Ankara Atmosferinde Gramineae Polen Konsantrasyonunun Meteorolojik Faktörle
İlişkisi (2007-2008)
Barış AŞCI1* Cahit DOĞAN2 Talip ÇETER3 Şenol ALAN4 N. Münevver PINAR1 Burhanettin YALÇINKAYA1
1Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Ankara, TÜRKİYE 2Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Ankara, TÜRKİYE
3Kastamonu Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Kastamonu, TÜRKİYE
4Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Zonguldak, TÜRKİYE
*Sorumlu Yazar Geliş Tarihi : 29.10.2009
e-posta: [email protected] Kabul Tarihi : 08.12.2009
Özet
Ankara atmosferinden 2007-2008 yıllarına ait Gramineae polenleri Burkard Tuzağı ile toplanmıştır. 2007 yılında 1577 polen/m3, 2008 yılında 371 polen/m3 sayılmıştır. Her iki yılda polen mevsimi Nisan ayında başlamıştır ve en fazla polene Haziran ayında rastlanmıştır. Daha yüksek rüzgar hızı ve az yağıştan dolayı 2007 yılında daha fazla Gramineae poleni sayılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Gramineae, Atmosfer, Polen, Ankara
Correlations between Meteorological Factors and Gramineae Pollen Concentrations in
Ankara Atmosphere (2007-2008)
Abstract
Gramineae pollens have been collected with Burkard trap between 2007-2008 from Ankara atmosphere. A total of 1577 pollen/m3 counted in 2007, while 371 pollen/m3 counted in 2008. Pollination season have been started in April and the highest pollen concentration was observed in June for both two years. High amount of Gramineae pollens were counted in 2007 due to the high monthly wind speed mean and decrease in the total precipitation.
Keywords: Gramineae, Atmosphere, Pollen, Ankara
GİRİŞ
Farklı meteorolojik şartların, atmosferdeki polen çeşit ve sayıları üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Ankara atmosferinin polen konsantrasyonu ile ilgili iki önemli çalışma yapılmıştır[1,2]. Bu araştırma sonuçlarına göre Gramineae’ler atmosferde en fazla polenine rastlanan bitki gruplarından birini oluşturmaktadır. Gramineae polenleri dünyanın her yerinde önemli allerjik hastalıklara sebep olurlar[3-6]. Kozmopolit olan familya yaklaşık 650 cins ve 9000 kadar tür içerir. Ülkemizde 142 kadar cins ve 512’ye yakın türü vardır. Ankara’da ise 24 cins ve 45 türü mevcuttur. Birçok türü tahıl bitkisi olarak kullanılır. Öte yandan çayır ve meraların önemli bitkileri bu familya ya aittir. Bu da, Ankara atmosferinde tüm yıl boyunca Gramineae poleninin bulunuş sebebini açıklamaktadır. Bu çalışmada Ankara’nın 2007-2008 dönemlerine ait “airborne” Gramineae polen konsantrasyonu belirlenmiş ve incelenmiştir.
MATERYAL VE YÖNTEM
Atmosferdeki polenlerin toplanmasında volümetrik Burkard polen ve spor tuzağı kullanılmıştır. Alet Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü’nün çatısına yerden takriben 15 m yüksekliğe yerleştirilmiştir. Burkard aleti dakikada 10 lt hava emme kapasitesinde olup, emdiği hava içerisindeki partikülleri iç kısmında bulunan silindir üzerine yerleştirilmiş ve yüzeyine yapıştırıcı sürülmüş şeffaf bandın üzerine yapıştırmaktadır. Alet üzerinde haftalık devrini tamamlayan bant çıkarılarak yedi güne karşılık gelen yedi şeride bölünmüştür. Uygun preparasyon ve boyama işlemlerinden sonra preparatın tüm alanı x 400 büyütmeli Nikon E-600 ışık mikroskobunda incelenmiştir. Sayımlar 1 m3 havadaki günlük, haftalık ve aylık sonuçları verecek şekilde yapılmıştır. Meteorolojik veriler örnekleme alanından 3 km uzaklıkta bulunan meteoroloji istasyonundan alınmıştır. Bu araştırma için rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık, nisbi nem ve yağış miktarı olmak üzere dört parametre seçilmiştir.
Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 3 (2): 9-12, 2010
B. Aşçı ve ark. / Bibad, 3 (2): 9-12, 2010 10
BULGULAR VE TARTIŞMA
2007-2008 yılları arasında Ankara atmosferinde toplam 1948 polen/m3 Gramineae poleni sayılmıştır (Çizelge 1). 2007 yılında 1577 (%79.4) polen/m3, 2008 yılında 371 (%20.6) polen/m3 Gramineae poleni saptanmıştır (Şekil 1).
Her iki yılda da Gramineae polenleri Mart-Eylül dönemlerinde az veya çok yoğunlukta atmosferde görülmüş, 2007 ve 2008 yıllarında Haziran ayında en yüksek değere saptanmıştır (Şekil 2). 1990, 1993, 1994, 1999, 2000 ve 2001 yıllarında yapılan çalışmalarda ise Mayıs ve Haziran aylarında maksimum polen konsantrasyonları saptanmıştır[1,2].
2007 yılında, 2008 yılına göre daha çok polen
sayılmıştır. Bu yılda daha fazla Gramineae poleni görülmesinin nedeni rüzgar hızının daha fazla (Örneğin; Mayıs, Haziran ve Ağustos aylarında rüzgar hızı ortalama 5.2 m/saniye) olmasıyla açıklayabiliriz (Şekil 3). Bazı araştırmacılar da rüzgar hızının yüksek olmasının polen dağılımı üzerindeki olumlu etkisinden bahsetmişlerdir[1,2,9,10,11]. Ayrıca 2007 yılında 2008’e göre daha az yağış görülmüştür. Yağış miktarının da atmosferdeki polen konsantrasyonu üzerindeki etkisi büyüktür.
2007 yılında en fazla Gramineae polenine Haziran ayında, daha sonra Temmuz ayında rastlanmıştır (Şekil 2). 2008 yılında ise en yüksek konsantrasyon Haziran ayında sonra Nisan ayında saptanmıştır (Şekil 2).
0 100 200 300 400 500 600 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Pol en /m 3 Aylar 2007 2008 20.6% 79.4% 2008 2007
Şekil 1. 2007-2008 yılları arasında Ankara atmosferinde tespit edilen Gramineae polenlerinin
yıllara göre yüzdeleri.
Yıllar
I II III IV
V
VI
VII VIII IX X XI XII Toplam polen/m
32007
- 4 23 137 265 553 308 143 91 30 23 2
1577
2008
2 0 5 104 44 108 32
28 29 13 2
4
371
Aylar
Çizelge 1. 2007-2008 yıllarına ait aylık Gramineae polen sayımları polen/m3 ve yıllık toplamı, Ankara.
11 B. Aşçı ve ark. / Bibad, 3 (2): 9-12, 2010
B. Aşçı ve ark. / Bibad, 3 (2): 9-12, 2010 12
KAYNAKLAR
[1] İnceoğlu Ö, Pınar N.M, Şakıyan N, Sorkun K. Airborne pollen concentration in Ankara, Turkey 1990-1993. Grana 1994;33:158-61.
[2] Pınar N.M, Şakıyan N, İnceoğlu Ö, Kaplan A. A one-year aeropalynological study at Ankara, Turkey. Aerobiologia 1999;15:307-10.
[3] Dieges PH. Hyposensibilisatie bij pollinosis veroorzaakt door
stuifment van grass. Thesis. Erasmus University, Rotterdam 1983.
[4] Driessen M, Moelands R, Bos M. The beginning of the grass pollen season and its prediction. Annual Meeting of the European Academy of Allergology and Clinical Immunology. Stockholm, June 2-7: 1985:113.
[5] Çelik G, Abadoğlu O, Pınar N.M ve ark. Clinical features and cost-implications of subject with
seasonal allergic rhinitis residing in Ankara, Central Anatolia Region of Turkey. XXth Congress of the European Academy of Allergology and Immunology. Allergy 2001;68(Suppl):56:124. [6] Sin B, Çelik G, Pınar N.M ve ark. Is preseasonal
immunotherapy effective in patients with respiratory allergy? Allergy 2002;73(Suppl):57-4.
[7] Hirst JM. Changes in atmospheric spore content; diurnal periodicity and the effect of weather. Trans br Mycol Soc 1953;36:375-93.
[8] Kapyla M. Diurnal variation of tree pollen in the air in Finland. Grana 1984;23:167-76.
[9] Ogden EC, Raynor SG, Hayen JV, Lewis DM, Haines JH. Mannual for sampling airborne pollen. New York: Hafner Press, 1974.
[10] Mc Donald MS. Correlation of airborne grass polen levels with meteorological data 1980.
[11] Knox RB. Grass pollen, thunderstorms and asthma. Clin Exp Allergy 1993;23:354-59.
