Prof. Dr. Yücel Demiral
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi
İş Sağlığı ve Güvenliği’nde Radyasyondan Korunmanın Uluslararası Kuralları
İş Sağlığı ve Güvenliği’nde Radyasyondan Korunma
Çalışma yaşamı ve sağlık ilişkisi İş sağlığı açısından risk
İş sağlığı ve radyasyondan korunmada uluslararası kuruluşlar Radyasyondan koruma ve iş sağlığı
Türkiye değerlendirme
Havalandırma
Nem ücret
Basınç
vardiya
Radyasyon
Yerleşim hacmi
sendika
Gürültü
sözleşme
Patlama
İş yükü
Karbonmonoksit
Toz
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
Çalışma Ortamı fiziksel
kimyasal biyolojik ergonomik psikososyal
Çalışma Koşulları Süre
Ücret Vardiya
Gece
Bireysel Özellikler Yaşanan Çevre
SAĞLIK
Çalışma İlişkileri
Örgütlenme
İş güvencesi
İstihdam biçimi
11.06.2008
Sağlık
“Standard” iş Precarious employment
Kısmen informal Tam informal
Kölelik zorla çalışma
Psikososyal etmenler
Çalışma ortamı
(yaralanma, ergonomy, psychosocial
işsizlik Eşit iş
Ekonomik eşitsizlik
Fizyolojik değişim İstihdam koşulları
Social & family networks
Sağlık davranışları
(yaşam biçimi/ ilaç)
Sosyal & Aile çevresi
SDH- EMCONET-2008
http://www.emconet.org/EMCONETREPORT.pdf
ÇALIŞMA YAŞAMI VE SAĞLIK- KURAMSAL ÇERÇEVE
11.06.2008
Refah toplumu
(sosyal politikalar)
Emek piyasası
(düzenlemeler, Industrial Relations)
Sağlık
Politik güç
(Partiler)
Politik güç pazar
(sendika, şirketler, kurumlar)
Sosyal & Aile çevresi Politik güç
Toplum
(STK,)
Güç ilişkileri
İstihdam koşulları
İşsizlik, Çocuk çal., Kölelik, informal çalışma, Düzensiz çalışma
Çalışma koşulları
ÇALIŞMA YAŞAMI VE SAĞLIK- MAKRO KURAMSAL ÇERÇEVE
Economik eşitsizlik Policies
Sınıf, Top. Cinsiyet , Ethnicity, Yaş, Göç
SDH- EMCONET-2007
http://www.emconet.org/EMCONETREPORT.pdf
Tehlike düzeyleri Hatalar
Sonuç
Politikalar
Programlar Organizasyon
Uygulamalar Çalışma koşulları
Girdiler
12/3/2015
Gönüllü hizmet
Büyük endüstriler
Maden, Demir çelik
Kimya, Tekstil Metal eşya,
Kağıt
Hatalık ve kazaların tedavisi
1700
Büyük endüstriler
Maden, Demir çelik
Kimya, Tekstil Metal eşya,
Kağıt
1900- 1950
Yasal düzenlemeler Korunma
Çalışma saatleri Çocuk ve kadınlar
Zehirlenme ve yaralanmalar Güvenlik-koruyucu ekipman Islak çalışma-ventilasyon…
Toplumsal sözleşme
Kronik zehirlenme, ağır çalışma, gürültü, sıcak-
soğuk monoton iş…
1950- 2000
Artan otomasyon Kimyasallar Kanserojenler
İş ve ev yaşamı, psikososyal riskler
Alerjiler
Toplumsal sözleşme- yasal yaptırım
Hizmet sektörü BT Kimyasallar Kanserojenler
2000 -
3/2015
İŞ SAĞLIĞI TEMEL ALANLARI
İŞ HİJYENİ (Occupational hygiene) İŞ GÜVENLİĞİ (Occupational safety) İŞÇİ SAĞLIĞI (Occupational medicine)
12/3/2015
İş sağlığında başlıca uluslararası kuruluşlar
12/3/2015
ICOH – International Commission
on Occupational Health
First International Congress for Occupational Health
Foundation of International Permanent Commission for Occupational Health
1906 Milan
Malachia De Cristoforis
ICOH Aktiviteleri
Farklı alanlarda uzmanlaşmış 37
Bilimsel Komite (Scientific Committees)
etkinlikler düzenler
Accident Prevention Aging and Work
Allergy and Immunotoxicology
Education and Training in OH
Epidemiology in OH
Fibres
Handicap and Work
Scientific Committees
Health Services Research and Evaluation in OH
History of Prevention of Occupational and Environmental Diseases Indoor Air Quality and Health
Industrial Hygiene
Neurotoxicology and Psychophysiology
Occupational and
Environmental Dermatoses Radiation and Work
Musculoskeletal Disorders
Occupational Toxicology
Organic Dusts
Pesticides
Reproductive Hazards
in the Workplace Respiratory Disorders
Shiftwork
Cardiology in OH
OH and Development
OH for Health Care Workers
OH in the Chemical Industry OH in Small-scale Enterprises
and the Informal Sector
OH in the Construction Industry
OH in Nursing OH in Agriculture
12/3/2015
http://www.grelf.unimore.it/
12/3/2015
Farkındalık düzeyi: Yönetici, ara yönetici, sendika temsilcisi, işçi
Temel iş hijyeni: Sağlık ve güvenlik uzmanları (doktor, hemşire, iş güvenliği) İş hijyeninin temel prensipleri, kuralları.
Orta-Intermediate: İş hijyeni alanında çalışan teknisyen ve uzmanlar: Pratik uygulamaları, ölçümleri, maruz kalım düzeylerini ve kontrol önlemlerinin etkililiğini değerlendirenler.
Akademik düzey: İş hijyeni programlarının oluşturulması ve yürütülmesi.
Kıdemli yönetici iş hijyenisti: İş hijyeni alanında teknik beceri yanısıra yöneticilik liderlik ve danışmanlık
12/3/2015
IOHA İŞ HİJYENİSTİ EĞİTİM DÜZEYLERİ
12/3/2015
COURSE 1 – FIZIKSEL ETKENLER VE RISKLER PHYSICAL AGENTS AND RISKS
MODULE 1.1 Gürültü riski
MODULE 1.2 İyonize olmayan radyasyon MODULE 1.3 İyonize radyasyon
MODULE 1.4 Termal çevre MODULE 1.5 Titreşim
COURSE 3 – ERGONOMI MODULE 3.1 Ergonomi MODULE 3.2 Taşıma ve yük
COURSE 2 – KİMYASAL VE BİYOLOJİLK RİSKLER MODULE 2.1 Kimyasal riskler
MODULE 2.2 Toz
MODULE 2.3 Biyolojik riskler MODULE 2.3 Mikroklima
COURSE 4 – PSIKOSOSYAL RISKLER MODULE 4.1 İş stresi
MODULE 4.2 İşyerinde taciz ve yıldırma
TEMEL IŞ HIJYENI KURSU
FUNDAMENTALS OF OCCUPATIONAL HYGIENE TEMEL ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME KURSU
FUNDAMENTALS OF ENVIROMENTAL ASESSMENT
Radyasyondan koruma standartlarında başlıca uluslararası kurumlar
12/3/2015
International Commission on
Radiological Protection (ICRP 1928).
Radyasyondan korunmada temel prensiplerin belirlenmesi.
Teknik düzenlemeleri ulusal yapıların karar vermesini öngörür.
12/3/2015
12/3/2015
ICRP Önerileri
Standartlar (ILO, WHO…)
Uluslararası
Temel Güvenlik Standartları (IAEA)
ULUSAL STANDARTLAR
12/3/2015
International Commission on Radiation Units and
Measurements (ICRU- 1925).
Radyasyon ve radyoaktivite ölçüm standartlarının
belirlenmesi
12/3/2015
International Atomic Energy
Agency (UN-IAEA.-1956): Nükleer enerjinin barışçıl amaçlar için
kullanımı. Standartlar ve
önerilerin geliştirilmesi
Temel Güvenlik Standartları
Uygulamaların Gerekliliği (Justification): Radyasyon ile ışınlanmanın zararlı sonuçları göz önünde bulundurularak, net bir fayda sağlamayan hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilemez.
Optimizasyon: Tedavi amaçlı tıbbi ışınlamalar hariç, radyasyon uygulamalarında bireysel dozların büyüklüğü, ışınlanacak kişilerin sayısı, olası tüm ışınlanmalar için, ekonomik ve sosyal faktörler göz önünde bulundurularak mümkün olan en düşük dozun alınması sağlanmalıdır (ALARA).
Doz sınırları: Eşdeğer yıllık doz sınırlarını aşılmaması.
justification
optimisation
dose limitation
Radyasyondan koruma ve iş sağlığı
12/3/2015
12/3/2015
12/3/2015
COUNCIL DIRECTIVE 2013/59/EURATOM
Directive 89/391/EEC - OSH "Framework Directive
12/3/2015
Üye ülkeler aşağıdaki hizmetleri organize eder
İş sağlığı hizmetleri Dozimetre hizmetleri
Radyasyondan korunma uzmanları Medikal fizik uzmanları
COUNCIL DIRECTIVE 2013/59/EURATOM
Radyasyondan korunma oficer
Radyasyonla karşılaşan çalışanlara, iş sağlığı hizmetleri kapsamında medikal surveyans programı oluşturulmalıdır.
Medikal değerlendirmede çalışanın iyonize radyasyonla karşılaşması konusunda işe uygunluğu kontrol edilmeli ve karar verilmelidir.
12/3/2015
İş sağlığı hizmetleri
COUNCIL DIRECTIVE 2013/59/EURATOM
TÜRKİYE’DE DURUM NEDİR?
12/3/2015
12/3/2015
12/3/2015
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU
RADYASYON GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ (ve TASLAĞI)
SAĞLIK HİZMETLERİNDE İYONLAŞTIRICI RADYASYON
KAYNAKLARI İLE ÇALIŞAN PERSONELİN RADYASYON DOZ LİMİTLERİ VE ÇALIŞMAESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
Radyasyondan korunma sorumlusu
Radyasyon Güvenliği Komitesi
İş güvenliği uzmanı
İSG UZMANI A
-İş sağlığı ve güvenliği alanında en az 3 yıl teftiş yapmış iş müfettişlerin istekleri halinde,
- Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde iş sağlığı ve güvenliği alanında en az 8 yıl görev yapmış iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının istekleri halinde,
- (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az 5 yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyerek eğitim kurumları tarafından düzenlenen iş güvenliği uzmanlığı eğitim programlarına katılanlardan Genel Müdürlükçe yaptırılan (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavı başarılı olan
mühendis veya teknik elemanlara Genel Müdürlükçe verilir.
12/3/2015
(A) sınıfı belgeye sahip olanlar; bütün tehlike
sınıflarında yer alan iş yerlerinde;
KANSEROJEN MUTAJEN MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
Bu Yönetmeliğin amacı; çalışanların kanserojen veya mutajen maddelere maruziyetinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunması için bu maddelere maruziyetin önlenmesi ve sınır değerler de dâhil olmak üzere asgari gerekliliklerin belirlenmesidir.
Kapsam
Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamına giren ve çalışanların kanserojen ve mutajen maddelere maruz kalma riski bulunan işlerin yapıldığı işyerlerinde uygulanır.
Radyasyonla birlikte farklı kanserojen veya mutajen maddelere maruziyetin olduğu işlerde, radyasyonla ilgili özel mevzuatla birlikte bu Yönetmelik hükümleri de uygulanır.
Yalnızca radyasyona maruziyetin söz konusu olduğu işlerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
12/3/2015 Sıra
No
Parametre
1 Kişisel Solunabilir Tozların Konsantrasyonu
2 İşyeri Ortamı Solunabilir Tozların Konsantrasyonu
3 Kişisel Gürültü Maruziyeti
4 İşyeri Ortamı Gürültü ölçümleri
5 Kişisel Titreşim Maruziyeti
6 Havadaki Kurşun Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
7 Havadaki Sülfürik Asit Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
8 Havadaki Amonyak Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
9 Havadaki Formaldehit Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
10 Havadaki Benzen Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
11 Havadaki Toluen Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
12 Havadaki Ksilen Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
13 Havadaki Hekzan Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
14 Havadaki Arsenik Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
15 Havadaki Civa Konsantrasyonu (kişisel ve işyeri ortamı)
16 Toz içerisindeki serbest silis analizi (kişisel ve işyeri ortamı)
17 Renk Karşılaştırma Metodu ile Gaz ve Buhar Konsantrasyonu
18 Aydınlatma
19 Termal Konfor
20 Manyetik Alan Ölçümleri
21
Radyasyon Ölçümleri
22 Asbest Ölçüm ve Numune Alma İşlemleri
LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ
12/3/2015
Gerçekte ekonomik, sosyolojik ya da psikolojik problemler
yoktur, sadece problemler vardır ve kural olarak karmaşıktırlar.
Elimizde ne gereç varsa gerçekte
var olan karmaşık problemler üzerinde çalışmamız
gerekmektedir.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULU
Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul oluşturur. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular.
12/3/2015
