Bu ülkeyi böldürmeyiz

Y

mal’in Güneydo­

ğu ve Kürt sorununa bakışını an­ lattığı bu yazı şiddetle eleştirildi. Yazıyı kaleme alan Yaşar Kemal ise, eleştirilerden neden böyle bir yazıyı yazma ihtiyacı duyduğuna kadar pekçok konuya Milliyet a- racılığıyla açıklık getirdi.

• Der Spiegel’deki yazı­ nız şiddetle eleştirildi. Buna verecek cevabı mz vardır herhal­ de... Yaşar Kemal: Hani tartışacak­ tık. Bu başımız­ daki en büyük belanın bir çözü­ münü bulmak i- çin korkusuzca düşüncelerimizi sö y le y e c e k tik . Bana sövmekle bir yere varabile­ ceksek, siz bilirsiniz, diyelim. Ben diyo­ rum ki yasaklar ül­ kemizi bu hale ge­ tirdi. Ama

• Elini ılıktan soğuğa vurmadı, bunları söyle­ meye hakkı yok diyenler var.

Yaşar Kemal: 39 yıldır

yazıyorum. Elimden kalem düşmedi. 36 kitabım var. 12 yılım Anadolu’da geçti. Gazetecilik yaparken bana Cum­ huriyetin ağır işçisi derlerdi. Tüm bunlar elimi ılıktan soğuğa vurmadım demekse doğrudur.

• Neden böyle bir yazı yaz­ maya gerek duydunuz?

- .

cağım. Bizim gazetelerimiz de is­ terse onlara da yazmaya hazırım.

• Kürt Sorunu nasıl çözüle­ cek?

Yaşar Kemal: Kürt Sorunu’nu

savaşla, öldürmekle çözmeye ça­ lışmak çok yanlıştır. Balığı tut­ mak için suyu kurutmak çok yanlıştır. Bu çağda işkence, zu­ lüm çok yanlıştır. Kürt sorunu barışçı yollardan kolaylıkla çözü­ lür. Bu işin bu kadar büyütülme­ mesi gerekirdi. PKK durdukça Kürtler’in haklarını veremeyiz diyorlar. Siz Kürtler’in bütün

in-günlerce, aylarca bombalanmadı. Oralarda iller, köyler, ormanlar yakılmadı. Bir ordu bizde yıllar­ dır çarpışıyor. Enflasyonun çoğu bu yüzden... Süleyman Bey di­ yor ki “Türkiye’de savaşta bile enflasyon yüzde 150 olmadı.” Sa­ vaşta olduğumuzu, bu savaşta yılda 425 trilyon harcadığımızı bilmiyor sanki. Bu savaş her yönden belimizi kırıyor.

• 'Ya bitecek, ya bitecek’ dendi denmesine de, bu iş nasıl biter?

Yaşar Kemal: Bu savaş nasıl

Der Spiegel dergisinde yayınlanan yazı­

sıyla ilgili eleştirileri yanıtlayan yazar Ya­

şar Kemal “Siz Kürtler’in bütün insani

haklarını, demokratik haklarını verin,

PKK’yı da Kürt halkıyla başbaşa bırakın.

Onlar kozları varsa, kozlarını

paylaşsınlar” dedi.

mı biter dediniz? Kolay biter. E- ğer biz savaşsız çözümde birleşir­ sek. Halkımızın gücünü barışa doğru yöneltirsek. Halkımız bu savaşın durmasını zaten candan istiyor. Çünkü onların çocukları ölüyor, enflasyondan dolayı on­

lar aç kalıyor. Bir de barış olsun diyenlere basınımızın mümtaz kalemleri ağız dolusu sö­ ver, aşağılarsa, yazarla­ rımız o kahraman so­ yundan gelen ya­ zarlarımız da savaş yanlı­ larını, ırk­ çıları, tu­ tar, beni kınarlarsa savaşçıla­ rın ekme­ ğine yağ s ü r ü l ü r . kafamızın içindeki yasaklar, ya­

sakçıların hık deyicileri... Bir kahraman soyundan gelen yazar arkadaşlarımın beni kınamala­ rı... Benim de onlara sözüm var, bu halk sizi bağışlamayacak, ku­ sacaktır. Ağzınızla kuş tutsanız kusacaktır. Bana şovenlere hiç­ bir sözüm yok. Ülkenin kaderi söz konusu. Onlar daha sövüyor. Sövmekle, öldürmekle bir yere varılsaydı, bizim basın çok sövü­ yor, daha çok da gazeteler, gaze­ teciler birbirlerine sövüyorlar, Türkiye böyle durumda olmaz, cennet olurdu. Üstelik de bana gazetelerinde çıkan yarım yama­ lak çevirileri de çarpıtarak sövü­ yorlar. Ne söyleyeyim, ben bu dünyaya Mehdi olarak gelmedim.

önce Der Spiegel benden yazı is­ tedi, ikircikliydim, yazmaya vak­ tim de yoktu, biraz işi uzattım. Sonra bizim yazarların çıkaraca­ ğı Demokrasi Kitabı için bir yazı yazmıştım. Kitabı basacak Erdal Öz’e telefon ettim, yazıyı dergiye gönderebilir miyim, diye... O da 'Kitaba bir zararı olmaz, faydası olur’ dedi. Ben de tek şatır çıka­ rılmaması koşuluyla yazıyı Spie- gel’e gönderdim. Yazının uzun ol­ duğunu söyleyip benden biraz kı­ saltmamı istediler. Kısalttım, ya­ zı da böylece çıktı. Dünyada daha pekçok gazete benden yazı isti­ yor. Elimde birinci cildi bitmiş bir roman var. Roman biter bit­ mez benden yazı isteyen dünya­ nın bütün ünlü gazetelerine

yaza-sani haklarını, demokratik hak­ larını verin, PKK’yı da Kürt hal­ kıyla başbaşa bırakın. Onlar koz­ ları varsa, kozlarını paylaşsınlar.

H İÇ İLGİSİ Y O K

• Kürt sorununu dünyaya bakıp Bask’la, İRA’yla benze­ tenler var. Bu benzetmeyi ya­ panlar çözüm yollarım da bu noktadan y o la çıkarak öneri­ yorlar...

Yaşar Kemal: Doğu Anado­

lu’daki savaşı Katalan’la, Bask la, ÎRA’yla bir sayıyorlar, hemen he­ men hiç ilgisi yok. Katalan, Bask, İRA gerillalarının üstüne üç yüz bin kişilik ordular yürü­ tülmedi. Dağlar, taşlar, ovalar,

Bu savaşın sürmesinden sayıla­ mayacak kadar çıkarı olanlar var. Bir gün ülkemizde gerçak bir demokrasiye ulaşırsak bu çı­ karcıların bu savaştan ne kaptık­ ları bir bir ortaya çıkacaktır. Ben inanıyorum ki, biz bir avuç insan da olsak halkımızın yardı­ mıyla, insanlığın yardımıyla bu savaşı durduracak, ülkemizi bö­ lünme yolundan g er iy e döndüre­

ceğiz.

• Dünya halkları bizdeki bu soruna nasıl bakıyorlar? Uzak­ tan Kürt Sorunu’ nasıl görü­ nüyor?

Yaşar Kemal: Dünya bir köy

artık. Duvarın bir yanından ök- sürsen, öbür yanında duyuluyor. Bana “Niçin Alman dergisinde

yazdın” diyenlere bir çift sözüm var: Günlerdir, yıllardır, bütün dünyaya BosnaHersek için bir a- ğızdan bağırıyoruz, niçin bu sa­ vaşı durdurmuyorsunuz, diye. Ben de Batı’yı, Amerika’yı suçlu­ yorum “Niçin gerektiği kadar bu savaşa katılmıyorlar” diye. Son­ ra ülkemde kan gövdeyi götüre­ cek, ben insanlıktan yardım iste­ meyeceğim. İstesek de istemesek de dünya halkları bizdeki bu kanlı, anlamsız savaşa karşı ola­ caktır.

2 2 YILDIR A D A Y IM

• Türkiye’de Kürt Sorunu ol­ duğu sürece Nobel bize gelmez yargısı var. Dolayısıyla sizin Spiegel’de yazdıklarınız Nobel’e atfedildi. Yaşar Kemal Nobel’i göğüslemek için bunları söyle­ di dendi.

Yaşar Kemal: Ne diyorlar, ne

yazıyorlar, Nobel almak için mi Türkiye’ye küfrediyormuşum! Ni­ çin küfredeyim ülkemin halkına? Ben bu kültürün insanıyım. Ana­ dolu’nun o büyük kültürüne di­ limle, kanımla bağlıyım. Çok say­ gım var bu büyük halk kültürleri­ ne. Biliyorum arkadaşlarım yaz­ dılar, Nobel almak için Türki­ ye’ye küfrediyor diye, ben 1973’ten bu yana resmi Nobel ada­ yıyım. Resmisi nedir bunun diye­ ceksiniz, şudur: İsveç Yazarlar Birliği ve İsveç Bilimler Akademi­ si aday gösterebilir Nobel’e. Nobel ödülünün tüzüğüne göre bu aday­ lık da bir kezdir ve hayat boyun- cadır. Örneğin Tolstoy ölünceye kadar aday kalmış ve Nobel’i ala­ mamıştır. Bense bu Nobel’i ihmal etmişim, demek çoktaaan alabilir­ mişim. Türkiye’ye küfretmek bir Nobel almaya yeter de artarmış bile. Türkiye’ye bir kez küfreder - o da yalancıktan, Nobel’i alır ar­ dından İsveç Akademisi’ne nanik yaparsın. Bilmiyordum, vallahi billahi bilmiyordum, şu bütün Nobel alan yüzlerce kişinin Tür­ kiye’ye ya da ülkelerine küfrettik­ lerini hiç mi hiç bilmiyordum. Yirmi iki yıldır Nobel’e adayım, bu kadar beklemenin ne alemi vardı, Nobel’i bir küfürle alır key­ fime bakardım. Vay anasını neler kaçırmışım, bir küfür etmenin neye malolacağmı...

• Yazmaya devam ediyorsu­ nuz. Bu tür yazıların da dışın­ da. Elinizde uzun zamandır ça­ lıştığınız bir *nnmar var, öyle değil mi ?

Yaşar Kemal: Evet. Bu üç cilt­

lik bir roman. Ekolojiyle ilgili. Bi­ rinci cildini bitirdim. Adı, “Bir A- da Hikayesi.” Bu yıl sonbaharda sanırım önce yurtdışmda, Fran­ sa’da yayınlanacak.