ANAHTAR KELİMELER:, Finansal Serbestleşme, Finansal Derinleşme, Finansal Kırılganlık, Finansal Duyarlılık, Finansal Kriz, İkili Kriz, Üçüncü Kuşak Kriz Modelleri, Temel Dengesizlik Hipotezi.

(1)

ÖZ

Küreselleşme sürecinin önemli aşamalarından birini oluşturan finansal serbestleşme politikaları, Türkiye ekonomisinde sermaye birikimi hedefini gerçekleştirememiştir. Kronik enflasyon, aşırı değerli kur, sürdürülemez cari açık, zayıf bankacılık sektöründen oluşan temel ekonomik sorunlar, finansal serbestleşme politikalarının ardından, finansal kırılganlığa yol açmıştır. Türkiye ekonomisinde hızla yaşanan finansal serbestleşme süreci, 1990 ve 2001 döneminde, ciddi finansal krizlere neden olmuştur.

ABSTRACT

The important stage of globalization is financial liberalization process that has not realised capital accumulation target in Turkish economy. Such as chronicle inflation; overvalued exchange rate; unsustainable current deficit and, the weakened banking sectors have led to the financial fragility after the financial liberalization policies. Attempts for rapid financial liberalization caused serious financial crises in Turkish economy, between 1994 and 2001.

ANAHTAR KELİMELER:, Finansal Serbestleşme, Finansal Derinleşme, Finansal Kırılganlık, Finansal Duyarlılık, Finansal Kriz, İkili Kriz, Üçüncü Kuşak Kriz Modelleri, Temel Dengesizlik Hipotezi.

KEYWORDS: Financial Liberalization, Financial Deepening, Financial

Fragility, Financial Vulnerability, Financial Crises, Twin Crises, The Third

Generation Crises Models, The Fundamental Imbalances Hypothesis.

(2)

İÇİNDEKİLER

ÖZ, ABSTRACT...İİ İÇİNDEKİLER...İİİ ÇİZELGELER LİSTESİ...Vİİ ŞEKİLLER LİSTESİ...Xİ KISALTMALAR SİMGELER...Xİİİ

GİRİŞ...1

1. Çalışmanın Konusu ve Önemi...1

2. Çalışmanın Kapsamı ...2

3. Çalışmanın Hipotezi...5

4. Çalışmanın Araçları, Yöntem ve Tekniği...6

BİRİNCİ BÖLÜM: FİNANSAL SERBESTLEŞME...8

1. Neo-klasik Finans Yaklaşımında Finansal Sistem...8

2. Finansal Serbestleşme Kavramı...11

3. Finansal Serbestleşme Teorileri...14

3.1. McKinnon-Shaw Hipotezi ...16

3.2.Kapur Modeli...23

3.3. Matheison Modeli...24

4. Finansal Serbestleşme Hipotezine Yönelik Eleştiriler...25

4.1. Makro Ekonomik Nedenlere Dayalı Eleştiriler...26

4.1.1. Post-Keynezyen Yaklaşım...26

4.1.2. Yeni Yapısalcı Yaklaşım...28

4.2. Mikro Ekonomik Nedenlere Dayalı Eleştiriler...30

4.2.1. Ters Seçim ve Teşvik Etkisi...32

4.2.2. Piyasa Başarısızlığı...33

4.2.3. Ahlaki Çöküş Sorunu...35

4.2.4. Az Gelişmiş Menkul Kıymetler Piyasaları...36

4.2.5. Tasarrufların Faiz Oranlarına Duyarlılığı...37

5. Finansal Serbestleşme Politikalarının Başarısını Etkileyen Faktörler...40

5.1. Finansal Derinleşmenin Yarattığı Kamu Finansman Olanakları...40

5.2. Finansal Serbestleşme Ardından Devletin Yoğunlaşması...42

(3)

5.3. Finansal Serbestleşme Sürecinde Sıralama Sorunu...43

5.3.1. Finansal Serbestleşme ve İstikrar Politikalarında Sıralama Sorunu...44

5.3.2. Finansal Serbestleşme Politikalarının Kendi İçinde Sıralanması...47

5.4. Uluslararası Sermaye Akımlarının Neden Olduğu Makro Ekonomik İstikrarsızlık Ortamı...51

6. Dünya' da Finansal Serbestleşme Politikalarının Uygulamaları ve Ekonomiye Etkileri 53 7. Türkiye'de Finansal Serbestleşme Politikaları...59

7.1. Türkiye'de Finansal Serbestleşme Politikalarının Alt Yapı Aşaması...63

7.1.1. Faiz Oranlarıyla İlgili Düzenleme...65

7.1.2. Döviz Kurlarıyla İlgili Düzenlemeler...66

7.1.3. Finansal Araçlarda Vergi Düzenlemeleri...67

7.1.4. Yeni Araç ve Piyasalarla İlgili Düzenlemeler...68

7.1.5. Sermaye Piyasasının Kurulması...69

7.1.6. İnterbank ve Kamu Senetleri Piyasalarının Kurulması...70

7.2. Türkiye’de Finansal Derinleşme Aşaması...71

7.2.1.Finansal Varlıklar Açısından Finansal Derinleşme Analizi...74

7.2.2. Kamu Sektöründe Finansal Derinleşme...80

7.2.3. Özel Sektörde Finansal Derinleşme...85

7.2.4. Finansal Serbestleşme Politikalarının Bankacılık Sektörü ve Merkez Bankası Üzerinde Etkileri...89

7.2.5. Finansal Serbestleşmenin Ekonomik Büyüme Performansına Etkileri...93

7.2.6. Türkiye'de Finansal Serbestleşme Politikalarının Makro Ekonomik Etkileri...94

7.2.7. Finansal Serbestleşme Politikalarının Piyasa ve Fiyat Yapısı Üzerinde Etkileri...99

İKİNCİ BÖLÜM: FİNANSAL SERBESTLEŞME POLİTİKASI VE FİNANSAL KRİZ İLİŞKİSİ...101

1. Finansal Kriz ve Finansal Serbestleşme İlişkisi...101

2. Kriz ve Kriz Modelleri...105

2.1. Birinci Kuşak Kriz Modelleri...107

2.2. İkinci Kuşak Kriz Modelleri...110

2.3. Üçüncü Kuşak Kriz Modelleri...117

2.3.1.Reel Ekonomiden Kaynaklanan Temel Dengesizliklerden Biri Olarak Cari Açık...125

2.3.1.1. Cari Açığın Sürdürülebilirliği...125

2.3.1.2. Özel ve Kamu Tasarruf İlişkisi Açısından Cari Açık...126

2.3.1.3. Cari Açığın Sürdürülebilirlik Kriterleri...129

2.3.2. Finansal Sistemden Kaynaklanan Temel Dengesizlikler...137

2.3.2.1. Finansal Piyasa Yapısı Yoluyla Gelişen Finansal Kriz Mekanizmaları...137

2.3.2.1.1. Gelişmekte Olan Ülkelerde Piyasa Yapısı...138

2.3.2.1.2. Para Akımları Ve Ödeme Vaatlerinden Kaynaklanan Finansal İstikrarsızlık

...143

(4)

2.3.2.1.3. Finansal Piyasalarda Düzensiz İşleyiş ve Finansal Panik Hipotezi...149

i) Gelişen Piyasalarda Panik...153

ii) Güney Doğu Asya Krizinde Panik...156

iii) Asya’da Kriz Sinyalleri...165

2.3.2.2. Finansal Serbestleşme Politikalar Yoluyla Gelişen Finansal Kriz Mekanizmaları ...169

2.3.2.2.1. Finansal Serbestleşme Politikaları Sistemik Risk Yaratmaktadır...169

2.3.2.2.2.Finansal Serbestleşme Politikalarının Neden Olduğu Temel Finansal Dengesizlikler...178

i) Aşırı Ödünç Verme...178

ii) Zayıf ve Sorunlu Bankacılık sektörü...182

iii) Yüksek Borç Yükü Sorunu...187

iv) Sınırlı Döviz Rezerv Oranı...189

v)Yabancı Sermayenin Kompozisyonu...191

2.3.2.2.3.FINANSAL SERBESTLEŞME POLITIKALARI VE ARDINDAN YAŞANAN FINANSAL KRIZLER...192ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANSAL KRİZ...206

1. Reel Ekonomiden Kaynaklanan Temel Dengesizlik Kanalları...212

1.1. Enflasyon...216

1.2. Aşırı Değerli Kur...217

1.3. Kamu-Özel Sektör Tasarruf Yetersizliği...219

1.4. Kamu Kesimi Dengesinde Bozulma...220

1.5. Ticaret Dengesinde Bozulması...229

2. Finansal Sistemden Kaynaklanan Temel Dengesizlik Kanalları...234

2.1. Zayıf Bankacılık Sektörü...238

2.3. Bankaların Açık Pozisyon Eğilimi...240

2.4. Aşırı Ödünç Verme ve Performans Dışı Kredi Sorunu...242

2.4.1. Bankaların Özel Sektöre Açtığı Aşırı Krediler...242

2.4.2. Takipteki Kredi Hacminde Genişleme...243

2.4.3. Batık Krediler...245

2.5. Banka Maliyetlerinde Artış...246

2.6. BANKALARIN KÂRLILIK PERFORMANSINDA DÜŞME...248DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: ÖNCÜ DEĞİŞKENLER YOLUYLA TÜRKİYE EKONOMİSİNDE 2000 VE 2001 KRİZLERİ...250

1. Finansal Baskı Endeksi...250

2. Ekonometrik Yöntem...253

2.1. Finansal Baskı Endeksinde Kullanılan Değişkenler...253

2.2. Finansal Baskı Endeksinin Standartlaştırılması...253

(5)

2.3. Finansal Baskı Endeksinin Elde Edilmesi...259

2.4. Eşik Değerinin Bulunması...262

3. FBE ve Eşik Değerin Karşılaştırılması...262

4. Kriz Sinyallerinin Yorumu...264

5. Sonuç...272

SONUÇLAR VE ÖNERİLER...275

ÖZET...283

SUMMARY...284

TEŞEKKÜR...285

KAYNAKLAR...286

EKLER...XİV EK 1: Türkiye’de Piyasa Yoğunlaşması ve Mark-up Fiyatlar 1980-1995...xiv

EK 2: Tasarruf Mevduat Sigorta Fonuna Devredilen Bankalar...xv

EK 3 : Merkez Bankasından Alınan Döviz Kuru, Merkez Bankası Rezervi ve Ortalama Faiz Değerleri...xviii

özgeçmİş xxxİv

(6)

ÇİZELGELER LİSTESİ

Çizelge 1: Tasarrufların Faizlere Duyarlılığı İle İlgili Ampirik Çalışmalar...39

Çizelge 2: Türkiye’de Finansal Serbestleşme Politikalarının Kronolojik Takvimi...63

Çizelge 3: Türkiye’de 1978-1986 Döneminde Enflasyon, Yatırım, Finansal Derinleşme ve Özel Tasarruflar...72

Çizelge 4: Türkiye’de 1978-1986 Döneminde Firmaların Katma Değeri ve Tasarruf Oranları...73

Çizelge 5: Türkiye’de Finansal Varlıklar ve Parasal Göstergelerin GSMH’ya Oranları...74

Çizelge 6: Türkiye’de Finansal Yapıda Derinleşme Göstergeleri (%)...75

Çizelge 7: Temel Değerlere Göre Mali Sistemde Finansal Derinleşme Göstergeleri (GSMH’nin yüzdesi)...76

Çizelge 8: Türkiye’de 1980’li Yıllarda Finansal Varlık Stokunun Bileşiminde Gelişmeler (%)...77

Çizelge 9: Türkiye’de 1980’li Yıllarda Net Yeni Finansal Varlık İhraç Bileşiminde Gelişmeler ( %).78 Çizelge 10: Türkiye’de 1970-1994 Döneminde Tasarruf Oranları...82

Çizelge 11: 1980-1994 Döneminde Özel ve Kamu Sektöründe Yatırım-Tasarruf Dengesi ve Yabancı Tasarruflar...82

Çizelge 12: Para Arzı, Konsolide Bütçe Açıkları ve Devlet İç Borçları (Milyar TL)...84

Çizelge 13: Türkiye Ekonomisinde 1970- 1994 Döneminde Yatırımların GSMH’ ya Oranları...86

Çizelge 14: 1980- 1994 Döneminde Türkiye Ekonomisinde Mevduatların GSMH’ya Oranı...92

Çizelge 15: Türkiye Ekonomisinin Büyüme Performansı...93

Çizelge 16: Türkiye Ekonomisinde 1984-1989 Döneminde Borç Kompozisyonu...100

Çizelge 17: Erken Uyarı Sisteminde Kullanılan Göstergelerin Performans Değerlemesi...109

Çizelge 18: Çeşitli Asya Ülkelerinde 1970-1995 Döneminde Yaşanan Para ve Bankacılık Krizlerinin Bölgesel Farklılıkları...114

Çizelge 19: Latin Amerika, Doğu Asya ve Diğer Ülkelerde Para ve Bankacılık Krizleri ile Finansal Kırılganlık İlişkisi...115

Çizelge 20: Latin Amerika Doğu Asya ve Diğer Ülkelerde Para ve Bankacılık Krizlerinin Şiddet Endeksi...116

Çizelge 21: Nedenlerine ve Etkilerine Göre Finansal Kriz Türleri...119

Çizelge 22: Reel ve Finansal Ekonomiden Kaynaklanan Temel Dengesizlikler...120

Çizelge 23: 1997 Yılında Çeşitli Ülkelerde Kriz Endeksleri...123

Çizelge 24: Çeşitli Asya Ülkelerinde Yatırımların Milli Gelir Oranlarında Gelişmeler (%)...130

Çizelge 25: Bazı Asya Ülkelerinde Sermaye Çıktı Oranları (ICOR)...131

Çizelge 26: Çeşitli Asya Ülkelerinde Kamu Sektöründe Mali Dengenin GSMH’ ya Oranında Gelişmeler (%)...132

Çizelge 27: Çeşitli Asya Ülkelerinde Enflasyon Oranları (%)...133

(7)

Çizelge 28: Çeşitli Asya Ülkelerinde 1990-1997 Döneminde Yıllık Ortalama Nominal Döviz Kurları

...134

Çizelge 29: Çeşitli Asya Ülkelerinde Yıl Sonu Değerlerine Göre Reel Döviz Kurları...135

Çizelge 30: Çeşitli Asya Ülkelerinde Dışa Açıklık

^*

Oranlarında Gelişmeler...136

Çizelge 31: Ödemeler Bilançosu Tanımına Göre Cari Açığın GSMH’ ya Oranlarında Gelişmeler (%) ...137

Çizelge 32: Aşırı Yatırım ve Aşırı İyimserlik Ortamında Reel Varlık Spekülasyonu...149

Çizelge 33: Gelişen Piyasalarda Kriz Duyarlılığını Veren Göstergeler...155

Çizelge 34: Bazı Ülkelerde Toplam Faktör Verimliliği ve Büyüme Hızı ilişkisi...162

Çizelge 35. Kısa Vadeli Dış Borç / Döviz Rezervi Oranında Gelişmeler...165

Çizelge 36: Çeşitli Asya Ülkelerinde Tasarrufların GSMH’ya Oranları (%)...166

Çizelge 37 Bankacılık Sorunlarının Olduğu Ülkelerin Sınıflandırılması...172

Çizelge 38 Çeşitli Asya Ülkelerinde 1990- 1996 döneminde Aşırı Ödünç Verme Oranları...179

Çizelge 39 Çeşitli Asya Ülkelerinde 1996 Yılında Performans Dışı Kredilerin Toplam Kredilere Oranı ...185

Çizelge 40: Çeşitli Asya Ülkelerinde 1990-1996 Döneminde Dünya Bankası Verileriyle Yabancı Borçların GSMH’ya Oranı (%)...188

Çizelge 41: Çeşitli Asya Ülkelerinde 1990-1996 Döneminde Dünya Bankası Verileriyle Kısa Vadeli Borçların Toplam Borçlara Oranı(%)...188

Çizelge 42: Çeşitli Asya Ülkelerinde 1990-1996 Döneminde Dünya Bankası Verileriyle Kısa Vadeli Borçların Döviz Rezervlerine Oranı (%)...189

Çizelge 43: Çeşitli Asya Ülkelerinde Dünya Bankası Verileriyle Aylık İthalatı Değişimine Göre Döviz Rezerv Oranları (%)...190

Çizelge 44: Çeşitli Asya Ülkelerinde1990-1997 Döneminde M1’in Döviz Rezervlerine Oranı...190

Çizelge 45: Çeşitli Asya Ülkelerinde1990-1997 Döneminde M2’in Döviz Rezervlerine Oranı...191

Çizelge 46: Çeşitli Asya Ülkelerinde1996 Yılında Kısa Vadeli Borçların Rezervlere Oranı...191

Çizelge 47: Çeşitli Asya Ülkelerinde1990-1997 Döneminde Doğrudan Yabancı Yatırımlarla Cari Açığın Finansmanı (%)...192

Çizelge 48: Çeşitli Asya Ülkelerinde1970-1995 Döneminde Para ve Bankacılık Krizleri ile Finansal Serbestleşme İlişkisi...198

Çizelge 49: 1970-1995 Döneminde çeşitli ülkelerde Para ve Bankacılık Krizlerinin Sayısı...202

Çizelge 50: 1970-1995 Döneminde Çeşitli Ülkelerde Para ve Bankacılık Krizleri ile Finansal Serbestleşme Politikaları Arasında Öncelik Sıralaması...203

Çizelge 51: 1970-1995 Döneminde Çeşitli Ülkelerde Para ve Bankacılık Krizlerinin Bulguları ve Göstergeleri...204

Çizelge 52: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kamu ve Özel Sektörde Yıllık ve Aylık Enflasyon

Oranları...217

(8)

Çizelge 53: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de TL’de Aşırı Değerlenme Oranı (%)...218

Çizelge 54: 1997-2000 Döneminde Türkiye’de Tasarruf Dengesi Yurtiçi Tasarrufların GSMH’ye oranı (%)...219

Çizelge 55: 1997-2001 Döneminde Türkiye’de Kamu Kesimi Borçlanma Gereğinin GSMH’ ye Oranı (%)...220

Çizelge 56: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Konsolide Bütçenin GSMH’ ye Oranı...221

Çizelge 57: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Konsolide Bütçe Rakamları (Milyon TL)...222

Çizelge 58: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de İç Borç Stokunun GSMH’ ye Oranı...223

Çizelge 59: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin İç Borç Stokuna Oranı...224

Çizelge 60: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin Döviz Rezervlerine Oranı...225

Çizelge 61: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kamu Kesiminde ve Para Piyasalarında Mali Durum ...227

Çizelge 62: 1999-2000 Döneminde Türkiye’de Parasal Büyüklükler...228

Çizelge 63: 1997-2001 Döneminde Türkiye’de Dünya Ekonomisine Açıklık (%)...229

Çizelge 64: 1997-2001 Döneminde Türkiye’de Ödemeler Dengesi (Milyar Dolar)...230

Çizelge 65: 1997-2001 Döneminde Türkiye’de Cari Açığın GSMH’ye Oranı...231

Çizelge 66: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketlerinin Cari Açığa Oranı ...232

Çizelge 67: 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Cari Açığın döviz Rezervlerine Oranı...234

Çizelge 68: 1999-2000 Döneminde Bankacılık Sektöründe Net Çalışma Sermayesi* (Milyon dolar) ...239

Çizelge 69: 1999-2000 Döneminde Bankacılık Sektöründe Dönem Net Kârları ve Dönem Zararları . ...24

0 Çizelge 70: 1999-2000 Döneminde Bankacılık Sektöründe Yabancı Para Dağılımı ve Bilanço Döviz Pozisyonu...241

Çizelge 71: 1997-2002 Döneminde Mevduat Bankalarının Özel Sektöre Açtığı Krediler...242

Çizelge 72: 1999-2000 Döneminde Bankacılık Sektöründe Duran Varlıkların Toplam Varlıklara Oranı (%)...244

Çizelge 73: 1997-2002 Döneminde Bankacılık Sektöründe Batık Kredilerin Toplam Kredilere ve GSMH’ ye Oranı...245

Çizelge 74: 1999-2000 Döneminde Bankacılık Sektörünün Gelir-Gider Dengesi (Milyar dolar)...247

Çizelge 75: 1997-2002 Döneminde Bankacılık Sektöründe Kârlılık Performansı (%)...249Çizelge 76:

Döviz Kuru, İnterbank Faizi ve Merkez Bankası Rezervleri Değişkenlerinin Haftalık Değişim

Oranları...254

(9)

Çizelge 77: Döviz Kuru, İnterbank Faizi, Merkez Bankası Rezervleri Değişkenlerinin Aylık Ortalama

ve Standart Sapmaları...257

Çizelge 78: Standartlaştırılmış Döviz kuru, İnterbank Faizi Merkez Bankası Rezervleri...258

Çizelge 79: FB Endeks Değerleri...259

Çizelge 80: Kriz Sinyali Alınan Haftalara İlişkin Veriler...263

Çizelge 81: Eşik Değerin Aşıldığı Tarihler...273

(10)

ŞEKİLLER LİSTESİ

Şekil 1. Finansal Baskı ve Finansal Serbestleşme Politikaları...18

Şekil 2. Ticaretin Serbestleşmesi ve Makro Ekonomik Uyum Süreci ( 1980-1989)...96

Ş EKIL 3. M AKRO E KONOMIK U YUM S ÜRECI : S ERMAYE İ ŞLEMLERININ S ERBESTLEŞMESI : (1989-1998) ...97

Ş EKIL 4: K APITALIST D ÜNYA E KONOMISINDE 1920 VE 1980’ LI Y ILLARDA Y AŞANAN K RIZLERIN K ARŞILAŞTIRILMASI ...104

Ş ^EKIL 5. K ^RIZIN A ^NATOMISI ...142

Şekil 6. Düzensiz İşleyiş ve Finansal Panik Hipotezine Göre Türkiye’de Bankacılık Krizleri...208

Şekil 7. Birinci ve İkinci Kuşak Kriz Modellerine Göre Türkiye’de 2000-2001 Finansal Krizleri....211

Şekil 8 . Temel Dengesizlik Hipotezine Göre Türkiye 2000 Kasım ve 2001 Şubat Krizleri...215

Şekil 9. 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Dolar Kurunda Artış ve Enflasyon İlişkisi Yıllık )...218

Şekil 10. 1997-2001 Döneminde Türkiye’de İç Borç Stoku GSMH İlişkisi...223

Şekil 11. 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri ve İç Borç Stoku İlişkisi...224

Şekil 12. 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri ve Döviz Rezerv İlişkisi...225

Şekil 13. 1997-2001 Döneminde Türkiye’de Cari Açık ile GSMH İlişkisi...232

Şekil 14. 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri ile Cari Açık İlişkisi ...233

Şekil 15. 1997-2002 Döneminde Türkiye’de Cari Açık ve Döviz Rezerv İlişkisi...234

Şekil 16. 1997-2002 Döneminde Bankacılık Sektöründe Mevduat Bankalarının Özel Sektöre Açtığı Krediler...243

Ş EKIL 17. 1997-2002 D ÖNEMINDE B ANKACILIK S EKTÖRÜNDE T ASFIYE E DILMIŞ K REDILERIN T OPLAM K REDILERE VE GSMH’ YE O RANI ...246

Şekil 18: Standartlaştırılmış Döviz Kuru (DK), İnterbank Faizi (IBF) ve Merkez Bankası Rezervleri (MBR) Değerleri ve FBE değeri...264

Şekil 19: TCMB Rezervlerinin Haftalık Değişim Oranları...265

Şekil 20: Döviz Kurunun Haftalık Büyüme Oranlarındaki Değişim...266

Şekil 21: İnterbank Faiz Oranlarındaki Haftalık Büyüme Değişimi...267

Şekil 22. Merkez Bankasının Rezervinin Haftalık Ortalamasının Standart Sapması...268

Şekil 23: Merkez Bankası Rezervlerinin Haftalık Ortalaması...269

Şekil 24: Döviz Kurunun Haftalık Ortalamasının Standart Sapması...270

Şekil 25: Döviz Kurunun Haftalık Ortalaması (%.)...270

(11)

Şekil 26: İnterbank Faizlerinin Haftalık Ortalamasının Standart Sapması...271

Şekil 27: İnterbank Faizlerinin Haftalık Ortalaması...271

Şekil 28: FB Endeksi ve Eşik Değer...272

(12)

KISALTMALAR SİMGELER

AB : Avrupa Birliği

ABD : Amerika Birleşik Devletleri

BDDK : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu DİE : Devlet İstatistik Enstitüsü

DPT : Devlet Planlama Kurumu G.D.ASYA : Güney Doğu Asya GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla GSYİH : Gayri Safi Yurtiçi Hasıla

IMF : International Monetary Fund (Uluslararası Para Fonu) IMKB : İstanbul Menkul Kıymetler Borsası

KKBG : Kamu Kesimi Borçlanma Gereği KIT : Kamu İktisadi Teşebbüsleri LİBOR : Londra İnterbank Faiz Oranı

MB : Merkez Bankası

NPL : Non Performing Loan (Performans Dışı Kredi ) OECD : Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı SPK : Sermaye Piyasası Kurumu