Solunum sistemi, kas sistemi ve
sinir sistemi
Solunum sistemi hastalıkları
Üst solunum yolu hastalıkları:
• Allerjik rinit:
burun mukozasının kronik ve tekrarlayıcı
enflamatuar bir hastalığıdır. Daha çok mevsimseldir.
Polenler tetikleyici faktördür.
belirtileri hapşırma, kaşıntı, burun akıntısı ve nazal konjesyon ile birlikte postnazal akıntıya bağlı boğaz irritasyonu, kulak ve damakta kaşıntı, halsizlik ve yorgunluk
• Sinüzit:
paranazal (maksiller, frontal, etmoidal ve sfenois sinüsler) sinüsleri döşeyen epitelin enflamasyonu
genellikle üst solunum yolu, dental
enfeksiyonlar, allerjik rinit veya iatrojenik dental uygulamalar sonrası submukozal ödem ve mukozal sekresyon artışı
sinüs drenajı engellenir, mukozal sekresyon birikir ve bakteriyel birikim artar. Böylece akut sinüzit
süreç devam ederse kronik sinüzite dönüşür.
• Farenjit/tonsillit:
viral veya bakteriyel olarak gelişen farenks veya tonsilla enfeksiyonudur. Boğaz ağrısı olan olguların %90’ında viral enfeksiyon ilişkisi
mevcuttur.
sıklıkla ateş, burun akıntısı ve öksürük eşlik eder.
Alt solunum yolu enfeksiyonları:
• Bronşit:
trake ve bronşlar gibi büyük hava yollarının enfeksiyonudur, en çok streptokokus pnömonia neden olur.
Akut bronşitte inatçı ateş, kırıklık, kas ağrısı, baş ağrısı ve burun akıntısı
• Zatürre (pnömoni):
bakteri, virüs veya mantarların neden olduğu, bir vey her iki akciğerin parankimini de etkileyen enflamatuar bir alt solunum yolu enfeksiyonu
bulguları etkene göre değişir, yaygın belirtiler ateş, göğüs ağrısı, öksürük ve balgam
• Tüberküloz (verem):
etken olan basillerin sığır (mycobacterium bovis) ve insan(mycobacterium tuberculosis) suşları olmak üzere 2 tipi var
damlacık yoluyla yayılan akut veya kronik seyirli bir enfeksiyon
diğer bulaş yolu enfekte inek sütünün
kaynatılmadan, pastörize edilmeden kullanımı
Çiğ süt tüketimine bağlı çocuklarda bağırsak, kemik ve eklem tüberkülozları görülür.
bir başka bulaş yolu enfekte vücut salgılarının bulaştığı aletlerin açık yaralara temasıdır!!
yetersiz beslenme, aşırı fiziksel yorgunluk, genel vücut direncini azaltan hastalıklar
hazırlayıcı
• Astım:
bronşların kronik hastalığı; nefes alma zorluğu en karakteristik özelliğidir.
etyolojisi tam bilinmemekle birlikte allerji ile birlikte göğüste tekrarlayan hırıltı, özellikle sabah kuru ve inatçı öksürük, nefes darlığı ile uyanma, efor sonrası öksürük veya hırıltılı solunum, allerji etkeni veya
kimyasal irritanlar ile karşılaşıldığında ortaya çıkan öksürük ve hırıltılı solunum veya nefes darlığı
inhaler sık kullanımı sonrası oral hijyenin sağlanmaması kandida enfeksiyonuna neden olur.
Dental kliniklerdeki kimyasal maddelerin kokuları astım krizine neden olabilir.
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH):
kronik bronşit ve amfizem birlikte görülür.
amfizem; alveoler yapının bozulması sonucu
bronşiollerin uç kısmındaki hava hava boşluklarının genişlemesi
parankimde harabiyet ve alveol duvarında elastikiyet kaybı olur
en yaygın semptomu eforla gelen dispne, genellikle hastalar çok zayıf yapılı
En önemli nedeni sigara, bunun yanında hava kirliliği ve genetik faktörler etkili
kronik bronşitte sık tekrarlayan öksürük ve
balgamla birlikte solunum yollarında daralma ve tıkanma sonucu ıslık sesi ve güç nefes alma,
tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonu, halsizlik ve kilo kaybı
Alt solunum yolu enfeksiyonlarında dental yaklaşım:
• Hasta mümkün olduğu kadar dik oturtulmalı
• Dental tedavi öncesi ilaçlarını almış olmalı
• Dental tedavide kullanılan ilaçlar solunum depresyonuna neden olmamalı
• İşlemler sırasında stres oluşturulmadan hastanın rahat nefes alması sağlanmalı
• Gerekli durumlarda tedaviye son verilip solunum desteği sağlanmalı
Sinir-kas sistemi hastalıkları
• Epilepsi (Sara):
serebral kortikal veya subkortikal nöronların
periyodik aşırı elektriksel deşarjına bağlı ortaya çıkar.
epilepsi nöbeti; şuur kaybı, hareket, duyusal, otonomik ve psişik bozukluklardan oluşan geçici klinik tablo
atak halinde gelen anormal motor tepkileri ve bilinç bozukluğu
bilinç kaybı, lokal veya genel tonik spazm, kas kontraksiyonları, duyu ve psişik bozukluklar
İdiyopatik veya altında birçok neden olabilir nöbetlerin başlangıcı ani ve tekrarlayıcıdır
anamnezinde nöbet şekli, sıklığı ve ilaçları yazılmalı, hasta bilgilendirilmeli ve rahatlatılmalı
!!! işlem sırasında nöbet gelirse yaralanma ve çeşitli aletlerin aspirasyonuna neden olabilir, hemen işlem
sonlandırılmalı ve tüm aletler ağızdan hızlıca uzaklaştırılmalı, hasta yatar pozisyona getirilmeli, kolları ve bacakları kendisine zarar vermeyecek şekilde sabitlenmeli, dilini ısırması
engellenmeli
Epilepsi tedavisi için kullanılan fenitoin ve karbamazepin dişeti büyümelerine neden olur
• Miyastenia gravis:
sinir- kas kavşağındaki asetilkolin reseptörlerinin otoimmün tahribi sonucu nöromüsküler bir hastalık
genellikle kadınlarda ve erken dönem, erkeklerde 50 yaş üstü
Kas güçsüzlüğü ve halsizlik, egzersizle artar, ağız kuruluğu ve çürük artışı olur. Çiğnemede zorluk
oral hijyene dikkat edilmeli, genel anestezi risklidir.
• Multipl skleroz:
genetik ve çevresel etkilerle tetiklenen otoimmünite sonucu geliştiği düşünülen, Santral sinir sistemi beyaz cevherini etkileyen demyelinizasyon ve akson kaybı
ataklar ve düzelmeler görülür, demyelinizasyon, enflamasyon ile gliosis (skar) izlenir, multifokal
bozukluklar görülür
Değişik nörolojik ve sistemik belirtiler (görme
bozuklukları, motor bozukluklar, depresyon, tremor)
40 yaş altı ve kadınlarda daha sık, çocuklukta ender olarak görülür. En sık 30lu yaşlarda ortaya çıkar.
hastalar kortizon veya immünsüpresif ilaç
kullanırlar, dental tedaviler öncesi dikkat edilmeli (konsültasyon).
• Parkinson:
50-60 yaşlarda ortaya çıkan yavaş seyirli, ilerleyici, kronik bir hastalık
istirahatte titreme (tremor), rijidite (kas sertliği), akinezi (konuşma sırasında jest ve mimiklerde azalma veya kayıp) veya postural instabilite genel bulgularıdır
erken dönemde çabuk yorulma, omuz, kol
kaslarında ağrı veya gerginlik ve kişilik değişiklikleri olabilir
Bu hastaların tükrük kontrolünü sağlamaları ve hareketli protez kullanımını koordine etmeleri zordur, parkinson ilaçları da ağız kuruluğuna
neden olabilir
anksiyete tremor riskini arttırır, hastalar rahatlatılmalıdır.
