ÜNİTE
3
GİRİŞİMCİLİKTE BAŞARI FAKTÖRLERİ VE BAŞARISIZLIK
NEDENLERİ
GİRİŞİMCİLİK VE KÜÇÜK İŞLETMELER
Prof. Dr. Orhan KÜÇÜK
İÇ İN DE KİL ER
• Girişimcilikte Başarı Faktörleri
• Girişimcilikte Başarısızlık Nedenleri
• KOBİ’lerde Başarısızlık Nedenleri
• Küçük İşletmelerin En Önemli On Yanlışı
HED EF LER
•Bu üniteyi çalıştıktan sonra;
•Girişimcilikte başarı faktörlerinin neler olduğunu öğrenecek,
•Girişimcilikte başarısızlık nedenlerini sıralayabilecek,
•KOBİ’lerde başarısızlık nedenlerini bilecek,
•Küçük işletmelerin en önemli on
yanlışı hakkında bilgi sahibi
olacaksınız.
Gİ Rİ Şİ M Cİ Lİ KTE BA ŞA RI FA KT ÖRL ERİ V E BA ŞA RI SI ZL IK N ED EN LERİ
GİRİŞİMCİLİKTE BAŞARI FAKTÖRLERİ
Uygun İş Fırsatı Uygun Zamanın Seçilmesi
Yönetim Yeteneği Fon Kaynaklarının Varlığı
Risk Güvencesi
GİRİŞİMCİLİKTE BAŞARISIZLIK NEDENLERİ
Uygun Olmayan Kuruluş Yeri
Zamanlama Yetersiz Sermaye
Rekabet Koşulları
Girişimciye İlişkin Eksiklikler KOBİ’LERDE BAŞARISIZLIK
NEDENLERİ
KÜÇÜK İŞLETMELERİN EN ÖNEMLİ ON YANLIŞI
GİRİŞ
Girişimciler hayallerini veya daha somut planlarını girişimcilikleriyle hayata geçirirler. Fakat bunun sağlıklı veya rasyonel biçimde yapılabilmesi için
işletmeciliğin ve girişimciliğe ilişkin en azından temel bilgilerin bilinmesi gereklidir.
Eğer bilinmiyorsa büyük beklentilerle girişilen işler hüsranla sonuçlanabilir.
Girişimcileri başarılı kılan veya başarısızlıklarına neden olan birtakım
faktörler vardır. Bu faktörler, girişimciler için işe başlamadan önce bir kontrol listesi gibi değerlendirilebilir. Bunun sonucunda başarı faktörlerinin mi yoksa başarısızlık faktörlerinin mi daha ağırlıklı olduğu, mevcut durumun nasıl iyileştirilebileceği tespit edilebilir.
Gİrişimciyi başarılı kılan hususların varlığı ne kadar önemliyse girişimcinin başarısızlığına neden olan faktörlerin olabildiğince azaltılması da bir o kadar önemlidir. Uygun iş için uygun zamanda girişimde bulunulması ne kadar önemliyse uygun olmayan kuruluş yeri, zamanlama hatası ve yönetim yeteneğinin eksik olması da bir o kadar önem arz etmektedir.
Çoğunluğunun, ilk beş yılda kapandığı ifade edilen Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin temel başarısızlık nedenleri; piyasayı yeterince
tanımama, haksız rekabet, yönetim yeteneğindeki eksiklikler olarak ifade edilebilir.
KOBİ’lerin bunlara dikkat etmesi, müşterilerini tanımama, işgörenleri
önemsememe ve bir pazarlama planının olmaması gibi temel yanlışlara düşmemesi gerekir.
Bakıldığında, gerek girişimcilikte başarı faktörleri ve başarısızlık nedenleri, gerekse KOBİ’lerin başarısızlık nedenlerinin bir kısmı girişimcinin kendisine ait durumları, bir kısmı da piyasaya, rekabet koşullarına ilişkin durumları içermektedir.
Uzun süre piyasada varlığını sürdürebilmek için girişimcilerin girişimcilik konusunda kendilerini geliştirmeleri, piyasayı iyi tanımaları, zamanında ve doğru faaliyet kolunda işe başlamaları büyük önem arz etmektedir.
Bu bölümde girişimcilikte başarı faktörleri ve başarısızlık nedenleri açıklanarak küçük işletmelerin başarısızlık nedenleri ve yine küçük işletmelerin en önemli on yanlışı anlatılmaktadır.
GİRİŞİMCİLİKTE BAŞARI FAKTÖRLERİ
Büyük işletmeler açısından girişimciliğin önemi tartışılmazdır. Fakat özellikle küçük işletmelerde girişimci, aynı zamanda yönetici veya bazı bölümlerin işlerini bizzat yürüten, iş yerinde bizzat çalışan kişi olarak ayrı bir önemi haizdir. Küçük işletmelerin çoğunlukla emek yoğun olan yapıları ve pek çok işletme işlevinin girişimcide toplandığı dikkate alındığında, girişimcinin önemi daha da artmaktadır.
İşletmenin başarıya ulaşmasında temel görevin girişimciye ait olduğu açıktır. Bu realite doğrultusunda, başarılı olabilmek için bir girişimcinin temel girişimcilik özelliklerini taşıması gerektiği söylenebilir.
Başarılı ve başarısız bir girişimci, kişisel ve buna bağlı olarak karar alma
yeteneği ile birbirinden ayrılmakla birlikte, bir işe başlarken girişimci özelliklerine ilaveten göz önünde bulundurulması gereken bazı başarı faktörleri de vardır.
Bu başarı faktörlerinin başlıcaları şöyle sıralanabilir:
• Uygun iş fırsatı
• Uygun zamanın seçilmesi
• Yönetim yeteneği
• Fon kaynaklarının varlığı ve
• Risk güvencesi
Uygun İş Fırsatı
Uygun iş fırsatından kasıt, ihtiyaç duyulan bir alanda hâli hazırda pazarda yatırımın bulunmayışı olabileceği gibi, mevcut yatırımların müşteri ihtiyaçlarını yeterince tatmin edememesi de olabilir. Fırsat girişimciliği ve yaratıcı girişimcilik şeklinde iki kısımda incelediğimiz girişimciler ya piyasada oluşabilecek fırsatları kollayarak ya da müşterilerin olabilecek muhtemel ihtiyaçlarını önceden tespit ederek ilgili alanlara yatırım yapmak suretiyle girişimci niteliğini kazanırlar.
Girişimciler, yapacakları pazar araştırmaları ile müşterilerin mevcut ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçların var olan yatırım veya ürünlerle yeterince karşılanıp karşılanmadığını tespit etmelidirler. Yine yapılacak araştırmalar sonucunda kendi yaratıcı zekâlarını da kullanarak, müşterilerin ihtiyaç duyduğu fakat piyasada mevcut olmayan ürünleri belirleyerek bu ürünleri üretmek suretiyle başarı elde edebilirler. Burada dikkat edilecek bir konu da potansiyel rakiplerin rekabet güçleridir. Girişimci, rakiplerin rekabet güçlerini ve kendi kaynaklarını da dikkate alarak pazarın tümünü veya belli bir bölümünü kendisine hedef pazar olarak seçmelidir.
Uygun Zamanın Seçilmesi
İşe başlarken uygun zamanın seçilmesi, en önemli başarı faktörlerinden biridir. Burada önemli olan, yatırım yapılacak alanda yatırım yapmak için en uygun dönemin seçilebilmesidir. Bazen kriz ortamlarında bazı ürünlerin satışları
artabilirken, bazen de bir pazarda bir ürüne ilişkin kıyasıya yaşanan bir rekabetin sonunda, bazı işletmelerin pazardan çekilmek zorunda kaldıkları dönemler, o işe atılmak için en uygun dönemler olarak değerlendirilebilir.
Ekonomik konjonktürün iyi okunabilmesi, ödeme gücü ve talep düzeyine ilişkin doğru tahminlerde bulunulabilmesi, zamanın seçiminde son derece önemlidir. Durgunluk döneminde iş gücü ücretleri düşebilir ve bu durum
maliyetlerin düşük olacağı anlamına gelebilir. Fakat durgunluk dönemlerinde düşük ücretler veya daha kötüsü yaşanacak işten çıkarmalar, satın alma gücünün
azalacağının da bir göstergesidir.
Ekonomi iyiye giderken, her sektörde işlerin iyi olacağını söylemek de çok rasyonel olmayacaktır. Ekonomik göstergeler iyileşmesine rağmen, Sektörel bazda bazı olumsuz durumların yaşanması söz konusu olabileceği gibi, aynı sektörde piyasanın kaldıramayacağı kadar çok sayıda kuruluşun piyasaya girmesi de İşe başlarken uygun
zamanın seçilmesi, en önemli başarı faktörlerinden biridir.
Burada önemli olan, yatırım yapmak için en
uygun dönemin seçilmesidir.
mümkündür. Bu durum da şiddetli rekabeti ve bazı firmaların piyasadan çekilmek zorunda kalmalarını beraberinde getirebilir.
Yönetim Yeteneği
Yönetim, sadece beşerî faktörlerin değil, iş yerindeki bütün kaynakların planlanmasını, yönlendirilmesini ve koordine edilmesini kapsayan, geniş kapsamlı bir kavramdır.
Yönetimin sanat mı yoksa bir bilim mi olduğuna dair tartışmalar
yaşanmış olmakla birlikte, girişimcinin taşıması gereken en önemli niteliklerden biri olduğu su götürmez bir gerçektir.
Tecrübe; bir süreç boyunca insanların karşılaştıkları olay ve durumlar sonucunda elde etmiş oldukları, çoğu öğrenilerek elde edilemeyecek olan kazanımlardır.
Yönetim yeteneği tecrübe ile de birleştirildiğinde, girişimci sorunların üstesinden rahatlıkla gelebilecek, yeni durumlara kendisini ve işletmesini uyarlayabilecektir.
Fon Kaynaklarının Varlığı
Yapılacak her işin bir bedeli vardır. Bu bedel ancak ödendikten sonra, yatırımlardan bir getiri elde edilebilir.
İşletmenin kurulması için gerekli olan makine ekipman, bina, arazi, teknoloji alımları gibi maddi ve patent vb. maddi olmayan varlıkları bir araya getirebilmek amacıyla bulundurulması, sahip olunması beklenen sermayeye yatırım sermayesi denir.
Yatırım tamamlanıp işe başlandıktan sonra ilk kazançlar elde edilinceye kadar geçecek süre içerisinde, iş gücü ücretleri, ham madde alımı, enerji
harcamaları gibi gereken harcamaları yapmak üzere ihtiyaç duyulan para tutarı ise çalışma sermayesi olarak anılmaktadır.
Bir işe başlamadan önce, bu iş için gerekli olan sermaye tutarının gerçekçi bir biçimde hesap edilmesi gerekir. Girişimci bu kaynağın tamamına sahip olmayabilir.
İhtiyaç duyulan sermayenin, girişimcinin olanaklarını aşan kısmı, kredi veya çeşitli borçlanma yöntemleri ile elde edilebilir. Yatırımın geri dönüş oranı ve borçlanma fiyatı dikkate alınarak girişimci bir tercihte bulunur.
İşletmelerin çoğunun, kâra geçmek için belli bir dönem beklemek zorunda olmaları ve özellikle küçük işletmelerin kâra geçinceye kadar ailenin geçimini sağlama yükümlülüğü de dikkate alınarak işe girişmeden önce, yatırım bittikten ilk kazançlar elde edilene kadar geçecek olan sürenin iyi tahmin edilmesi gerekir. Bu arada, borçların geri ödeme sürelerinin de dikkate alınması zorunludur.
Öz kaynaklar ve borçların uygun oranlarda bir araya getirilmesi esastır. Bu oran için genellikle, sermayenin hiç olmazsa %60’ının öz kaynaklardan karşılanması gerektiği ve çalışma sermayesinin de sektöre göre değişmekle birlikte, bir yıl daha doğru olmakla birlikte, en az altı aylık bir faaliyeti sağlayacak miktarda olması Tecrübe, bir süreç
boyunca insanların karşılaştıkları olay ve durumlar sonucunda elde etmiş oldukları, çoğu öğrenilerek elde
edilemeyecek olan kazanımlardır.
kabul görmektedir.
Risk Güvencesi
Literatürde işletmelerin çevre şartlarından biri olarak çevresel belirsizlik ifade edilmektedir.
Çevresel belirsizlik, doğal afetler veya krizler gibi beklenmeyen durumları da içine alacak şekilde, pazarda, özellikle dış unsurlardan kaynaklanacak farklılıkları, işletme faaliyetlerini etkileyecek tehdit ve bazen de fırsatları kapsamaktadır.
Yine, işletmeler sistem yaklaşımı çerçevesinde ele alındığında, ekonomik sistemi meydana getiren ögeler olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekonomik sistemin birer alt sistemi olan işletmeler, dış çevre ile ilişkileri olması nedeniyle, açık ve toplum içerisinde insanlara yönelik faaliyet göstermeleri nedeniyle de sosyal sistemlerdir.
Çevreye uyumun son derece önem arz ettiği, açık ve sosyal sistemler olan işletmelerin, dış çevreyi kendi amaçları doğrultusunda uyarlayabilmeleri aktif uyumu ifade eder.
Çoğunlukla kendi kaynakları üzerinde tasarruf edebilen işletmelerin bazen siyasi ve politik çevre şartlarını da etkileyebildikleri görülmektedir. Bunun dışında işletmeler, etkileyemeyecekleri ve yönlendiremeyecekleri başka gelişmelerle de karşı karşıyadır.
Başarı faktörü olarak risklere karşı güvence, gelişmelere hazırlıklı olma ve değişikliklere uyum sağlamayı ifade eder. Bunlar, doğacak fırsatların
değerlendirilmesi şeklinde olabileceği gibi, beklenmeyen durumlarda işletmenin düşebileceği sıkıntılar dikkate alınarak işletme faaliyet ve kaynaklarının sigorta kapsamına alınması (yangın, doğal afet vs. sigortaları) şeklinde de olabilir.
Risk durumu, iş piyasasında işletmeler için özellikle de KOBİ’ler için her zaman var olacaktır. Risk kavramının olumsuz anlamından ötürü çoğunlukla beklenmeyen olumsuz durumlarla karşılaşılması, pazarda daralma, üretim imkânlarıyla ilgili bir zorluk yaşanması, doğal afet hâli gibi durumlar risk faktörleri olarak ele alınabilir.
KOBİ’ler için yerine getirilemeyecek düzeyde bir beklenti oluşturulması ve bunun neticesinde nitelik veya nicelik olarak karşılanamayacak bir talebin oluşması da ciddI bir risktir. KOBİ’lerin müşteri beklentilerini doğru oluşturma konusunda hassas davranmaları gerekmektedir.
Müşteri beklentilerinin niceliği itibariyle bakıldığında da eğer üretim kapasitesi beklentinin gerisinde kalırsa yine müşteri memnuniyetsizlikleri
oluşacaktır. Bu durum, tamamen gereksiz bir talep oluşturma ve ardından yaşanan cevap verememe ve memnuniyetsiz müşteri oluşturma hâlidir.
Belirsizlik durumunda ya pazarda talep artışı ve talep azalışı sözkonusu olacaktır. KOBİ’lerin bu iki duruma karşı da hazırlıklı olması gerekir. İlave talep oluşursa bu üretim açığını karşılayacak fason üretim desteği önceden
Bir işe başlamadan önce, bu iş için gerekli olan sermaye tutarının
gerçekçi bir biçimde hesap edilmesi gerekir.
belirlenmelidir. Şayet talep daralması yaşanırsa da yeni Pazar alanları bakımından alt yapılar oluşturulmalıdır. Bundan sonra hangi durum gerçekleşirse ona göre “B Planı” devreye sokulmalıdır.
GİRİŞİMCİLİKTE BAŞARISIZLIK NEDENLERİ
Girişimcilikte başarısızlığa neden olan faktörler bazı kaynaklarda iki yönlü olarak ele alınmıştır. Buna göre başarısızlık, işletme sahibi ve kredi verenler açısından değerlendirilmektedir. Durum Tablo 3.1.de gösterilmiştir.
Tablo 3.1. Girişimcilerin Başarısızlık Faktörleri İşletme Sahibi Yönünden Kredi Verenler Yönünden
Aile ve çevre koşullarının uygun olmayışı
Sermayenin yetersiz oluşu
Kişisel şartların uygun olmayışı
Dürüst olmayan davranışlar ve hile
Rekabet
Yönetimin yetersiz oluşu
Varlıkların değerinin düşmesi
Sermayenin yetersiz oluşu
İktisadi depresyon
Alacakların tahsil edilemeyişi
Rekabet
Tablo 3.1. girişimcilikte başarısızlık nedenleri konusunda karşılaştırmalı bir değerlendirme imkânı sunmaktadır. Buna göre çevre koşullarının uygun olmayışı, sermayenin yetersiz oluşu ve kişisel şartların uygun olmayışı gibi nedenler, işletme sahibi yönünden temel girişimci başarısızlık nedenleridir.
Kredi verenler, fon sağlayanlar bakımından değerlendirildiğinde ise; yönetimin yetersiz oluşu, varlıkların değerinin düşmesi, girişimcinin öz sermayesinin yetersiz oluşu gibi nedenler, öncelikli başarısızlık faktörleridir.
Genel anlamda yapılan bu değerlendirmeden sonra girişimcilikte başarısızlık nedenleri beş başlık altında incelenebilir:
• Uygun Olmayan Kuruluş Yeri
• Zamanlama
Bir ey se l E tk in lik
•Girişimcilikte en önemli başarı faktörü ve en önemli başarısızlık nedeni ne olabilir? Niçin?•Kendiniz ve arkadaşlarınızın fikirlerini bu konuda karşılıklı olarak değerlendirin ve girişimcinin kararının ne kadar önemli olduğunu kavramaya çalışın.
•Küçük işletmelerin ilk beş yıl içinde kapanmalarında girişimcinin etkisinin toplam içindeki payı ne olabilir? Araştırınız.
•Girişimcilikte başarısızlık nedenlerini girişimci ne kadar elimine edebilir? Nerelerden yardım alabilir? Tartışınız?
•Girişimcilikte başarı faktörleri girişimcinin kendi elinde midir?
Uygun koşullar nasıl bir araya getirilebilir? Tartışınız.
Başarı faktörü olarak risklere karşı güvence,
gelişmelere hazırlıklı olma ve değişikliklere uyum sağlamayı ifade
eder.
• Yetersiz Sermaye
• Rekabet Koşulları ve
• Girişimciye İlişkin Eksiklikler
Uygun Olmayan Kuruluş Yeri
Kuruluş yerlerinin bazen bilgisizlik nedeniyle bazen de farklı yaklaşımlarla rasyonel bir şekilde belirlenmediği işletmelere sıkça rastlanmaktadır. Kuruluş yeri, girişimciler açısından, işletme kurmanın en önemli ve detaylı inceleme ve
araştırmayı gerektiren aşamalarından biridir.
Yer seçim kriterleri dikkate alınarak yapılacak pazar araştırması ve etütlerle belirlenebilecek olan kuruluş yeri ile ilgili detaylı bilgileri kuruluş yeri konusunda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Bir tesisin üzerinde kurulu bulunduğu, işletmenin faaliyet gösterdiği yerin, en uygun kuruluş yeri olması, girişimciyi başarıya ulaştıracak gereklilikleri karşılaması önemlidir.
Kuruluş yeri, aynı zamanda işletmenin sabite yakın faktörlerinden biridir.
Personel, makine ekipman hatta bina içi ve dışı düzenlemeler ve teknoloji zaman içinde ya da ihtiyaç duyulduğunda bir şekilde değiştirilebilir. Fakat çoğu kez kuruluş yerinin değiştirilmesi bunlardan çok daha zor olmaktadır.
Zamanlama
Zamanlama, işletme kuruluyken piyasa koşulları, rakiplerin durumu, genel ekonomik göstergeler, kaynak akışı gibi yönlerden, doğru zamanda ortaya çıkma, dogru zamanda yatırım kararı alma ve yatırımı gerçekleştirmeyi ifade etmektedir.
Doğru zamanda yatırım yapılması önemli bir başarı nedeni iken zamanlamanın doğru olmayışı, girişimcilikte önemli bir başarısızlık nedenidir.
Doğru zamanda işe başlanmamışsa gerek rekabet gerekse pazar koşulları nedeniyle başarısız olunabilir. Oysa zamanlama tamsa yani hem rekabet şartları hem talep ve ödeme gücü gibi pazarın genel yapısı hem de diğer çevresel faktörler açısından doğru bir zamanlama söz konusu ise hatta bazı hatalara rağmen girişimci başarılı olabilecektir.
Yetersiz Sermaye
Sermaye genel olarak bir işe girişirken sahip olunması gereken fonların toplamını, özellikle nakit anlamındaki veya nakit yerine geçebilecek değerleri ifade etmektedir.
Sermaye kavramı, yatırımın gerçekleştirilmesi ve sürdürülmesi bakımından iki iki kısımda incelenmektedir. Bunlar;
• Yatırım sermayesi ve
• İşletme sermayesidir.
Yatırım sermayesi; işletmenin kurulup işe başlaması için gereken parasal değeri ifade etmektedir. Bu rakamın içinde maddi varlıklarla birlikte üretim Zamanlama, önemli bir
başarı faktörü olup doğru zamanda işe başlanmamışsa gerek rekabet gerekse pazar
koşulları nedeniyle başarısız olunabilir.
yapma veya ilgili faaliyeti gösterme bakımından alınması gerekli izinler ve sahip olunması gereken haklar anlamında maddi olmayan varlıklar da yer almaktadır.
İşletme faaliyetlerine başladıktan ilk kazancını elde edinceye kadar geçen süre içerisinde yapılacak ödemeleri karşılamak için gereken sermayeye de işletme sermayesi veya çalışma sermayesi denmektedir.
İşletme sermayesi ise; iş gücü ücretleri, ham madde veya yarı mamul maliyetleri ile enerji, vergi vb. ödemeleri için gerekli sermayeyi ifade etmektedir.
Girişimcilerin en önemli başarısızlık nedenlerinden biri, yetersiz sermayedir. Günümüzde, özellikle işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle işletilemeyen, atıl bekleyen veya düşük kapasite kullanım oranıyla çalışan pek çok kuruluş bulunmaktadır. Bu durum, küçük ve orta ölçekli işletmeler üzerinde yaptığımız bir araştırmada, tarafımızdan bizzat tespit edilmiştir.
Girişimcilerin bir kısmı, fizibilite etütlerini gerektiği hassasiyetle
yapmamakta, bunu bir külfet olarak görmekte, işletme disiplininde “koyun ekonomisi” olarak da bilinen, başkası kâr ediyorsa ben de ederim anlayışıyla işe girişmektedirler. Bu konuda çoğunlukla, Anadolu’nun geneline yayılmış un
fabrikaları ve Karadeniz kıyılarındaki balık yağı fabrikaları örnek verilmektedir.
Yatırım ve işletme sermayesi doğru olarak hesap edilmeden yatırıma başlanınca, girişimcinin sermayesi yatırım sona ermeden bitebilmektedir. Böylece, kimi girişimciler yüksek fiyatlı kredilerin altına girmekte ve daha sonra da bunları ödeme güçlüğü çekmektedirler.
Girişimciler, yatırım için gerekli sermayeyi hesaplasalar bile, işletme sermayesini gözden kaçırabilmektedirler. Bu yüzden, işletme kurulduktan sonra, işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle, faaliyete geçilememekte veya eksik kapasiteyle çalışılmaktadır. Bu da birim maliyetleri yükseltmekte, rekabet gücünü zayıflatmaktadır.
Rekabet Koşulları
İşletmeler pazarda, lider, izleyici, meydan okuyucu gibi farklı pozisyon veya konumlarda faaliyet gösterdikleri gibi, pazarın yapısı da monopol, tam rekabet piyasası gibi farklılıklar göstermektedir. Pazara yeni giren bir girişimci, kendi kaynakları ile birlikte, rakipleri ve piyasa yapısını da dikkate alarak kendisine bir hedef pazar belirlemelidir. Hedef pazar, işletmenin kaynaklarını yönlendireceği pazar bölümünü ifade etmekte olup bu bazen pazarın tamamı bazen de işletme kaynakları yetersiz veya rekabet şiddetli ise belli bir bölümü olabilir.
Girişimci, işletmeyi kurup faaliyet göstereceği pazarı belirlemeden önce, rakiplerini araştırmalı, yapacağı, örneğin bir Swot Analizi ile, rakiplerine olan üstün ve zayıf yönlerini ortaya koymalıdır. Bu doğrultuda rekabet edebileceği, amaçlarına ulaşabileceği bir pazarı tercih etmelidir.
Rakipler, aynı zamanda işletmenin yakın çevre faktörlerinden biridir. Çoğu benzer mal veya hizmetleri piyasaya süren rakipler, işletme faaliyetlerini yakından ilgilendirir. Rakip ürünlerin üstün yönleri, rakiplerin tutundurma çabaları için yaptıkları harcamalar, fiyat düzeyi ve sahip oldukları dağıtım kanalları, işletmenin Günümüzde, özellikle
işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle
işletilemeyen, atıl bekleyen veya düşük
kapasite kullanım oranıyla çalışan pek çok kuruluş bulunmaktadır.
Pazara yeni giren bir girişimci, kendi kaynakları ile birlikte,
rakipleri ve piyasa yapısını da dikkate alarak kendisine bir
hedef pazar belirlemelidir.
başarı şansının belirleyici unsurlarıdır. Şayet rakipler, kaliteli ürüne sahip, fiyatları düşük ve reklam vb. çabalar için yoğun harcamalar yapabiliyorlar, aynı zamanda, kurdukları dağıtım ağları ile piyasayı kontrol edebiliyor ve faaliyetlerini etkin bir biçimde sürdürebiliyorlarsa bu rakiplerle rekabet etmek oldukça zordur.
Girişimci ancak gerekli beşerî ve fiziksel unsurlara sahipse böyle bir pazara girmelidir. Aksi hâlde, bu pazara ya girilmemeli ya da pazarı bölümlendirerek, bir pazar bölümünün ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılayıp rakiplerine o pazar bölümünde üstünlük sağlamayı düşünmelidir.
Güçlü rakipler karşısında işletmelerin benimseyebilecekleri bir başka strateji de özel pazar bölümü (niches marketing: niş pazarlama) uygulamasıdır. Niş pazarlama, pazarlama eylemlerinin, pazar bölümünün daha alt türdeş (homojen) bölümlerine yönlendirilerek müşterilerin özel ihtiyaçlarını karşılamak suretiyle rekabet avantajı elde edilmesini ifade eder. Sadece haber kanalı olarak CNN ve çizgi film kanalı olarak FoxKids buna örnek olarak gösterilebilir.
İşletmeler bazen de izleyici konumunda ve rekabette ılımlı veya pasif tutumu tercih ederek belli bir pazar payı ile yetinmek koşuluyla pazarda yer alabilirler. Aktif rekabete girişmedikleri için fazla yıpranmaz ve güçlü firmaların baskısı ile pazardan silinip gitmezler.
Girişimciye İlişkin Eksiklikler
Her girişimci aynı düzeyde ticaret bilgisine sahip olamamaktadır. Kimi girişimciler aileden gelen bir ticaret bilgisine sahipken kimisi de bu konuda eğitim alarak belli bir birikime sahip olabilirler. Oysa bazı kişiler, hiçbir eğitim almadan ve ticaret alt yapısına sahip olmadan da yatırım yapabilmektedirler.
Bu şekilde işe girişen bir kısım girişimcilerin başarılı oldukları da
görülebilmektedir. Oysa yoğun rekabet şartlarında başarılı olabilmek için belli bir bilgi birikimine sahip olmak zorunludur. Bu konuda, teorik eğitimin, pratik uygulama ve tecrübelerle desteklenmesi gerekir.
Yeterince deneyime sahip olmayan kişilerin, gereken hazırlıkları da
yapmaksızın, zaman zaman bir işe soyundukları görülmektedir. Cesaret girişimci açısından son derece önemli bir niteliktir. Toplumumuzda, “Girişimcinin
sermayesinin yüzde doksanı cesarettir.” şeklinde yaygın bir görüş vardır.
Girişimcinin en önemli niteliklerinden biri cesaret olmakla birlikte, hazırlıklı olmadan, yalnızca cesaretle iş hayatına atılmak, cesaretin sağlayacağı avantajı da riske dönüştürmek anlamına gelir. Özellikle, konjonktürün olumsuz gelişmelere açık olduğu dönemlerde, bu risk çok daha yüksek olacaktır. Yüksek riske rağmen karşılaşılan fırsatın bir daha ele geçmeyeceği veya önemli ölçüde kâr elde edileceği gibi düşüncelerle girişimciler, yeterince hazırlık yapmadan yatırım kararı alabilmektedirler.
Özetle söylemek gerekirse girişimcinin hem ticaret bilgisine sahip olması hem de gerekli hazırlıkları yaparak işe başlaması gerekmektedir.
Kimi girişimciler aileden gelen bir ticaret bilgisine sahipken kimisi
de bu konuda eğitim alarak belli bir birikime
sahip olabilirler.
KOBİ’LERDE BAŞARISIZLIK NEDENLERİ
Yapılan araştırmalar, küçük işletmelerin başarısızlık oranlarının büyük işletmelere oranla daha fazla olduğunu ortaya koymuştur. Başarısızlıkta en önemli nedenlerden biri finansal sorunlardır. Öte yandan yapılan araştırmalar, KOBİ’lerin
%57’sinin kuruluştan itibaren ilk beş yılda başarısız olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle KOBİ’ler açısından ilk beş yıl çok önemlidir.
Kuruluşunun ilk yıllarında piyasadan çekilmek zorunda kalan KOBİ’lerin belli başlı başarısızlık nedenleri şunlardır.
• Sağlıklı bir Fizibilite Etüdü’nün yapılmamış olması,
• Yetersiz yönetim ve sermaye,
• İş bunalımları ve alacakların tahsilindeki sorunlar,
• Piyasayı yeterince tanımadan işe başlanması,
• Haksız rekabet.
Görüleceği üzere temel başarısızlık nedenlerinden birincisi, sağlıklı bir fizibilite etüdünün yapılmamış olmasıdır. Çünkü fizibilite etüdü bir işi yapmanın, bir yatırımı gerçekleştirmenin rasyonel olup olmadığını ortaya koyan temel çalışmadır ve girişimciye büyük ölçüde yol göstermektedir.
KÜÇÜK İŞLETMELERİN EN ÖNEMLİ ON YANLIŞI
Amerika’daki 25 milyon küçük işletme, toplam istihdamın % 99.7’sini sağlamaktadır. Küçük İşletme Bilgi Sitesi (www.biz-move.com), tavsiyelerde bulunarak ve rehberlik yaparak küçük işletmelerin büyümesine yardımcı olmaktadır. Yakın zamanda bu site küçük işletmelerin on ölümcül yanlışını ve bunlardan nasıl korunmak gerektiğini açıkladı. Bunlar aşağıda ifade edilmiştir.
Parantez içerisindeki ifadeler bu yanlışların düzeltilebilmesi için yapılan önerilerdir.
• Bir fikre saplanıp uzun süre onda ısrar etmek (Birçok fikir seçip hangisinin daha fazla para ve başarı getireceğini düşünmek.)
• Pazarlama Planı Olmaması (Pazarlama planı doğru hedef kitlenin, firmanın vs. için hangi tür çaba harcayacağınızı belirler. Pazarlama planı insanları kendinize çekmenin yolunu gösterir.)
• Müşterilerini tanımamak (Müşterilerimizin tercihlerinde ve
rakiplerinizin ürün ve hizmetlerindeki değişmeler, müşterilerinizi iyi tanımadığınız taktirde sizi rekabet dışında bırakabilir.)
• Nakit durumunu önemsememek (Çok süper ürünleriniz olsa bile, yeterli nakdiniz yoksa işinizi devam ettiremezsiniz.)
• Çalışanları önemsememek (Günümüzde bir girişimci/işletme sahibinin muhtemelen en önemli mücadelesi personelin motivasyonu,
yönlendirilmesi ve yönetimidir.)
• İhtimal ile gerçeğin karıştırılması (Başarılı girişimci ihtimallerin olduğu dünyada yaşar fakat parasını gerçeklerin dünyasında harcar.)
• Satış planlarının olmaması (Satışların nereden, nasıl ve kimlerden geleceğini gösteren gerçekçi bir haritaya ihtiyacınız var.)
Başarısızlıkta en önemli nedenlerden biri finansal sorunlar olup
yapılan araştırma-lar, KOBİ’lerin %57’sinin kuruluştan itibaren ilk
beş yılda başarısız olduğunu ortaya
koymuştur.
• Yalnız savaşçı (kovboy) olmak (Her şeyin anahtarı siz olabilirsiniz. Ancak her şeyi siz yapamazsınız ve aynı zamanda büyüyemezsiniz.)
”Uzmanlaşma, iş bölümü ve yetki göçerimi şart.”
• Profesyonelleşme (İşletme dışından bilgi ve öneri almamak, başkalarının fikirlerini önemsememek ve önemli amaçlar belirlememek.)
• Vazgeçme (En iyiye ulaşmadan önce birçok başarılı girişimcinin defalarca başarısız olduğu bilinmektedir.)
Ör ne k
•Alibaba.com
•Asıl adı Ma Youn olan Jack Ma, İngilizce öğrenmeyi çok istediği için 9 yaşından itibaren her sabah 5’te kalkıp bisikletiyle şehir merkezinde turistlerin yoğun olduğu bir otele gidiyordu, onları para almadan gezdirerek İngilizce pratik yapıyordu. İngilizcesini geliştirmek için 9 yıl ücretsiz olarak bu işi yapan Ma Youn’a, orada tanıştığı turistler isminin telaffuzu zor olduğu için “Jack” takma adını verdi.
•Okula başlamaya karar verdi ancak ilkokul sınavında da ortaokulda da üniversite sınavında da ilk seferde başarılı olamadı. Harvard
Üniversitesi’ne de 10 kez başvurdu ve tam 10 kez reddedildi.
•İlkokul sınavlarında iki kez, ortaokul sınavlarında 3 kez başarısız olan Jack Ma, okul hayatında bir sürü başarısızlık yaşayan Ma, başta iş hayatında da pek parlak deneyimler yaşamamıştı. Başvurduğu tam 30 işten ret cevabı aldı. Polis olmak için başvurduğunda 5 kişiden dördü alındı, Ma alınmadı. KFC’de işe başvuran 25 kişiden 24’ü alındı, o alınmadı.
•Üniversite’den sonra liseden tanıştığı kız arkadaşıyla evlendi ve öğretmen olarak çalışmaya başladı. 1995’te tercümanlık yapmak için ABD’ye gitti ve internetle tanıştı. Başta İngilizce çeviri üzerine bir web sitesi kurdu, başarılı olamadı ancak bu işte ilerlemeye karar verdi.
•Çin’e döndü. 1999’da 17 arkadaşıyla birlikte ismini, herkes tarafından bilinen Ali Baba ve Kırk Haramiler’den alan Alibaba.com’u kurdu.
•Alibaba’da ilk önce ödeme sistemi yoktu. Yalnızca ürünler
listelenebiliyordu. Bunun üzerine Jack Ma, "Ali Pay" elektronik ödeme sistemini oluşturdu. Bu ödeme sistemi de başta çok aptalca
bulunmuştu ancak şimdi 800 milyona yakın kullanıcısı bulunuyor.
•Jack Ma asla durmak bilmiyordu. Yıllarca yaşadığı olumsuzlukların intikamını alıyordu sanki. 2003’te, eBay’e rakip olarak TaoBao adlı alışveriş sitesini kurdu.
•Alibaba’yı dünya genelinde 24 bin çalışan ve 10 binden fazla ortak şirketi olan bir e-ticaret devi hâline getiren Jack Ma, 2013’te CEO’luk görevinden istifa etti ve yerini gençlere bıraktığını açıkladı.
Öz et
•Başarılı ve başarısız bir girişimci, kişisel ve buna bağlı olarak karar alma yeteneği ile birbirinde ayrılmakla birlikte, bir işe başlarken girişimci özelliklerine ilaveten göz önünde bulundurulması gereken bazı başarı faktörleri de vardır.
•Uygun İş Fırsatı
•Uygun iş fırsatından kasıt, ihtiyaç duyulan bir alanda yatırımın bulunmayışı olabileceği gibi, mevcut yatırımların müşteri ihtiyaçlarını yeterince tatmin edememesi de olabilir. Fırsat girişimciliği ve yaratıcı girişimcilik şeklinde iki kısımda incelediğimiz girişimciler, ya piyasada oluşabilecek fırsatları kollayarak ya da müşterilerin olabilecek muhtemel ihtiyaçlarını önceden tespit ederek, ilgili alanlara yatırım yapmak suretiyle girişimci niteliğini kazanırlar.
•Uygun Zamanın Seçilmesi
•İşe başlarken uygun zamanın seçilmesi, en önemli başarı faktörlerinden biridir. Burada önemli olan, yatırım yapılacak olan alanda yatırım yapmak için en uygun dönemin seçilebilmesidir.
•Yönetim Yeteneği
•Fon Kaynaklarının Varlığı
•Risk Güvencesi
•Girişimcilikte başarısızlık nedenleri beş başlık altında incelenebilir:
•Uygun Olmayan Kuruluş Yeri
•Zamanlama
•Yetersiz Sermaye
•Rekabet Koşulları ve
•Girişimciye İlişkin Eksiklikler Her girişimci aynı düzeyde ticaret bilgisine sahip olamamaktadır. Kimi girişimciler aileden gelen bir ticaret bilgisine sahipken, kimisi de bu konuda eğitim alarak belli bir birikime sahip olabilirler. Oysa hiçbir eğitim almadan ve ticaret alt yapısına sahip olmadan da bazı kişiler, yatırım yapabilmektedirler.
•Bu şekilde işe girişen bazı girişimcilerin başarılı oldukları da
görülebilmektedir. Oysa yoğun rekabet şartlarında başarılı olabilmek için belli bir bilgi birikimine sahip olmak zorunludur. Bu konuda, teorik eğitimin, pratik uygulama ve tecrübelerle desteklenmesi gerekir.
•Kuruluşunun ilk yıllarında piyasadan çekilmek zorunda kalan KOBİ’lerin belli başlı başarısızlık nedenleri şunlardır:
•Sağlıklı bir Fizibilite Etüdü’nün yapılmamış olması,
•Yetersiz yönetim ve sermaye,
•İş bunalımları ve alacakların tahsilindeki sorunlar,
•Piyasayı yeterince tanımadan işe başlanması,
•Haksız rekabet.
