T t —
sp^ogf-TOPKAPI SARAYINDA BİR SERGİ
OsmanlI sultan ve şehzadelerinin elbiseleri
sergisi büyük bir tarihi kıymet taşıyor
B
İLMEM, çocukluğunuzdan kalmış bir elbiseniz, veyahut da o ¿ünlerden arta kal
mış bir çamaşırınız, bir patiğiniz var mı? Bebeklikten bugüne kadar gelen ufa
cık bir başlığın insana ne kadar büyük bir zevk verdiğini biliyorum. Bu küçücük
şeyler karşısında «Acaba bunları ben mi giymişim?» diye âdeta şüpheye düşer gibi
; oluyor insan. Büyükler doğrulamasa, o eşyaların süslediği geçmiş günlerin hikâye-
j
lerini dinlemesek sanki bizde bu şüphe öylesine sürüp gidecek...
R Ö P O R T A J İşte in sa n b u h issi b ü tü n ü y le , b ü
y ü ğ ü y le T o p k a p ı S a ra y ın d a geçen h a f ta iç in d e a ç ıla n «O sm anlı S u l ta n v e Ş e h z a d e le rin in e lb ise le ri s e r gisi» n d e d a h a iy i d u y u y o r. S ergiye ilk g iriş te y e d i-se k iz y a ş la rın d a k i b ir k ız ç o cu ğ u için d ik ilm iş, filiz i r e n k li ip e k lid e n t ü l v e sim le rle sü slü b ir e lb ise ç a rp ıy o rd u göze. B u b elk i d e filiz ile rin e n g ü zeli ü z e rin e y a p ılm ış e lb ise n in k a t k a t e te k le ri a- r a s m d a n g ö rü n e n g en e a y n ı k u m aş
AYSEL OKAN
v e a y n ı işlem e ile v e b ü y ü k b ir itin a m a h su lü y a n d a n d ü ğ m e li po tin le r, e lb ise y i ta m a m lıy o rd u san k i B u e lb ise İk in c i A b ü lh a m id 'in k ız ı A yşe S u lta n ’a a itti. B abasm m s a lta n a t g ü n le rin d e R u s h ü k ü m d a r
la r ı ta r a fın d a n k e n d is in e b ir doğum g ü n ü h ed iy esi o la ra k g ö n d erilm işti. G e ç e n y ıl ö len A yşe S u lta n , 'sö y len d iğ in e g ö re b u e lb ise le rin ö n ü n d e , « z u n s a a tle r g eçirm iş, k ü ç ü c ü k b ir s u lta n k e n giydiği b u e lb ise le ri o g ü n le rin h a y a li a ra sın d a se y re tm iş se y re tm iş ti...
ÇİMEN YEŞİLİ ELBİSE
VE PATİKLER
A y şe S u lta n ’ın e ib ise ie ritıin tarn k a rş ıs ın d a k i v itrin le r d e ise 16. y ü z y ıld a n itib a re n h ü k ü m d a rlık y ap m ış o la n şe h z a d e le rin giydiği e lb ise le r, k a f ta n la r b ü y ü k bir. itin g ile s ıra lan m ış. ö n c e le r i H e re k e ç a tm a sın d a n v e b u g ü n için d o k u n m a sı im k â n sız b u lu n a n k u m a ş la rd a n y a p ıl m ış b u k a f ta n la rı ç im e n y e şili ve ip e k li ü z e rin e ş a ta fa tta n uzak , m ü te v a z ı b ir elbise ta k ip ed iy o r, ö n d e n açık , u z u n v e b e ş-a ltı y a şla rın d a k i b ir çocuğun giy eb ileceğ i b ü y ü k lü k te k i b u yeşil elbise, K a n u n i S u lta n S ü le y m a n ’a aitm iş. Y an ın d a, y a p ıld ığ ı g ü n k ü k a d a r p a rla k d ik ild iğ i g ü n k ü k a d a r can lı, ü v ez r e n k li b ir k a d ife k a fta n d ah a v a r.
D ö rd ü n c ü M u ra d ’ın k a fta n ı... Y ırt m a ç lı k o lla rın d a sıra la n m ış u fa c ık d ü ğ m e le r ö y lesin e b ir ö zellik v e r m iş k i e lb ise y e... Ü çü n cü M u ra d ’ın b e m b e y a z ip e k lid e n v e Ü çü n cü Se- lim ’in d e o g ü n d e n k a lm a le k e le r ta ş ıy a n ç iç e k li k a fta n ı, o m u z o m uza v e rm işle r, z in cirin h a lk a la rı gibi b irb irle rin i ta m a m lıy o rla r, can lı b ir ta r ih i y a şa tıy o rla rd ı.
B ü y ü k sa lo n u n o rta y e rin e y e r le ş tirilm iş v itrin le r d e ise p a d iş a h ç o c u k la rın ın g iy d ik le ri iç ç a m a ş ır la r, b e b e k lik le rin d e n k alm a b ezler, tü lb e n tle r v e z ıb ın la r v a r. İşte A y ş e S u lta n ın , R e fia S u lta n ın b ir-ik J y a ş la rm d a g iy d ik le ri k ü ç ü c ü k p a tik le r. ö z e l b ir d e rid e n y ap ılm ış o- la n b u p a tik le r, sa n k i b u g ü n a lın m ış g ib i y ep y en i. Z am an o n la r üze r in d e h iç aşın ım y ap m am ış. P a tik le r in y a n ı b a şın d a d e v rin b ü tü n özelliğini b e lirte n k u m a ş la rd a n m a- m û l a y a k k a b ı to rb a la rı... B ir b aşk a v itr in ise şe h z a d e le re a lt a ltın sim le r le işlen m iş, K u r ’a n -ı K e rim m a h fa z a la rı, tö re n le rd e ta k ıla n g en e a ltın sim le rle v e e n güzel m o tifle rle işle n m iş k e m e rle rle ta m a m e n dolu. S e rg id e v itrin le r ço k İyi te rtip le n m iş v e b ü y ü k İlgi çek iy o r.
T o p k ap ı S ara y ın d a açılan se rg id e le ş h ir ad ilen Ş eh z a d e le rin sim işli ta k k e le r i ise
b a şlı b aşın a g ö rü lm e y e d e ğ e r şe y le r. H e r b irin d e o g ü n le rd e n k a lm a b u ru ş u k lu k la r v a r. S a n k i şe h z a d e le rin b a şın d a n şim di çık m ış gibi. İn san o n la rın a ltın d a g a y riih tiy a rî b ir k ü ç ü c ü k baş, k ıv ır k ıv ır sa ç la r, g ü len g ö zler v e u fa c ık ağız v e b u r u n gö r ü r gibi o lu y o r. S o n ra b u b em b ey az ta k k e le r in sa h ip le ri b ilm em n e k a d a r zam an önce, işte b u sa lo n la rd a k o şu şm u şlar, ç o c u k lu k la rın ın e n g ü zel g ü n le rin i b u r a la rd a g eçirm işler v e m u tlu lu k d olu r ü y a la rım b u ta k k e le rle g ö rm ü şle rd i d iy e d ü ş ü n ü yor.
B u n la rın h e m e n sim e triğ i o lan b i r k ö şe d e 17. y ü z y ıld a n k a lm ış ta h t a ü z e rin e oym a b ir b eşik v e su l ta n la ra a lt b ir çeyiz sa n d ığ ın a y e r v erilm iş. H e r ik is i de m u h a k k a k k i d e v rin en güzel ö rn e k le rin d e n b iri.
B o y a la rı ö y lesin e c a n lı v e öylesi n e â h e n k li v u ru lm u ş ki, on d a çeyiz sa n k i d ü n g ö tü rü lm ü ş tü , o n d a şeh z ad e sa n k i b u g ü n u y u tu lm u ş g ib iy di. B ird en şe h z a d e le r k o lk o la g ir m işle r, allı y eşilli k a f ta n la rı ile d e file y a p ıy o rla rm ış gibi g eld i ban a. S o n ra o n la rı su lta n la r, e flâ tu n t u ru n c u , b eyaz d a n te l v e sim işlem e li elb ise le ri ile ta k ip e ttile r. B e şik t e b ir şe h zad e u y u y o rd u v e çeyiz sa n d ığ ı bilm em n e p a şa n ın o ğlu n u n , e v in e g itm e k ü z e re h a z ırla n m ıştı. B ir sih irli d e ğ n e k d ey m iş g i biydi. B ü tü n h erşey e , K a n u n î S u l ta n S ü le y m a n la r, S elim ler, M u ra t la r, A yşe S u ltan , M lh rlm a h S u lta n , T u rh a n S u lta n h ep si b u r a d a y d ıla r v e d ö r t a s ır b u ra d a şim d i b ir te k n a b ız h a lin d e a tıy o rd u aanki.
i
ta rih i e şy a la rd a n 17. yüz y ıld a n k a lm a b ir beşik.
* - * * * * * * * 4 A A A A A A A A A A İ U i i i i * * * * * * *
Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği Taha Toros Arşivi
