• Sonuç bulunamadı

ORMANCILIKTA ÖRGÜTSEL VE YÖNETSEL

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "ORMANCILIKTA ÖRGÜTSEL VE YÖNETSEL"

Copied!
126
0
0

Yükleniyor.... (view fulltext now)

Tam metin

DKMP: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü DMI: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü. ORKÖY: Orman Köy İlişkileri Genel Müdürlüğü ORÜS: Orman Ürünleri Sanayii Genel Müdürlüğü ÖÇKKB: Özel Çevre Koruma Kurumu SPSS: Sosyal Bilimler İstatistik Paketi ZOBM: Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü.

GĠRĠġ

Benzer şekilde orman işletme müdürlükleri de ana hizmet birimleri, danışma birimleri ve yardımcı birimlerden oluşmaktadır. Çevre Yönetimi Daire Başkanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Daire Başkanlığı, ORKÖY Daire Başkanlığı, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Etüt Proje Daire Başkanlığı, Genel Kurul Daire Başkanlığı ve DKMP Daire Başkanlığından oluşmaktadır (Şekil 1). 1.2c).

ġekil 1.1 Çevre ve Orman Bakanlığı ormancılık kesiminin merkez ve taĢra örgütlenmesi      (DaĢdemir 2009)
ġekil 1.1 Çevre ve Orman Bakanlığı ormancılık kesiminin merkez ve taĢra örgütlenmesi (DaĢdemir 2009)

LĠTERATÜR ÖZETĠ

Mersin Orman Bölge Müdürlüğü ve bağlı orman müdürlüklerinde genel çalışan memnuniyetinin pozisyon ve kıdeme göre farklılık gösterdiği ancak eğitim, yaş, cinsiyet ve medeni duruma göre farklılaşmadığı tespit edildi. Kaplan (2007), yerel halkın yerleşim alanları çevresindeki ormanlara yönelik beklentilerini tüm boyutlarıyla değerlendirmek ve bu ormanların yönetimine uygun bir model sunmak istemiştir. Bu orman alanı modeline göre; İki bölüme ayrılmalıdır: 1) merkezi orman yönetimi tarafından yönetilmeye devam edecek orman alanları ve 2) yerel aktörlerin etkin bir şekilde dahil olduğu ve yönetimi yerel yönetime bağlı olan orman alanları.

MATERYAL VE YÖNTEM

MATERYAL

Bölgede toplam 16 Şube Müdürlüğü (8'i ZOBM'de ve 8'i KOBM'de), 23 İşletme Müdürlüğü (8'i ZOBM'de ve 15'i KOBM'de), 157 İşletme Müdürlüğü (69'u ZOBM'de ve 88'i KOBM'de) bulunmaktadır. ) ve 4 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü (Zonguldak, Bartın, Karabük ve Kastamonu). Araştırmanın verilerinin bir kısmı ÇOB kayıtlarından ve daha önce yapılan çalışmalardan elde edilirken, bir kısmı da müdür olarak görev yapan çalışanlar (müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü vb.) ve deneyimli mühendis örnekleminden elde edilmiştir. Anket çalışmasından elde edilen Çevre ve Orman İl Müdürlükleri, Orman Bölge Müdürlükleri ve Orman İşletme Müdürlükleridir.

ġekil 3.1 AraĢtırma alanı.
ġekil 3.1 AraĢtırma alanı.

YÖNTEM

  • Örnekleme Yöntemi ve Örnek Büyüklüğü
  • Verilerin SayısallaĢtırılması ve Analizlere Hazırlanması
    • Yönetsel Yeterliğe ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • Örgüte ve ĠĢe Bağlılığa ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • Örgütsel BekleyiĢlere ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • ĠĢteki Özgürlüğe ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • ĠletiĢim ve BildiriĢmeye ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • Önderliğe ĠliĢkin DeğiĢkenler
    • ĠĢ Doyumuna ĠliĢkin DeğiĢkenler
  • Uygulanan Ġstatistiksel Analizler
    • Kruskal – Wallis (K-W) H Testi
    • Duncan Testi
    • Faktör Analizi (FA)
    • Çoğul Regresyon Analizi

Bütün bunlar yöneticilerin örgütlerini kabul ettiklerini ve onların uyum içinde çalışmalarına ve başarılı olmalarına yardımcı olduklarını göstermektedir (Daşdemir 1998).Bu bilgiler ışığında bilgi edinme yöntemlerine ilişkin niteliksel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılmıştır (Ek Not A, soru 17b). ). Buna göre personelin teknik bilgi yeterliliğine ilişkin niteliksel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılmıştır (Ek not A, soru 18b). Buna göre alınan ücretten memnuniyete ilişkin niteliksel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılarak ilgili seçenek puanı bir veri tablosuna girilmiştir (Ek Not A, soru 26).

Buna göre orman işletmelerinin özerkliğine ilişkin niteliksel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılarak ilgili seçenek puanı bir veri tablosuna girilmiştir (Ek Not A, soru 32). Buna göre bilimsel bilgi, fikir ve deneyimlerden yararlanma fırsatlarının araştırılmasına ilişkin nitel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılarak, ilgili fırsatın değerlendirilmesi veri tablosuna işlenmiştir (Ek Açıklamalar A, soru 34). Buna göre iş tatminine ilişkin niteliksel veriler aşağıdaki şekilde sayısallaştırılarak ilgili seçeneğin puanı veri tablosuna girilmiştir (Ek Not A, soru 40).

Tablo 3.1 AraĢtırmada kullanılan değiĢkenler ve kodları.
Tablo 3.1 AraĢtırmada kullanılan değiĢkenler ve kodları.

BULGULAR VE TARTIġMA

GENEL DEĞERLENDĠRMELER

Deneklerin %19'unun orman fakültesinden mezun olduktan sonra yüksek lisans veya doktorasını tamamladığı, %3'ünün ise başka bir fakülteyi bitirdiği belirtiliyor. Daşdemir'in (1998) çalışmasında bu oran %4 iken bu çalışmada %22'ye (19+3) çıkmıştır. Bu, ormancılık teşkilatında nitelikli yönetici ve teknik eleman yetiştirilmesi açısından önemli bir gelişmedir.

ÖRGÜT YAPISI VE ÖRGÜTLENME

  • Merkezdeki Örgütlenme ve Örgüt Yapısı
  • TaĢradaki Örgütlenme ve Örgüt Yapısı
  • Ormancılık Örgüt Yapısını Etkileyen DıĢsal ve Ġçsel Sorunlar

Ayrıca yapılan istatistiksel analizlerden bu görüşlerin bölgelere, birimlere, görev ve tecrübeye göre farklılık göstermediği anlaşılmıştır (Tablo 4.2). Ayrıca yapılan istatistiksel analizlerden bu görüşlerin bölgelere, birimlere, görev ve tecrübeye göre farklılık göstermediği anlaşılmıştır (Tablo 4.3). Yapılan istatistiksel analizlerden bu görüşlerin bölgelere, göreve ve tecrübeye göre farklılık göstermediği anlaşılmıştır (Tablo 4.3).

Bu görüşlerin bölgelere, iş birimine ve tecrübeye göre farklılık göstermediği yapılan istatistiksel analizden anlaşılmıştır (Tablo 4.3). Ancak yapılan istatistiksel analizlerden bu görüşlerin bölgelere, birimlere, görev ve tecrübeye göre farklılık göstermediği anlaşılmıştır (Tablo 4.3). Ormancılık organizasyon yapısının dışından ve içinden kaynaklanan bu sorunlara (S-7, S-8) deneklerin verdikleri cevaplar Tablo 4.4'te verilmektedir.

Tablo  4.2  Çevre  ve  Orman  Bakanlığının  merkezdeki  örgütlenme  ve  örgüt  yapısına  iliĢkin                   değerlendirmelerin bölge, birim, görev ve deneyimlerine göre farklılığının denetimi
Tablo 4.2 Çevre ve Orman Bakanlığının merkezdeki örgütlenme ve örgüt yapısına iliĢkin değerlendirmelerin bölge, birim, görev ve deneyimlerine göre farklılığının denetimi

YÖNETSEL YETERLĠK

Benzer şekilde Tablo 4.7'de görüldüğü gibi bu faktörler bölgeye, iş birimine, göreve ve tecrübeye göre farklılık göstermemektedir. Deneklerin %16'sı "ormancılık teşkilatında başarıyı artırmak için alınması gereken zorunlu tedbirler (S-12)"yi "yöneticilerin yönetim yeterliliğine (yeterliğine) sahip olması, idari ve mali konularda eğitimli olması" nedeniyle tercih etti. Bu konu, çalıştıkları birime göre %99 güven düzeyinde farklılık göstermektedir (Tablo 4.9). Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'nde çalışan denekler amirlerine sormuşlardır.

Deneklerin bu konudaki görüşleri çalıştıkları birime göre %99 güven düzeyinde farklılık göstermektedir (Tablo 4.9).Bölge Müdürlüğü'nde çalışan denekler pozisyonları için yönetim bilgisinin gerekli olduğunu söylerken, Bölge Müdürlüğü. İşletme Müdürlüğü ile Çevre ve Orman İl Müdürlüğü yönetim bilgisinin gerekli olmadığını belirtti. 95 güven düzeyinde, çalıştığı birime göre farklılık göstermektedir (Tablo 4.9). İşletme Müdürlüğü ile Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'nde çalışanlar personelin yönetim yeterliliğini düşük olarak değerlendirirken, Bölge'de çalışanlar iş. Müdürlük bunu "orta" veya "yüksek" olarak değerlendirdi. Bu nedenle Tablo 4.10'da görüldüğü gibi konulara "Ormancılık birimlerinde yönetici olarak atanacak kişilerde hangi özellikler aranmalıdır? (S-13)" sorusu sorulmuştur.

Tablo 4.6 (devam ediyor)
Tablo 4.6 (devam ediyor)

ÖRGÜTE VE ĠġE BAĞLILIK

Deneklerin bu konudaki görüşlerinde bölge, birim, görev ve tecrübe açısından anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (Tablo 4.12). Deneklere “Üst düzey yöneticiler biriminizin başarısını ne kadar önemsiyor?” gibi bir soru sorulduğunda (S-24), %39'unun “çok fazla” yanıtı vermesi, üst düzey yöneticilerin başarıyı önemsediğini gösteriyor. ünitenin (Tablo 4.11). Deneklerin bu konudaki görüşlerinde bölge, birim, görev ve tecrübe açısından anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (Tablo 4.12).

"Çalıştığınız kurumda beceri ve emeğinizin karşılığında aldığınız maaştan memnun musunuz?" Soruya (S-26) ilişkin olarak deneklerin %56'sı "orta derecede" memnun olduklarını belirtti. "Çalıştığınız birimdeki üstleriniz tarafından fikirleriniz ve çalışmalarınız yeterince değer görüyor mu?" sorusuna (S-27), deneklerin %54'ü "orta derecede" yanıtını verdi. Deneklerin bu soruya yönelik tutumlarında bölge, birim, görev ve tecrübe açısından anlamlı bir farklılık görülmemektedir (Tablo 4.12).

Tablo 4.11 (devam ediyor)
Tablo 4.11 (devam ediyor)

ÖRGÜTSEL BEKLEYĠġLER

İşletme Şefi, İşletme Müdürü, Çevre ve Orman İl Müdürü, Bölge Müdürü ve Yardımcısı pozisyonlarında çalışan özneler ormanları ve ormancılığı sevdiklerini ve bu işi topluma hizmet amacıyla yaptıklarını beyan ederken, Mühendis, İşletme Müdür Yardımcısı ve Şube Müdürleri mesleki eğitimlerini aldıklarını belirterek, kendisinin de bu görevde 1999 yılında çalıştığını ifade etti. Deneklerin bu soruya yönelik tutumlarında bölge, birim, görev ve tecrübe açısından anlamlı bir farklılık görülmemektedir (Tablo 4.14). Mühendis, işletme müdürü, işletme müdür yardımcısı gibi pozisyonlarda çalışan denekler orta düzeyde ve çok az yanıt verirken, işletme müdürü, il çevre ve orman müdürü, şube müdürü, bölge müdürü ve yardımcısı gibi pozisyonlarda çalışan denekler orta düzeyde yanıt vermiştir.

"Mesleğinizde idari ve teknik alanlarda kendinizi geliştirme fırsatı buluyor musunuz?" (S-31) sorusuna yanıt olarak orta düzeyde (%47) bir iyileşme sağladıklarını belirtmişlerdir (Tablo 4.13). Mühendis ve Operasyon Şefi olarak görev yapan denekler daha çok saha şartlarında çalıştıkları için kendilerini geliştirme fırsatı bulduklarını belirtirken, Operasyon Müdür Yardımcısı, Operasyon Müdürü, İl Çevre ve Orman Müdürü, Şube Müdürü, Bölge Müdürü olarak görev yapan denekler ve müdür yardımcıları Yöneticiler orta düzeyde kendilerini geliştirme fırsatı bulduklarını ve ellerinden geleni yaptıklarını belirttiler. Müdür yardımcısı, müdür, il çevre ve orman müdürü, şube müdürü, bölge müdürü ve yardımcısı.

ĠġTEKĠ ÖZGÜRLÜK

İşyerinde özgürlüğü ölçmek için katılımcılara şu soru soruldu (S-32): "Orman şirketlerinde merkezileşmeden ve siyasi baskılardan uzak, özerk statüye ulaşmak ve otoriteyi artırarak gerekli özgürlüğü sağlamak nasıl olacak?" İşletme liderlerinin sorumlulukları ve sorumlulukları başarıyı etkiler mi?" Buradan, çoğu iş liderinin aşırı merkezi ve politik baskı altında olduğu ve bundan kurtulup başarılı olabilmek için şirketlerin özerk bir yapıya sahip olması ve yöneticilere özgürlük verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Mühendis, işletme müdürü, şube müdürü gibi pozisyonlarda çalışan denekler "çok fazla ve çok" yanıtını verirken, işletme müdür yardımcısı, işletme müdürü, bölge çevre müdürü ve ormancılık, bölge müdürü ve yardımcısı gibi pozisyonlarda çalışan denekler "çok fazla" yanıtını verdi. "çok fazla" cevabını verdi.

Ayrıca deneklerin bu konudaki görüşlerinde bölge, birim, görev ve deneyim açısından da anlamlı bir farklılık görülmemektedir (Tablo 4.16). Bilimsel bilgi, düşünce ve deneyimlerinizi işinizle ilgili idari ve teknik konulara uygulayabiliyor musunuz? (K-34) sorusuna ilişkin ise deneklerin %48'i orta düzeyde gelişme kaydettiğini söyledi. “Hiç ya da çok az” diyenlerin (%20) mesleki eğitim seminerlerinin yetersizliği (%18) nedeniyle idari ve teknik konularda bilgi, fikir ve bilgisi yok, orman teşkilatı merkezi kararlarla yönetiliyor (%36) ) ve düzenlemeler ile sınırlı hukuk sistemi (%46) deneyimlerini uygulama fırsatı bulamadığını ifade etti.

Tablo 4.15 ĠĢteki özgürlük ile ilgili değerlendirmeler.
Tablo 4.15 ĠĢteki özgürlük ile ilgili değerlendirmeler.

ĠLETĠġĠM VE BĠLDĠRĠġME

Duncan testi ile fark kontrolü (Gruplar ve grup içi sıralamalar önem derecesine göre yapılır) Kriter Ki-kare. Deneklere "İşinizle ilgili düşüncelerinizi ve görüşlerinizi üstlerinizle rahatlıkla ifade edip tartışabiliyor musunuz?" sorusu soruldu. (S-35b) sorusuna %83'ü orta ve üzeri yanıt vermiştir. Yani orta frekanslı denetimlerle daha huzurlu bir çalışma ortamı ve başarıya ulaşılabileceği söylenebilir.

0-30 yıl arası deneyime sahip denekler orta veya yüksek sıklıkta denetim isterken, ≥31 yıl deneyime sahip olanlar orta veya yüksek sıklıkta denetim istiyordu. Duncan Testi ile fark kontrolü (Gruplar ve grup içi konumlar önem derecesine göredir) Kriter Ki-kare.

Tablo 4.17 ĠletiĢim ve bildiriĢme ile ilgili değerlendirmeler.
Tablo 4.17 ĠletiĢim ve bildiriĢme ile ilgili değerlendirmeler.

ÖNDERLĠK

Bu nedenle Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'nde çalışan personel "yüksek ve orta" yanıtını verirken, Bölge Müdürlüğü ve İşletme Müdürlüğü'nde çalışan personel "orta" yanıtını verdi. Aynı şekilde Mühendis, Şube Müdürü, Bölge Müdürü ve Asistanı olarak görev yapan personel orta ve çok yüksek yanıt verirken, İşletme Başkanı, İşletme Müdür Yardımcısı, İşletme Müdürü, İl Çevre ve Orman Müdürü olarak görev yapan personel ise orta düzeyde yanıt vermiştir. yanıt. "Amiriniz, çalışma ekibinizi kuruluş içindeki veya dışındaki diğer gruplara ve topluma temsil etme konusunda kişisel olarak ne ölçüde başarılı?" Deneklerin %42'si bir soruya çok sayıda yanıt verdi (K-38).

Deneklerin bu konudaki görüşlerinde bölge, birim, görev ve deneyime göre anlamlı bir farklılık görülmemektedir (Tablo 4.20).

Tablo 4.19 Önderlik ile ilgili değerlendirmeler.
Tablo 4.19 Önderlik ile ilgili değerlendirmeler.

Ġġ DOYUMU

Aynı şekilde yapılan istatistiksel analizlerde deneklerin bu konudaki görüşlerinin bölgeye, birime, göreve ve tecrübeye göre farklılık göstermediği anlaşılmıştır.

ÖRGÜTSEL VE YÖNETSEL BAġARIYI ETKĠLEYEN EN ÖNEMLĠ FAKTÖRLER

Daşdemir (1998) tarafından bu konuyla ilgili yapılan benzer bir çalışmada, ormancılık işletmelerinde organizasyonel ve yönetsel başarıyı etkileyen en önemli faktörün yönetsel yeterlik olduğu tespit edilmiştir. Başka bir deyişle, bu değişkenler teknik personelin yönetsel ve teknik bilgi açısından yeterliliğini ve birimin ekonomik, teknik ve yönetsel performansını ölçmektedir. Şu ana kadar yapılan açıklamalara dayanarak, tablo 4.25 organizasyonel ve yönetimsel performansı etkileyen en önemli faktörleri ve temsil ettikleri değişkenlerin ağırlıklarını göstermektedir.

Bu çalışmanın amacı, Türk ormancılığının bölgesel bazda mevcut organizasyon yapısını ve modern ormancılık anlayışına uygun olması gereken organizasyon yapısını ortaya koyarak, organizasyonel ve yönetimsel performansı etkileyen en önemli faktörlerin belirlenmesinde çok boyutlu bir yaklaşım kullanmaktır. . . Dolayısıyla organizasyon yapısı, yönetsel yeterlilikler, personel sayısı ve eğitimin yönetsel başarıyı etkileyen en önemli faktörler olduğunu söyleyebiliriz. Teknik bilgiyle ilgili a) Hiç b) Çok az c) Orta d) Çok e) Çok 19. Çalıştığınız birimi teknik, ekonomik ve yönetimsel açıdan ne ölçüde başarılı görüyorsunuz?

Tablo 4.23 Türetilen 7 faktöre iliĢkin açıklanan varyans değerleri.
Tablo 4.23 Türetilen 7 faktöre iliĢkin açıklanan varyans değerleri.

YÖNETSEL VE ÖRGÜTSEL BAġARIDAKĠ DEĞĠġĠMLERĠN AÇIKLANMASI

SONUÇLAR VE ÖNERĠLER

Çevre ve Orman Bakanlığı ormancılık kesiminin merkez ve taĢra örgütlenmesi

Orman Bölge Müdürlüğü, Orman ĠĢletme Müdürlüğü ve Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü

AraĢtırma alanı

Faktör analizinin aĢamaları

Orman Bakanlığının merkez teĢkilatının örgüt yapısı

Orman Bakanlığının taĢra teĢkilatının örgüt yapısı

ĠĢteki özgürlük ile ilgili değerlendirmeler

Deneklerin iĢteki özgürlük ile ilgili düĢüncelerinin bölge, birim, görev ve deneyime

ĠletiĢim ve bildiriĢme ile ilgili değerlendirmeler

Deneklerin iletiĢim ve bildiriĢme ile ilgili düĢüncelerinin bölge, birim, görev ve

Önderlik ile ilgili değerlendirmeler

Deneklerin önderlik ile ilgili düĢüncelerinin bölge, birim, görev ve deneyime göre

ĠĢ doyumu ile ilgili değerlendirmeler

Örgütsel ve yönetsel baĢarıya iliĢkin değiĢkenlere ait bazı açıklayıcı istatistikler

Türetilen 7 faktöre iliĢkin açıklanan varyans değerleri

Rotasyon sonucu elde edilen faktör matrisi ve örgütsel ve yönetsel baĢarıyı

Örgütsel ve yönetsel baĢarıyı etkileyen en önemli faktörler, gösregeleri ve

Deneklerin baĢarı indeksi (BI) değerlerine göre sıralanması

Doğrusal çoğul regresyon analizi sonuçları

Şekil

ġekil 1.1 Çevre ve Orman Bakanlığı ormancılık kesiminin merkez ve taĢra örgütlenmesi      (DaĢdemir 2009)
ġekil 1.2 Orman Bölge Müdürlüğü,  Orman ĠĢletme Müdürlüğü ve Ġl Çevre ve Orman           Müdürlüğü taĢra örgütlenmesi
ġekil 3.1 AraĢtırma alanı.
Tablo 3.1 AraĢtırmada kullanılan değiĢkenler ve kodları.
+7

Referanslar

Benzer Belgeler

Ormancılık veya Yeminli Ormancılık Bürolarınca Tanzim Edilmiş, İşletme Müdürlüğünce Kontrolü Yapılmış, Orman Bölge Müdürlüğünce Onaylı, Orman mühendisleri Odasınca