Prof.Dr. Meral Tunçbilek
İLAÇ AKTİVİTESİNDE
İZOMERİ
Rasemik karışımların rezolüsyonu
Günümüzde, birçok ilacın ruhsatlandırılması için * aktif enansiyomeri (eutomer) içeren
* safsızlık olarak kabul edilen distomeri içermeyen preparatların hazırlanması gerekmektedir
* Sentez sonucunda tek enansiyomeri elde etmek önemli. Bunun için iki yaklaşım söz konusu:
- Kiral bileşiklerin kullanıldığı stereoselektif sentez yöntemleri veya mikrobiyolojik sentez yöntemleri kullanılarak tek bir enansiyomerin eldesi
- Rasemik karışımlardan enansiyomerlerin ayrılması (rasemik rezolüsyon)
• Kiral bileşiklerin pahalı olması ve tek izomerin saf
olarak elde edilmesindeki zorluklar nedeniyle ilaç
endüstrisi genellikle rasemik karışımların
rezolüsyonunu tercih etmektedir.
• Bütün fizikokimyasal özellikleri birbirinin aynı olan
enansiyomerlerin klasik ayırım yöntemleri ile ayrılması mümkün değil Bu amaçla:
* Kiral stasyoner faz veya mobil faza katılan kiral bileşiklerin kullanıldığı kromatografik yöntemler ile (kolon kromatografisi, HPLC ) veya
*İlaç molekülünün yapısı uygun ise
diastereomerik türevler oluşturarak ayırım yapılabilir
- Asit bileşiklerde kiral bir baz, bazik bileşiklerde kiral bir asit ile rasemik bileşiğin tuzuna geçilir. Oluşan diastereomerik tuz çiftinin fizikokimyasal özellikleri farklı olduğundan, klasik ayırım yöntemleri ile ayrılırlar ve tuzun hidrolizi ile enansiyomerler saf olarak elde edilir
• Diyasteromerlerin ayrılmasından sonra, enantiyomerik olarak saf asitler elde edilir
• Rasemik asitlerin rezolüsyonu, 1-feniletanamin gibi ticari olarak temin edilebilen kiral bazlar kullanılarak yapılabilmektedir
Rasemik bazların rezolüsyonu
Kullanılan kiral asitler: (+)-tartarik asit
(-)-malik asit
(-)-mandelik asit
Biokimyasal Rezolüsyon
Bu yöntemde küf, bakteri mantar gibi mikroorganizmaların selektif olarak rasemik karışımdaki optik izomerlerden sadece bir tanesi ile etkileştiği görülmektedir
Penicillium glaucum kullanılarak rasemik amonyum tuzlarından saf optik enansiyomerin eldesi biokimyasal rezolüsyona örnek verilebilir
