CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU V

(1)

CEZA

MUHAKEMESİ HUKUKU

V

CEZA

MUHAKEMESİ HUKUKU

V

Özgür KÜÇÜKTAŞDEMİR

(2)

CEZA MUHAKEMESİ SÜJELERİ CEZA MUHAKEMESİ SÜJELERİ

İDDİA MAKAMI İDDİA MAKAMI

KAMUSAL İDDİA KAMUSAL

İDDİA

CUMHURİYET SAVCISI CUMHURİYET

SAVCISI

BİREYSEL İDDİA BİREYSEL

İDDİA

KATILAN KATILAN

SAVUNMA MAKAMI SAVUNMA

MAKAMI

BİREYSEL SAVUNMA

SANIK SANIK

TEKNİK (KOLLEKTİF)

MÜDAFİİ MÜDAFİİ

YARGILAMA MAKAMI

HAKİM

HAKİM MAHKEMEMAHKEME

Küçüktaşdemir

2

(3)

CUMHURİYET SAVCISI

(Geçmiş Haftayla İlgili Kısa Bir Hatırlatma)

CUMHURİYET SAVCISI

(Geçmiş Haftayla İlgili Kısa Bir Hatırlatma)



Ceza mahkemesi bulunan her il merkezi ve o ile bağlı ilçede, o il veya ilçenin adıyla anılan bir Cumhuriyet başsavcılığı kurulur.

 Başsavcılığın altında birden fazla Cumhuriyet savcısı bulunur.

 Gerekli görülen yerlerde Adalet Bakanlığı’nın önerisi üzerine HSK tarafından bir veya birden fazla Cumhuriyet Başsavcı vekili atanır.



Savcılar kendi içlerinde işbölümü esasına göre görev yaparlar.



Başsavcılıklar bağlı bulundukları mahkemenin yargı çevresinde görevlidirler. Bu nedenle yetkisizlik kararı verebilirler.

 Olumsuz yetki uyuşmazlıkları yargı çevresine en yakın ağır ceza mahkemesi karar verir.



Ceza mahkemesi bulunan her il merkezi ve o ile bağlı ilçede, o il veya ilçenin adıyla anılan bir Cumhuriyet başsavcılığı kurulur.

 Başsavcılığın altında birden fazla Cumhuriyet savcısı bulunur.

 Gerekli görülen yerlerde Adalet Bakanlığı’nın önerisi üzerine HSK tarafından bir veya birden fazla Cumhuriyet Başsavcı vekili atanır.



Savcılar kendi içlerinde işbölümü esasına göre görev yaparlar.



Başsavcılıklar bağlı bulundukları mahkemenin yargı çevresinde görevlidirler. Bu nedenle yetkisizlik kararı verebilirler.

 Olumsuz yetki uyuşmazlıkları yargı çevresine en yakın ağır ceza mahkemesi karar verir.

Küçüktaşdemir

3

(4)

SAVUNMA MAKAMI SAVUNMA MAKAMI

CEZA MUHAKEMESİNİN SÜJELERİ

Küçüktaşdemir 4

(5)

SAVUNMA SAVUNMA

S A V U N M A S A V U N M A

DAR ANLAMDA SAVUNMADAR ANLAMDA SAVUNMA

Suç işlediği iddia edilen kişinin fiilinin suç oluşturmadığını, cezalandırılmaması gerektiğini

iddia etmesidir.

Suç işlediği iddia edilen kişinin fiilinin suç oluşturmadığını, cezalandırılmaması gerektiğini

iddia etmesidir.

GENİŞ ANLAMDA SAVUNMA GENİŞ ANLAMDA SAVUNMA

«Suç işlediği iddia edilen kişinin, devlet ya da bireyler tarafından kendi varlığına yöneltilen eylem

ve işlemlere karşı kendisi korumak için yasal yollara

başvurması veya yasal imkanlardan faydalanmasıdır.»

«Suç işlediği iddia edilen kişinin, devlet ya da bireyler tarafından kendi varlığına yöneltilen eylem

ve işlemlere karşı kendisi korumak için yasal yollara

başvurması veya yasal imkanlardan faydalanmasıdır.»

MADDİ ANLAMDA SAVUNMA MADDİ ANLAMDA SAVUNMA

Bir fiilin gerçekleştirilip

gerçekleştirilmediğine ilişki, yani sübuta dair savunma olup, bu

tür savunmayı sanık teknik bilgisi olmadan kendisi de

yapabilir.

Bir fiilin gerçekleştirilip

gerçekleştirilmediğine ilişki, yani sübuta dair savunma olup, bu

tür savunmayı sanık teknik bilgisi olmadan kendisi de

yapabilir.

HUKUKSAL ANLAMDA SAVUNMA HUKUKSAL ANLAMDA SAVUNMA

Filin, yasalar karşısındaki durumuna ilişkin olup, müdafi yardımı gerektirir ve dolayısıyla

kolektif bir niteliktedir.

Filin, yasalar karşısındaki durumuna ilişkin olup, müdafi yardımı gerektirir ve dolayısıyla

kolektif bir niteliktedir.

Küçüktaşdemir

5

(6)

ŞÜPHELİ VEYA SANIK ŞÜPHELİ VEYA SANIK

 UYUŞMAZLIĞIN KİŞİ OLARAK TARAFIDIR.

 Kendisini savunduğunda savunma makamını doldurmuş olur.

 Ancak gerçek kişiler şüpheli veya sanık olur.

 AİHM’e göre, «soruşturma makamları, somut nedenlere dayanarak bir kimseden şüphelenmeye ve o kişi hakkında araştırma yapmaya başlamışlarsa, geniş

anlamda sanıklık başlamıştır.»

 Ceza davası suçlu olduğundan şüphe edilen kişi, birey olarak belirlendiğinde açılabilir. (Aksi görüşler olmakla birlikte kimliğinin bilinmesi şart değildir.)

 Şüpheli veya sanık aynı zamanda koruma tedbirleri ve delil süjesidir.

 Devletin (güçlü olan taraf) «zor kullanma yetkilerinin bir objesi»dir.

 UYUŞMAZLIĞIN KİŞİ OLARAK TARAFIDIR.

 Kendisini savunduğunda savunma makamını doldurmuş olur.

 Ancak gerçek kişiler şüpheli veya sanık olur.

 AİHM’e göre, «soruşturma makamları, somut nedenlere dayanarak bir kimseden şüphelenmeye ve o kişi hakkında araştırma yapmaya başlamışlarsa, geniş

anlamda sanıklık başlamıştır.»

 Ceza davası suçlu olduğundan şüphe edilen kişi, birey olarak belirlendiğinde açılabilir. (Aksi görüşler olmakla birlikte kimliğinin bilinmesi şart değildir.)

 Şüpheli veya sanık aynı zamanda koruma tedbirleri ve delil süjesidir.

 Devletin (güçlü olan taraf) «zor kullanma yetkilerinin bir objesi»dir.

Küçüktaşdemi r

6

(7)

ŞÜPHELİ VEYA SANIK ŞÜPHELİ VEYA SANIK

ŞÜPHELİ: Soruşturma evresinde, suç şüphesi altında bulunan kişidir.

• Şüphe nedenleri belirli kişi veya kişileri göstermektedir.

• O kişinin fail olduğunun olası bulunduğunu gösteren somut, basit dayanak noktaları bulunmalıdır.

• Suçun işlendiği izlenimi edinilmelidir. (Basit Şüphe)

SANIK: Kovuşturmanın başlamasından itibaren hükmün kesinleşmesine kadar, suç şüphesi altında bulunan kişidir.

• Bu sıfat iddianamenin kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.

• Bu durumda, kişinin hakkında yeterli şüphe vardır.

• Sanık sıfatı hüküm kesinleşince sona erer.

Küçüktaşdemir 7

(8)

ŞÜPHELİ/SANIĞIN HAKLARI ŞÜPHELİ/SANIĞIN HAKLARI

ADİL YARGILANMA HAKKI

DOĞAL HAKİM İLKESİNE UYGUN BİR MAHKEMEDE YARGILANMA HAKKI HAK ARAMA HAKKI

MAKUL SÜREDE YARGILANMA HAKKI SAVUNMA HAKKI

MASUMLUK KARİNESİNDEN YARARLANMA

SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİNDEN YARARLANMA

İŞKENCE VE ONUR KIRICI CEZA VE MUAMELELERE TABİ OLMAMA HAKKI KİŞİSEL BİLGİLERİ ÜZERİNDE SERBESTÇE KARAR VERME HAKKI

KİŞİ GÜVENLİĞİ İLE İLGİLİ HAKLAR

Küçüktaşdemir

8

(9)

ADİL YARGILANMA HAKKI ADİL YARGILANMA HAKKI

DAVANIN

YASAYLA KURULAN BİR MAHKEMEDE

BAĞIMSIZ VE TARAFSIZ BİR MAHKEMEDE

MAHKEME ÖNÜNDE

AÇIK DURUŞMADA

MAKUL SÜREDE GÖRÜLMESİ

Küçüktaşdemir

9

(10)

SAVUNMA HAKKI SAVUNMA HAKKI

Anayasa’da temel bir hak olarak düzenlenmiştir.

• Hukuksal ve siyasi öneminden dolayı uluslararası anlaşmalarda da yer alan bir haktır.

• «Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.» (Any md.36)

Savunma hakkı birçok hakkı içerir.

• Müdafiden Yararlanma Hakkı

• Susma Hakkı

• Tanık Dinletme ve Soru Sorma Hakkı

• Tercümandan Yararlanma Hakkı

• Dosyayı İnceleme ve Örnek Alma Hakkı

• Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı

• Duruşmada Hazır Bulunma Hakkı

• Çelişmeli Muhakeme Hakkı

Küçüktaşdemir 10

(11)

Müdafiden Yararlanma Hakkı Müdafiden Yararlanma Hakkı

 Madde 149 – (1) Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir;

kanunî temsilcisi varsa, o da şüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir.

 (2) Soruşturma evresinde, ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir. (Ek cümle: 3/10/2016-KHK-676/1 md.; Aynen kabul:

1/2/2018-7070/1 md.) Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından yürütülen kovuşturmalarda, duruşmada en çok üç avukat hazır bulunabilir.

 (3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.

 Madde 149 – (1) Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir;

kanunî temsilcisi varsa, o da şüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir.

 (2) Soruşturma evresinde, ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir. (Ek cümle: 3/10/2016-KHK-676/1 md.; Aynen kabul:

1/2/2018-7070/1 md.) Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından yürütülen kovuşturmalarda, duruşmada en çok üç avukat hazır bulunabilir.

 (3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.

Küçüktaşdemir

11

(12)

(13)

Müdafiden Yararlanma Hakkı Müdafiden Yararlanma Hakkı

 Müdafiin görevlendirilmesi Madde 150 – (Değişik: 6/12/2006

– 5560/21 md.) (1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.



(2) Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.



(3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.

 Müdafiin görevlendirilmesi Madde 150 – (Değişik: 6/12/2006

– 5560/21 md.) (1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.



(2) Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.



(3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.

Küçüktaşdemir

13

(14)

Susma Hakkı Susma Hakkı

 CMK 147/1-(E): Yüklenen suç hakkında açıklamada

bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

 Susma hakkına ilişkin ifade alan veya sorgu yapan tarafından bildirilir.

 ANY 38/5: Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını

suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.



KİŞİ KENDİSİ ALEYHİNE AKTİF OLARAK MUHAKEMEYE KATILMAYA ZORLANAMAZ.

 Şüpheli veya sanık haklarının önemli bir bölümü ifade ve sorguyla ilişkili olduğundan bu konulara gelindiğinde ilgili haklara yeniden değinilecektir.

 CMK 147/1-(E): Yüklenen suç hakkında açıklamada

bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

 Susma hakkına ilişkin ifade alan veya sorgu yapan tarafından bildirilir.

 ANY 38/5: Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını

suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.



KİŞİ KENDİSİ ALEYHİNE AKTİF OLARAK MUHAKEMEYE KATILMAYA ZORLANAMAZ.

 Şüpheli veya sanık haklarının önemli bir bölümü ifade ve sorguyla ilişkili olduğundan bu konulara gelindiğinde ilgili haklara yeniden değinilecektir.

Küçüktaşdem ir

14

(15)

Tanık Dinletme ve Soru Sorma Hakkı



Doğrudan soru yöneltme Madde 201 – (1) Cumhuriyet savcısı, müdafi veya vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukat;

sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmaya

çağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak doğrudan soru yöneltebilirler. Sanık ve katılan da

mahkeme başkanı veya hâkim aracılığı ile soru

yöneltebilir. Yöneltilen soruya itiraz edildiğinde sorunun yöneltilmesinin gerekip gerekmediğine, mahkeme başkanı karar verir. Gerektiğinde ilgililer yeniden soru sorabilir.



Doğrudan soru yöneltme Madde 201 – (1) Cumhuriyet savcısı, müdafi veya vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukat;

sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmaya

çağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak doğrudan soru yöneltebilirler. Sanık ve katılan da

mahkeme başkanı veya hâkim aracılığı ile soru

yöneltebilir. Yöneltilen soruya itiraz edildiğinde sorunun yöneltilmesinin gerekip gerekmediğine, mahkeme başkanı karar verir. Gerektiğinde ilgililer yeniden soru sorabilir.

(16)

Tercümandan Yararlanma Hakkı Tercümandan Yararlanma Hakkı

 Madde 202 – (1) Sanık veya mağdur, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa; mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar tercüme edilir. (2) Engelli olan sanığa veya mağdura, duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar, anlayabilecekleri biçimde anlatılır. (3) Birinci ve ikinci fıkra hükümleri, soruşturma evresinde dinlenen şüpheli, mağdur veya tanıklar hakkında da uygulanır. Bu evrede tercüman, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından atanır. (4) (Ek: 24/1/2013-6411/ 1 md.) Ayrıca sanık; (1) a) İddianamenin anlatılması, b) Esas hakkındaki mütalaanın verilmesi, üzerine sözlü savunmasını, kendisini daha iyi ifade edebileceğini beyan ettiği başka bir dilde yapabilir. Bu durumda tercüme hizmetleri, beşinci fıkra uyarınca oluşturulan listeden, sanığın seçeceği tercüman tarafından yerine getirilir. Bu tercümanın giderleri Devlet Hazinesince karşılanmaz. Bu imkân, yargılamanın sürüncemede bırakılması amacına yönelik olarak kötüye kullanılamaz.

 Madde 202 – (1) Sanık veya mağdur, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa; mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar tercüme edilir. (2) Engelli olan sanığa veya mağdura, duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar, anlayabilecekleri biçimde anlatılır. (3) Birinci ve ikinci fıkra hükümleri, soruşturma evresinde dinlenen şüpheli, mağdur veya tanıklar hakkında da uygulanır. Bu evrede tercüman, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından atanır. (4) (Ek: 24/1/2013-6411/ 1 md.) Ayrıca sanık; (1) a) İddianamenin anlatılması, b) Esas hakkındaki mütalaanın verilmesi, üzerine sözlü savunmasını, kendisini daha iyi ifade edebileceğini beyan ettiği başka bir dilde yapabilir. Bu durumda tercüme hizmetleri, beşinci fıkra uyarınca oluşturulan listeden, sanığın seçeceği tercüman tarafından yerine getirilir. Bu tercümanın giderleri Devlet Hazinesince karşılanmaz. Bu imkân, yargılamanın sürüncemede bırakılması amacına yönelik olarak kötüye kullanılamaz.Küçüktaşdemir 16

(17)

(18)

Dosyayı İnceleme ve Örnek Alma Hakkı Dosyayı İnceleme ve Örnek Alma Hakkı

 Soruşturma evrakının incelenmesi ve örnek alınması (YAZI İŞLERİ HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE DAİR YÖNETMELİK)MADDE 137 ‒

(1) Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma

haklarına zarar vermemek şartıyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.

(2) Şüpheli ve müdafii soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini fizikî ya da elektronik ortamda harçsız olarak alabilir.

(3) Şüpheli ve müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek almasına ilişkin yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi ve ilgili hâkimin kararıyla kısıtlanabilir.

(4) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adlî işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.

(5) Bu maddenin içerdiği haklardan mağdur, şikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekilleri de yararlanır.

 Soruşturma evrakının incelenmesi ve örnek alınması (YAZI İŞLERİ HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE DAİR YÖNETMELİK)MADDE 137 ‒

(1) Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma

haklarına zarar vermemek şartıyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir.

(2) Şüpheli ve müdafii soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini fizikî ya da elektronik ortamda harçsız olarak alabilir.

(3) Şüpheli ve müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek almasına ilişkin yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi ve ilgili hâkimin kararıyla kısıtlanabilir.

(4) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adlî işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.

(5) Bu maddenin içerdiği haklardan mağdur, şikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekilleri de yararlanır. Küçüktaşdemir

18

(19)

Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı



«Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır» CMK md.147



Ayrıca sanığa savunmasını hazırlayabilmesi için gerekli süre verilir.



Tutuklu sanığın çağrılması duruşma gününün tebliği suretiyle yapılır. Sanıktan duruşmada kendisini savunmak için bir

istemde bulunup bulunmayacağı ve bulunacaksa neden ibaret olduğunu bildirmesi istenir; müdafii de sanıkla birlikte davet olunur. Bu işlem, tutuklunun bulunduğu ceza infaz kurumunda cezaevi kâtibi veya bu işle görevlendirilen personel yanına

getirilerek tutanak tutulmak suretiyle yapılır. (CMK 176/3)



«Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır» CMK md.147



Ayrıca sanığa savunmasını hazırlayabilmesi için gerekli süre verilir.



Tutuklu sanığın çağrılması duruşma gününün tebliği suretiyle yapılır. Sanıktan duruşmada kendisini savunmak için bir

istemde bulunup bulunmayacağı ve bulunacaksa neden ibaret olduğunu bildirmesi istenir; müdafii de sanıkla birlikte davet olunur. Bu işlem, tutuklunun bulunduğu ceza infaz kurumunda cezaevi kâtibi veya bu işle görevlendirilen personel yanına

getirilerek tutanak tutulmak suretiyle yapılır. (CMK 176/3)

(20)

(21)

Duruşmada Hazır Bulunma Hakkı Duruşmada Hazır Bulunma Hakkı



Sanığın duruşmada hazır bulunmaması Madde 193 – (1) Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz.

Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.

(2) (Ek: 25/5/2005 - 5353/28 md.) Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava

yokluğunda bitirilebilir.



Sanığın duruşmada hazır bulunmaması Madde 193 – (1) Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz.

Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.

(2) (Ek: 25/5/2005 - 5353/28 md.) Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava

yokluğunda bitirilebilir.

Küçüktaşdemir

21

(22)

Çelişmeli Muhakeme Hakkı Çelişmeli Muhakeme Hakkı



ÇELİŞME DURUŞMA HAZIRLIĞI AŞAMASINDA BAŞLAR (CMK md. 177/3, 179), KOVUŞTURMAYLA DEVAM EDER. KANUN

YOLU AŞAMASINDA DAHİ BU İLKE GEÇERLİDİR. (CMK md. 277- 297/3)



AİHM kararlarında taraflara haber verilmeden yapılan ceza muhakemesi işlemlerinin adil yargılanma hakkına ters

düşeceği belirtilmiştir.



Taraflara içeriği ne olursa olsun dosyanın içeriğini bilme ve yorum yapma imkanı sağlanmalıdır.



ÇELİŞME DURUŞMA HAZIRLIĞI AŞAMASINDA BAŞLAR (CMK md. 177/3, 179), KOVUŞTURMAYLA DEVAM EDER. KANUN

YOLU AŞAMASINDA DAHİ BU İLKE GEÇERLİDİR. (CMK md. 277- 297/3)



AİHM kararlarında taraflara haber verilmeden yapılan ceza muhakemesi işlemlerinin adil yargılanma hakkına ters

düşeceği belirtilmiştir.



Taraflara içeriği ne olursa olsun dosyanın içeriğini bilme ve yorum yapma imkanı sağlanmalıdır.

(23)

KİŞİ GÜVENLİĞİYLE İLGİLİ HAKLAR KİŞİ GÜVENLİĞİYLE İLGİLİ HAKLAR

HAKLARINI VE YAPILAN İSNADI ÖĞRENME HAKKI (CMK 90/4, VE 147)

–Soruşturma ve kovuşturma makamlarıyla ilk temasından itibaren hakları bildirilmeli ve esasa ilişkin sorgusu veya ifadesi alınmadan önce hakkındaki isnat bildirilmelidir.-

YAKINLARINA HABER VERİLMESİNİ İSTEME HAKKI (CMK 95, 147/1(D))

HAKİM VEYA ADLİ MAKAM ÖNÜNE ÇIKMA (HABEAS CORPUS) (CMK 91, 94, 98/4)

YAKALANMAYA KARŞI SERBEST BIRAKILMAYI SAĞLAMAK İÇİN BAŞVURU VE TUTUKLAMAYA İTİRAZ (CMK 91/5,101/5,104/2)

TUTUKLU VE ŞÜPHELİNİN DOSYAYI İNCELEME HAKKI

GÜVENCEYLE SALIVERİLME HAKKI (CMK 113/1-A)

HAKSIZ YAKALANMA VE TUTUKLAMA HALİNDE TAZMİNAT İSTEME HAKKI (CMK MD. 141)

Küçüktaşdemir

23

(24)

ŞÜPHELİ/SANIĞIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

KORUMA TEDBİRLERİNE VE SORUŞTURMA İŞLEMLERİNE KATLANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

• Kimliğiyle ilgili sorulara doğu yanıt vermek zorundadır.

• Örn. Tutuklanma

HAZIR BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ HAZIR BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

• SORUŞTRMA EVRESİNDE İFADE ALMA VE SORGUDA HAZIR BULUNMAK ZORUNDADIR.

• KOVUŞTURMADA DURUŞMA EVRESİNDE HAZIR BULUNMAK ZORUNDADIR.

• BU ZORUNLULAĞA UYMAZSA ZORLA GETİRİLİR.

Küçüktaşdemir

24

(25)

SANIĞIN ZORLA GETİRLMESİ SANIĞIN ZORLA GETİRLMESİ

CMK 145 UYARINCA İFADE VE SORGU İÇİN USULÜNE UYGUN ÇAĞRILDIĞI HALDE GELMEMİŞ OLMASI HALİNDE ZORLA

GETİRİLEBİLİR.

• DAVETİYEDE ÇAĞRILMA NEDENİ VE GELMEZSE ZORLA GETİRİLECEĞİ BELİRTİLİR.

CMK 145 UYARINCA İFADE VE SORGU İÇİN USULÜNE UYGUN ÇAĞRILDIĞI HALDE GELMEMİŞ OLMASI HALİNDE ZORLA

GETİRİLEBİLİR.

• DAVETİYEDE ÇAĞRILMA NEDENİ VE GELMEZSE ZORLA GETİRİLECEĞİ BELİRTİLİR.

ŞÜPHELİ VEYA SANIK HAKKINDA TUTUKLAMA KARARI VERİLMESİ YA DA YAKALAMA EMRİ DÜZENLENMESİ İÇİN YETERLİ NEDEN BULUNMASI HALİNDE ÇAĞRI KAĞIDIYLA DAVET EDİLMEKSİZİN ZORLA GETİRİLEBİLİR.

ZORLA GETİRME KARARI CUMHURİYET SAVCISI, SULH CEZA HAKİMİ VE MAHKEME TARAFINDAN VERİLİR.

• JANDARMA İSTİSNA.

ZORLA GETİRME KARARI CUMHURİYET SAVCISI, SULH CEZA HAKİMİ VE MAHKEME TARAFINDAN VERİLİR.

• JANDARMA İSTİSNA.

Küçüktaşdemir

25

(26)

HAZIR BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İSTİSNALARI

KOVUŞTURMA EVRESİNDE KURAL OLARAK HAZIR BULUNMAYAN

SANIK HAKKINDA DURUŞMA YAPILMAZ.

• GELMEMESİ İÇİN GEÇERLİ NEDENİ YOKSA ZORLA GETİRİLİR.

KOVUŞTURMA EVRESİNDE KURAL OLARAK HAZIR BULUNMAYAN

SANIK HAKKINDA DURUŞMA YAPILMAZ.

• GELMEMESİ İÇİN GEÇERLİ NEDENİ YOKSA ZORLA GETİRİLİR.

KOVUŞTURMA KONUSU OLAN SUÇ YALNIZ VEYA BİRLİKTE ADLİ

PARA CEZASINI VEYA

MÜSADEREYİ GEREKTİRİYORSA, GELMESE DAHİ DURUŞMA

YAPILACAĞI DAVETİYEDE BELİRTİLMİŞSE SANIĞIN

YOKLUĞUNDA DURUŞMA YAPILIR.

KOVUŞTURMA KONUSU OLAN SUÇ YALNIZ VEYA BİRLİKTE ADLİ

PARA CEZASINI VEYA

MÜSADEREYİ GEREKTİRİYORSA, GELMESE DAHİ DURUŞMA

YAPILACAĞI DAVETİYEDE BELİRTİLMİŞSE SANIĞIN

YOKLUĞUNDA DURUŞMA YAPILIR.

SORGUSU YAPILMIŞ SANIĞIN DURUŞMA SIRASINDA SAVUŞUR

VEYA SORAKİ OTURUMA GELMEZSE VE ARTIK HAZIR BULUNMASINA MAHKEMECE GEREK GÖRÜLMEZSE SANIĞIN YOKLUĞUNDA DURUŞMA YAPILIR.

SORGUSU YAPILMIŞ SANIĞIN DURUŞMA SIRASINDA SAVUŞUR

VEYA SORAKİ OTURUMA GELMEZSE VE ARTIK HAZIR BULUNMASINA MAHKEMECE GEREK GÖRÜLMEZSE SANIĞIN YOKLUĞUNDA DURUŞMA YAPILIR.

SANIK VARESTE TUTULURSA SANIĞIN YOKLUĞUNDA DURUŞMA

YAPILIR.

SANIK VARESTE TUTULURSA SANIĞIN YOKLUĞUNDA DURUŞMA

YAPILIR.

Küçüktaşdemir

26

(27)

HAZIR BULUNMAYAN SANIK HAKKINDA DURUŞMA YAPILAMAZ

KURAL: DURUŞMA YAPILAMAMASI

İSTİSNALARI

DURUŞMA SIRASINDA SAVUŞMASI (HÜKÜM VERİLMESİ MÜMKÜN)

ADLİ PARA CEZASINI VEYA MÜSADEREYİ

GEREKTİREN SUÇ

DURUŞMADAN BAĞIŞIK (VARESTE TUTULMA)

SALONDAN ÇIKARTILMASI

TEBLİGATA RAĞMEN MAZERETSİZ GELMEMESİ

(DELLİLER ORTAYA KONUR)

MAHKUMİYET DIŞINDA BİR SON KARAR

BOZMADAN SONRA DURUŞMAYA GELMEME

SANIK SAYISININ FAZLALIĞI

(28)

SANIĞIN VARESTE TUTULMASI SANIĞIN VARESTE TUTULMASI

 CMK Madde 196 – (1) Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.

 (2) Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Sorgu için belirlenen gün,

Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sorgusundan önce sanığa,

ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.

 (3) Sorgu tutanağı duruşmada okunur.

 (4) (Değişik: 15/8/2017-KHK-694/147 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/142 md.) Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.

 (5) Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.

 (6) Yurt dışında bulunan sanığın, belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir

 CMK Madde 196 – (1) Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.

 (2) Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Sorgu için belirlenen gün,

Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sorgusundan önce sanığa,

ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.

 (3) Sorgu tutanağı duruşmada okunur.

 (4) (Değişik: 15/8/2017-KHK-694/147 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/142 md.) Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.

 (5) Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.

 (6) Yurt dışında bulunan sanığın, belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu

yapılabilir Küçüktaşdemir 28

(29)

GAİP VEYA AKIL HASTASI OLMANIN SANIKLIĞA ETKİSİ



Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler Madde 244 – (1) Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun

bulunmayan sanık gaip sayılır.

(2) Gaip hakkında duruşma açılmaz; mahkeme, delillerin ele geçirilmesi veya korunması amacıyla gerekli işlemleri yapar.

(3) Bu işlemler naip hâkim veya istinabe olunan mahkeme aracılığıyla da yapılabilir.

(4) Bu işlemler sırasında sanığın müdafii veya kanunî temsilcisi veya eşi hazır bulunabilir. Gerektiğinde, mahkemece barodan bir müdafi görevlendirilmesi istenir.



Akıl hastası olan kişi için soruşturma yapılabilir ve kamu davası açılabilir. Bu kişiler için sadece duruşma yapılmaz. Sanık sıfatını alırlar.



Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler Madde 244 – (1) Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun

bulunmayan sanık gaip sayılır.

(2) Gaip hakkında duruşma açılmaz; mahkeme, delillerin ele geçirilmesi veya korunması amacıyla gerekli işlemleri yapar.

(3) Bu işlemler naip hâkim veya istinabe olunan mahkeme aracılığıyla da yapılabilir.

(4) Bu işlemler sırasında sanığın müdafii veya kanunî temsilcisi veya eşi hazır bulunabilir. Gerektiğinde, mahkemece barodan bir müdafi görevlendirilmesi istenir.



Akıl hastası olan kişi için soruşturma yapılabilir ve kamu davası açılabilir. Bu kişiler için sadece duruşma yapılmaz. Sanık sıfatını alırlar.

(30)

DİĞER SAVUNMA SÜJELERİ DİĞER SAVUNMA SÜJELERİ

KİMLER?

KANUNİ

TEMSİLCİ VE EŞ

KANUNİ TEMSİLCİ

• ŞÜPHELİ VEYA SANIĞIN KANUNİ TEMSİLCİSİ, EŞİ, TÜZEL KİŞİNİN TEMSİLCİSİ

• SERBEST BIRAKMAYI

SAĞLAMAK İÇİN SULH CEZA HAKİMİNE BAŞVURU ( 91/5)

• DURUŞMA GÜN VE SAATİNİN BİLDİRİLMESİ (155)

• GAİPLERİN YARGILANMASI (144)

• KANUN YOLLARI (262)

• BİLİRKİŞİYLE İLGİLİ

İSTEMLERDE (CMK 63/1 VE 67)

• ŞÜPHELİ/SANIĞA MÜDAFİ SEÇME (CMK md. 149/1)

• DELİLERLE İLGİLİ TARTIŞMALAR (CMK md. 216 ve 221)

(31)

MÜDAFİ MÜDAFİ



Müdafi makam itibariyle süjedir.

 Kolektif savunma süjesidir.



Şüpheliye ve sanığa savunması için teknik yardımda bulunan kişidir.



Müdafi şüpheli veya sanığın temsilcisi değil, yardımcısıdır.

 Bu yardım bir yandan yargılanan kişinin bir yandan toplumun yararınadır. Maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında kamusal menfaat vardır.



Adli faaliyette bulunur.



Muhakeme işlemlerinin yasaya uygun bir biçimde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini denetler.



Müdafi makam itibariyle süjedir.

 Kolektif savunma süjesidir.



Şüpheliye ve sanığa savunması için teknik yardımda bulunan kişidir.



Müdafi şüpheli veya sanığın temsilcisi değil, yardımcısıdır.

 Bu yardım bir yandan yargılanan kişinin bir yandan toplumun yararınadır. Maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında kamusal menfaat vardır.



Adli faaliyette bulunur.



Muhakeme işlemlerinin yasaya uygun bir biçimde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini denetler.

Küçüktaşdemir

31

(32)

MÜDAFİ MÜDAFİ



MÜDAFİDEN YARARLANMA HAKKI (CMK md. 149 vd.)



ZORUNLU MÜDAFİLİK (CMK md. 150/2)



MENFAAT ÇATIŞMASI (CMK md.152)



SIR SAKLMAYA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (CMK md.46, Av K.

Md.36)



GÖRÜŞME YETKİSİ (md.154)



DOSYAYI İNCELEME YETKİSİ (CMK md. 153)



DOĞRUDAN SORU SORMA (CMK md.201)



KANUN YOLLARINA BAŞVURMA (CMK md.261)



MÜDAFİDEN YARARLANMA HAKKI (CMK md. 149 vd.)



ZORUNLU MÜDAFİLİK (CMK md. 150/2)



MENFAAT ÇATIŞMASI (CMK md.152)



SIR SAKLMAYA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (CMK md.46, Av K.

Md.36)



GÖRÜŞME YETKİSİ (md.154)



DOSYAYI İNCELEME YETKİSİ (CMK md. 153)



DOĞRUDAN SORU SORMA (CMK md.201)



KANUN YOLLARINA BAŞVURMA (CMK md.261)

Küçüktaşdemir

32

(33)

MÜDAFİN BAĞIMSIZLIĞI MÜDAFİN BAĞIMSIZLIĞI

B A M Ğ IM S IZ LI K B A M Ğ IM S IZ LI K

YÜRÜTME KARŞISINDA

SAVCI KARŞISINDA

ŞÜPHELİ/SANIK KARŞISINDA

MAHKEME KARŞISINDA

BARO KARŞISINDA

ÜÇÜNCÜ KİŞİLER VE MEDYA KARŞSINDA

Küçüktaşdemir

33

(34)

MÜDAFİ OLABİLMENİN KOŞULLARI MÜDAFİ OLABİLMENİN KOŞULLARI

MÜDAFİ ŞÜPHELİ VEYA SANIĞIN CEZA MUHAKEMSİNDE SAVUNMASINI YAPAN

AVUKATTIR.

MÜDAFİ ŞÜPHELİ VEYA SANIĞIN CEZA MUHAKEMSİNDE SAVUNMASINI YAPAN

AVUKATTIR.

TÜRK VATANDAŞI OLMAK TÜRK VATANDAŞI OLMAK

HUKUK ÖĞRENİMİ GÖRMÜŞ OLMAK HUKUK ÖĞRENİMİ GÖRMÜŞ OLMAK

AVUKATLIK STAJINI BİTİRMİŞ OLMAK AVUKATLIK STAJINI BİTİRMİŞ OLMAK

BARO BÖLGESİNDE İKAMETGAHI BULUNMAK

AVUKATLIĞA ENGEL BİR DURUMU OLMAMAK

(35)

MÜDAFİLİK YAPILAMAYAN HALLER MÜDAFİLİK YAPILAMAYAN HALLER



Evvelce hâkim, hakem, Cumhuriyet savcısı, bilirkişi veya memur olarak o işte görev yapmış olursa (Avukatlık Kanunu md.38) kişi o davada müdafi olarak görev yapamaz.



Bir hakim veya Cumhuriyet Savcısının eşi, sebep veya nesep itibariyle usul ve füruundan veya ikinci dereceye kadar (Bu derece dahil) hısımlarından olan avukat, o hakim veya

Cumhuriyet Savcısının baktığı dava ve işlerde avukatlık edemez. (Avukatlık Kanunu md. 13)



Yararları birbirine uygun olan birden fazla şüpheli veya sanığın savunması aynı müdafie verilebilir. (CMK md. 152)

 Aynı işte menfaati zıt bir tarafa avukatlık etmiş veya mütalaa vermiş olursa o davada müdafi olamaz. (Avukatlık Kanunu md.38)



Evvelce hâkim, hakem, Cumhuriyet savcısı, bilirkişi veya memur olarak o işte görev yapmış olursa (Avukatlık Kanunu md.38) kişi o davada müdafi olarak görev yapamaz.



Bir hakim veya Cumhuriyet Savcısının eşi, sebep veya nesep itibariyle usul ve füruundan veya ikinci dereceye kadar (Bu derece dahil) hısımlarından olan avukat, o hakim veya

Cumhuriyet Savcısının baktığı dava ve işlerde avukatlık edemez. (Avukatlık Kanunu md. 13)



Yararları birbirine uygun olan birden fazla şüpheli veya sanığın savunması aynı müdafie verilebilir. (CMK md. 152)

 Aynı işte menfaati zıt bir tarafa avukatlık etmiş veya mütalaa vermiş olursa o davada müdafi olamaz. (Avukatlık Kanunu md.38)

Küçüktaşdemir

35

(36)

MÜDAFİ MÜDAFİ

M Ü D A Fİ M Ü D A Fİ

İHTİYARİ İHTİYARİ

ZORUNLU MÜDAFİ (talep aranmaz) ZORUNLU MÜDAFİ

(talep aranmaz)

Şüpheli/sanık 18 yaşından küçükse Şüpheli/sanık 18 yaşından küçükse

Sağır ve dilsizse Sağır ve dilsizse

Kendisini savunmayacak

durumdaysa Kendisini savunmayacak

durumdaysa

Suçun cezasının alt sınırı 5 yılsa Suçun cezasının alt

sınırı 5 yılsa

Tutuklama talebiyle sorguya sevk edilmişse

Kaçaksa Kaçaksa

Gözlem altına alınmasına karar

verilecekse Gözlem altına alınmasına karar

verilecekse Sanık duruşmanın düzenini bozduğu için oturumlara yokluğunda

devam edilecekse Sanık duruşmanın düzenini bozduğu için oturumlara yokluğunda

devam edilecekse

Küçüktaşdemir

36

(37)

MÜDAFİN ATANMASI MÜDAFİN ATANMASI

MÜDAFİİN GÖREVLENDİRİLME

ŞEKLİ

ZORUNLU

SEÇİLMİŞ ZORUNLU MÜDAFİ

GÖREVLENDİRİLMİ Ş ZORUNLU

MÜDAFİ

İHTİYARİ

SEÇİLMİŞ İHTİYARİ MÜDAFİ

GÖREVLENDİRİLMİ Ş İHTİYARİ MÜDAFİ

 Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.

(CMK md.150)

 Müdafi, a) Soruşturma evresinde, ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hâkimin istemi üzerine, b) Kovuşturma evresinde, mahkemenin istemi üzerine, Baro tarafından

görevlendirilir. Yukarıda belirtilen hâllerde müdafi soruşturmanın veya kovuşturmanın yapıldığı yer

barosunca görevlendirilir. Şüpheli veya sanığın kendisinin sonradan müdafi seçmesi halinde, baro

tarafından görevlendirilen avukatın görevi sona erer. (CMK md.156)

 Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.

(CMK md.150)

 Müdafi, a) Soruşturma evresinde, ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hâkimin istemi üzerine, b) Kovuşturma evresinde, mahkemenin istemi üzerine, Baro tarafından

görevlendirilir. Yukarıda belirtilen hâllerde müdafi soruşturmanın veya kovuşturmanın yapıldığı yer

barosunca görevlendirilir. Şüpheli veya sanığın kendisinin sonradan müdafi seçmesi halinde, baro

tarafından görevlendirilen avukatın görevi sona erer. (CMK md.156)

Küçüktaşdemir

37

(38)

M A Ğ D U R M A Ğ D U R

BARO TARAFINDAN KENDİSİNE AVUKAT GÖREVLENDİRİLMESİNİ İSTEYEBİLECEĞİ HALLER

Beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar

Cinsel saldırı suçunun mağduru olması

KENDİSİNE ZORUNLU AVUKAT ATANDIĞI HALLER

(İstemi aranmaz.)

18 yaşını doldurmamış, sağır/dilsiz, kendisini savunamayacak durumda

olursa

Küçüktaşdemir

38

MÜDAFİ vs. KATILAN VEKİLİ

(39)

MÜDAFİ SAYISI MÜDAFİ SAYISI

BARO TARAFINDAN GÖREVLENDİRİLEN MÜDAFİ BİRDEN FAZLA

OLAMAZ.

(CMK 150)

SORUŞTURMA EVRESİNDE MÜDAFİ

SAYISI

KOVUŞTURMA EVRESİNDE MÜDAFİ

SAYSI

• SORUŞTURMA EVRESİNDE İFADE ALMA SIRASINDA ANCAK 3 MÜDAFİ

BULUNABİLİR.

• SORUŞTURMA EVRESİNDE SORGU SIRASINDA GÖREV ALACAK MÜDAFİ SAYISINDA SINIR YOKTUR.

• KOVUŞTURMA EVRESİNDE KURAL OLARAK MÜDAFİ SAYISI

SINIRLANDIRILMAMIŞTIR.

• SADECE ÖRGÜT FAALİYETİ

ÇERÇEVESİNDE İŞLENEN SUÇLAR BAKMINDAN DURUŞMADA EN ÇOK 3 AVUKAT HAZIR BULUNABİLİR.

Küçüktaşdemir

39

(40)

MÜDAFİN YETKİLERİ MÜDAFİN YETKİLERİ

DOSYAYI İNCELEME DOSYAYI

İNCELEME ÖRNEK SURET ÖRNEK SURET ALMA

ALMA HAZIR

BULUNMA HAZIR BULUNMA

DOĞRUDAN SORU

YÖNELTME DOĞRUDAN

SORU YÖNELTME

ŞÜPHELİ VEYA SANIKLA

GÖRÜŞME VE YAZIŞMA

ŞÜPHELİ VEYA SANIKLA

GÖRÜŞME VE YAZIŞMA

MÜDAFİE BİLDİRME

(TEBLİĞ) MÜDAFİE BİLDİRME

(TEBLİĞ)

KANUN YOLUNA BAŞVURMA

Küçüktaşdemir

40

(41)

MÜDAFİN ÖDEVLERİ MÜDAFİN ÖDEVLERİ

SAVUNMAYI KURALLARA UYGUN OLARAK YAPMA SAVUNMAYI KURALLARA UYGUN OLARAK YAPMA

• BKZ. AVUKATLIK KANUNU 34.MADDE

MADDİ GERÇEĞİN ORTAYA ÇIKARILMASINA YARDIM ETME MADDİ GERÇEĞİN ORTAYA ÇIKARILMASINA YARDIM ETME

• «MÜDAFİ BİLDİĞİ HER ŞEYİ SÖYLEMEKLE YÜKÜMLÜ DEĞİLDİR; ANCAK;

SÖYLEDİĞİ HER ŞEY GERÇEK OLMALIDIR.»

SIR SAKLAMA SIR SAKLAMA

• CMK Madde 154 – (1) Şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tâbi tutulamaz.

• Avukatlık Kanunu Madde 36 – Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi, gerekse ,Türkiye Barolar Birliği ve barolar organlarındaki görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa

vurmaları yasaktır. Avukatların birinci fıkrada yazılı hususlar hakkında tanıklık edebilmeleri, iş sahibinin muvafakatini almış olmalarına bağlıdır.

Ancak, bu halde dahi avukat tanıklık etmekten çekinebilir.»

Küçüktaşdemir

41

(42)

MÜDAFİN ÖDEVLERİNE AYKIRI DAVRANMASI

• Örgüt ve terör suçlarından sanık ve hükümlü olanların müdafiliğin üstlenmiş ve yasada gösterilen suçlarla ilgili olarak hakkında soruşturma açılmışsa savcı talebi sulh ceza hakimi veya mahkeme kararıyla.

MÜDAFİN GÖREVDEN YASAKLANMASI

(CMK MD.151/3 vd.) MÜDAFİN GÖREVDEN

YASAKLANMASI (CMK MD.151/3 vd.)

• Zorunlu veya baro tarafından görevlendirilmiş müdafi, duruşmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruşmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa görevine son verilir.

MÜDAFİN GÖREVİNE SON VERİLMESİ

(CMK 151/1)

MÜDAFİN GÖREVİNE SON VERİLMESİ

(CMK 151/1)

• BARO TARAFINDAN GÖREVLENDİRİLMİŞ

MÜDAFİ GÖREVİNİ YERİNE GETİRMEZSE VEYA ŞÜPHELİ/SANIK BAŞKA MÜDAFİ SEÇMİŞSE.

• BARO TARAFINDAN GÖREVLENDİRİLMİŞ

MÜDAFİ GÖREVİNİ YERİNE GETİRMEZSE VEYA ŞÜPHELİ/SANIK BAŞKA MÜDAFİ SEÇMİŞSE.

BAŞKA MÜDAFİN GÖREVLENDİRİLMESİ

• ÜSTLENDİĞİ SAVUNMA GÖREVİNİN

GEREKLERİNİ YERİNE GETİRMEYEN, SAVUNMA HAKKINI KÖTÜYE KULANAN MÜDAFİ HAKKINDA YAPILIR.

• ÜSTLENDİĞİ SAVUNMA GÖREVİNİN

GEREKLERİNİ YERİNE GETİRMEYEN, SAVUNMA HAKKINI KÖTÜYE KULANAN MÜDAFİ HAKKINDA YAPILIR.

DİSİPLİN

SORUŞTURMASI VE ADLİ SORUŞTURMA

DİSİPLİN

SORUŞTURMASI VE ADLİ SORUŞTURMA

Küçüktaşdemi r

42

(43)

YARGI MAKAMI YARGI MAKAMI

CEZA MUHAKEMESİNİN SÜJELERİ

(44)

YARGIÇ YARGIÇ



YARGILAMA FAALİYETİNİ YÜRÜTEN KİŞİDİR.



İDDİA VE SAVUNMA MAKAMLARININ GÖRÜŞLERİNN SENTEZİNİ YAPARAK VİCDANİ KANAATİYLE MADDİ GERÇEĞE ULAŞIR.



«Hakim, hakim, fehim(zeki), müstakim(doğru), emin, mekin (temkinli) ve metin olmalıdır.» Mecelle



YARGILAMA FAALİYETİNİ YÜRÜTEN KİŞİDİR.



İDDİA VE SAVUNMA MAKAMLARININ GÖRÜŞLERİNN SENTEZİNİ YAPARAK VİCDANİ KANAATİYLE MADDİ GERÇEĞE ULAŞIR.



«Hakim, hakim, fehim(zeki), müstakim(doğru), emin, mekin (temkinli) ve metin olmalıdır.» Mecelle

(45)

YARGIÇ OLMANIN KOŞULLARI YARGIÇ OLMANIN KOŞULLARI

TÜRK VATANDAŞI OLMAK

HUKUK FAKÜLTESİ MEZUNU OLMAK (ADLİ YARGI İÇİN) HUKUK FAKÜLTESİ

MEZUNU OLMAK (ADLİ YARGI İÇİN)

KAMU HAKLARINDAN YASAKLI OLMAMAK KAMU HAKLARINDAN

YASAKLI OLMAMAK

SÜREKLİĞİ HASTALIĞI BULUNMAMAK SÜREKLİĞİ HASTALIĞI

BULUNMAMAK YASADA GÖSTERİLEN

SUÇLARDAN DOLAYI SORUŞTURMA VEYA

KOVUŞTURM GEÇİRMEMİŞ OLMAK YASADA GÖSTERİLEN

SUÇLARDAN DOLAYI SORUŞTURMA VEYA

KOVUŞTURM GEÇİRMEMİŞ OLMAK HAKİM ve SAVCI

ADAYLIĞI SINAVINI GEÇMİŞ OLMAK HAKİM ve SAVCI ADAYLIĞI SINAVINI

GEÇMİŞ OLMAK

HSK TARAFINDAN MESLEĞE KABUL EDİLMEK VE BELİRLİ

BİR SÜRE STAJ YAPMIŞ OLMAK HSK TARAFINDAN

MESLEĞE KABUL EDİLMEK VE BELİRLİ

BİR SÜRE STAJ YAPMIŞ OLMAK

HSK TARAFINDAN GÖREVE ATANMAK HSK TARAFINDAN

GÖREVE ATANMAK Küçüktaşdemir 45

(46)



«HAKİMLER

GÖREVLERİNDE BAĞIMSIZDIRLAR»

(ANY md.138)



«YARGI YETKİSİ TÜRK MİLLETİ ADINA BAĞIMSIZ MAHKEMELERCE KULLANILIR». (ANY md. 9)



AİHS’in 6.madesine göre herkes

bağımsız ve tarafsız bir mahkemede

yargılanma hakkına sahiptir.



«HAKİMLER

GÖREVLERİNDE BAĞIMSIZDIRLAR»

(ANY md.138)



«YARGI YETKİSİ TÜRK MİLLETİ ADINA BAĞIMSIZ MAHKEMELERCE KULLANILIR». (ANY md. 9)



AİHS’in 6.madesine göre herkes

bağımsız ve tarafsız bir mahkemede

yargılanma hakkına sahiptir.

EMİR ALMAMA EMİR ALMAMA

«Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı

yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve

talimat veremez;

genelge gönderemez;

tavsiye ve telkinde bulunamaz. (ANY

138/2)

«Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı

yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve

talimat veremez;

genelge gönderemez;

tavsiye ve telkinde bulunamaz. (ANY

138/2)

ÖZGÜRCE KARAR VERMEÖZGÜRCE KARAR VERME

«Anayasaya, kanuna ve hukuka

uygun olarak vicdanı kanaatlerine

göre hüküm verirler.» (ANY 138)

«Anayasaya, kanuna ve hukuka

uygun olarak vicdanı kanaatlerine

göre hüküm verirler.» (ANY 138)

SORUMSUZLUK SORUMSUZLUK

HUKUKA BAĞLI OLMAK

«Hakimler yasaya bağlı bulundukları için bağımsızdır.»

YARGI(CIN) BAĞIMSIZLIĞI YARGI(CIN) BAĞIMSIZLIĞI

Küçüktaşdemir

46

(47)

HAKİM BAĞIMSIZLIĞININ GÜVENCELERİ HAKİM BAĞIMSIZLIĞININ GÜVENCELERİ

GÜVENCELER GÜVENCELER

YASAMA ORGANINA

KARŞI YASAMA ORGANINA

KARŞI

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile

ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama

ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare,

mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

(ANY 38)

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile

ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama

ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare,

mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

(ANY 38)

YÜRÜTMEYE KARŞI

YÜRÜTMEYE

KARŞI YARGIYA KARŞI YARGIYA

KARŞI

Hakimler birbirlerine emir veya talimat vermezler, birbirlerinin

hukuki görüşleriyle bağlı değildirler (içtihadı birleştirme kararları hariç, kural olarak (örn.

kanun yoluna gidildiği durumlar hariç) aralarında astlık üstlük

bulunmaz.

Hakimler birbirlerine emir veya talimat vermezler, birbirlerinin

hukuki görüşleriyle bağlı değildirler (içtihadı birleştirme kararları hariç, kural olarak (örn.

kanun yoluna gidildiği durumlar hariç) aralarında astlık üstlük

bulunmaz.

(48)

YÜRÜTME ORGANINA KARŞI GÜVENCELER YÜRÜTME ORGANINA KARŞI GÜVENCELER

ÖZLÜK İŞLERİNİN BAĞIMSIZ BİR KURUL TARAFINDAN YÜRÜTÜLMESİ (HSK)

HAKİMLİK GÜVENCESİ HAKİMLİK GÜVENCESİ

GENİŞ ANLAMDA GÜVENCE

• YASADA GÖSTERİLEN HALLER DIŞINDA GÖREVDEN GEÇİCİ DE OLSA

ALINMAMALARI

• RIZALARI OLMAKSIZIN YERLERİNİN DEĞİŞTİRİLMEMESİ

• YER VE KÜRSÜ GÜVENCESİ 1972’DE KALDIRILMIŞTIR.

• RIZALARI OLMAKSIZIN EMEKLİYE AYRILMAMALARI

• MAAŞLARINDAN YOKSUN BIRAKILMAMALARI

DAR ANLAMDA GÜVENCE

• AZLEDİLMEME

• AZLEDİLMEK İÇİN, MESLEKTEN

ÇIKARILMAYI GEREKTİREN BİR SUÇTAN DOLAYI MAHKUM OLMAK, SAĞLIK

BAKIMINDAN KESİN OLARAK GÖREVİ YERİNE GETİREMEYECEK DURUMDA OLMAK, MESLEKTE KALMANIN

UYGUNOLMADIĞINA KARAR VERİLMESİ GEREKİR.

(49)

YARGILAMA YAPARKEN MUHAKEME İÇİ

ETKİLERDEN KORUNMASI, YAN TUTMAMASI, OBJEKTİF OLMASI, KİŞİLİĞİNDEN

SIYRILABİLMESİDİR.

AİHM’e göre tarafsızlık

önyargı sahibi olmamaktır.

OBJEKTİF TARAFSIZLIK:

Mahkemenin kurum olarak

kişide bıraktığı

izlenim.

SÜBJEKTİF TARAFSIZLIK:

Mahkeme üyesi hakimin birey olarak

tarafız olmasıdır.

TARAFSIZLIĞIN

GÜVENCELERİ HAKİMİN

REDDİ ^Hakimin,tarafsızlığını

şüpheye düşürecek nedenlerin

bulunması ya da yasaklı olduğu hallerde ilgililerce reddi talep edilir.

(CMK 22,23,2)

HAKİMİN ÇEKİNMESİ

Bir anlamda ret davasını hakimin kendisinin

açmasıdır. (CMK md.29)

DOĞAL HAKİM İLKESİ

Kanunilik ilkesinin muhakemeye yansıması.