a n a t k â r k a d ı n u z u n bir s ü k û t a â d e t a m a h k û m edil m iş ; 194 7 y ılın d a b i r a k ş a m tıb k o n g r e si m ü n a s e b e t i y l e H a l k e v i s a l o n u n d a “ B u t te r f l y ” yi tem sil e d in c e y e k a d a r , s u s m u ş tu r .
0
a k ş a m , c id d e n güz id e b ir k a la b a l ığ ı n a lâ k a s ın ı ve h a y r a n lığını t e k r a r ü z e r i n e ç e k t i k t e n s o n r a , y in e u z u n b i r s ü k û t d e v r e s i : 1 9 5 0 ye k a d a r . Bu u z u n f a s ı l a l a r d a n h a k lı o- l a r a k b u n a l a n s a n a t k â r ; 1949 yılı s o n u n d a , Millî E ğ it i m B a k a n l ı ğ ı n d a n izin a l a r a k k e n d i n i V i y a n a y a a t m ı ş ; y a b a n c ıs ı o l d u ğ u b u ş e h i r d e - ki d ü n y a n ı n e n b ü y ü k m ü z ik m e r k e z l e r i n d e n biri o l d u ğ u h e r k e s çe m a l û m d u r . - d a h a ilk a d ı m d a n a z a r ı d i k k a t i c e l b e d e r e k r a d y o d a ve F i g a r o - K a m m e r s a a l ’de m u v a f f a kiyetli k o n s e r l e r v e r m i ş ( A l o i S t a r - k a ) ; o p e r a a c e n t a s ı n d a n , o p e r a için a n g a j m a n tek lifi alm ıştı. F a k a t p e k sevdiği ve s a y d ığ ı k ı y m e t li h o cası, D e v le t T i y a t r o s u G e n el M ü d ü r ü M u h s in E r t u ğ r u l d a n aldığı - D ev let T i y a t r o s u n a tâ y i n i n i b ild iDramatik Soprano Semiha Berksoy
re n - b i r yazı ü z e r i n e ; sevinçle, ü- m it le d o lu o l a r a k y u r d a d ö n d ü . N i h a y e t 1950 yılı M a r t ın ı n 15. gecesi b u “ Y ü k s e k d r a m a t i k ” sesi; M a s k a g n i ’n in “ K a v a l e r y a R üs- t i k a n a ” s m d a “ S a n t o t z a ” r o l ü n d e d i n l e m e k n a s i p o l d u : P ırıl p ırıl a k a n b i r d e r e n i n t ü r k ü l e r i d e ğ il; cıvıl cıvıl ö t e n k u ş l a r ı n t a tlı ş a r ı lt ı la r ı d a değil... Bu ses; b a ş l a r ı g ö ğ e y a s l a n m ı ş u lu d a ğ l a r d a n k o p u p y e m y e ş il v a d il e re d o ğ r u ç a ğ l ı y a n p a r ıltılı b i r ş e l â leydi! S a l o n u d o l d u r a n hali :, o n u d i n l e r k e n c o ş u y o r , t a ş ı v c ı ; ay- r a n lı ğ ı n ı “ Y a ş a S e m ih a ! . , “ V a r o l B e r k s o y ! ” n i d a l a r ı y l a ve u z u n al k ı ş l a r l a o n a d u y u r u y o r d u . O n a ve h e r k e s e ! F a k a t asıl d u y m a s ı lâz ım g e le n - l e r b u n u h e r h a l d e d u y m a m ı ş o l a c a k l a r ki y in e de S e m ih a y ı s a h n e d e sı k sık g ö r e b i l m e k i m k â n ı m bize b a ğ ı ş l a m a d ı l a r . Yalnız g e ç e n g ü n , güzel b i r te s a d ü f , o n u S e k s p i r i n “ Y a n lış lık la r k o m e d y a s ı ” n ın A- n ıely a r o l ü n d e k a r ş ı m ı z a ç ık a r d ı. 1 e g a n n i sesi gibi, k o n u ş m a se s in in d e s a h n e y i nası l d o l d u r d u ğ u n u ve b u kısa r o l ü na sıl b ü t ü n ö n e m i n i k a v n y a r a k d u y a r a k tem s il e tt iğ in i g ö r ü n c e a b i r k e re d a h a h a y r a n olduk ', B ü t ü n h a l k i r d u y g u s u n a c u m a n o l d u ğ u m u z a i n a n a n a r k , i Iile rd en r i c a e d iy o r u z . O n u h e r m a n d i n l e m e k fırs a tın ı bize ba ğ. l a s m l a r .
O , A l l a h ı n büyült bir Ibıiâita m a z h a r o l m u ş , n a d i r h ; u .*> b i r k a b il i y e t i n s a h i b i; s a m t m a ce l i c e ^ â ş ı k b i r sa n a tk a r d ım H a l k -V
Taha Toros Arşivi
