İYUK, md 14/3-d’ye göre ilk inceleme aşamasında, dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı incelenir.
İYUK, md. 15/1-b’ye göre bu hususta bir kanuna aykırılık tespit edilirse, davanın reddine karar verilir.
KESİN VE YÜRÜTÜLMESİ GEREKEN İŞLEM
Danıştay kararlarında kesin ve yürütülmesi gereken işlem,
ilgililerin hukuki durumunu etkileyen,
işlemin tamamlanması için gerekli idari usul kuralları uygulanarak yetkili kamu görevlisi veya görevlileri tarafından imzalanan,
uygulamaya konulan,
kendi başına hukuki sonuçlar doğuran,
idarenin tek taraflı ve buyurucu gücüne dayanan
İşlemler olarak tanımlanmaktadır.
KESİN VE YÜRÜTÜLMESİ GEREKEN İŞLEM
İcra nitelikte olmayan işlemler idari yargıda dava konusu olamazlar.
Hazırlık İşlemleri
Gösterici İşlemler
İç Düzen İşlemleri
KESİN VE YÜRÜTÜLMESİ GEREKEN İŞLEM
İYUK, md. 7/1: Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
İYUK, md. 15/1-b’ye göre bu hususta bir kanuna aykırılık tespit edilirse, davanın reddine karar verilir.
DAVA AÇMA SÜRESİ
GENEL DAVA AÇMA SÜRESİ
SORU: Aşağıdaki önermeler doğru mudur?
“İdari yargıda genel dava açma süresi altmış gündür.”
“Vergi davalarında dava açma süresi otuz gündür.”
DAVA AÇMA SÜRESİ
GENEL DAVA AÇMA SÜRESİ
İYUK, md. 20/A-2/a: İvedi Yargılama Usulünde dava açma süresi otuz gündür.
İYUK, md. 20/B-1/a: Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda süre on gündür.
2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu, md. 14/1: “…Kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafından 10 uncu madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal... davası açılabilir.”
DK, md. 75/1: Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde dava açılır.
6112 Sayılı Kanun, md. 32/9: RTÜK tarafından verilen idari yaptırım kararlarına karşı işlemin tebliği tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır.
DAVA AÇMA SÜRESİ
ÖZEL DAVA AÇMA SÜRELERİNE ÖRNEKLER
Süreler, işlemin yapıldığı tarihten itibaren başla maz.
AY, md. 125: “İdari işlemlere karşı açı lacak daval arda süre, yazılı bildiri m tarihinden başlar.”
Anayasada yukarıdaki gibi yazılmış olsa da süre, yazılı bildirim tarihinden ba şlamaz, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden itibaren başlar.
İYUK, md. 8/1: Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işl emeye başl ar.
İYUK, md. 7/2: Bu sürel er;
a) İdari uyuşmazlı klarda; yazı lı bildiri mi n yapı ldı ğı,
b) Vergi , resim ve harçlar il e benzeri mali yüküml er ve bunları n zam ve cezal ar ından doğan uyuşmazlı klar da:
Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebl iğ yapılan hallerde veya tebliğ yeri ne geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyl a alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tesci le bağlı vergilerde tescilin
yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konul ar da ise il gi li merci veya komisyon kararı nın idareye gel di ği;
Tarihi izleyen günden başlar.
3. Adr esleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hüküml er e göre ilan yoluyla bil di rim yapıl an hall er de, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça sür e, son ilan tarihini izleyen günden i tibaren onbeş gün sonra işl emeye başl ar.
DAVA AÇMA SÜRESİ
SÜRENİN BAŞLANGICI
Danıştay uygulamasına göre, iptal davalarında dava açma süresinin, işlemin yapıldığını öğrendiği tarihi izleyen günden itibaren başlaması da mümkündür. Menfaat ilişkinin genişletildiği durumlarda, işlemin doğrudan muhatabı olmayan (dolayısıyla kendisine tebligat yapılmamış olan) üçüncü kişiler açısından ya da muhataba tebliği zorunlu olan birtakım kararların ilanen duyurulması gibi durumlarda dava açma süresi, ilgililerin öğrendiği tarihi izleyen günden itibaren başlar.
İşlem tebliğ edilmeden önce ilgili, işlemin varlığını öğrenirse de buna karşı dava açabilir. Önemli olan işlemin idare tarafından tesis edilmiş, kesin ve yürütülebilir (İdari davaya konu olabilecek nitelikte) bir işlem olmasıdır.
DAVA AÇMA SÜRESİ
SÜRENİN ÖĞRENME İLE BAŞLAMASI
« … i d a r i i ş l e m i n n i te l i ğ i n i n ve h u ku k i s o n u ç l a r ı n ı n d ava c ı t a rafı n d a n b ü t ü n ü y l e ö ğ re n i l d i ğ i k i m i d ava l a rd a , b i l g i e d i n m e n i n ( ı ttı l a n ı n ) ya z ı l ı b i l d i r i m i n s o n u ç l a r ı n ı d o ğ u ra c a ğ ı ve d ava a ç m a s ü re s i n e b a ş l a n g ı ç a l ı n a c a ğ ı D a n ı şt ay i çti h at l a r ı y l a ka b u l e d i l m i şti r. A n c a k b u i sti s n a i d u r u m u n , ya n i b i l g i e d i n m e n i n d ava a çm a s ü re s i n e b a ş l a n g ı ç a l ı n m a s ı d a i d a r i i ş l e m i n n i te l i ğ i ve d o ğ u rd u ğ u h u k u k i s o n u ç i ti b a r i y l e d ava c ı l a r ta rafı n d a n ö ğ re n i l d i ğ i n i n ka n ı t l a n m a s ı ko ş u l u n a b a ğ l ı o l u p ; b u ko ş u l u n ge rç e k l e ş i p g e rç e k l e ş m e d i ğ i a ç ı l a n i d a r i d ava d a a n ca k i d a r i ya rg ı m e rc i i n c e ka ra ra b a ğ l a n a b i l i r. B i r b a ş ka d e y i ş l e , h e r t ü r b i l g i e d i n m e n i n ( ı ttı l a n ı n ) i d a r i d ava a ç m a s ü re s i n e b a ş l a n g ı ç a l ı n a c a ğ ı ş e k l i n d e k i g e n e l b i r ka b u l , A n aya s a ' n ı n 1 2 5 . m a d d e s i v e 2 5 7 7 S ay ı l ı Ya s ay l a b a ğd a ş m aya c a k tı r.
N i te k i m , 6 3 0 6 S ay ı l ı Ya s a ' d a , ay r ı m göze ti l m e ks i z i n , b u Ka n u n u ya r ı n c a t e s i s e d i l m i ş t ü m i ş l e m l e re ka rş ı d ava a ç m a s ü re s i n i n h e s a b ı n d a " t e b l i ğ " t a r i h i n i n e s a s a l ı n a ca ğ ı n a d a i r 6 / 9 . m a d d e d e k i h ü k ü m i l e a n ı l a n Ya s a ' d a , ze m i n ya p ı s ı ve ya ü ze r i n d e k i ya p ı l a ş m a s e b e b i y l e c a n v e m a l kay b ı n a yo l a ç m a r i s k i t a ş ı ya n a l a n l a r ı n " R i s k l i A l a n " o l a ra k b e l i r l e n m e s i n e d a i r B a ka n l a r Ku r u l u ka ra r l a r ı n ı n Re s m i G a ze t e ' d e yay ı m l a n m a s ı n ı n zo r u n l u o l d u ğ u n a v eya Re s m î G a ze te ' d e yay ı m l a n m ı ş o l m a s ı n ı n i l g i l i l e re te b l i ğ h ü k m ü n d e o l d u ğ u n a d a i r b i r k u ra l a y e r ve r i l m e m i ş o l m a s ı d a b u n u d o ğ r u l a m a k t a d ı r. Ay r ı c a , r i s k l i a l a n b e l i r l e n m e s i v e s o n ra s ı n d a te s i s e d i l e n i ş l e m l e r i n A n aya s a ' d a y e r a l a n b i r te m e l h a k ve özg ü r l ü k o l a n m ü l k i y e t h a k k ı n ı k ı s ı t l ay ı c ı n i t e l i k te s o n u ç l a r d o ğ u ra c a k o l m a s ı i ti b a r i y l e , ya z ı l ı b i l d i r i m ya p ı l m a s ı , A n aya s a ' d a g ü ve n c e a l tı n a a l ı n m ı ş o l a n h a k a ra m a özg ü r l ü ğ ü n ü n d e g e re ğ i d i r.
DAVA AÇMA SÜRESİ
DANIŞTAY İDDK, E. 2015/483, K. 2015/1447, T.
16.04.2015
Dolayısıyla, içeriği itibarıyla muhataplara tebliği zorunlu olan riskli alan ilân edilmesine dair Bakanlar Kurulu kararlarının, yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal dava açma süresi içinde davaya konu edilebileceği açıktır. (…)
Öte yandan, idari işlemlere karşı başvuru yollarının ayrıntılı düzenlemelerde yer alması, başvuru süresinin kısa olması veya olağan başvuru yollarına istisna getirilebilmesi nedeniyle, işlemlere karşı hangi idari birime, hangi sürede başvurulacağının idarelerce işlemde belirtilmesi hukuk güvenliği ilkesinin bir gereği olduğundan, Anayasa'nın 40. maddesiyle, bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu nedenle, nitelikleri gereği özel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma süreleri öngörülmüş olan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri idare tarafından ilgililerine bildirilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca olanak bulunmamakta olup, 2577 Sayılı Kanun'da açıkça belirtilen ve ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel dava açma sürelerinin işletilmesi zorunludur.»
